Dokument z posiedzenia
4.2.2014 B7‑0150/2014
PROJEKT REZOLUCJI
złożony w następstwie oświadczeń Rady i Komisji
zgodnie z art. 110 ust. 2 Regulaminu
w sprawie szczytu UE-Rosja
( 2014/2533(RSP) )
Guy Verhofstadt, Kristiina Ojuland, Leonidas Donskis, Graham Watson, Louis Michel, Sophia in ‘t Veld, Marietje Schaake, Johannes Cornelis van Baalen, Ramon Tremosa i Balcells, Sarah Ludford, Alexander Graf Lambsdorff
w imieniu grupy ALDE
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie szczytu UE-Rosja
( 2014/2533(RSP) )
Parlament Europejski,
– uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie Rosji[1], zwłaszcza rezolucję z dnia 17 lutego 2011 r. w sprawie rządów prawa w Rosji[2], z dnia 13 września 2012 r. w sprawie wykorzystywania w Rosji wymiaru sprawiedliwości do celów politycznych[3], z dnia 13 grudnia 2012 r. zawierającą zalecenia Parlamentu Europejskiego dla Rady, Komisji oraz Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych w sprawie negocjacji dotyczących nowej umowy między UE a Rosją[4], z dnia 13 czerwca 2013 r. w sprawie rządów prawa w Rosji[5], z dnia 12 września 2013 r. w sprawie nacisku, jaki Rosja wywiera na kraje Partnerstwa Wschodniego (w kontekście zbliżającego się szczytu Partnerstwa Wschodniego w Wilnie)[6], z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie wyniku szczytu w Wilnie i przyszłości Partnerstwa Wschodniego, zwłaszcza w odniesieniu do Ukrainy,
– uwzględniając obowiązującą umowę o partnerstwie i współpracy ustanawiającą partnerstwo między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi a Federacją Rosyjską, a także trwające negocjacje w sprawie nowej umowy między UE a Rosją,
– uwzględniając cele i zobowiązania UE i Rosji wynikające z „partnerstwa na rzecz modernizacji”, zainicjowanego podczas w Rostowie nad Donem w dniu 1 czerwca 2010 r.,
– uwzględniając wyniki szczytu UE-Rosja, który odbył się w dniu 28 stycznia 2014 r.,
– uwzględniając art. 110 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że UE nadal zależy na dalszym pogłębianiu i rozwijaniu stosunków z Rosją, oraz mając na uwadze, że UE i Rosja nawiązały już bliskie stosunki we wszystkich dziedzinach, zwłaszcza w dziedzinie energetyki, gospodarki i przedsiębiorczości, a w systemie gospodarki światowej są ze sobą powiązane i wzajemnie od siebie zależne;
B. mając na uwadze, że szczyt UE-Rosja z dnia 28 stycznia 2014 r. sprowadził się do trzygodzinnego posiedzenia w wąskim gronie, gdzie skupiono się na ograniczonej liczbie spraw, co odzwierciedla pogarszające się stosunki między UA a Rosją, głównie z powodu nacisków, jakie Rosja wywiera na państwa Partnerstwa Wschodniego;
C. mając na uwadze, że UE i jej państwa członkowskie muszą nadal zachowywać czujność, stojąc na straży zasad demokracji i praworządności na świecie, zwłaszcza w przypadku tak ważnego sąsiada jak Rosja, który przystępując do Rady Europy, zobowiązał się podzielać i stosować zasady demokracji i praworządności oraz szanować podstawowe wartości;
D. mając na uwadze, że z przynależnością Rosji do Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie wynikają podobne zobowiązania i obowiązki, a przystąpienie Rosji do Światowej Organizacji Handlu (WTO) opiera się na założeniu, że w kraju tym przestrzega się zasad praworządności;
E. mając na uwadze, że od dnia 1 grudnia 2013 r. przewoźnicy lotniczy podają rosyjskim władzom dane pasażera przekazywane przed podróżą (API), a od 1 lipca 2014 r. rosyjskie władze będą wymagały podania pełnych danych pasażerów i załogi w przypadku przelotów nad terytorium rosyjskim; mając na uwadze, że rosyjskie władze dążą do wprowadzenia pełnego systemu gromadzenia danych dotyczących przelotu pasażera (PNR); mając na uwadze, że dane API mogą być wykorzystywane przez rosyjskie władze do identyfikowania obywateli UE potencjalnie krytycznie nastawionych wobec rosyjskich władz w czasie Igrzysk Olimpijskich w Soczi;
F. mając na uwadze poważne zaniepokojenie wydarzeniami mającymi miejsce w Federacji Rosyjskiej, jeśli chodzi o poszanowanie i ochronę praw człowieka, zasad praworządności, podstawowych zasad demokracji, uczciwych wyborów, wolności prasy i mediów oraz wolności zgromadzeń;
G. mając na uwadze, że obywatele UE uczestniczący w igrzyskach olimpijskich lub znajdujący się w czasie igrzysk wśród widzów są poddawani pełnej inwigilacji w postaci przechwytywania i przechowywania danych dotyczących wszelkiej prowadzonej komunikacji; mając na uwadze, że zdaniem Komisji wszystkie państwa członkowskie powinny poinformować swoich obywateli o programach masowej inwigilacji wokół Soczi, jednak – jak się wydaje – żadne państwo członkowskie nie wydało takiego komunikatu;
