Zittingsdocument
16.3.2011 B7‑0199/2011
ONTWERPRESOLUTIE
naar aanleiding van de verklaringen van de Raad en de Commissie
ingediend overeenkomstig artikel 110, lid 2, van het Reglement
over de herziening van het Europees nabuurschapsbeleid – de zuidelijke dimensie
Mário David
namens de Commissie buitenlandse zaken
Resolutie van het Europees Parlement over de herziening van het Europees nabuurschapsbeleid – de zuidelijke dimensie
Het Europees Parlement,
– gezien de ontwikkeling van het Europees nabuurschapsbeleid (ENB) sinds 2004, en met name de voortgangsverslagen van de Commissie over de tenuitvoerlegging daarvan,
- gezien de actieplannen die gezamenlijk zijn aangenomen met Egypte, Israël, Jordanië, Libanon, Marokko, de Palestijnse Autoriteit en Tunesië,
- gezien de mededelingen van de Commissie van 11 maart 2003 met als titel "De grotere Europese nabuurschap: een nieuw kader voor de betrekkingen met de oostelijke en zuidelijke buurlanden[1], van 12 mei 2004 over het Europees nabuurschapsbeleid - stategiedocument[2], van 4 december 2006 over de versterking van het ENB[3], van 5 december 2007 over een sterk Europees nabuurschapsbeleid[4], en van 12 mei 2010 met als titel "Het Europees nabuurschapsbeleid: een balans"[5],
- gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid over een samenwerkingsverband voor democratie en gedeelde welvaart met het zuidelijke Middellandse-Zeegebied van 8 maart 2011[6],
- gezien de conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken over het ENB van 26 juli 2010,
- onder verwijzing naar zijn eerdere resoluties van 19 januari 2006 over het Europees nabuurschapsbeleid 'ENB)[7], van 6 juli 2006 over het Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument (ENPI)[8], van 15 november 2007 over de versterking van het ENB[9], van 19 februari 2009 over het Proces van Barcelona: Unie voor het Middellandse- Zeegebied[10], van 19 februari 2009 over de evaluatie van het Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument[11], van 20 mei 2010 over de Unie voor het Middellandse Zeegebied[12], en van 9 september 2010 over de situatie van de Jordaan en met name de benedenloop[13],
- onder verwijzing naar zijn resoluties van 3 februari 2011 over de situatie in Tunesië[14], van 17 februari 2011 over de situatie in Egypte[15] en van 10 maart 2011 over de zuidelijke nabuurschapslanden en in het bijzonder Libië, en onder meer de humanitaire aspecten[16],
- gezien de conclusies van de Associatieraad EU-Marokko van 13 oktober 2008, waarin Marokko een geavanceerde positie krijgt toegekend,
- gezien de conclusies van de Associatieraad EU-Jordanië van 26 oktober 2010, waarin Jordanië een geavanceerde positie krijgt toegekend,
- gezien de goedkeuring van "Het proces van Barcelona: Unie voor het Middellandse-Zeegebied" door de Europese Raad van 13 en 14 maart 2008,
- gezien de mededeling van de Commissie van 20 mei 2008 met de titel "Het proces van Barcelona: Unie voor het Middellandse-Zeegebied"[17],
- gezien de slotverklaring van de bijeenkomst van ministers van Buitenlandse Zaken van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied te Marseille op 3 en 4 november 2008,
- gezien de verklaring van de top van Parijs voor het Middellandse-Zeegebied op 13 juli 2008,
- gezien de verklaring van Barcelona, aangenomen op de Euromediterrane conferentie van ministers van Buitenlandse Zaken van 27 en 28 november 1995 in Barcelona, waarbij een Euromediterraan partnerschap werd ingesteld,
- gezien de verklaringen van het Bureau van de Euromediterrane Parlementaire Vergadering (EMPV) te Parijs (12 juli 2008), Caïro (20 november 2009), Rabat (22 januari 2010), Palermo (18 juni 2010) en Rome (12 november 2010),
- gezien de op 13 oktober 2008 in Amman aangenomen EMPV-aanbeveling, die is voorgelegd aan de eerste bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van de landen die betrokken zijn bij het Proces van Barcelona: Unie voor het Middellandse-Zeegebied,
- gezien de aanbevelingen van de commissies van de EMPV die zijn aangenomen tijdens de zesde plenaire zitting in Amman van 13 en 14 maart 2010,
- gezien de conclusies van de oprichtingsbijeenkomst van de Euromediterrane vergadering van regionale en lokale overheden te Barcelona op 21 januari 2010,
- gezien Verordening (EG) nr. 1638/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 2006 houdende algemene bepalingen tot invoering van een Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument (ENPI)[18],
- onder verwijzing naar zijn aanbeveling aan de Raad van 13 december 2010 betreffende de onderhandelingen over een kaderovereenkomst tussen de EU en Libië,
– gelet op artikel 110, lid 2, van zijn Reglement,
A. overwegende dat de eerbiediging en de bevordering van democratie en mensenrechten, en specifiek de rechten van vrouwen, de rechtsstaat, de versterking van veiligheid, democratische stabiliteit en welvaart, een eerlijke verdeling van inkomen, rijkdom en kansen in de samenleving, en derhalve ook de bestrijding van corruptie en de bevordering van goed bestuur, fundamentele beginselen en doelstellingen van de Europese Unie zijn en als gemeenschappelijke waarden moeten gelden die wij delen met de ENB-partnerlanden, en dat deze moeten uitgroeien tot essentiële doelstellingen voor het ENB,
B. overwegende dat bij de herziening van het ENB rekening moet worden gehouden met de demonstraties voor vrijheid, democratie en hervormingen die plaatsvinden in verschillende landen welke behoren tot het zuidelijke nabuurschap van de EU, aangezien daaruit het sterke verlangen onder de bevolking naar echte verandering en betere levensomstandigheden in de regio tot uiting komt,
C. overwegende dat de burgerprotesten, die grotendeels zijn aangewakkerd door de ongelijke verdeling van rijkdom en economische groei en het gebrek aan vrijheid, voortkomen uit de algemene ontevredenheid onder de bevolking over de regimes die aan de macht zijn en zich over de hele regio hebben verspreid,
D. overwegende dat de EU, gezien de gebeurtenissen in Tunesië, Egypte en Libië, de nodige aanpassingen in het ENB moet aanbrengen om het proces van politieke, economische en sociale hervormingen effectief te ondersteunen,
