Zittingsdocument

 

2.5.2012                                                                                                                  B7‑0223/2012

ONTWERPRESOLUTIE

naar aanleiding van een verklaring van de Commissie

ingediend overeenkomstig artikel 110, lid 2, van het Reglement

over piraterij op zee

( 2011/2962(RSP) )

Izaskun Bilbao Barandica, Gesine Meissner, Alexander Graf Lambsdorff, Marielle de Sarnez

namens de ALDE-Fractie

 

B7‑0223/2012

Resolutie van het Europees Parlement over piraterij op zee

( 2011/2962(RSP) )

Het Europees Parlement,

–   gezien zijn resolutie van 20 mei 2008 over een geïntegreerd maritiem beleid voor de Europese Unie[1],

–   gezien zijn resoluties over piraterij op zee, met name die van 23 oktober 2008 over zeepiraterij[2] en die van 26 november 2009 over een politieke oplossing tegen de piraterij langs de Somalische kusten[3],

–   gezien het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee (Unclos) van 10 december 1982,

–   gezien het Verdrag van de Verenigde Naties uit 1988 tot bestrijding van wederrechtelijke gedragingen gericht tegen de veiligheid van de zeevaart,

–   gezien de resoluties van de VN-Veiligheidsraad 1814(2008) van 15 mei 2008, 1816(2008) van 2 juni 2008, 1851(2008) van 16 december 2008, 1897(2009) van 30 november 2009, 1950(2010) van 23 november 2010, 1976(2011) van 11 april 2011, 2015(2011) van 24 oktober 2011 en 2020(2011) van 22 november 2011 over de situatie in Somalië,

–   gezien Gemeenschappelijk Optreden 2008/749/GBVB van de Raad van 19 september 2008 inzake de militaire coördinatie door de Europese Unie ter ondersteuning van Resolutie 1816 (2008) van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (EU NAVCO)[4],

–   gezien Gemeenschappelijk Optreden 2008/851/GBVB van de Raad van 10 november 2008[5] en Besluit 2010/766/GBVB van de Raad van 7 december 2010 inzake een militaire operatie van de Europese Unie, genaamd ATALANTA[6], om bij te dragen tot het ontmoedigen, het voorkomen en bestrijden van piraterij en gewapende overvallen voor de Somalische kust en de bescherming van vaartuigen van het Wereldvoedselprogramma (WFP) die voedselhulp naar ontheemden in Somalië brengen, en de bescherming van de vaartuigen van de Somalië-missie van de Afrikaanse Unie (AMISOM),

–   gezien Besluit 2010/96/GBVB van de Raad van 15 februari 2010 en Besluit 2010/197/GBVB van de Raad van 31 maart 2010 over de militaire missie van de EU inzake een bijdrage aan de opleiding van Somalische veiligheidskrachten (EUTM Somalië),

–   gezien het crisisbeheersingsconcept dat op 16 december 2011 door de Raad Buitenlandse Zaken werd overeengekomen voor de missie voor de opbouw van regionale maritieme capaciteit (RMCB), als civiele GVDB-missie met militaire expertise in voorbereiding,

–   gezien het strategisch kader voor de Hoorn van Afrika, dat de Raad op 14 november 2011 heeft goedgekeurd als leidraad voor het optreden van de EU in de regio,

–   gezien het akkoord inzake de machtverdeling dat op 9 juni 2008 in Djibouti werd ondertekend met als doel een op een brede basis stoelend nationaal verzoeningsproces op gang te brengen en een krachtige en open politieke alliantie te creëren, teneinde vrede te waarborgen, verzoening in het land tot stand te brengen en een centraal staatsgezag te herstellen,

–   gezien de conclusies van de conferentie over Somalië die op 23 februari 2012 in Londen is gehouden,

–   gezien de conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken van 27 februari 2012,

–   gezien de vragen die op 15 december 2011 aan de Raad en de Commissie zijn gesteld over piraterij op zee ( B7‑0039/2012 en B7‑0040/2012 ),

–   gezien artikel 110, lid 2, van zijn Reglement,

A. overwegende dat het zeevervoer in de hele Europese geschiedenis een van de hoekstenen van de economische groei en welvaart in ons werelddeel heeft gevormd en dat meer dan 80% van alle handelswaar in de wereld over zee wordt vervoerd; overwegende dat het voor de EU daarom van wezenlijk belang is een bijdrage aan de internationale veiligheid op zee te leveren;