H. mając na uwadze, że przed szczytem Partnerstwa Wschodniego, które odbyło się w Wilnie w listopadzie 2013 r., Rosja nałożyła na sąsiadujące z nią państwa szereg ukierunkowanych sankcji mających podważyć zobowiązanie tych państw do podpisania układów o stowarzyszeniu i wolnym handlu z UE lub osiągania postępów w tej dziedzinie;
I. mając na uwadze, że przyjęcie przepisów dotyczących rejestracji partii politycznych i finansowania organizacji pozarządowych, ustawy dyskryminującej osoby LGBTI, która zakazuje „propagandy nietradycyjnych stosunków seksualnych”, utożsamiając homoseksualizm z pedofilią, a także przepisów dotyczących wolności zgromadzeń, ekstremizmu i pomówień, podobnie jak restrykcyjne filtrowanie internetu przyczyniło się znacznie do pogorszenia warunków rozwoju autentycznego społeczeństwa obywatelskiego w Rosji i było wykorzystywane do nękania organizacji pozarządowych, opozycji demokratycznej i mediów;
J. mając na uwadze, że władze rosyjskie nasiliły działania nadzorcze w związku z Igrzyskami Olimpijskimi w Soczi, intensyfikując program inwigilacji SORM („system środków operacyjno-nadzorczych”); mając na uwadze, że działania nadzorcze prowadzone przez rosyjskie władze nie podlegają faktycznej kontroli demokratycznej czy sądowej; mając na uwadze, że rosyjski sąd najwyższy potwierdził, iż program SORM może być wykorzystywany do podsłuchiwania osób krytykujących rząd, jak gdyby uczestniczyły one w „działalności ekstremistycznej”;
1. zauważa, że zawężona formuła szczytu UE-Rosja to wierne odzwierciedlenie obecnego stanu stosunków między UE a Rosją, który umożliwia pragmatyczną wymianę zdań na aktualne tematy, a zarazem symbolizuje wyzwania, jakie stoją obecnie przed współpracą między UE a Rosją; sugeruje, że szczyty UE-Rosja powinny się odbywać raz w roku, a nie dwa razy w roku, jak w chwili obecnej;
2. podkreśla, że średnio- i długoterminowa stabilność polityczno-gospodarcza oraz rozwój Rosji zależą od stworzenia prawdziwej demokracji, i zaznacza, że w przyszłości rozwój stosunków między UE a Rosją będzie zależał od starań o umocnienie demokracji i praworządności oraz o przestrzeganie praw podstawowych w Rosji;
3. ubolewa zarazem, że rosyjscy przywódcy postrzegają Partnerstwo Wschodnie UE jako zagrożenie dla ich własnych interesów politycznych i gospodarczych; podkreśla, że jest wręcz odwrotnie – Rosja zyska na intensyfikacji handlu i działalności gospodarczej, a bezpieczeństwo Rosji wzrośnie dzięki stabilnemu i przewidywalnemu sąsiedztwu;
4. podkreśla, że Rosja systematycznie narusza zasady demokracji i praworządności oraz prawa podstawowe, co wymaga lepszego odzwierciedlenia w postawie politycznej UE oraz we wszystkich aspektach stosunków między UE a Rosją, zwłaszcza w pracach nad nową umową o współpracy; podkreśla swoje zdecydowane poparcie dla kompleksowej, prawnie wiążącej umowy, która będzie obejmować kwestie polityczne, gospodarcze i społeczne oraz wszystkie obszary związane z demokracją, praworządnością i poszanowaniem praw człowieka, zwłaszcza praw podstawowych, pod warunkiem że Rosja wyrazi gotowość umocnienia praworządności i poszanowania praw człowieka; wyraża zaniepokojenie faktem, że władze rosyjskie zbierają i wykorzystują obecnie dane API oraz zamierzają w najbliższej przyszłości gromadzić dane PNR bez jakichkolwiek podstaw prawnych dla przekazywania takich danych;
5. wzywa Komisję, by rozważyła możliwość przyjęcia środków przeciwdziałania, na które UE mogłaby się powołać, gdyby Rosja, krótkowzrocznie dążąc do osiągnięcia celów politycznych, łamała zasady handlowe obowiązujące w WTO; podkreśla, że chociaż Rosja nie powinna mieć możliwości wetowania politycznych decyzji państw Partnerstwa Wschodniego, to jednak UE musi wykazać gotowość i chęć do podjęcia rozmów o uzasadnionych obawach i interesach Rosji, a zwłaszcza o interesach handlowych; ponownie zaznacza jednak, że w przeciwieństwie do unii celnej pod przewodnictwem Rosji pogłębione i kompleksowe umowy o wolnym handlu zawierane przez UE z państwami Partnerstwa Wschodniego nie uniemożliwiają im zawierania porozumień handlowych z państwami trzecimi; zaznacza w związku z tym, że po podpisaniu umowy o stowarzyszeniu obejmującej pogłębioną i kompleksową umowę o wolnym handlu państwa Partnerstwa Wschodniego będą nadal mogły prowadzić wolny handel w Rosją zgodnie z obowiązującymi obecnie umowami o wolnym handlu w ramach Wspólnoty Niepodległych Państw; stwierdza zatem, że Rosja musi odrzucić retorykę w rodzaju „my albo oni”, przy pomocy której zastrasza państwa Partnerstwa Wschodniego dążące do bliższych stosunków z UE;