E. overwegende dat is gebleken dat het ENB sinds zijn lancering in 2004 niet effectief bijdraagt aan de doelstellingen op het gebied van mensenrechten en democratie en niet in staat is geweest om de nodige politieke, sociale en institutionele hervormingen te bewerkstelligen, overwegende dat de EU in haar betrekkingen met de regio onvoldoende aandacht heeft besteed aan de dialoog met het maatschappelijk middenveld en de democratische krachten op de zuidelijke oever van de Middellandse Zee; overwegende dat er nog steeds tekortkomingen en uitdagingen moeten worden overwonnen, en dat nu het accent moet komen te liggen op de implementatie van de nagestreefde beginselen, in een poging om samen te werken met partners die werkelijk representatief zijn voor het maatschappelijk middenveld en met kritische instellingen die van vitaal belang zijn voor de opbouw van democratie, met helder omschreven beleidsprioriteiten, duidelijke ijkpunten en differentiatie op basis van prestaties en resultaten,
F. overwegende dat de EU haar strategische doelen en prioriteiten in het kader van haar partnerschappen met haar oostelijke en zuidelijke buurlanden beter dient te preciseren en een passend gewicht moet toekennen aan de daaraan gerelateerde punten op haar politieke agenda, ook bij haar begrotingsprogrammering,
G. overwegende dat het ENB ambitieuzere en doeltreffendere instrumenten dient te omvatten ter aanmoediging en ondersteuning van politieke, economische en sociale hervormingen in de buurlanden van de EU,
H. overwegende dat het Verdrag van Lissabon voor de EU de voorwaarden heeft gecreëerd om de doeltreffendheid en de samenhang van haar beleidsmaatregelen en functioneren te verhogen, met name op het gebied van externe betrekkingen, en wel door de instelling van de functie van vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) en door de oprichting van de Europese Dienst voor extern optreden (EEAS), en overwegende dat de VV/HV ervoor moet zorgen dat de EU haar stem laat horen op het wereldtoneel,
I. overwegende dat de artikelen 3 en 21 van het Verdrag van Lissabon de doelstellingen van het buitenlands beleid van de EU verder ontwikkelen en de bevordering van de mensenrechten – met name de universaliteit en ondeelbaarheid van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden – tot de kern van het extern optreden van de EU maken,
J. overwegende dat de Unie overeenkomstig artikel 8 van het EU-Verdrag met haar buurlanden bijzondere betrekkingen moet ontwikkelen, die erop gericht zijn een ruimte van welvaart en goed nabuurschap tot stand te brengen welke stoelt op de waarden van de Unie en gekenmerkt wordt door nauwe en vreedzame betrekkingen die gebaseerd zijn op samenwerking,
K. overwegende dat onopgeloste conflicten en schendingen van het internationaal recht inzake de mensenrechten de vervulling van het ENB in de weg staan doordat zij een belemmering vormen voor de economische, sociale en politieke ontwikkeling van de betrokken landen, alsook voor regionale samenwerking, stabiliteit en veiligheid,
L. overwegende dat het streven naar stabiliteit de laatste jaren vaak de waarden van democratie, sociale rechtvaardigheid en mensenrechten heeft overschaduwd in de betrekkingen van de EU met haar zuidelijke buren,
M. overwegende dat de EU een bottom-upbenadering moet volgen door de institutionele opbouw, het maatschappelijk middenveld en democratiseringsprocessen, en met name de participatie van vrouwen en de sociaaleconomische ontwikkeling, extra te ondersteunen, aangezien zij voorwaarden zijn voor stabilisering op lange termijn,
N. overwegende dat de eerbiediging van de mensenrechten, en in het bijzonder de mensenrechten van vrouwen, de democratie en de rechtsstaat, inclusief het tegengaan van foltering en andere wrede, onmenselijke of vernederende behandelingen, en verzet tegen de doodstraf, tot de fundamentele beginselen van de EU behoren,
O. overwegende dat de Unie voor het Middellande-Zeegebied momenteel op de lange baan is geschoven, met name sinds de tweede top van staatshoofden en regeringsleiders en de ministeriële bijeenkomsten van de unie voor onbeperkte tijd zijn uitgesteld en de secretaris-generaal van de unie ontslag heeft genomen; overwegende dat de regionale context waarin de Unie voor het Middellandse-Zeegebied zich ontwikkelt gekenmerkt wordt door territoriale conflicten, politieke crises en toenemende sociale spanning, en dat daar inmiddels de volksopstanden in Tunesië, Egypte en andere landen aan de Middellandse Zee en in het Midden-Oosten bovenop zijn gekomen, en dat al deze factoren een belemmering vormen voor het functioneren van de instellingen van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied en voor de start van de grote regionale integratieprojecten die in juli 2008 op de top van Parijs door de staatshoofden en regeringsleiders van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied en op de bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van de unie te Marseille op 3 en 4 november 2008 waren vastgesteld; overwegende dat de Unie voor het Middellandse-Zeegebied, die werd geacht het EU-beleid in de regio te versterken, er niet in lijkt te zijn geslaagd het toenemende wantrouwen weg te nemen en te voorzien in de basisbehoeften van de betrokken volkeren,
P. in overweging van de mogelijkheden die de oprichting van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied biedt om tot een betere onderlinge afstemming tussen bilateraal beleid enerzijds en regionaal beleid anderzijds te komen, teneinde de doelstellingen van de Euromediterrane samenwerking doeltreffender te kunnen verwezenlijken,
Q. overwegende dat andere mondiale actoren, met name de BRIC-landen, hun economische presentie en politieke invloed in de zuidelijke buurlanden van de EU verder versterken,
