Zittingsdocument
15.7.2014 B8‑0061/2014
ONTWERPRESOLUTIE
naar aanleiding van een verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid
ingediend overeenkomstig artikel 123, lid 2, van het Reglement
over de situatie in Irak
( 2014/2716(RSP) )
Victor Boştinaru, Elena Valenciano Martínez-Orozco, Ana Gomes, Kati Piri, Eugen Freund, Demetris Papadakis
namens de S&D-Fractie
Resolutie van het Europees Parlement over de situatie in Irak
( 2014/2716(RSP) )
Het Europees Parlement,
– gezien zijn eerdere resoluties over Irak, en met name die van 27 februari 2014 over de situatie in Irak[1],
– gezien de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Irak, anderzijds, en zijn resolutie van 17 januari 2013 over de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Irak[2],
– gezien de conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken over Irak, in het bijzonder die van 23 juni 2014,
– gezien de Universele Verklaring van de rechten van de mens van 1948,
– gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten van 1966, waarbij Irak partij is,
– gezien artikel 123, lid 2, van zijn Reglement,
A. overwegende dat de van Al-Qaida afgescheurde jihadistische groepering "Islamitische Staat" (IS) – voorheen Islamitische Staat van Irak en de Levant (ISIL) – delen van Noordwest-Irak heeft veroverd, met inbegrip van Mosul, de op één na grootste stad van Irak, gevolgd door standrechtelijke executies van Iraakse burgers, de invoering van een strenge interpretatie van de shariawetgeving, de vernieling van sjiitische, soennitische en soefi-gebedshuizen en -heiligdommen, de ontheiliging van kerken en andere wreedheden tegen de burgerbevolking; overwegende dat de IS heeft verklaard van plan te zijn Irak van de sjiieten te ontdoen en hun heiligdommen in de steden Kerbala en Najaf te vernietigen;
B. overwegende dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen de situatie in Irak en die in Syrië en dat dit doorslaggevend was voor de opkomst van de IS; overwegende dat de IS zich vrij tussen Syrië en Irak kan bewegen en zo de kans heeft gekregen zijn aanwezigheid in beide landen op te voeren, zijn daadkracht te vergroten en een "kalifaat" uit te roepen in een aan Syrië en Irak ontrukt gebied;
C. overwegende dat de IS zich van aanzienlijke inkomstenbronnen heeft verzekerd door banken en bedrijven in de gebieden onder zijn controle te plunderen, olie in de door de IS bezette noord-Syrische regio's te verkopen en geld te ontvangen van vermogende donoren, met name in Saudi-Arabië, Qatar, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten;
D. overwegende dat de snelle opkomst van de IS aan het licht heeft gebracht hoe kwetsbaar het Iraakse leger en de instellingen zijn, welke worden geteisterd door corruptie, sektarisme en het door de regering van premier Nuri al-Maliki gevoerde beleid van uitsluiting, waardoor de soennitische minderheid in Irak aanzienlijk vervreemd is;
E. overwegende dat de president van het regionale bestuur van Koerdistan, Massoud Barzani, het regionale parlement heeft opgeroepen een onafhankelijke verkiezingscommissie op te richten die een referendum over onafhankelijkheid voor de semi-autonome regio zou moeten beginnen te organiseren;
F. overwegende dat er op 30 april 2014 in Irak parlementsverkiezingen hebben plaatsgevonden, waarbij het Rechtsstaatblok van premier Nuri al-Maliki een meerderheid heeft behaald; overwegende dat in het licht van de cruciale uitdagingen waar Irak voor staat, zoals het offensief van de IS en de dreigende stemming van de Koerden over onafhankelijkheid, en gezien het feit dat de regering-al-Maliki er niet in slaagt op inclusieve en tolerante wijze te regeren, steeds vaker de oproep aan al-Maliki weerklinkt geen derde ambtstermijn als premier te ambiëren en in de plaats daarvan een daadwerkelijk inclusieve regering te vormen; overwegende dat de sjiitische religieuze leider ayatollah al-Sistani alle Iraakse partijen heeft opgeroepen met spoed een consensus te bereiken over een dergelijke regering, maar het nieuw verkozen Iraakse parlement daar tot dusver niet in is geslaagd;
