Dokument z posiedzenia
26.1.2011 B7‑0073/2011
PROJEKT REZOLUCJI
złożony w odpowiedzi na pytanie wymagające odpowiedzi ustnej B7‑0805/2011
zgodnie z art. 115 ust. 5 Regulaminu
w sprawie kryzysu gospodarowania odpadami w Kampanii
Luigi de Magistris, Sonia Alfano, Niccolò Rinaldi, Giommaria Uggias, Adina-Ioana Vălean
w imieniu grupy politycznej ALDE
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie kryzysu gospodarowania odpadami w Kampanii
Parlament Europejski,
– uwzględniając dyrektywę 75/442/EWG w sprawie odpadów, w szczególności jej art. 4,
– uwzględniając dyrektywę 91/689/EWG w sprawie odpadów niebezpiecznych, w szczególności jej art. 2,
– uwzględniając dyrektywę 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów, w szczególności jej art. 11 i załącznik II,
– uwzględniając zmienioną ramową dyrektywę w sprawie odpadów (2008/98/WE), w szczególności jej art. 17 i 18,
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 19 listopada 2003 r. dotyczącą ramowej dyrektywy w sprawie odpadów[1],
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 września 1998 r. w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady na temat stosowania dyrektyw w sprawie gospodarowania odpadami[2],
– uwzględniając dokument roboczy w sprawie misji informacyjnej Komisji Petycji w Kampanii we Włoszech w dniach 28-30 kwietnia 2010 r.[3],
– uwzględniając ustawę 123/2008 Republiki Włoskiej ogłoszoną w dniu 14 lipca 2008 r.,
– uwzględniając dyrektywę 2008/99/WE w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne,
– uwzględniając orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-135/05 z dnia 26 kwietnia 2007 r.,
– uwzględniając orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-297/08 z dnia 4 marca 2010 r.,
– uwzględniając art. 191 i 260 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
– uwzględniając dyrektywę 2003/35/WE przewidującą udział społeczeństwa w odniesieniu do sporządzania niektórych planów i programów w zakresie środowiska, w szczególności jej art. 2,
– uwzględniając konwencję z Aarhus,
– uwzględniając art. 115 ust. 5 oraz art. 110 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że kryzys gospodarowania odpadami w Kampanii to najbardziej dramatyczny rozdział w historii gospodarki problematycznymi odpadami w wielu częściach Włoch, w tym w Lacjum, Kalabrii i na Sycylii, oraz że w latach 90. ubiegłego wieku we wszystkich wymienionych regionach ogłoszono kryzys śmieci i że powołano komisarzy rządowych dysponujących specjalnymi uprawnieniami oraz środkami finansowymi,
B. mając na uwadze, że w dniu 5 października 2010 r. Komisja Petycji Parlamentu Europejskiego przyjęła niemal jednogłośnie dokument roboczy w sprawie misji informacyjnej w Kampanii we Włoszech w dniach 28-30 kwietnia 2010 r. w wyniku licznych petycji dotyczących problemów z gospodarką odpadami w tym regionie,
C. mając na uwadze, że po kryzysie z lata 2008 r., niedługo po przyjęciu sprawozdania z misji Komisji Petycji wybuchł nowy kryzys i ogłoszono kolejny stan wyjątkowy; mając na uwadze, że ogłoszeniu w związku z tym środków nadzwyczajnych, takich jak otwarcie nowych składowisk, towarzyszyły masowe protesty,
D. mając na uwadze, że pierwotne rozwiązanie polegające na produkcji „Ecobales” i odpadów organicznych ostatecznie przeprowadzono bez należytej zgodności z prawem; mając na uwadze, że w wyniku braku filtrowania lub selekcji odpadów na tymczasowych składowiskach zgromadzono według szacunków ponad sześć milionów niskiej jakości „Ecobales” zawierających prawdopodobnie odpady toksyczne,
E. mając na uwadze, że pierwsza spalarnia odpadów w miejscowości Acerra rozpoczęła działalność dopiero w marcu 2010 r., ale jej funkcjonowanie utrudniał brak odpowiedniej infrastruktury do segregowania i przetwarzania odpadów; mając na uwadze, że najwyraźniej nie ma jasnych ograniczeń co do rodzajów spalanych odpadów i że niepokój budzą wciąż toksyczne pyły będące wynikiem spalania,
F. mając na uwadze, że postępy w redukcji ilości oraz recyklingu odpadów z gospodarstw domowych są minimalne, a odpady z gospodarstw domowych i inne nadal są wywożone bez segregacji na składowiska, a w niektórych przypadkach są nawet mieszane z różnymi rodzajami odpadów przemysłowych,