R. overwegende dat de gevolgen van de politieke, economische, sociale en financiële crisis de bestaande politieke, economische en sociale problemen in de zuidelijke partnerlanden van het ENB nog hebben verergerd; overwegende dat de kosten van de hervormingen in het kader van de convergentie met het acquis en voor de aanpassing aan de steeds nauwere economische en sociale relaties een bijkomend probleem zijn in de zuidelijke buurlanden van de EU; overwegende dat deze factoren in sommige landen in sterke mate hebben bijgedragen aan de onlusten onder de burgerbevolking en de eisen voor democratisering en hervormingen in de hand hebben gewerkt;
S. overwegende dat het aspect waterbeheer, en in het bijzonder de billijke verdeling van het water in relatie tot de behoeften van alle volkeren in de regio, van het allergrootste belang is voor duurzame vrede en stabiliteit in het Midden-Oosten,
T. overwegende dat uit de demografische tendensen blijkt dat de bevolking van de EU-lidstaten de komende twintig jaar stabiel zal blijven, maar in toenemende mate zal vergrijzen, en dat de bevolking van de zuidelijke buurlanden van het ENB zal toenemen, met name het deel daarvan dat zich in de arbeidsgeschikte leeftijd bevindt; overwegende dat de economische groei en het aantal nieuwe arbeidsplaatsen in deze landen wellicht geen gelijke tred zullen houden met de voorspelde bevolkingsgroei, vooral omdat bepaalde landen reeds te kampen hebben met zeer hoge werkloosheidspercentages en met nog hogere percentages op het stuk van de jeugdwerkloosheid,
U. overwegende dat corruptie in de zuidelijke ENB-landen nog steeds een ernstig probleem vormt dat wijd verbreid is in de bevolking en bij overheidsinstanties,
V. overwegende dat het ENPI de financiering van het ENB heeft helpen vereenvoudigen; overwegende dat bij de ontwikkeling van een vervolginstrument ook recht moet worden gedaan aan de recente ontwikkelingen in de regio, en met name aan de legitieme democratische verwachtingen van de bevolking en aan de conclusies van de strategische evaluatie van het ENB, en dat deze moeten worden uitgevoerd op basis van overleg met alle belanghebbenden, met name de lokale actoren,
Herziening van het ENB - Algemene opmerkingen
1. bevestigt opnieuw de waarden, beginselen en verbintenissen waarop het ENB is gebaseerd, waaronder democratie, de rechtsstaat, de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, de eerbiediging van de rechten van vrouwen, goed bestuur, markteconomie en duurzame ontwikkeling, en wijst er eens te meer op dat het ENB een werkbaar kader moet blijven voor de verdieping en versterking van de betrekkingen met onze nauwste partners, teneinde hun politieke, sociale en economische hervormingen, die gericht zijn op de totstandbrenging en consolidatie van democratie, vooruitgang en sociale en economische kansen voor iedereen, te ondersteunen; onderstreept dat bij de conceptie en implementatie van ENB-programma's moet worden vastgehouden aan de beginselen van gezamenlijke verantwoordelijkheid en gedeeld eigenaarschap; is van mening dat het ENB sinds de lancering ervan in 2004 heeft gefungeerd als één beleidskader waarbinnen op basis van resultaten en hulp op maat wordt gedifferentieerd, en tastbare voordelen heeft opgeleverd voor zowel ENB-partners als de EU zelf;
2. wijst er in het licht van de actuele gebeurtenissen in het zuidelijke Middellandse-Zeegebied, met name in Tunesië en Egypte, eens te meer op dat het ENB er niet in geslaagd is de mensenrechten in derde landen bevorderen en te vrijwaren; dringt er bij de EU op aan uit deze gebeurtenissen de nodige lering te trekken en haar beleid ter ondersteuning van de democratie en de mensenrechten in dier voege te herzien dat er in alle overeenkomsten met derde landen een mechanisme wordt opgenomen voor de concrete invulling van de mensenrechtenclausules; beklemtoont dat bij de herziening van het ENB voorrang moet worden gegeven aan de criteria op het stuk van onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, pluralisme en eerbiediging van de persvrijheid en corruptiebestrijding; dringt aan op betere coördinatie met de overige beleidsvormen van de Unie met betrekking tot deze landen;
3. dringt er bij de EU op aan het politieke en economische hervormingsproces in de regio krachtig te ondersteunen door alle bestaande instrumenten in het kader van het ENB aan te wenden en, waar nodig, nieuwe in te voeren om het democratische overgangsproces zo doeltreffend mogelijk te begeleiden, waarbij de aandacht vooral moet uitgaan naar de eerbiediging van de fundamentele vrijheden, goed bestuur, onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en corruptiebestrijding, opdat wordt tegemoetgekomen aan de behoeften en verwachtingen van de bevolking van onze zuidelijke buurlanden;
4. onderstreept de noodzaak om de in post-2013 meerjarig financieel kader (MFK) voor het ENB toegewezen middelen te verhogen, waarbij in het licht van de recente gebeurtenissen prioriteit moet worden toegekend aan de zuidelijke dimensie van het ENB; is van mening dat het nieuwe MFK ook recht moet doen aan de specifieke kenmerken en behoeften van elk land;
5. onderstreept dat de nabuurlanden van de EU een concreet aanbod moet worden gedaan voor een nauwer politiek partnerschap en economische integratie op basis van de beginselen van openheid, gedeelde verantwoordelijkheid en conditionaliteit; dringt erop aan dat het te formuleren aanbod moet zijn toegesneden op de uiteenlopende behoeften van specifieke landen en regio's, zodat de meest geavanceerde partners zich sneller kunnen conformeren aan de EU-normen en -waarden;
6. dringt erop aan dat meer aandacht wordt besteed aan samenwerking met maatschappelijke organisaties, aangezien deze de belangrijkste drijvende krachten zijn achter de volksopstanden in de regio;
7. onderstreept dat voor de samenwerking met de buurlanden een adequaat niveau van EU-middelen ter beschikking moet worden gesteld en wijst nogmaals op de waarde van het ENPI als financieringsinstrument van het ENB, dat verder moet worden ontwikkeld om flexibeler aan de verschillende behoeften van de buurlanden en -regio's te kunnen beantwoorden, zodat een rechtstreekse koppeling tussen de beleidsdoelstellingen van het ENB en de programmering van het ENPI kan worden gelegd en vorm kan worden gegeven aan de resultatengeoriënteerde opzet van het toekomstige ENB; onderstreept daarnaast echter ook de noodzaak de verleende steun beter te oriënteren en hem met name te richten op het maatschappelijk middenveld en op lokale gemeenschappen, conform de te volgen bottom-upbenadering; onderstreept het belang van toezicht op het beheer en de uitvoering van de respectieve ENPI-programma's;
