Dokument z posiedzenia
23.11.2009 B7‑0168/2009
PROJEKT REZOLUCJI
zamykający debatę na temat oświadczenia Komisji
zgodnie z art. 110 ust. 2 Regulaminu
w sprawie szczytu FAO i bezpieczeństwa żywnościowego
James Nicholson
w imię grupy politycznej ECR
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie szczytu FAO i bezpieczeństwa żywnościowego
Parlament Europejski,
– uwzględniając art. 33 traktatu WE,
– uwzględniając rezolucję z dnia 25 października 2007 r. w sprawie podwyżki cen paszy i żywności[1], a także rezolucję z dnia 22 maja 2008 r. w sprawie podwyżek cen żywności w Unii Europejskiej i w krajach rozwijających się[2],
– uwzględniając rezolucję z dnia 29 listopada 2007 r. w sprawie komunikatu „Wspieranie rozwoju rolnictwa w Afryce” – wniosek w sprawie rozwoju rolnictwa i bezpieczeństwa żywnościowego w Afryce[3],
– uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego instrument umożliwiający szybkie reagowanie na gwałtowny wzrost cen żywności w krajach rozwijających się ( COM(2008)0450 ),
– uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów zatytułowany „Reakcja na kwestię wzrostu cen żywności – Wskazówki dotyczące działania na szczeblu UE” ( COM(2008)0321 ),
– uwzględniając sprawozdanie na temat wspólnej polityki rolnej i światowego bezpieczeństwa żywnościowego (sprawozdanie M. McGuinness) ( 2008/2153(INI) ),
– uwzględniając konkluzje światowego szczytu żywnościowego z 1996 r.,
– uwzględniając raport „Agricultural Outlook 2008–2017” wydany przez Organizację Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) oraz Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD),
– uwzględniając zalecenia zawarte w międzynarodowej ocenie wpływu nauk i technologii rolniczych na rozwój (IAASTD),
– uwzględniając wyniki oceny funkcjonowania wspólnej polityki rolnej,
– uwzględniając toczące się na forum WTO negocjacje w sprawie dauhańskiej rundy rozwoju,
– uwzględniając deklarację paryską w sprawie skuteczności pomocy,
– uwzględniając deklarację przyjętą podczas światowego szczytu poświęconego bezpieczeństwu żywnościowemu, który odbył się w Rzymie w dniach 16-18 listopada 2009 r.,
– uwzględniając art.110 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że według przewidywań liczba ludności na świecie przekroczy 9 miliardów w 2050 r., a światowy popyt na żywność ulegnie w tym samym czasie podwojeniu; mając na uwadze, że według FAO światowa produkcja rolna będzie musiała zwiększyć się do 2050 r. o 70%; mając ponadto na uwadze, że trzeba będzie to osiągnąć przy zmniejszonym zużyciu wody i pestycydów oraz dysponując mniejszą powierzchnią ziemi uprawnej wskutek zmian klimatu,
B. mając na uwadze, że Unia Europejska jest największym światowym darczyńcą na rzecz pomocy rozwojowej i humanitarnej, jednak w skali międzynarodowej od lat 80. pomoc dla rolnictwa wciąż się zmniejsza, a w szczególności pomoc niesiona przez Unię Europejską,
C. mając na uwadze, że obecny kryzys najsilniej odbija się na gospodarstwach domowych o najniższych dochodach, zarówno w Unii Europejskiej, jak i w krajach rozwijających się, gdzie odsetek dochodów gospodarstwa domowego wydawanych na żywność wynosi 60-80% jego łącznych dochodów, podczas gdy w UE średnia ta nie przekracza 20%,
D. mając na uwadze, że Unia Europejska jest nadal jednym z głównych producentów żywności, dostarczając 17% światowej produkcji pszenicy, 25% światowych dostaw mleka, 13% światowej produkcji drobiu, 20% światowej produkcji wieprzowiny i 30% światowej produkcji wołowiny, ale także jest znaczącym importerem produktów rolnych, a stopień zaopatrzenia jest znacznie niższy od progu samowystarczalności w przypadku wielu podstawowych produktów rolnych,
E. mając na uwadze, że wysokie ceny pasz dla zwierząt powodują wzrost kosztów produkcji, co wiąże się z ryzykiem obniżenia produkcji hodowlanej, w przypadku której odnotowuje się wzrost popytu i zapowiadany jest dalszy wzrost, zwłaszcza w gospodarkach wschodzących,
F. mając na uwadze, że gwałtowne wahania cen podstawowych artykułów spożywczych mogą stać się bardziej wyraźną i stałą cechą światowego rynku; oraz że wyższe ceny żywności nie przekładają się automatycznie na wyższe dochody gospodarstw rolnych, przede wszystkim ze względu na szybki wzrost kosztów produkcji rolnej i coraz większy rozdźwięk między kosztami produkcji a cenami produktów dla konsumentów,