G. mając na uwadze, że wiele składowisk uznano za obszary o znaczeniu strategicznym i w związku z tym obywatele oraz władze lokalne, w tym policja, nie mogą sprawdzić, co się rzeczywiście na nie przywozi; mając na uwadze, że znakomita większość składowisk pozostaje w prywatnych rękach bez odpowiednich licencji lub zezwoleń oraz bez publicznej kontroli zarządzania nimi,
H. mając na uwadze, że kluczowym elementem zarządzania kryzysowego przez komisarzy są ich uprawnienia do odstępstw od przepisów i kontroli, w tym przykładowo do odstępstwa od przeprowadzania oceny oddziaływania na środowiskowo oraz przepisów dotyczących składania zamówień publicznych, oraz – jak się wydaje – niekontrolowany dostęp do funduszy publicznych; mając na uwadze, że mieli oni ponadto uprawnienia do podejmowania decyzji o lokalizacji zakładów utylizacji, składowisk odpadów oraz spalarni, oraz o wyborze wykonawców, a także nie byli zobowiązani do informowania władz i społeczności lokalnej o podejmowanych decyzjach; mając na uwadze, że sam system komisarzy był ostro krytykowany i prowadzi się w związku z nim szereg dochodzeń sądowych, a także mając na uwadze, że gospodarowanie odpadami przez komisarzy kryzysowych jest w rzeczywistości postrzegane przez dużą część ludności jako element problemu, nie zaś jego rozwiązanie,
I. mając na uwadze, że zgodnie z konwencją z Aarhus obywatele mają prawo do uzyskiwania informacji na temat sytuacji na zamieszkiwanym przez nich terenie, a obowiązkiem władz jest dostarczanie takich informacji oraz motywowanie obywateli do wypracowania odpowiedzialnego podejścia i zachowań; mając na uwadze, że zgodnie z dyrektywą 2003/35/WE państwa członkowskie dopilnowują, aby społeczeństwo otrzymywało na wczesnym etapie realne możliwości uczestnictwa w przygotowywaniu i modyfikowaniu lub rewidowaniu żądanych planów albo programów,
J. mając na uwadze, że obywatele protestujący przeciwko zaistniałej sytuacji i proponujący rozwiązania alternatywne byli ignorowani lub jawnie marginalizowani; mając na uwadze, że główną reakcją ze strony krajowych władz politycznych było poddanie składowisk i spalarni odpadów w miejscowości Acerra ścisłej kontroli wojskowej; mając na uwadze, że w ostatnim czasie podczas demonstracji publicznych w tej sprawie miały miejsce aresztowania i jest rzeczą oczywistą, że stosunki pomiędzy obywatelami i władzami bardzo się popsuły oraz że niezadowolenie obywateli z upływem czasu narasta,
K. mając na uwadze, że sposób zarządzania kryzysem przez komisarzy oraz nieumiejętność rozwiązania przez nich zaistniałych problemów, którą pogarszał jeszcze brak równowagi instytucjonalnej, przyczyniła się jedynie do stworzenia nowych możliwości dla zorganizowanych grup przestępczych; mając na uwadze, że istnieją niezbite dowody świadczące o długotrwałym udziale zorganizowanych grup przestępczych, a mianowicie camorry, w lukratywnym procesie gospodarowania odpadami, łącznie z wyrzucaniem toksycznych odpadów z zakładów na północy Włoch na setki nielegalnych składowisk, a nawet do morza; mając na uwadze, że nie do pomyślenia jest, aby żadne władze nie wiedziały o działalności prowadzonej na taką skalę,
L. mając na uwadze, że w 2007 r. Komisja Europejska postanowiła zawiesić wypłatę kwoty 135 mln EUR z funduszy przeznaczonych na okres finansowania 2006-2013 na realizację projektów związanych z odpadami oraz dodatkowej kwoty 10,5 mln EUR z okresu finansowania 2000-2006 do momentu zniesienia systemu komisarzy,
M. mając na uwadze, że obecny cykl utylizacji odpadów polega głównie na składowaniu i spalaniu, co jest sprzeczne z wytycznymi nowej dyrektywy ramowej w sprawie odpadów (2008/98/WE); mając na uwadze, że wciąż brakuje spójnego planu na rzecz gospodarowania odpadami w regionie, które byłoby zgodne z zasadami prawodawstwa UE dotyczącego odpadów i przestrzegałoby hierarchii utylizowania, jak również na rzecz bezpiecznego składowania i spalania odpadów,
N. mając na uwadze, że fakt mieszania i/lub unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych razem z odpadami z gospodarstwa domowego lub odpadami organicznymi, a także fakt, że przy podejmowaniu decyzji na temat lokalizacji składowisk na obszarach takich jak Chiaiano nie wzięto w należyty sposób pod uwagę czynników geologicznych i hydrologicznych, doprowadził do wysokiego zagrożenia skażenia pobliskiej gleby oraz wody gruntowej; mając na uwadze, że jest to sprzeczne z art. 17 i 18 dyrektywy ramowej w sprawie odpadów, a także z dyrektywą w sprawie składowania odpadów,