8. benadrukt dat bij de strategische herziening van het ENB de tekortkomingen van dit beleid moeten worden aangepakt en dat moet worden aangestuurd op meer politiek engagement van alle partners, waarbij tegelijkertijd een grotere rol moet worden toegekend aan differentiatie op basis van resultaten, een en ander aan de hand van duidelijk omschreven criteria; pleit er daarnaast voor dat bij de herziening ook de nodige aandacht wordt besteed aan de dringende noodzaak tot ontwikkeling van de multilaterale dimensie, teneinde te komen tot een intensievere, continue en inhoudelijke beleidsdialoog met de partnerlanden;
9. acht het bijzonder waardevol dat de tot nu toe met de uitgevoerde programma's bereikte resultaten voortdurend worden getoetst, maar dat ook de in het kader van het partnerschap gebruikte instrumenten op hun geschiktheid worden beoordeeld; is van mening dat via dit proces mogelijke zwakke punten en ongelukkige keuzes in de toekomst kunnen worden vermeden;
10. verzoekt de Raad en de Commissie het ten aanzien van zuidelijke buurlanden gevoerde ENB te hervormen teneinde te kunnen voorzien in de nodige middelen en bijstand voor een echte democratische transitie, en de grondslagen te leggen voor diepgaande politieke, sociale en institutionele hervormingen; beklemtoont dat bij de herziening van het nabuurschapsbeleid voorrang moet worden gegeven aan de criteria op het stuk van onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, eerbiediging van de fundamentele vrijheden, met inbegrip van de vrijheid van de media, en corruptiebestrijding;
11. erkent en benadrukt het verschil tussen "Europese buurlanden" – landen die formeel tot de EU kunnen toetreden wanneer zij aan de criteria van Kopenhagen voldoen – en "buurlanden van Europa", staten die op grond van hun geografische ligging niet tot de EU kunnen toetreden;
12. acht het daarom dringend en van essentieel belang dat de EU-strategie voor de Middellandse-Zeeregio wordt herzien en hervormd, en is van mening dat deze nieuwe strategie de politieke dialoog en het beleid ter ondersteuning van alle democratische krachten, met inbegrip van de actoren uit het maatschappelijk middenveld, moet aanzwengelen; verzoekt de Raad in dat opzicht een geheel van politieke criteria vast te stellen waar ENB-landen aan moeten beantwoorden om een "bevoorrechte status" toegekend te krijgen;
13. benadrukt dat de met het Verdrag van Lissabon ingevoerde veranderingen moeten worden onderkend en dat daarvan profijt moet worden getrokken, met name wat betreft de belangrijkere rol van de VV/HV, de oprichting van de EEAS en de nieuwe bevoegdheden van het Europees Parlement, teneinde meer samenhang aan te brengen in het buitenlands beleid van de EU en de doeltreffendheid en legitimiteit van haar externe dimensie en optreden te verhogen; is van mening dat alleen als de Raad en de Commissie in staat zijn om lering te trekken uit het verleden en uit de actuele gebeurtenissen en zij een grondige en uitgebreide analyse kunnen opmaken van de tekortkomingen van het bestaande ENB, de EU de mogelijkheid krijgt om een geloofwaardig en effectief beleid te ontwikkelen ten aanzien van haar mediterrane partners;
14. benadrukt het belang van het partnerschap tussen de EU en de zuidelijke buurlanden en onderstreept dat deze nauwe samenwerking in het belang van beide zijden is;
15. is van oordeel dat de EU lering moet trekken uit de recente gebeurtenissen in de zuidelijke nabuurschapsregio en dat het ENB in dit licht moet worden herzien teneinde een partnerschap met samenlevingen en niet alleen maar met staten tot stand te kunnen brengen;
De zuidelijke dimensie
16. wijst op het belang van de oprichting van een task force met participatie van het Europees Parlement voor toezicht op het proces van overgang naar democratie, naar aanleiding van oproepen door voorstanders van democratische hervorming, met name wat betreft vrije en democratische verkiezingen en de opbouw van instellingen, waaronder een onafhankelijke rechterlijke macht;
17. steunt in het licht van de recente ontwikkelingen in de regio de legitieme democratische aspiraties zoals door de bevolking in meerdere zuidelijke nabuurschapslanden tot uitdrukking gebracht, en dringt er bij de autoriteiten in die landen op aan zo snel mogelijk voor een vreedzame overgang naar een daadwerkelijke democratie te zorgen; onderstreept dat de strategische herziening van het Europees nabuurschapsbeleid (ENB) ten volle met deze ontwikkelingen rekening moet houden en deze moet weerspiegelen;
18. verzoekt de EU in deze context significante steun voor democratische transformatie in de zuidelijke buurlanden te geven, en daarbij samen te werken met de betrokken samenlevingen zelf, in concreto door bestaande instrumenten te mobiliseren, te herzien en aan te passen, gericht op het bevorderen van politieke, economische en sociale hervormingen; verzoekt in het bijzonder de Commissie zo snel mogelijk de nationale indicatieve programma's voor Tunesië en Egypte voor de periode 2011-2013 te herzien, teneinde rekening te houden met de nieuwe, urgente behoeften van die partners op het gebied van het tot stand brengen van democratie;
19. onderstreept het belang van het intensiveren van de politieke dialoog met de zuidelijke buurlanden van de EU; benadrukt nogmaals dat versterking van de democratie, de rechtsstaat, goed bestuur, corruptiebestrijding en de eerbiediging van de mensenrechten en fundamentele vrijheden essentiële elementen zijn van deze dialoog; onderstreept in dit verband het belang van eerbiediging van de vrijheid van geweten, godsdienst en gedachte, meningsuiting, de pers- en mediavrijheid, de vrijheid van vereniging, vrouwenrechten en gendergelijkheid, de bescherming van minderheden, en de strijd tegen discriminatie op grond van seksuele geaardheid;