B.  overwegende dat de Europese visserijactiviteiten in de regio geregeld zijn in verscheidene bilaterale en multilaterale visserijovereenkomsten met de buurlanden;

C. overwegende dat het probleem van de piraterij op volle zee niet is opgelost en dat het fenomeen zich zelfs snel uitbreidt in het westelijk deel van de Indische Oceaan, met name in de wateren voor de kust van Somalië en de Hoorn van Afrika, maar ook in andere gebieden, waaronder Zuidoost-Azië en West-Afrika, waardoor het een steeds ernstigere bedreiging vormt voor het leven en de veiligheid van zeevarenden en andere personen, alsook voor de regionale ontwikkeling en stabiliteit, het mariene milieu, de wereldhandel, alle vormen van zeevervoer, alsook voor vissersvaartuigen en voor de levering van humanitaire hulp;

D. overwegende dat er jaarlijks tienduizend Europese schepen door gevaarlijke zeegebieden varen en dat piraterij dus niet alleen het leven en de veiligheid van mensen in gevaar brengt, maar ook een economisch probleem vormt omdat dergelijke praktijken de internationale zeehandelsroutes bedreigen en ernstige negatieve gevolgen hebben voor de internationale handel;

E.  overwegende dat het aantal kapingspogingen nog steeds zeer hoog is: in 2011 werden er 28 kapingen gemeld, werden 470 zeevarenden gekidnapt en 15 vermoord, en momenteel worden er circa 191 zeevarenden, afkomstig van zo'n zeven schepen, voor steeds langere perioden onder verschrikkelijke en onmenselijke omstandigheden in Somalië gegijzeld;

F.  overwegende dat de piraten hun tactiek en werkwijze steeds verder ontwikkelen en dat zij nu hun actieradius hebben vergroot door grotere gekaapte schepen te gebruiken als "moederschip";

G. overwegende dat de voortdurende politieke instabiliteit in Somalië een van de oorzaken van het piraterijprobleem vormt en bijdraagt tot het probleem, en dat piraterij door sommige Somali's nog steeds wordt gezien als een rendabele en levensvatbare bron van inkomsten;

H. overwegende dat de strijd tegen piraterij niet alleen met militaire middelen kan worden gewonnen, maar hoofdzakelijk afhangt van een succesvolle bevordering van vrede, ontwikkeling en natievorming in Somalië;

I.   overwegende dat het EMSA (Europees agentschap voor maritieme veiligheid) over instrumenten en gegevens beschikt die de EU-NAVFOR-operatie ATALANTA kan helpen bij de verbetering van de veiligheid van schepen en schepelingen in de regio;

J.   overwegende dat het piraterijprobleem ook negatieve gevolgen heeft voor de hele regio, waar visserijactiviteiten een gevaarlijke onderneming zijn geworden, niet alleen voor EU-vaartuigen die bijvoorbeeld in de wateren van de Seychellen vissen op grond van de partnerschapsovereenkomst inzake visserij tussen de EU en de Republiek der Seychellen, maar ook voor de plaatselijke vissers aan wie wij sectorale steun verlenen en voor wie wij dus een maatschappelijke verantwoordelijkheid dragen; overwegende dat plaatselijke vissers niet over dezelfde financiële en personele middelen beschikken als EU-vaartuigen om zich te beschermen tegen piraterij;

K. overwegende dat de EU de belangrijkste donor van Somalië is, waarvoor zij tot nu toe via het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) 215,4 miljoen euro heeft uitgetrokken voor het tijdvak 2008-2013; dat deze financiële steunverlening in de eerste plaats bedoeld is om het volk een uitweg uit de armoede te bieden en te helpen om een autonome economische groei te bereiken, alsook om een duurzame oplossing voor stabiliteit in het land te bieden door de onderliggende oorzaken van de piraterij aan te pakken dankzij projecten ter verbetering van het bestuur, het onderwijs en de economische groei en ter ondersteuning van niet-prioritaire sectoren (volksgezondheid, milieu, water en sanitaire voorzieningen);

L.  overwegende dat volgens ramingen van de Verenigde Naties 40% van de opbrengst van de Somalische piraterij in 2010 is gebruikt voor de financiering van lokale werkgelegenheid en in zekere mate heeft bijgedragen tot een betere herverdeling en investeringen in infrastructuur, hetgeen de ernst van de economische situatie in Somalië illustreert;