G. mając na uwadze, że światowe zapasy żywności zmniejszyły się do dramatycznie niskiego poziomu, z zapasów wystarczających na rok, jakie gromadzono po II wojnie światowej, do zapasów wystarczających na 57 dni w 2007 r. i tylko 40 dni w 2008 r.,
H. mając na uwadze, że te oraz inne czynniki miały bezpośrednie i poważne konsekwencje dla znacznej liczby ludzi; mając również na uwadze, że ogólnie kryzys cen żywności spowodował ubóstwo i głód kolejnych milionów ludzi, mając na uwadze, że omawiana sytuacja wywołała zamieszki i rozruchy na całym świecie, prowadząc do dalszej destabilizacji wielu krajów i regionów,
I. mając na uwadze, że zgodnie z obecnymi szacunkami organizacji walczących z głodem na świecie w krajach rozwijających się jedna osoba na pięć jest niedożywiona i cierpi z powodu ciągłego uczucia głodu, a każdego dnia na świecie ponad 30 tys. dzieci umiera z powodu głodu i ubóstwa,
J. mając na uwadze, że zdrowie jest konieczne do osiągnięcia rozwoju i dobrobytu gospodarczego, jako że słabe zdrowie powoduje obarczanie rodzin i społeczeństwa znacznymi obciążeniami natury społecznej i ekonomicznej; mając ponadto na uwadze, że dostęp do bezpiecznej wody pitnej i urządzeń sanitarnych oraz bezpieczeństwo żywnościowe odgrywają zasadniczą rolę w promowaniu zdrowia na świecie,
K. mając na uwadze, że rolnictwo dostarcza zatrudnienia i utrzymania ponad 70% siły roboczej w krajach rozwijających się, a w wielu krajach afrykańskich ponad 80% siły roboczej, i że polityka rozwoju rolnictwa ma zatem zasadnicze znaczenie dla skutecznej walki z ubóstwem i głodem,
L. mając na uwadze, że Unia Europejska tradycyjnie finansuje około 10% światowej współpracy na rzecz rozwoju oprócz udziału państw członkowskich, czego potwierdzeniem jest obecny wkład za pośrednictwem instrumentów WE (około 1,8 mld euro, z czego 1 mld za pośrednictwem nowego instrumentu szybkiego reagowania na gwałtownie rosnące ceny żywności w krajach rozwijających się, zaś pozostała część poprzez dotychczasowe instrumenty pomocy na rzecz rozwoju i pomocy humanitarnej),
M. mając na uwadze, że według FAO wystarczyłoby inwestować 30 mld euro rocznie w celu zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego ludności świata, która w 2050 r. wyniesie 9 mld osób,
N. mając na uwadze, że nie udało się doprowadzić do normalizacji rynku dostaw i handlu za pomocą umów międzynarodowych i regionalnych, głównie z powodu ciągłego istnienia istotnych barier utrudniających handel międzynarodowy w sektorze rolniczym, czego przykładem są środki protekcjonistyczne podjęte przez wiele krajów w odpowiedzi na niedawny wzrost cen żywności; mając na uwadze, że ten niedawny wzrost cen żywności powinien być sygnałem alarmowym dla rządów całego świata, że produkcji rolnej nie należy traktować jak coś oczywistego oraz że nierozsądne bariery w handlu w poważny sposób przyczyniają się do niewydolności światowego systemu dostaw produktów rolnych;
1. zauważa, że bezpieczeństwo żywnościowe i samowystarczalność to dwie różne sprawy oraz że podczas gdy należy wspierać działania na rzecz zwiększenia światowej produkcji, skuteczne zaopatrywanie konsumentów w produkty rolne musi pozostać jednym z głównych priorytetów;
2. zauważa, że rolnictwo, handel, migracje i rybołówstwo stanowią przykład obszarów polityki UE wpływających bezpośrednio na kraje rozwijające się i w związku z tym musimy stale dążyć do zagwarantowania, aby obszary te możliwie najbardziej sprzyjały rozwojowi w celu zapewnienia ich zgodności ze współpracą na rzecz rozwoju;
3. podkreśla, że setki milionów ubogich ludzi mieszka na obszarach podatnych na występowanie klęsk żywiołowych i że należy uwzględnić również wpływ tych klęsk na produkcję rolną; zauważa, że globalne ocieplenie może zwiększyć częstotliwość i skalę takich klęsk żywiołowych, co może prowadzić do częstszych problemów zdrowotnych, zakłóceń w produkcji rolnej i dostawach wody, a także stwarzać ryzyko wystąpienia migracji na wielką skalę i zagrażać bezpieczeństwu; podkreśla, że zarządzanie ryzykiem wystąpienia klęsk żywiołowych powinno stanowić integralną część planowania rozwoju, a nie być jedynie kwestią o charakterze humanitarnym;