20. merkt op dat er reeds geavanceerde posities zijn toegekend en dat hierover momenteel met bepaalde partnerlanden wordt onderhandeld; onderstreept het belang van het volgen van een meer transparante en coherente benadering van differentiatie, teneinde een inhoudelijk proces te creëren dat resultaten oplevert, en van het vaststellen van duidelijke benchmarks om te voorkomen dat met twee maten wordt gemeten bij de criteria waaraan moet worden voldaan om voor een geavanceerde positie in aanmerking te komen;
21. onderstreept dat het belangrijk is de criteria van Kopenhagen aan te passen aan de vereisten in verband met het toekennen van een geavanceerde positie; verzoekt de Commissie erop toe te zien dat de geavanceerde positie inderdaad wordt toegekend wanneer derde landen aan die criteria voldoen;
22. benadrukt dat de EU in de ontwikkeling van haar betrekkingen met de zuidelijke partnerlanden de hoogste prioriteit moet geven aan de bestrijding van corruptie, met name binnen het gerechtelijk apparaat en de politiediensten;
23. hamert erop in alle stadia van het proces van toekenning van een geavanceerde positie aan partnerlanden en van het opstellen van actieplannen in het kader van het Europees nabuurschapsbeleid te worden geraadpleegd, overeenkomstig zijn nieuwe rol zoals opgenomen in het Verdrag van Lissabon; vraagt de Raad en de EDEO het Parlement bij het proces voor het toekennen van een geavanceerde positie te betrekken door een duidelijk overlegmechanisme te ontwikkelen dat wordt gebruikt in alle stadia van de onderhandelingen, waaronder ten aanzien van de criteria waaraan moet worden voldaan en het in kaart brengen van de prioriteiten en richtsnoeren die in de actieplannen moeten worden opgenomen;
24. benadrukt dat een efficiënt partnerschap tussen de EU en de zuidelijke buurlanden alleen gebaseerd kan zijn op synergie tussen de onderling gekoppelde bilaterale en multilaterale dimensies binnen dit samenwerkingskader, en betreurt derhalve dat het ENB niet voldoende rekening houdt met de noodzakelijke versterking van de multilaterale dimensie;
25. heeft grote waardering voor de moed van de bevolking van Tunesië, Egypte en Libië, die in opstand is gekomen om democratie en vrijheid te eisen, en verzoekt alle EU-instellingen volledige steun te verlenen aan het democratische overgangsproces in de genoemde landen;
26. betreurt het verlies van mensenlevens tijdens de vreedzame opstanden in Tunesië en Egypte, en roept de autoriteiten op een grondig onderzoek in te stellen en de verantwoordelijken voor de rechter te brengen;
27. meent dat het Israëlisch-Palestijnse conflict de oorzaak is van politieke spanningen in het Midden-Oosten en in het Middellandse-Zeegebied als geheel;
28. verzoekt de hoger vertegenwoordiger/vicevoorzitter actief een rol te spelen bij conflictbeslechting en het tot stand brengen van vertrouwen in de regio, door ervoor te zorgen dat de EU een actieve rol speelt als 'speler' en niet alleen als 'financier', in het bijzonder in het vredesproces in het Midden-Oosten en ook ten aanzien van het conflict in de westelijke Sahara; is van oordeel dat conflictbeslechting de sleutel vormt tot politieke, economische en sociale ontwikkelingen in de regio en voor vooruitgang bij de regionale dimensie van het ENB en zijn vormen van multilaterale samenwerking, zoals het UfM; wijst erop dat het vinden van een alomvattende, met het internationale recht strokende oplossing voor de verschillende conflicten, in het bijzonde het Israëlisch-Arabische conflict, in de zuidelijke nabuurschapslanden van de EU van essentieel belang is voor het succes van het ENB;
29. is van oordeel dat interculturele dialoog in het gebied van de Middellandse Zee van cruciaal belang is voor wederzijds begrip, solidariteit, verdraagzaamheid en het welzijn van de bevolkingen aldaar; verlangt dat bij de herziening ook aandacht wordt besteed aan het ontwikkelen van instrumenten hiervoor;
30. maakt zich ernstige zorgen over het herhaaldelijke uitstel voor onbepaalde tijd van de tweede top van staatshoofden en regeringsleiders van de UfM en van ministersbijeenkomsten van de UfM, dat een negatief signaal afgeeft aan de bevolkingen en de instellingen van de regio; is van oordeel dat het aftreden van zijn secretaris-generaal erop wijst dat de aard van de procedures en instellingen van de UfM moeten worden verduidelijkt; herinnert eraan dat de politieke spanningen en de regionale conflicten in het Middellandse Zeegebied geen afbreuk mogen doen aan het boeken van concrete vooruitgang in de richting van sectorale en multilaterale samenwerking, en dat de UfM via veelomvattende integratieprojecten en een open politieke dialoog kan bijdragen aan de ontwikkeling van een klimaat van vertrouwen dat bevorderlijk is voor het behalen van gemeenschappelijke rechtvaardigheids- en veiligheidsdoelen, in een geest van solidariteit en van vrede;
31. betreurt dat de UfM onvoldoende financiering krijgt en ook het feit dat de lidstaten aan beide zijden van de Middellandse Zee een gebrek aan belangstelling aan de dag leggen; betreurt het feit dat de EU niet echt duidelijk is in zijn beleid voor de Middellandse Zee en vraagt de EU een strategische langetermijnvisie te ontwikkelen voor de ontwikkeling en stabilisering van de regio; hamert erop dat het Euromediterraan integratieproces op de Europese agenda een prioritaire plek moet krijgen;
32. is van oordeel dat het belangrijk is de UfM nieuw leven in te blazen om rekening te houden met de recentste ontwikkelingen in de regio; is van mening dat deze nieuwe UfM moet inzetten op bevordering van een stevige economische, sociale en democratische ontwikkeling, en een sterke en gemeenschappelijke basis moet creëren voor nauwe betrekkingen tussen de EU en haar zuidelijke buurlanden; is van mening dat deze nieuwe gemeenschap ook kansen zal bieden voor een duurzame vrede in het Midden-Oosten, een vrede die is ingebed in de verschillende samenlevingen in de regio en niet alleen afhankelijk is van de breekbare politieke wil van hun autoritaire leiders;