M. overwegende dat de EU er met haar pogingen de piraterij te bestrijden weliswaar in geslaagd is alle leveringen van het Wereldvoedselprogramma (WFP) te beschermen, maar dat de operatie op losse schroeven dreigt komen te staan door een gebrek aan marinestrijdkrachten en juridische kwesties, waardoor piraten vaak niet kunnen worden gearresteerd en berecht;

N. overwegende dat elke lidstaat momenteel aan eigen regels werkt voor het inzetten van gewapende wachten aan boord van handelsvaartuigen;

1.  spreekt opnieuw zijn ernstige bezorgdheid uit over de toenemende dreiging die de piraterij en de gewapende roofovervallen op zee, gericht tegen internationale en Europese vissers-, goederen- en passagiersvaartuigen in de Indische Oceaan bij de Afrikaanse kust, met name in de wateren voor de kust van Somalië en de Hoorn van Afrika, opleveren voor de veiligheid van zeevarenden en andere personen, voor de stabiliteit in de regio en voor alle vormen van zeevervoer, met inbegrip van de visserijactiviteiten;

2.  doet een beroep op de hoge vertegenwoordiger en de lidstaten met spoed na te denken over manieren om de honderden zeevarenden die momenteel gegijzeld worden te bevrijden en zo een einde te maken aan hun langdurige gevangenhouding onder afschuwelijke omstandigheden door hun overvallers, en hen in staat te stellen naar huis terug te keren, en daarbij tevens een einde te maken aan het vasthouden van de gekaapte vaartuigen;

3.  is verheugd over de bijdrage die de EU-NAVFOR-operatie ATALANTA heeft geleverd aan de veiligheid op zee voor de kust van Somalië door de bescherming van door het Wereldvoedselprogramma gecharterde vaartuigen die hulpgoederen naar Somalië brengen, alsmede van andere kwetsbare vaartuigen;

4.  is verheugd over Besluit 2010/766/GBVB van de Raad over een militaire operatie van de Europese Unie, waarmee de EU-NAVFOR-operatie ATALANTA tot 12 december 2012 wordt verlengd en rechtszekerheid wordt geboden voor strafprocessen naar aanleiding van de gevangenneming van piraten en de doorgifte van persoonsgegevens van verdachten; is ingenomen met de conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken van 27 februari 2012, waarin wordt aangedrongen op verlenging van het ATALANTA-mandaat tot december 2014;

5.  wenst dat de EU-NAVFOR-operatie ATALANTA ook na 2012 wordt voortgezet om de EU nog doeltreffender te laten reageren op de zeepiraterij, die negatieve gevolgen heeft voor het zeevervoer en ook voor de visserijactiviteiten van EU-vaartuigen en lokale vissersschepen in de betrokken regio;

6.  benadrukt dat verdere straffeloosheid met betrekking tot piraterij haaks staat op afschrikking; betreurt het dat ondanks de akkoorden van de EU met derde landen (Kenia, Seychellen, Mauritius, Puntland, Somaliland, Somalië) en internationale rechtskaders veel piraten en andere criminelen helemaal niet zijn gearresteerd of na hun arrestatie vaak zijn vrijgelaten wegens het ontbreken van een stevige rechtsgrondslag, waarbij ook sommige EU-landen ontoereikende strafrechtelijke waarborgen hebben tegen piraterij op volle zee;

7.  onderstreept dat dringend met forse internationale participatie en/of ondersteuning een gespecialiseerde piratenrechtbank moet worden opgezet in Somalië en andere landen in de regio;

8.  verzoekt in dit verband om onmiddellijke, doeltreffende maatregelen met het oog op de vervolging en bestraffing van verdachten van piraterij, dringt er bij de derde landen en de EU-lidstaten die dit nog niet hebben gedaan, op aan alle bepalingen van Unclos en het VN-Verdrag tot bestrijding van wederrechtelijke gedragingen gericht tegen de veiligheid van de zeescheepvaart in hun nationale recht op te nemen om de straffeloosheid van piraten aan te pakken, en verzoekt de Raad en de Commissie te werken aan een mogelijke internationale rechtbank voor piraterij;

9.  dringt er bij de lidstaten op aan dat zij in samenwerking met Europol en Interpol de geldstromen onderzoeken en in kaart brengen en het geld dat als losgeld aan de piraten is betaald confisqueren, omdat er aanwijzingen zijn dat dit geld wordt gestort op bankrekeningen in de hele wereld, ook in Europa, en dat zij de georganiseerde criminele netwerken die de winst van dergelijke praktijken opstrijken, identificeren en ontmantelen;