6. z zadowoleniem przyjmuje amnestię prezydencką i uwolnienie Michaiła Chodorkowskiego, dwóch działaczek z zespołu Pussy Riot oraz członków organizacji Greenpeace, zauważa jednak, że posunięcia te wydają się czysto kosmetycznymi gestami mającymi poprawić wizerunek Rosji przed Igrzyskami Olimpijskimi w Soczi; apeluje do przywódców politycznych UE i osobistości publicznych, które będą obecne na igrzyskach w Soczi, by poruszały kwestie praw człowieka i demokracji oraz by powstrzymały się od udziału w autoreklamie rosyjskich przywódców; wyraża zaniepokojenie z powodu rosyjskiego programu masowej inwigilacji SORM; kwestionuje zasadność trzyletniego przechowywania wszystkich danych zebranych w czasie Igrzysk Olimpijskich w Soczi przez rosyjskie tajne służby; wzywa rosyjski rząd, by zaprzestał prześladowania działaczy na rzecz ochrony środowiska Surena Gazariana, Jewgienija Witiszki i Andrieja Rudomachy, którzy zarzucają urzędnikom państwowym korupcję i wyrażają zaniepokojenie stanem środowiska w związku z przygotowaniami zimowych igrzysk olimpijskim;
7. odnotowuje powszechne protesty i demonstracje organizowane w Rosji przez kilka miesięcy po wyborach prezydenckich w marcu 2012 r.; ubolewa, że rosyjscy przywódcy zlekceważyli i stłumili ten powszechny ruch społeczny, będący znakiem głębokiego przywiązania rosyjskich obywateli do demokracji; wzywa rosyjskie władze do uwolnienia pozostałych uwięzionych protestantów i do rozpoczęcia rozmów ze społeczeństwem obywatelskim i demokratyczną opozycją;
8. jest zaniepokojony faktem, że prezydent Putin niedawno próbował uspokoić homoseksualistów odwiedzających Soczi, mówiąc, że nie muszą się obawiać „obław czy sankcji karnych”, ostrzegł ich jednak, by „zostawili dzieci w spokoju”
9. stwierdza, że mimo złagodzenia zakazu protestów na czas igrzysk olimpijskich wprowadzone środki w niewspółmiernym stopniu ukierunkowane są na grupy prowadzące kampanie na rzecz praw gejów i reform politycznych, ograniczają liczbę demonstrujących i zezwalają wyłącznie na protesty w określonych, z góry wyznaczonych strefach, co narusza wolność zgromadzeń;
10. z zadowoleniem przyjmuje prowadzone wraz z USA i ze społecznością międzynarodową rosyjskie starania o zatwierdzenie rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ w sprawie zniszczenia syryjskiej broni chemicznej i rozpoczęcia drugiej tury rozmów w Genewie; apeluje jednakże do Rosji jako stałego członka Rady Bezpieczeństwa, by uznała swoją odpowiedzialność w kryzysie syryjskim oraz ułatwiła przyjęcie wiążącej rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ w sprawie pomocy humanitarnej i przekazanie sprawy Syrii Międzynarodowemu Trybunałowi Karnemu;
11. przypomina swoje zalecenia dotyczące wprowadzenia wspólnych ograniczeń wizowych dla rosyjskich urzędników zamieszanych w sprawę Siergieja Magnickiego oraz wzywa Radę i Komisję do wprowadzenia w całej UE zakazu wydawania wiz oraz do zamrożenia zdeponowanych w UE aktywów finansowych należących do wszystkich rosyjskich urzędników zamieszanych w śmierć Siergieja Magnickiego, przeciw któremu pośmiertnie jest prowadzony proces, oraz do innych osób poważnie naruszających prawa człowieka w Rosji; podkreśla, że osoby te nie mogą korzystać z żadnej umowy w sprawie ułatwień wizowych między UE a Rosją; wyraża głębokie zaniepokojenie planami objęcia znacznej liczby rosyjskich urzędników systemem tzw. „paszportów służbowych” w omawianej obecnie umowie w sprawie ułatwień wizowych;
12. apeluje o zcentralizowanie odpowiedzialności za politykę UE wobec Rosji w czasie kolejnej kadencji Komisji Europejskiej, przy czym jasną i centralną rolę powinien odgrywać Wysoki Przedstawiciel/ Wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej, a państwa członkowskie powinny się zobowiązać do zajmowania jednolitego stanowiska wobec Rosji;
13. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącej Komisji/ wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych, państwom członkowskim oraz rządowi, parlamentowi i prezydentowi Federacji Rosyjskiej.