Dokument z posiedzenia
9.2.2015 B8‑0123/2015 }
B8‑0133/2015 } RC1
WSPÓLNY PROJEKT REZOLUCJI
złożony zgodnie z art. 123 ust. 2 i 4 Regulaminu
zastępujący tym samym projekty rezolucji złożone przez następujące grupy:
ECR ( B8‑0123/2015 )
PPE ( B8‑0133/2015 )
w sprawie raportu Senatu Stanów Zjednoczonych dotyczącego stosowania tortur przez CIA
( 2014/2997(RSP) )
Elmar Brok, Cristian Dan Preda, Andrej Plenković, David McAllister, Francisco José Millán Mon, Eduard Kukan, Michael Gahler, Gunnar Hökmark, Daniel Caspary, Monica Macovei, Dubravka Šuica, Barbara Matera, Monika Hohlmeier, József Nagy
w imieniu grupy PPE
Timothy Kirkhope, Charles Tannock
w imieniu grupy ECR
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie raportu Senatu Stanów Zjednoczonych dotyczącego stosowania tortur przez CIA
( 2014/2997(RSP) )
Parlament Europejski,
– uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej (TUE), w szczególności jego art. 2, 3, 4, 6 i 21,
– uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej,
– uwzględniając europejską konwencję praw człowieka i załączone do niej protokoły,
– uwzględniając odnośne instrumenty ONZ z zakresu praw człowieka, w szczególności Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych z dnia 16 grudnia 1966 r., Konwencję w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania z dnia 10 grudnia 1984 r. oraz załączone do niej właściwe protokoły, a także Międzynarodową konwencję o ochronie wszystkich osób przed wymuszonym zaginięciem z dnia 20 grudnia 2006 r.,
– uwzględniając wytyczne w sprawie polityki UE wobec państw trzecich dotyczącej tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, a także wytyczne UE w sprawie kary śmierci,
– uwzględniając sprawozdanie Rady Praw Człowieka ONZ sporządzone przez specjalnego sprawozdawcę ds. tortur i innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania i dotyczące głównie komisji śledczych powołanych w odpowiedzi na wzorce lub praktyki tortur lub innych form niewłaściwego traktowania[1],
– uwzględniając wspólne oświadczenie Stanów Zjednoczonych i Unii Europejskiej z dnia 15 czerwca 2009 r. w sprawie zamknięcia ośrodka w zatoce Guantánamo i przyszłej współpracy w zakresie przeciwdziałania terroryzmowi,
– uwzględniając rezolucję Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 2178 z dnia 24 września 2014 r. w sprawie zagrożeń dla międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa wynikających z aktów terroryzmu,
– uwzględniając dekret prezydenta Obamy nr 13491 dotyczący zapewnienia legalności przesłuchań, podpisany w dniu 22 stycznia 2009 r.,
– uwzględniając orędzie prezydenta Obamy o stanie państwa z dnia 20 stycznia 2015 r.,
– uwzględniając swoją debatę plenarną z dnia 17 grudnia 2014 r. poświęconą raportowi Senatu Stanów Zjednoczonych dotyczącemu stosowania tortur przez CIA,
– uwzględniając art. 123 ust. 2 i 4 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że fundamentem UE jest zaangażowanie na rzecz demokracji, praworządności, praw człowieka i podstawowych wolności, poszanowania godności człowieka i przestrzegania prawa międzynarodowego oraz traktatów UE;
B. mając na uwadze, że UE opracowała politykę bezpieczeństwa wewnętrznego i zwalczania terroryzmu opartą na współpracy policyjnej i sądowej oraz wspieraniu wymiany informacji wywiadowczych; mając na uwadze, że przestrzeganie praw podstawowych i zasad praworządności oraz skuteczna demokratyczna kontrola parlamentarna nad służbami wywiadowczymi to ważne elementy tej współpracy;
