PARLAMENT EUROPEJSKI

Dokument z posiedzenia

25.3.2009                                                                                                                B6‑0165/2009

PROJEKT REZOLUCJI

zamykającej debatę nad oświadczeniami Rady i Komisji

zgodnie z art. 103 ust. 2 Regulaminu

złożyli Tunne Kelam, Gunnar Hökmark, Jana Hybášková, Bernd Posselt, Charles Tannock, Alejo Vidal-Quadras, Mario Mauro, Struan Stevenson, Bogusław Sonik i József Szájer

w imieniu grupy politycznej PPE-DE

Sumienie Europy a totalitaryzm

B6‑0165/2009

Rezolucja Parlamentu Europejskiego: Sumienie Europy a totalitaryzm

Parlament Europejski,

–   uwzględniając uniwersalne zasady praw człowieka i podstawowe zasady Unii Europejskiej jako wspólnoty opartej na wspólnych wartościach,

–   uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych, przyjętą w dniu 10 grudnia 1948 r.,

–   uwzględniając decyzję ramową w sprawie zwalczania pewnych form i przejawów rasizmu i ksenofobii za pomocą środków prawnokarnych, przyjętą przez Radę Unii Europejskiej w dniu 26 lutego 2008 r.,

–   uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 maja 2005 r. w sprawie sześćdziesiątej rocznicy zakończenia II wojny światowej w Europie,

–   uwzględniając rezolucję nr 1481 Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy z dnia 26 stycznia 2006 r. w sprawie konieczności międzynarodowego potępienia zbrodni totalitarnych reżimów komunistycznych,

–   uwzględniając wysłuchanie w sprawie zbrodni popełnionych przez reżimy totalitarne, zorganizowane przez Komisję w Brukseli w dniu 8 kwietnia 2008 r.,

–   uwzględniając rezolucje i oświadczenia w sprawie zbrodni totalitarnych reżimów komunistycznych przyjęte przez wiele parlamentów krajowych,

–   uwzględniając deklarację: Sumienie Europy a komunizm, przyjętą w Pradze w dniu 3 czerwca 2008 r.,

–   uwzględniając swoją deklarację w sprawie ogłoszenia dnia 23 sierpnia Europejskim Dniem Pamięci Ofiar Stalinizmu i Nazizmu, przyjętą w dniu 23 września 2008 r.,

–   uwzględniając mającą się odbyć w Pradze konferencję w sprawie aktywów z czasów holokaustu i inicjatyw podejmowanych w tej dziedzinie przez Kongres Stanów Zjednoczonych,

–   uwzględniając art. 103 ust. 2 Regulaminu,

A. mając na uwadze, że historię Europy w XX wieku znaczą masakry ludzi dokonywane przez innych ludzi na ogromną skalę, możliwe głównie wskutek uzurpacji władzy absolutnej przez totalitarne reżimy komunistyczne i nazistowskie,

B.  mając na uwadze, że skrajne formy rządów totalitarnych praktykowane przez dyktatury – nazistowskie i faszystowskie oraz w Związku Radzieckim komunistyczne – doprowadziły do dokonywanych z premedytacją masowych zbrodni popełnianych przeciwko milionom ludzi oraz ich podstawowym i niezbywalnym prawom na nigdy dotąd niespotykaną skalę,

C. mając na uwadze, że integracja europejska stanowiła bezpośrednią reakcję na wojny i terror spowodowane na naszym kontynencie przez reżimy totalitarne,

D. mając na uwadze, że międzynarodowym moralnym i politycznym ocenom tych przestępstw brakuje symetrii, gdyż wciąż nie ma autorytatywnej, ogólnie przyjętej europejskiej oceny zbrodni totalitarnego komunizmu,