O. mając na uwadze, że składowisko odpadów w Cava Sari, Terzigno – znajdujące się w obszarze Natura 2000 w Parku Narodowym Wezuwiusza, będącym także obszarem uznanym za dziedzictwo UNESCO – nie spełnia wymogów procedur przyjmowania odpadów określonych w dyrektywie w sprawie składowania odpadów,
P. mając na uwadze, że w orzeczeniu z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie C-135/05 Europejski Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że nie przyjmując wszystkich niezbędnych środków dla zapewnienia w szczególności, że odpady są odzyskiwane lub unieszkodliwiane bez zagrażania zdrowiu ludzkiemu i bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku naturalnemu, oraz nie zakazując m.in. porzucania, wysypywania lub niekontrolowanego unieszkodliwiania odpadów, Republika Włoska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy prawa wspólnotowego; mając na uwadze, że w niedawnym orzeczeniu z dnia 4 marca 2010 r. w sprawie C-297/08 Trybunał stwierdził, że nie przyjmując w odniesieniu do regionu Kampanii wszelkich niezbędnych środków, Republika Włoska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 4 i 5 dyrektywy 2006/12/WE,
Q. mając na uwadze, że Parlament Europejski już w swojej rezolucji z dnia 16 września 1998 r. w sprawie wykonania dyrektyw dotyczących gospodarowania odpadami wezwał do systematycznego wszczynania postępowań w sprawie naruszenia przepisów wobec tych państw członkowskich, które nie przestrzegają wszystkich postanowień tych dyrektyw, i do sporządzania co kwartał wykazu postępowań przeciw państwom członkowskim niewywiązującym się ze zobowiązań wszczętych przed Trybunałem Sprawiedliwości, wraz z listą spraw rozstrzygniętych i listą kar nałożonych przez Trybunał, a w rezolucji z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie sprawozdania z wykonywania dyrektywy ramowej w sprawie odpadów wezwał do ścisłego i konsekwentnego monitorowania i koordynowania wdrożenia obowiązującego prawodawstwa w dziedzinie odpadów,
1. apeluje o pilne znalezienie trwałego rozwiązania, które spełniałoby kryteria UE, w szczególności w zakresie wdrożenia planu gospodarowania odpadami, którego elementem kluczowym – zgodnie z dyrektywą 2008/98/WE – jest poszanowanie hierarchii cyklu odpadów;
2. przypomina, że zachowanie w Kampanii zgodności z prawem UE dotyczącym odpadów wymaga bardzo energicznych wysiłków w celu ograniczenia ilości odpadów oraz przechylenia szali w kierunku zapobiegania powstawaniu odpadów, ich redukcji, ponownego użycia i recyklingu poprzez zapewnienie odpowiedniej infrastruktury, a także odnotowuje, że należy położyć większy nacisk na odzyskiwanie odpadów organicznych, zwłaszcza w tym regionie zdominowanym przez rolnictwo, co było dotychczas elementem rozważanym w niewielkim stopniu;
3. uważa, że długotrwałe środki wyjątkowe zastosowane przez włoskie władze, w tym powołanie specjalnych komisarzy lub uznanie składowisk za „obszary o znaczeniu strategicznym” pod nadzorem wojska, przyniosły efekt przeciwny do zamierzonego, i obawia się, że utrwalona nieprzejrzystość gospodarowania odpadami po stronie instytucji państwowych ułatwiła – nie zaś ograniczyła – wzmożoną obecność zorganizowanych grup przestępczych, zarówno jeśli chodzi o oficjalne gospodarowanie odpadami w regionie, jak i nielegalne składowanie odpadów przemysłowych; w związku z tym wzywa wszystkie odpowiedzialne władze do zapewnienia większej przejrzystości;
4. podkreśla znaczenie odbudowy zaufania poprzez ustrukturyzowany dialog z udziałem obywateli i różnych władz oraz dialog pomiędzy różnymi szczeblami rządowymi w ustrukturyzowanych ramach; ubolewa z powodu oskarżeń ze strony władz wobec niektórych obywateli pokojowo demonstrujących przeciwko otwarciu nowych składowisk odpadów i z powodu przemocy użytej wobec nich przez oddziały bezpieczeństwa; jest przekonany, że tylko czynne zaangażowanie obywateli w cały proces pozwoli z czasem na znalezienie trwałego rozwiązania problemów z odpadami, z którymi boryka się region;