C. mając na uwadze, że właściwy proces pociągania do odpowiedzialności ma zasadnicze znaczenie dla podtrzymania zaufania obywateli do instytucji demokratycznych oraz dla skutecznej ochrony i propagowania praw człowieka w unijnej polityce wewnętrznej i zewnętrznej;
D. mając na uwadze, że Parlament wcześniej potępił prowadzony przez USA i realizowany przez CIA program wydawania osób i ich tajnego przetrzymywania;
E. mając na uwadze, że kilka państw członkowskich przeprowadziło lub wszczęło dochodzenia w sprawie oskarżeń dotyczących ich udziału w organizowanym przez CIA transporcie i nielegalnym przetrzymywaniu więźniów na terenie państw europejskich;
F. mając na uwadze, że w dniu 11 września 2001 r. Stany Zjednoczone zostały w bezprzykładny sposób zaatakowane przez terrorystów z Al-Kaidy, w wyniku czego zginęło ponad 3000 osób, kiedy to porwane samoloty uderzyły w bliźniacze wieże World Trade Centre i w Pentagon, a jeden rozbił się na polu w Pensylwanii;
G. mając na uwadze, że podstawą stosunków między UE a USA jest silne partnerstwo i współpraca w wielu dziedzinach, w oparciu o wspólne wartości, takie jak demokracja, praworządność i prawa podstawowe; mając na uwadze, że po atakach terrorystycznych w dniu 11 września 2001 r. UE i USA zwiększyły swoje zaangażowanie w zwalczanie terroryzmu;
H. mając na uwadze, że w dniu 15 czerwca 2009 r. Unia Europejska i jej państwa członkowskie oraz Stany Zjednoczone Ameryki podpisały wspólne oświadczenie dotyczące zamknięcia ośrodka przetrzymywania w zatoce Guantánamo i przyszłej współpracy w zakresie zwalczania terroryzmu w oparciu o wspólne wartości, prawo międzynarodowe oraz poszanowanie praworządności i praw człowieka; mając na uwadze, że pomoc państw członkowskich UE w przenoszeniu niektórych więźniów z zatoki Guantánamo jest powolna i ma ograniczony zakres;
I. mając na uwadze, że powstanie organizacji Państwo Islamskie, a zwłaszcza fakt, że wielu obywateli europejskich wstępuje w szeregi tej organizacji, a następnie wraca do krajów pochodzenia, zupełnie zmienia sytuację w zakresie bezpieczeństwa w UE;
J. mając na uwadze, że w dniu 3 grudnia 2014 r., po sześciu latach śledztwa, specjalna komisja senacka ds. wywiadu opublikowała podsumowanie analizy programu zatrzymań i przesłuchań stosowanego przez Centralną Agencję Wywiadowczą (CIA);
K. mając na uwadze, że raport komisji senackiej liczy ponad 6000 stron, ale jest utajniony, natomiast opublikowano liczące 525 stron podsumowanie, w którym potwierdzono, że sześć dni po atakach z 11 września 2001 r. podpisane zostało służbowe polecenie upoważniające dyrektora CIA do „prowadzenia operacji mających na celu schwytanie i zatrzymanie osób stanowiących ciągłe i poważne zagrożenie przemocą lub śmiercią dla obywateli bądź zagrożenie dla interesów Stanów Zjednoczonych lub planujących działania terrorystyczne”;
L. mając na uwadze, że z zawartych w raporcie ustaleń wynika, iż CIA stosowała zaawansowane techniki przesłuchań zakazane przez Stany Zjednoczone i niezgodne z podpisanymi przez USA umowami międzynarodowymi, które zabraniają stosowania tortur;
1. podkreśla, że skuteczne środki antyterrorystyczne i poszanowanie praw człowieka nie są z natury nie do pogodzenia, lecz powinny to być cele wzajemnie się uzupełniające i wzmacniające; podkreśla jednak, że poszanowanie praw podstawowych stanowi czynnik o zasadniczym znaczeniu dla powodzenia polityki zwalczania terroryzmu; podkreśla ponadto, że współpraca transatlantycka oparta na tych samych wspólnych wartościach musi być kluczowym priorytetem w stosunkach zagranicznych UE;