E.  mając na uwadze, że istnieje wyraźna potrzeba publicznego ujawniania i poddawania moralnej ocenie praktykowanych przez totalitarne reżimy komunistyczne działań, które przybierały formę systematycznych i bezwzględnych wojskowych, gospodarczych i politycznych represji ludzi dokonywanych drogą egzekucji w trybie doraźnym, masowych aresztowań, deportacji, tłumienia swobody wyrażania opinii, nieposzanowania własności prywatnej i społeczeństwa obywatelskiego oraz niszczenia tożsamości kulturowej i moralnej i które pozbawiły podstawowych praw człowieka i godności zdecydowaną większość narodów Europy Środkowej i Wschodniej,

F.  mając na uwadze, że moralna i polityczna ocena zbrodni totalitaryzmu w żaden sposób nie podważa wyższości indywidualnego podejścia do tych przestępstw, które mogą być oceniane tylko na podstawie zasad praworządności nieuznających zbiorowej odpowiedzialności karnej,

G. mając na uwadze, że Europa nigdy nie będzie zjednoczona, jeżeli nie potrafi doprowadzić do ponownego pojednania swojej historii, uznania komunizmu i nazizmu za wspólne dziedzictwo i przeprowadzenia uczciwej i gruntownej debaty na temat wszystkich zbrodni totalitarnych minionego stulecia,

H. mając na uwadze, że pięć lat po rozszerzeniu w 2004 r. wiedza Europejczyków na temat reżimów totalitarnych, które terroryzowały ich współobywateli w Europie Środkowej i Wschodniej przez ponad 40 lat, oddzielając je od demokratycznej Europy za pomocą żelaznej kurtyny i muru berlińskiego, jest wciąż alarmująco powierzchowna i niewystarczająca,

I.   mając na uwadze, że sytuacja ta również doprowadziła do faktycznej nierówności wśród ofiar różnych reżimów totalitarnych, przy czym miliony ofiar komunistycznego totalitaryzmu pozbawionych było sprawiedliwości, międzynarodowego uznania ich cierpień i ogólnoeuropejskiej solidarności,

J.   mając na uwadze, że kontynuowanie przez nas dwuznacznego podejścia do zbrodni totalitarnych reżimów komunistycznych popełnianych przeciwko milionom własnych obywateli okazało się przeszkodą dla wzmocnienia europejskiej solidarności i równości oraz przyczynia się do psychologicznego podziału UE na „Zachód” i „Wschód”,

K. mając na uwadze, że w 2009 r. zjednoczona Europa będzie obchodzić 20. rocznicę upadku komunistycznej dyktatury w Europie Środkowej i Wschodniej oraz upadku muru berlińskiego, co powinno stać się okazją do zwiększenia świadomości na temat przeszłości, jak również uznania roli demokratycznych inicjatyw obywatelskich i zachętą do wzmocnienia poczucia wspólnoty i spójności,

L.  mając na uwadze, że komisarz Jacques Barrot w debacie na posiedzeniu plenarnym dnia 21 kwietnia 2008 r. wyraził przekonanie, że wszyscy Europejczycy razem mają obowiązek ustalenia wspólnej prawdy, bez wykluczania i bez minimalizowania zbrodni popełnionych przez poszczególne totalitarne reżimy,

1.  stwierdza, że każda ofiara dowolnego reżimu totalitarnego ma jednakowe prawo do godności ludzkiej i zasługuje na sprawiedliwość, pamięć, ogólnoeuropejskie uznanie i gwarancję, iż wydarzenia, o których mowa, już się nigdy nie powtórzą;

2.  wzywa całą Europę do zrozumienia faktu, że zarówno nazistowskie, jak i komunistyczne reżimy totalitarne XX wieku należy oceniać i sądzić na podstawie ich własnych straszliwych dokonań;

3.  zauważa, że wszystkie te reżimy uznawały przemoc państwa za akceptowalną, preferowaną i skuteczną metodę utrzymania bezwzględnej kontroli nad swymi obywatelami i że systemy te często uciekały się do skrajnych form terroru, tłamszenia wszelkich swobód obywatelskich i wolności człowieka oraz wszczynania agresywnych wojen, w ramach nieodłącznej części swej ideologii wyniszczając, zgniatając i kalecząc całe narody i grupy etniczne z powodów rasowych, społecznych i politycznych, zatem należy je uznać za główne klęski moralne, polityczne i społeczne nękające wiek XX;