10. betreurt het dat het aantal vaartuigen dat de lidstaten hebben geleverd voor de EU-NAVFOR-operatie ATALANTA is gedaald van 35 tot slechts 2-3 begin 2012, en doet daarom een beroep op de lidstaten om meer marineschepen beschikbaar te stellen, zodat ATALANTA een succes kan worden;

11. onderstreept de rol van EU NAVFOR, de NAVO en de Coalition Maritime Forces (CMF) bij een doeltreffende aanpak van het toenemende gebruik van gekaapte koopvaardijschepen als "moederschip", een ontwikkeling die de operationele mogelijkheden van de piraten aanzienlijk vergroot en hen in staat stelt hun aanvallen krachtiger, vastberadener en flexibeler uit te voeren in het gehele noordwestelijke deel van de Indische Oceaan;

12. onderstreept tegelijkertijd de noodzaak van een sterkere strategische coördinatie tussen de EU-NAVFOR-operatie ATALANTA, EUTM Somalië en andere acties in GVDB-verband in de Hoorn van Afrika in ruimere zin; is in dit verband verheugd over het besluit van de Raad van 23 januari 2012 om een operatiecentrum van de EU te activeren, en ziet ernaar uit dat het desbetreffende besluit van de Raad zo spoedig mogelijk wordt goedgekeurd;

13. verzoekt om meer coördinatie tussen de EU, de NAVO en de derde landen die deelnemen aan de diverse zeestrijdkrachten die drie grote marinemissies tegen piraterij in de regio uitvoeren (EU NAVFOR, CTF-150/151 en TF-508 in het kader van de NAVO-operatie Ocean Shield), om onnodig dubbel werk te vermijden, in de wetenschap dat beide organisaties, de EU en de NAVO, op basis van autonome besluitvorming in hetzelfde gebied opereren, dezelfde belangen hebben en grotendeels uit dezelfde Europese landen bestaan; spreekt in dit verband zijn grote tevredenheid uit over de conferentie over Somalië die op 23 februari 2012 in Londen plaatsvond;

14. verzoekt EMSA de samenwerking met ATALANTA voort te zetten en, nadat de vlaggenstaat toestemming heeft verleend, de gedetailleerde LRIT-gegevens te verstrekken alsmede de satellietbeelden van schepen met een EU-vlag die door het gebied varen; te dien einde moeten de lidstaten verplicht worden het agentschap toestemming te verlenen om deze gegevens en informatie aan de EU‑NAVFOR-operatie te verstrekken;

15. spoort de rederijen ertoe aan zich aan te sluiten bij en volledig te handelen overeenkomstig de "Best Management Practices for protection against Somalia Based Piracy" (BMP-4), die alle betrokken partijen voldoende informatie biedt over hoe zij schepen kunnen assisteren om aanvallen van piraten voor de kust van Somalië te vermijden, te ontmoedigen of te vertragen; roept alle in het gebied opererende schepen ertoe op zich te registreren bij de desbetreffende instanties voor de coördinatie van de maritieme veiligheid en gevolg te geven aan de aanbevelingen van EU-NAVFOR ATALANTA; verzoekt de lidstaten erop toe te zien dat al hun schepen geregistreerd worden;

16. dringt er bij de Raad en de Commissie op om aan naar aanleiding van diverse verzoeken van de Somalische federale overgangsregering (FOR) om internationale bijstand bij het tegengaan van de piraterij voor de Somalische kust, samen met de VN en de Afrikaanse Unie de samenwerking met en de ondersteuning van de FOR voort te zetten bij de strijd tegen de piraterij en de daders, die voor de rechter moeten worden gebracht, en Somalië en de hele regio te helpen bij de versterking van hun capaciteiten;

17. is verheugd over het besluit van de Raad Buitenlandse Zaken van 12 december 2011 over de voorbereiding van de regionale opleidingsmissie van de RMCB (regionale maritieme capaciteitsopbouw), die zich zal richten op versterking van de maritieme capaciteiten en de opleiding van een kustpolitiemacht en rechters in acht landen van de Hoorn van Afrika en het westen van de Indische Oceaan;