33. is van mening dat bij de herziening ook aandacht moet worden besteed aan het onvermogen van de UfM in te spelen op verwachtingen en uitdagingen goed te voorzien, en gekeken moet worden naar nieuwe manieren om de bilaterale instrumenten in het kader van het ENB te versterken; is in dit verband van mening dat meer middelen moeten worden ingezet op gebieden waar tastbare resultaten kunnen worden geboekt;
34. maakt zich zorgen over het gebrek aan vooruitgang bij de totstandbrenging van de Euromediterrane vrijhandelszone; vindt dat zodra aan de vereisten voor daadwerkelijke en alomvattende vrijhandelszones is voldaan, gerichte onderhandelingen moeten worden gevoerd, met inachtneming van de sociaaleconomische omstandigheden in elk van de partnerlanden en op voorwaarde dat eerst en tijdig de sociale en milieutechnische effecten van akkoorden in kaart zijn gebracht; betreurt het feit dat de verschillende actoren niet echt vooruitgang hebben geboekt bij het tot stand brengen van de noodzakelijke voorwaarden; is ook voorstander van de ontwikkeling van bilaterale en multilaterale economische zuid-zuidsamenwerking, die tastbare voordelen kan opleveren voor de burgers van de betrokken landen en het politieke klimaat in de regio kan verbeteren;
35. onderstreept dat het noodzakelijk is om in elk van de betrokken landen de belangrijkste specifieke problemen aan te pakken, maar herhaalt dat in het ENB bijzondere aandacht moet worden besteed aan de sociaaleconomische situatie van met name de jongere generaties;
36. gelooft dat verbeterde subregionale samenwerking tussen lidstaten en ENB-landen met specifieke gemeenschappelijke belangen, waarden en zorgen kan leiden tot een positieve dynamiek voor de gehele mediterrane regio; spoort de lidstaten aan tot het verkennen van het potentieel van variabele geometrie als samenwerkingspatroon, en onderstreept dat het toekomstige ENB deze aanpak moet vereenvoudigen en bevorderen, met name via zijn kredieten voor regionale financiering;
37. is van oordeel dat in het kader van het zuidelijke nabuurschapsbeleid ook het probleem van de niet-reguliere immigratie moet worden aangepakt; verzoekt de Raad en de Commissie te bekijken hoe het is gesteld met de implementatie van de akkoorden met de zuidelijke nabuurschapslanden op dit gebied en van de bestaande bilaterale overeenkomsten tussen de lidstaten van de EU en alle regionale actoren ten aanzien van immigratie en in het bijzonder terugname;
38. betreurt de asymmetrische benadering van de EU ten aanzien van haar oostelijke en zuidelijke buurlanden op het vlak van mobiliteit en visumbeleid; is wat mobiliteit betreft voorstander van vereenvoudiging van de visumprocedures voor landen van de zuidelijke nabuurschap - in het bijzonder voor studenten, onderzoekers en zakenmensen - en van de ontwikkeling van een Euromediterraan partnerschap voor mobiliteit; onderstreept de belangrijke rol die sommige ENB-landen kunnen spelen bij het beheren van de migratiestromen; onderstreept dat samenwerking bij het beheer van migratiestromen volledig in overeenstemming moet zijn met de waarden van de EU en internationale wettelijke verplichtingen; dringt erop aan terugnameovereenkomsten met partnerlanden alleen te overwegen voor niet-reguliere immigranten, dus met uitzondering van personen die verklaren asielzoekers, vluchtelingen of beschermingbehoevend te zijn, en herhaalt dat het beginsel van "non-refoulement" geldt voor alle personen die het risico lopen aan de doodstraf, onmenselijke behandeling of foltering te worden onderworpen; dringt aan op nauwere samenwerking om een halt roe te roepen aan de mensenhandel en op verbetering van de omstandigheden waaronder arbeidsmigranten zowel in de EU, als de landen van het zuidelijke nabuurschap leven;
39. doet een beroep op de HV/VV, de EDEO en de Commissie om zich in hun contacten met de zuidelijke ENB-landen te laten leiden door de politieke prioriteiten van de EU inzake de afschaffing van de doodstraf, eerbiediging van de mensenrechten, inclusief vrouwenrechten, en fundamentele vrijheden, de vrijheid van geweten en godsdienst, de vrijheid van vereniging en mediavrijheid, eerbiediging van de rechtstaat, een onafhankelijke rechterlijke macht, bestrijding van foltering en wrede en onmenselijke behandeling, bestrijding van straffeloosheid en de ratificatie van verschillende internationale rechtsinstrumenten, waaronder het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof en het Verdrag betreffende de status van vluchtelingen van 1951;
40. dringt er in de context van de herziening van de overeenkomsten met de zuidelijke ENB-landen op aan opnieuw aandacht te besteden aan volledige eerbiediging van de vrijheid van godsdienst, in het bijzonder van alle religieuze minderheden, in de betrokken landen; onderstreept dat godsdienstvrijheid ook inhoudt dat alleen of samen met anderen, in het openbaar of in privékring, uiting aan het geloof kan worden gegeven, en het geloof kan worden onderwezen, gepraktiseerd en beleden, en dat deze vrijheid ook het recht moet omvatten om van geloof te veranderen;
41. onderstreept dat de contractuele band van de EU met alle ENB-landen regelingen omvat voor een permanent forum voor het behandelen van mensenrechtenkwesties, in concreto in de vorm van subcommissies betreffende mensenrechten; verzoekt de EDEO volledig van deze regelingen gebruik te maken en bestaande subcommissies bij alle onderhandelingen te betrekken, erop te hameren dat zij doeltreffender en meer resultaatgericht worden, en te zorgen voor participatie van organisaties van het maatschappelijk middenveld en mensenrechtenactivisten; beveelt aan de status van de informele werkgroep mensenrechten EU-Israël op te waarderen tot een normale subcommissie; vraagt de EDEO ook deel te nemen aan een gestructureerde samenwerking tussen COHOM's en de Subcommissie mensenrechten van het Parlement;
42. verzoekt de HV/VV, de EDEO en de Commissie om zich actief in te zetten voor de bevordering en bescherming van de communicatievrijheid en de vrijheid van toegang tot informatie, ook op het internet;