4. zwraca uwagę, że kwestie zagwarantowanie bezpieczeństwa żywnościowego, dobrego zdrowia, dostępu do wody pitnej i urządzeń sanitarnych są traktowane priorytetowo podczas opracowywania strategii rozwojowych, ponieważ wszystkie te czynniki są niezbędne do osiągnięcia rozwoju i dobrobytu gospodarczego;
5. zauważa, że m. in. kryzys żywnościowy, finansowy i gospodarczy dodatkowo pogłębił niedawno skutki długotrwałego niedoinwestowania rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich; podkreśla, że chociaż poczyniono pewne kroki, na razie nie udało się osiągnąć milenijnych celów rozwoju ani spełnić zobowiązań podejmowanych na światowych szczytach poświęconych żywności; jest zdania, że w celu odwrócenia tej tendencji niezbędne jest wspólne działanie;
6. zauważa, że światowe bezpieczeństwo żywnościowe jest kwestią o najwyższym znaczeniu dla Unii Europejskiej i wzywa do podjęcia natychmiastowych i ustawicznych działań w celu zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego obywatelom UE oraz w skali całego świata; uważa za istotne, by podnieść wartość wszystkich typów rolnictwa i zwyczajów żywnościowych świata; podkreśla, że konsumenci powinni mieć dostęp do żywności po rozsądnych cenach;
7. wzywa wszystkie strony do współpracy na rzecz zagwarantowania udanego zakończenia dauhańskiej rundy negocjacji w WTO i uważa, że porozumienie osiągnięte na szczeblu wielonarodowym będzie miało wielkie znaczenie dla skutecznego rozwoju sektorów rolnych w krajach rozwijających się;
8. podkreśla znaczenie wspólnej polityki rolnej (WPR) jako sposobu na zabezpieczenie produkcji żywności w Unii Europejskiej; jest zdania, że WPR zapewnia obywatelom krajów UE podaż bezpiecznej żywności, a także chroni i wspiera środowisko wiejskie oraz ustanawia unijne normy produkcji żywności, które są najwyższe na świecie;
9. podkreśla, że od 2007r. ceny artykułów rolnych znacznie się wahały oraz że od połowy 2007 r. do połowy 2008 r. ceny gwałtownie wzrosły, co spowodowało gwałtowny wzrost cen końcowych; zauważa, że po tym gwałtownym wzroście cen podstawowych produktów rolnych, szybko nastąpił gwałtowny spadek cen towarów;
10. z zaniepokojeniem odnotowuje rosnące ceny środków produkcji rolnej (wzrost cen nawozów, materiału siewnego i paliwa), które przełożyły się na wzrost kosztów, za które nie wszyscy rolnicy (zwłaszcza w sektorze hodowlanym) otrzymali równe rekompensaty i które w znacznym stopniu uniemożliwiły ewentualny wzrost dochodów rolników wynikający z wyższych cen podstawowych artykułów spożywczych i żywności, likwidując tym samym bodźce do zwiększania produkcji; wyraża zaniepokojenie możliwością bardziej ograniczonego stosowania środków produkcji rolnej w związku ze wzrostem ich cen, a tym samym zmniejszenia produkcji, co jedynie zaostrzy kryzys żywnościowy w Europie i na świecie;
11. przypomina, że gospodarstwa rolne w UE dostarczają 17% światowej produkcji pszenicy, 25% światowych dostaw mleka i 30% światowej produkcji wołowiny; podkreśla, że w nadchodzących latach utrzymanie stabilnych gospodarstw w UE będzie miało zasadnicze znaczenie dla dostaw żywności na poziomie światowym, szczególnie w świetle prawdopodobnych skutków zmian klimatu, co uczyni z UE jeden z najważniejszych regionów rolniczych świata;
12. zwraca uwagę na wpływ długofalowych czynników strukturalnych na niedawny wzrost cen podstawowych artykułów rolnych, w tym stale rosnącego światowego popytu oraz ciągłego spadku inwestycji w produkcję rolną; zwraca uwagę, że spośród wspomnianych czynników wzrost cen energii, a zwłaszcza cen ropy, wywarł znaczący wpływ na światową produkcję rolną (poprzez zwiększenie kosztów produkcji rolnej i dystrybucji żywności) oraz na powstanie kryzysu żywnościowego w krajach ubogich (ze względu na koszty transportu żywności wewnątrz tych państw);
13. przyjmuje do wiadomości, że w celu zapewnienia żywności ludności świata, która według prognoz przekroczy w 2050 r. 9 mld, produkcja rolna będzie musiała zwiększyć się do tego czasu o 70%, dysponując mniejszą powierzchnią ziemi uprawnej oraz przy zmniejszonym zużyciu wody i pestycydów;