4.  uznaje komunistyczny totalitaryzm za integralną i straszliwą część wspólnej historii Europy i wzywa do przyjęcia ogólnoeuropejskiej odpowiedzialności za jego zbrodnie;

5.  jest zdania, że wiele zbrodni popełnionych w imię totalitarnego komunizmu należy oceniać jako zbrodnie przeciwko ludzkości i powinny one służyć jako ostrzeżenie dla przyszłych pokoleń w taki sam sposób, jak zostały ocenione i są wspominane zbrodnie nazistowskie;

6.  stanowczo i jednoznacznie potępia te zbrodnie przeciwko ludzkości oraz masowe łamanie praw człowieka przez totalitarne reżimy komunistyczne; składa ofiarom tych zbrodni i członkom ich rodzin wyrazy współczucia za doznane cierpienia, które rozumie i uznaje;

7.  wyraża zaniepokojenie, że po upadku totalitarnych reżimów komunistycznych w Europie nie przeprowadzono we wszystkich przypadkach międzynarodowego dochodzenia w sprawie popełnionych przez te reżimy zbrodni i apeluje do wszystkich państw post-komunistycznych o przeprowadzenie moralnej i politycznej oceny ich niedawnej przeszłości oraz o zapewnienie środków niezbędnych do prowadzenia badań naukowych i ustalenia faktów;

8.  uważa brak autorytatywnej moralnej i politycznej oceny tych zbrodni za potencjalne źródło frustracji, cynizmu i alienacji społecznej milionów obywateli, co należy postrzegać jako główną przeszkodę w tworzeniu silnego społeczeństwa obywatelskiego w krajach postkomunistycznych oraz czynnik spowalniający tempo integracji europejskiej;

9.  wzywa do ogólnoeuropejskiej debaty publicznej i akademickiej na temat natury, historii i dziedzictwa systemów totalitarnych w oparciu o międzynarodowe ramy prawne gwarantujące nieograniczony dostęp do wszystkich archiwów i akt, które zawierają informacje na temat zbrodni totalitarnego komunizmu;

10. wzywa do utworzenia platformy europejskiej pamięci i sumienia, która stanowiłaby wsparcie dla tworzenia sieci i współpracy między krajowymi instytutami badawczymi specjalizującymi się w dziedzinie historii totalitaryzmu, oraz do stworzenia ogólnoeuropejskiego centrum/pomnika dokumentacji dla ofiar wszystkich reżimów totalitarnych;

11. uważa, że europejskie podręczniki historii powinny zostać zmodyfikowane i uaktualnione w celu uświadamiania wszystkim uczniom katastrofalnych następstw totalitarnych dyktatur;

12. wzywa do wzmocnienia istniejących odpowiednich instrumentów finansowych w celu zapewnienia wsparcia dla przedstawionych wyżej propozycji;

13. wzywa wszystkie rządy państw UE do ustanowienia 23 sierpnia – dnia podpisania w 1939 r. paktu Ribbentrop-Mołotow – Europejskim Dniem Pamięci Ofiar Stalinizmu i Nazizmu;

14. wyraża przekonanie, że ostatecznym celem realizowanym przez ujawnianie i ocenę zbrodni popełnionych przez komunistyczne reżimy totalitarne jest pojednanie, które można osiągnąć dzięki przyznaniu się do odpowiedzialności, prosząc o przebaczenie i wspierając odnowę moralną;

15. pragnie stać się partnerem Rady i Komisji w poszukiwaniu sposobów dokonania uczciwej i otwartej oceny naszego wspólnego dziedzictwa XX wieku, jakim jest totalitaryzm, w celu zacieśnienia integracji wszystkich Europejczyków i uniknięcia ponowego pojawienia się okropności totalitaryzmu teraz i w przyszłości;

16. zobowiązuje swego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.