43. verzoekt de HV/VV, de EDEO en de Commissie de rol van maatschappelijke organisaties, in het bijzonder mensenrechtenorganisaties en vrouwenorganisaties, te versterken op het gebied van beleidstoezicht en de programmering en uitvoering van steunmaatregelen, via een toegewijde faciliteit voor capaciteitsopbouw; wijst in dit verband op de noodzaak van empowerment van vrouwen, en verzoekt de EDEO en de Commissie om stelselmatig te analyseren wat de genderimpact van hun projecten en programma's is, en eraan te werken dat vrouwenrechten en gendergelijkheid altijd worden meegenomen bij de herziening van de grondwet, het wetboek van strafrecht, het familierecht en andere civiele wetgeving, alsook in de mensenrechtendialoog die met de ENB-partnerlanden wordt gevoerd; is van oordeel dat de HV/VV, de EDEO en de Commissie de betrekkingen tussen de EU en derde landen niet moeten intensiveren indien de betrokken landen verzuimen organisaties van het maatschappelijk middenveld in voldoende mate bij hun beleid te betrekken; geeft aan dat organisaties van het maatschappelijk middenveld de trouwste en sterkste bondgenoten van de EU zijn op het vlak van het bevorderen van democratische waarden, goed bestuur en mensenrechten in de partnerlanden; dringt aan op een grotere betrokkenheid van regionale en plaatselijke autoriteiten en van beroepsorganisaties en de sociale partners in de samenwerking tussen de EU en haar zuidelijke buurlanden; verzoekt de Raad en de Commissie in dit verband het Europees Instrument voor democratie en mensenrechten verder te versterken en een grotere rol toe te kennen;
44. onderstreept de noodzaak van implementatie van gendermainstreaming en van steun voor specifieke acties, ten einde te komen tot een doeltreffende en stelselmatige benadering van gendergelijkheid in de ENB-landen; spoort regeringen en het maatschappelijk middenveld aan de sociale insluiting van vrouwen te vergroten, analfabetisme onder vrouwen te reduceren en de arbeidsparticipatie van vrouwen te bevorderen, teneinde vrouwen op alle niveaus een betekenisvolle plek te geven;
45. benadrukt het belang van een gestructureerde samenwerking op het gebied van het hoger onderwijs en onderzoek om de onderlinge erkenning van diploma's en onderwijssystemen te bevorderen, zodat met name de mobiliteit van studenten, onderzoekers en hoogleraren kan worden verhoogd, in combinatie met maatregelen om kennisvlucht tegen te gaan; is in dit verband verheugd over de bijdrage van het Tempus-programma voor hoger onderwijs en de uitwisselingen in het kader van actie 2 van ERASMUS Mundus, alsmede over de oprichting van de Euro-Mediterranean University (EMUNI), die onder andere zal bestaan uit een Euromediterraan netwerk van universiteiten op beide oevers van de Middellandse Zee;
46. onderstreept het belang van lokale autoriteiten bij de democratische ontwikkeling in onze partnerlanden, en pleit voor de uitbreiding van programma's voor twinning tussen lokale overheden in de EU en de partnerlanden;
47. benadrukt het belang van vakbonden en de sociale dialoog als onderdelen van de democratische ontwikkeling van de zuidelijke partners; spoort die landen aan de arbeids- en vakbondsrechten verder te versterken; wijst op de belangrijke rol van de sociale dialoog bij het aangaan van de sociaaleconomische uitdagingen in de regio;
48. benadrukt het belang van een nauwer verband tussen investeringen, opleiding, onderzoek en innovatie, waarbij speciale aandacht moet worden besteed aan op de arbeidsmarkt afgestemde opleiding, teneinde het hoofd te bieden aan de sociaaleconomische uitdagingen in de regio; dringt aan op bijzondere aandacht voor vrouwen en benadeelde groepen, zoals jongeren; wijst tegelijkertijd op het cruciale belang van aanvullende steun voor plaatselijke ontwikkelingsprojecten, teneinde bij te dragen aan de revitalisering van de meest kwetsbare steden en regio's;
49. onderstreept dat een goed functionerend, doeltreffend, veilig en zeker multimodaal transportsysteem een voorwaarde is voor economische groei en ontwikkeling, en goed is voor de handel en de integratie tussen de EU en de zuidelijke mediterrane partners; verzoekt de Commissie om een tussentijdse evaluatie van het Actieplan voor regionaal vervoer (2007-2013) voor het gebied van de Middellandse Zee, en bij toekomstige actieplannen op het gebied van vervoer met de resultaten daarvan rekening te houden;
50. is van oordeel dat duurzame ontwikkeling een horizontaal beginsel van de herziening van het ENB zou moeten zijn, waarbij de nadruk met name moet liggen op een betere bescherming van het milieu, de ontwikkeling van het enorme potentieel voor hernieuwbare energieën in de regio, en de stimulering van beleidsmaatregelen en projecten die bevorderlijk zijn voor een beter gebruik van schaarse watervoorraden;
51. herhaalt zijn verzoek aan de Raad, de Commissie en de lidstaten van de EU om een allesomvattend plan voor het schadeherstel van de Jordaan te bevorderen en te ondersteunen, en de sanering van de rivier en met name de benedenloop ervan financieel en technisch te blijven steunen, mede in het kader van de UfM;
52. benadrukt het grote samenwerkingspotentieel op het gebied van energie en hernieuwbare energiebronnen als wind, zonne- en golfenergie; steunt de gecoördineerde implementatie van het Mediterranean Solar Plan en industrie-initiatieven, die gericht zouden moeten zijn op het tegemoetkomen aan de primaire behoeften van de partnerlanden, en de aanneming van een Euromediterrane strategie voor energie-efficiëntie; onderstreept het belang van de bevordering van trans-Euromediterrane verbindingen voor elektriciteit, gas en olie ter vergroting van de zekerheid van de energiebevoorrading door middel van de totstandbrenging van zogenaamde 'smart-grid-linking' in de hele Euromediterrane regio;
53. herinnert aan het belang van een landbouw die goed is voor plaatselijke boeren, plattelandsontwikkeling, voedselveiligheid en -soevereiniteit, van aanpassing aan klimaatverandering, en van toegang tot water, en van een rationeel gebruik van water en energie; beveelt aan van samenwerking op landbouwvlak een ENB-prioirteit te maken, ter ondersteuning van de Euromediterrane routekaart voor landbouw en als een middel voor het stabiliseren van de voedselprijzen op nationaal, regionaal en mondiaal niveau;