14. podkreśla, że WPR powinna być dalej dostosowywana do potrzeb Europy i świata w zakresie bezpieczeństwa żywnościowego, tak aby rolnicy mogli odnosić większe korzyści z większego popytu w skali światowej;
15. podkreśla znaczenie międzynarodowej współpracy oraz konieczność powstrzymania się przed podejmowaniem środków jednostronnych niezgodnych z prawem międzynarodowym i Kartą Narodów Zjednoczonych oraz zagrażających bezpieczeństwu żywnościowemu;
16. uznaje pogląd FAO, zgodnie z którym kraje będące importerami żywności netto zostały najciężej dotknięte przez rosnące ceny żywności oraz że wiele z tych krajów to najsłabiej rozwinięte kraje świata; przypomina, że ubóstwo i uzależnienie od przywozu żywności to główne przyczyny braku bezpieczeństwa żywnościowego;
17. jest zaniepokojony obecnym światowym kryzysem finansowym: wzywa Komisję Europejską do przeanalizowania skutków kryzysu finansowego dla rolnictwa oraz do rozważenia propozycji zapewnienia stabilności tego sektora, także w zakresie dostępu do pożyczek i gwarancji kredytowych;
18. uważa, że WPR stanowi ważny element polityki UE w dziedzinie bezpieczeństwa żywnościowego tak obecnie, jak i po 2013 r.; jest zdania, że dobrze funkcjonujące ekosystemy, żyzne gleby, stabilne zasoby wodne i zróżnicowana gospodarka wiejska są niezbędne dla długotrwałego bezpieczeństwa żywnościowego;
19. potwierdza, że za bezpieczeństwo w zakresie żywności odpowiadają poszczególne kraje oraz że wszelkie plany dotyczące wyzwań związanych z bezpieczeństwem żywności winny być tworzone i przeprowadzane na poziomie krajowym i opierać się na konsultacjach z wszystkimi kluczowymi partnerami, podkreśla, że bezpieczeństwo żywnościowe jest istotnym priorytetem i powinno być uwzględniane w programach krajowych oraz budżetach poszczególnych państw;
20. popiera badania w zakresie żywności i rolnictwa, w tym badania zmierzające do przystosowania się do zmian klimatu i łagodzenia ich skutków, a także dostęp do wyników badań i technologii na poziomie krajowym, regionalnym i międzynarodowym; wspiera krajowe systemy badawcze, w szczególności w Afryce, w dzieleniu się informacjami oraz wzorcami najlepszych praktyk; wzywa do udostępniania wiedzy; apeluje o poprawę jakości krajowych statystyk w zakresie rolnictwa oraz systemów wczesnego ostrzegania i prognostyki w zakresie bezpieczeństwa żywności oraz podatności tego sektora, tworząc w ten sposób trwałe podstawy polityki i strategii w zakresie rolnictwa;
21. potwierdza swoje zobowiązanie do inwestowania w technologię i innowacje w zakresie rolnictwa i produkcji rolnej;
22. podkreśla znaczenie badań naukowych finansowanych ze środków publicznych, ponieważ służą one wspieraniu bezpieczeństwa żywnościowego; wzywa do inwestowania nie tylko w badania poszczególnych nowych technologii, ale również w kompleksowe systemy rolnicze, które służą długoterminowemu bezpieczeństwu żywnościowemu; podkreśla przy tym pionierską rolę, jaką w tej dziedzinie mogłaby odgrywać przykładowo technologiczna platforma UE na rzecz badania produkcji ekologicznej;
23. jest zdania, że jedną z poważniejszych przeszkód w zwiększeniu produkcji rolnej w krajach rozwijających się jest brak dostępu właścicieli małych gospodarstw do pożyczek i mikrokredytów na inwestycje w ulepszony materiał siewny, nawozy i mechanizmy nawadniające; podkreśla ponadto kwestię gwarancji kredytowych, które w większości przypadków są dla nich niedostępne; wzywa Europejski Bank Inwestycyjny do przeanalizowania sposobów zapewnienia lokalnym producentom żywności w krajach rozwijających się programów obejmujących gwarancje kredytowe, aby zwiększyć dostęp do kredytów i mikrokredytów;
24. dostrzega stale malejącą liczbę młodych rolników; wzywa do aktywniejszego zachęcania młodych ludzi do zajmowania się rolnictwem i apeluje o przeznaczenie na ten cel pomocy finansowej;
25. sądzi, że potrzebne są dalsze badania naukowe w dziedzinie rolnictwa w celu zwiększenia trwałej wydajności tego sektora oraz wzywa państwa członkowskie do pełnego wykorzystania możliwości, jakie oferuje w tym zakresie siódmy program ramowy w dziedzinie badań i rozwoju technologicznego;
26. zobowiązuje przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.