5. żąda od Komisji bezterminowego przedłużenia wstrzymania wypłaty funduszy UE przeznaczonych na realizację projektów związanych z odpadami w regionie i utrzymania zamrożenia tych środków do czasu opracowania wiarygodnego planu gospodarowania odpadami i jego zatwierdzenia przez wszystkie zainteresowane podmioty;
6. zwraca uwagę na 7 mln ton „Ecobales”, które zgromadzono w składowiskach, zwłaszcza w Taverna del Ré, i podkreśla, że należy priorytetowo potraktować ich usuwanie i unieszkodliwianie, gdy tylko odpowiednio oceni się ich zawartość; podkreśla, że unieszkodliwianie „Ecobales” musi odbywać się według zasad odpowiedniego przetwarzania[4] i musi być ujęte w ramach planu gospodarowania odpadami, jasno określającego lokalizację każdego etapu przetwarzania i opartego na legalnych praktykach;
7. zauważa, że należy pilnie zająć się jawnym i nielegalnym składowaniem mieszanych i niezidentyfikowanych odpadów niedaleko składowiska Ferandelle, oraz wzywa do przeprowadzenia ścisłej kontroli zarządzania; przypomina właściwym władzom, że muszą wprowadzić surową kontrolę gospodarowania tymi specyficznymi rodzajami odpadów, niezależnie od ich pochodzenia, aby zachować pełną zgodność z dyrektywą dotyczącą zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli (dyrektywa 2008/1 zmieniona dyrektywą 2010/75) [5]; zauważa również, że należy stworzyć specjalnie wyznaczone obiekty zgodne z przepisami dyrektyw UE, zapewniając jednocześnie właściwą infrastrukturę dla odpadów przemysłowych, specjalnych i toksycznych; domaga się wyjaśnienia braku wykorzystywania obiektu przewidzianego do przyjmowania odpadów organicznych i wzywa do jego uruchomienia, jeżeli spełnia on kryteria określone w dyrektywie w sprawie gospodarki odpadami;
8. wyraża ubolewanie z powodu otwarcia składowisk na obszarach ochrony przyrody na terenie Parku Narodowego Wezuwiusza, takich jak Terzigno; zdecydowanie sprzeciwia się jakimkolwiek planom rozbudowy tych składowisk i uważa, że projekt otwarcia drugiego składowiska w Terzigno (Cava Vitiello) stanowi aberrację nie do przyjęcia; proponuje, aby Komisja zwróciła się do Trybunału Sprawiedliwości o wydanie nakazu sądowego, jeśli istniejące składowiska na obszarach ochrony przyrody będą poszerzane lub otwierane będą nowe składowiska na obszarach należących do sieci Natura 2000;
9. przypominając o obowiązku podejmowania działań zapewniających przestrzeganie dorobku wspólnotowego UE na wszystkich szczeblach, nalega, aby rząd Włoch działał w tej sprawie zgodnie z prawem UE, a w szczególności aby zastosował się do dwóch niedawnych orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i naprawił wszystkie stwierdzone naruszenia prawa UE;
10. wzywa Komisję do dołożenia wszelkich starań w ramach swoich kompetencji w celu dopilnowania, aby właściwe władze we Włoszech rzeczywiście zapewniały odpowiednie gromadzenie, segregowanie i przetwarzanie odpadów, na przykład dzięki systematycznym kontrolom, oraz aby władze regionalne przedstawiły wiarygodny plan;
11. jest zdania, że ciężar oczyszczania składowisk w Kampanii, które zostały skażone zanieczyszczeniami pochodzącymi od różnych form odpadów, nie powinien spadać na podatników, ale – zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci” – na podmioty odpowiedzialne za zanieczyszczenia;
12. zauważa, że Włochy nie powiadomiły o transpozycji dyrektywy 2008/99/WE w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne w terminie, który upłynął dnia 26 grudnia 2010 r., ale oczekuje od Włoch pełnego przestrzegania tej dyrektywy i zastosowania sankcji odpowiednich do naruszeń prawa dotyczącego odpadów wymienionych w dyrektywie, w tym wobec osób prawnych, jeśli spełnione są warunki do nałożenia takich sankcji;
13. wzywa Komisję do bezzwłocznego wszczęcia wobec Włoch postępowania w sprawie naruszenia przepisów, zgodnie z art. 260 TFUE, tak aby nałożyć na włoskie władze kary, które zapewnią zastosowanie się do orzeczenia Trybunału, w szczególności dopilnowując, aby istniejące składowiska były zgodne z prawem UE; za odpowiednie i zgodne z orzeczeniem C-304/02 Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości uważa nałożenie na Włochy jednorazowej kary za długotrwałe i nieprzerwane naruszenia dyrektyw UE w ostatnich latach, a także dziennej kary od chwili obecnej;
14. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, jak również rządowi i obu izbom parlamentu Włoch.