54. herhaalt zijn verzoek om oprichting van een Euromediterrane civiele bescherming, aangezien de toename van het aantal natuurrampen en de omvang ervan de toewijzing van passende middelen noodzakelijk maakt en omdat een dergelijk initiatief de solidariteit tussen de bevolkingen in de Euromediterrane landen zou versterken;
55. wijst nogmaals op de waarde van het ENPI als financieringsinstrument van het ENB; benadrukt echter dat er meer flexibiliteit moet worden geboden en dat er voor doelgerichtere bijstand moet worden gezorgd, voornamelijk voor het maatschappelijk middenveld en op lokaal niveau, in overeenstemming met de 'bottom-up'-aanpak; dringt daarnaast aan op een alomvattende analyse van de doeltreffendheid van het ENPI met als doel in het kader van de betrekkingen van de EU met haar zuidelijke buurlanden beter gebruik te maken van de beschikbare financiële instrumenten en middelen, en ervoor te zorgen dat ontwikkelingshulp en -bijstand in de ontvangende landen goed wordt gebruikt; beschouwt transparantie bij financiering en de integratie van anticorruptiemechanismen in de financieringsinstrumenten een 'must'; onderstreept het belang van toezicht op het beheer en de uitvoering van de verschillende ENPI-programma's; onderstreept het belang van versterking van grensoverschrijdende projecten, van intensivering van 'people-to-people'-programma's en van ontwikkeling van stimulansen voor regionale samenwerking; verzoekt de Commissie en de EDEO om het Parlement en de belanghebbenden uit het maatschappelijk middenveld in een vroeg stadium te raadplegen bij de aanstaande voorbereiding van het opvolgingsinstrument;
56. dringt bij de Raad aan op goedkeuring van het wetgevingsvoorstel tot wijziging van artikel 23 van de ENPI-verordening dat in mei 2008 door de Commissie werd ingediend en op 8 juli 2008 door het Parlement werd aangenomen, aangezien dit het mogelijk zou maken om middelen die terugvloeien uit eerdere financiële verrichtingen opnieuw te investeren, en de EU dus een uiterst noodzakelijk instrument zou bieden voor de verzachting van de gevolgen van de huidige financiële crisis voor de reële economie en van de impact van de explosie van de voedselprijzen in de buurregio, en met name het zuiden;
57. onderstreept dat het ENPI niet het enige instrument is voor het financieren van programma's en maatregelen in ENB-kader, en wijst derhalve met klem op de noodzaak van een coherente aanpak waarbij gebruik wordt gemaakt van alle financiële instrumenten; verzoekt de EDEO en de Commissie dan ook een gedetailleerd overzicht over te leggen van de aan elk van de ontvangende landen gegeven financiële steun, ook uitgesplitst per instrument;
58. onderstreept de noodzaak van verhoging van de middelen die in de aanstaande financiële vooruitzichten van de EU voor 2014-2020 aan de zuidelijke dimensie van het ENB zijn toegewezen, om ervoor te zorgen dat de financiering in overeenstemming is met de politieke ambities en om uitvoering te geven aan de geavanceerde positie zonder dat de andere prioriteiten van het ENB in het gedrang komen; hamert op de noodzaak van naleving van de overeenkomsten die zijn gesloten na de verklaring van de Commissie in het COREPER in 2006 op basis waarvan overeenkomstig een demografische weging twee derde van de ENPI-middelen aan de zuidelijke landen worden toegewezen en een derde aan de oostelijke landen;
59. wijst er evenwel op dat elke toename van de toegewezen middelen gebaseerd moet zijn op een zorgvuldige analyse van de behoeften en gepaard moet gaan met een verhoging van de effectiviteit van de uit te voeren programma's, die naar behoren moeten worden afgestemd op en geprioriteerd naargelang de vereisten in de verschillende begunstigde landen;
60. is verheugd over de resultaten van de Facility for Euro-Mediterranean Investment and Partnership (FEMIP) van de EIB en onderstreept de noodzaak van meer synergie met andere internationale financiële instellingen die in de regio actief zijn, en herhaalt zijn suggestie betreffende de oprichting van een Euromediterrane financiële instelling voor ontwikkelingssamenwerking met de EIB als belangrijkste aandeelhouder; steunt de verhoging van het leningplafond van de EIB om haar in staat te stellen haar activiteitenniveau in de regio de komende jaren op peil te houden; vraagt de EBRD haar statuten te wijzigen, teneinde ook aan dit proces van financiële bijstand te kunnen deelnemen;
De rol van het Europees Parlement
61. benadrukt de essentiële rol van het Europees Parlement waar het gaat om het uitdragen van het besef dat de stabiliteit en de welvaart van Europa nauw verband houden met democratisch bestuur en economische en sociale vooruitgang in de zuidelijke ENB-buurlanden, en om het bevorderen van het politieke debat, vrijheden, democratische hervormingen en de rechtstaat in die partnerlanden, met name via de interparlementaire delegaties en de PA-UfM;
62. herbevestigt zijn toezegging om het recht op parlementair toezicht te blijven uitoefenen bij de uitvoering van het ENB, onder andere door regelmatig te debatteren met de Commissie over de toepassing van het ENPI; is ingenomen met de uitgebreide raadpleging door de Commissie en de EDEO over de herziening van het ENB, en hoopt dat de Commissie en de EDEO er ook op zullen toezien dat het Parlement volledig en stelselmatig wordt geraadpleegd bij de voorbereiding van de relevante documenten, zoals de ENB-actieplannen; dringt er voorts op aan dat het Parlement toegang wordt verleend tot de onderhandelingsmandaten voor alle internationale overeenkomsten waarover met de ENB-partners wordt onderhandeld, overeenkomstig artikel 218, lid 10, VWEU, waarin wordt bepaald dat het Parlement in iedere fase van de procedure onverwijld en ten volle wordt geïnformeerd;
-o0o-
63. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Europese Dienst voor extern optreden, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de ENB-landen, en de secretaris-generaal van de Unie voor het Middellandse Zeegebied.