18. neemt kennis van het vredes- en verzoeningsproces van Djibouti; dringt aan op een globale aanpak van de situatie in Somalië, in het kader waarvan veiligheid samengaat met ontwikkeling, de rechtsstaat, eerbiediging van de mensenrechten en naleving van het internationaal humanitair recht;

19. is verheugd over het besluit van de Commissie om 50 miljoen euro extra financiële steun van de EU te geven aan de missie van de Afrikaanse Unie in Somalië (AMISOM), en verzoekt de lidstaten en de internationale gemeenschap te helpen bij het bevorderen van vrede en economische ontwikkeling en bij het opbouwen van een stabiel democratisch bewind in Somalië dat zou kunnen zorgen voor meer veiligheid en voor de bestrijding van piraterij op de lange termijn; is ingenomen met de benoeming van de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de Hoorn van Afrika;

20. is bezorgd over de steeds slechter wordende humanitaire situatie in de Hoorn van Afrika en roept de internationale gemeenschap, en met name de EU, ertoe op meer humanitaire bijstand te verlenen aan mensen in nood, opdat in de toenemende humanitaire behoeften kan worden voorzien en verdere verslechtering van de situatie wordt voorkomen;

21. verwelkomt het Marsic-project van de EU in het kader van het "Programma kritieke zeeroutes" van het Stabiliteitsinstrument, dat tot doel heeft de veiligheid in de westelijke Indische Oceaan en de Golf van Aden te vergroten door middel van het delen van informatie en het opbouwen van capaciteit, waarbij de nadruk wordt gelegd op de regionale samenwerking tussen de landen van de regio; verwacht dat dit project ook na 2013 wordt voortgezet;

22. moedigt piraterijbestrijdingsinitiatieven aan van landen in oostelijk en zuidelijk Afrika alsmede in de regio Indische Oceaan, zoals het nieuwe anti-piraterijproject MASE (Maritime and Security Programme), waaraan de EU een startsubsidie van 2 miljoen dollar verleende;

23. herhaalt dat de piraterij voor de kust van Somalië in het verlengde ligt van het ontbreken van recht en orde in dit land en dat de internationale gemeenschap daarom de noodzakelijke technische en financiële steun moet bieden om de Somalische FOR te steunen bij de ontwikkeling van capaciteit om toezicht uit te oefenen over de territoriale wateren en de exclusieve economische zone van het land;

24. pleit voor een formelere coördinatie van de globale strategie tegen piraterij tussen de verschillende betrokken partijen in de EU; moedigt de oprichting van een taskforce aan, eventueel onder auspiciën van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO), waarbij alle autoriteiten worden betrokken; stelt voor dat in de VN-Veiligheidsraad wordt gezocht naar steun voor het idee van een EU-taskforce met het oog op de totstandbrenging van een mondiale taskforce die nauw met de IMO moet samenwerken;

25. herhaalt dat er in deze globale strategie rekening mee moet worden gehouden dat een groot deel van de bevolking in Somalië van deze praktijken profiteert en dat bij alle sterke prikkels voor de Somalische bevolking om met piraterij te stoppen, de werkgelegenheid voor de jeugd centraal moet staan;

26. onderstreept dat het inzetten van particuliere gewapende beveiligers aan boord van schepen een maatregel is die niet in de plaats kan komen van de noodzakelijke allesomvattende oplossing van de bedreiging door piraten in al haar facetten; houdt rekening met het feit dat sommige lidstaten met desbetreffende wetgeving zijn gekomen; verzoekt in dit verband de lidstaten de noodzakelijke veiligheidsmaatregelen aan boord te nemen als dit mogelijk is, en verzoekt de Commissie en de Raad toe te werken naar een EU-aanpak met betrekking tot het inzetten van gecertificeerd gewapend personeel aan boord van schepen om een goede uitvoering van de desbetreffende IMO-initiatieven te waarborgen;

27. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de lidstaten, de secretarissen-generaal van de Afrikaanse Unie, de VN en de Intergouvernementele Ontwikkelingsautoriteit (IGAD), alsmede aan de president van de federale overgangsregering van Somalië en het Pan-Afrikaanse parlement.

 

 

[1] Aangenomen teksten, P6_TA(2008)0213
[2] Aangenomen teksten, P6_TA(2008)0519
[3] Aangenomen teksten, P7_TA(2009)0099
[4] PB L 252 van 20.9.2008, blz. 39.
[5] PB L 301 van 12.11.2008, blz. 33.
[6] PB L 327 van 11.12.2010, blz. 49.