2. ponownie wyraża pogląd, że międzynarodowa walka z terroryzmem oraz dwu- i wielostronna współpraca międzynarodowa w tym obszarze, również w NATO lub w służbach wywiadowczych i służbach bezpieczeństwa, musi być prowadzona przy pełnym poszanowaniu praw człowieka i podstawowych wolności oraz pod odpowiednim nadzorem demokratycznym i sądowym;
3. podkreśla, że w obecnej sytuacji w zakresie bezpieczeństwa ścisła współpraca między państwami członkowskimi oraz między UE i USA w zakresie zwalczania terroryzmu i zapobiegania mu jest kluczowa;
4. z zadowoleniem przyjmuje raport komisji senackiej jako pozytywny krok mający na celu publiczne i krytyczne ustosunkowanie się do realizowanego przez CIA programu zatrzymań i przesłuchań, a także wykazanie, że amerykański demokratyczny system polityczny jest gotowy – przy poparciu członków obydwu partii w Kongresie – do uczciwego publicznego rozliczenia programu CIA;
5. ponownie potwierdza zdecydowane zaangażowanie UE na rzecz współpracy z USA w globalnej walce przeciwko terroryzmowi, a także przypomina, że zwalczanie terroryzmu wymaga wielostronnego podejścia, wobec czego aktywnie wspiera zawiązany w ONZ globalny sojusz przeciwko terroryzmowi, obejmujący wszystkie podmioty międzynarodowe;
6. ponownie stanowczo potępia praktykę stosowania zaawansowanych technik przesłuchań, które są zakazane na mocy prawa międzynarodowego i które naruszają m.in. prawo do wolności, bezpieczeństwa, humanitarnego traktowania, wolności od tortur, domniemania niewinności, sprawiedliwego procesu, adwokata i jednakowej ochrony na mocy prawa;
7. wyraża zadowolenie z powodu dekretów prezydenta Obamy zakazujących tortur, nakazujących humanitarne traktowanie osób przetrzymywanych i gwarantujących przestrzeganie przez Stany Zjednoczone prawa krajowego i międzynarodowego, na mocy którego zakazuje się tortur oraz okrutnego, nieludzkiego i poniżającego traktowania;
8. z zadowoleniem przyjmuje niedawne pozytywne działania podjęte przez prezydenta Obamę w ramach jego ciągłych i usilnych starań o zamknięcie ośrodka przetrzymywania w amerykańskiej bazie wojskowej w zatoce Guantánamo na Kubie oraz o uwolnienie osób przetrzymywanych, którym nie postawiono zarzutów; podkreśla, że w orędziu o stanie państwa wygłoszonym w dniu 20 stycznia 2015 r. prezydent Obama potwierdził, że jest zdeterminowany, aby spełnić obietnicę zamknięcia więzienia w zatoce Guantánamo, złożoną podczas kampanii w 2008 r.;
9. uważa, że państwa członkowskie wyraziły gotowość do przestrzegania prawa międzynarodowego; w związku z tym podkreśla, że państwa członkowskie prowadzące niezależne i skuteczne dochodzenia w sprawie łamania praw człowieka w kontekście programu CIA muszą oprzeć swoje śledztwa na solidnych dowodach sądowych oraz na zasadzie poszanowania krajowych systemów sądowniczych, prawa UE i prawa międzynarodowego, zasadzie prymatu bezpieczeństwa narodowego, a także muszą uwzględniać poufność ewentualnie toczących się śledztw;
10. wzywa państwa członkowskie, aby w ramach zacieśnionej współpracy i wymiany informacji między swoimi służbami wywiadowczymi i agencjami bezpieczeństwa zadbały o pełną demokratyczną kontrolę tych agencji i ich działalności dzięki odpowiedniemu nadzorowi sprawowanemu przez organy wewnętrzne, wykonawcze i sądowe oraz niezależnej kontroli parlamentarnej, przy poszanowaniu uprawnień państw członkowskich i ich suwerenności w dziedzinie bezpieczeństwa narodowego;
11. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych, wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, parlamentom i rządom państw członkowskich, Radzie Europy, NATO, Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz rządowi i obu izbom Kongresu Stanów Zjednoczonych.