G. overwegende dat zowel de Verenigde Staten van Amerika als de Islamitische Republiek Iran hun steun hebben betuigd aan de regering van Irak, waarbij de VS militaire adviseurs sturen en Iran belooft de sjiitische heilige steden Kerbala en Najaf te zullen beschermen; overwegende dat president Hassan Rouhani te kennen heeft gegeven dat hij bereid is met de VS samen te werken om de dreiging van de IS in Irak tegen te gaan en bij te dragen tot de stabilisatie van het land, maar dat de hoogste leider van de islamitische republiek, ayatollah Khamenei, een dergelijke samenwerking heeft uitgesloten;
H. overwegende dat het uiteenvallen van de staten in de regio desastreuze gevolgen kan hebben voor de stabiliteit van de hele regio, met inbegrip van de energiebevoorradingszekerheid;
I. overwegende dat ongeveer 3 000 burgers uit EU-lidstaten naar verluidt naar Irak en Syrië zijn gereisd om zich aan te sluiten bij jihadistische terreurgroepen zoals de IS; overwegende dat deze EU-burgers door de regeringen van de lidstaten als een veiligheidsrisico zijn aangemerkt; overwegende dat een van deze burgers na zijn terugkeer uit Syrië, waar hij zich had aangesloten bij de IS, een terroristische aanslag heeft gepleegd in het Joods Museum in Brussel;
J. overwegende dat de opmars van de IS een humanitaire crisis en met name een omvangrijke ontheemding van burgers heeft veroorzaakt; overwegende dat de EU besloten heeft de humanitaire bijstand aan Irak met 5 miljoen EUR te verhogen om ontheemden basishulp te bieden, waardoor de financiering voor humanitaire doeleinden voor Irak in 2014 tot dusver 12 miljoen EUR bedraagt;
1. spreekt zijn grote bezorgdheid uit over de snel verslechterende veiligheidssituatie in Irak; veroordeelt scherp de aanvallen van de IS op Iraakse burgers, met standrechtelijke executies, de invoering van een strenge interpretatie van de shariawetgeving, de vernietiging van gebedshuizen en het historische, culturele en artistieke erfgoed van de regio, en andere wreedheden; waarschuwt dat de extreme anti-sjiitische opvattingen van de IS het risico op grootschalige sektarische moordpartijen vergroten als de IS in de gelegenheid wordt gesteld het ingenomen gebied in handen te houden en verder uit te breiden;
2. steunt de Iraakse autoriteiten in hun strijd tegen het terrorisme van de IS, maar wijst erop dat de veiligheidsrespons gepaard dient te gaan met een levensvatbare politieke oplossing waarbij alle geledingen van de Iraakse samenleving betrokken dienen te worden en gehoor wordt gegeven aan hun legitieme grieven; benadrukt voorts dat bij de bestrijding van terrorisme de mensenrechten en het internationaal humanitair recht in acht moeten worden genomen;
3. is verheugd over de op 30 april 2014 gehouden parlementsverkiezingen, waarbij de bevolking van Irak in een instabiele veiligheidssituatie haar democratische recht heeft uitgeoefend haar vertegenwoordigers te verkiezen; dringt aan op de spoedige vorming van een echte regering van nationale eenheid, uitgaande van de resultaten van de verkiezingen, die de basis vormen voor nationale verzoening; benadrukt hoe belangrijk een betekenisvolle opname van soennitische vertegenwoordigers in een dergelijke regering is;
4. roept alle regionale actoren ertoe op mee te werken aan het bevorderen van de veiligheid en stabiliteit in Irak en in de regio; roept met name Iran op zijn invloed op de regering-al-Maliki aan te wenden om echte hervormingen door te voeren en met name de soennitische minderheid de hand te reiken en het leger op inclusieve, niet-sektarische en onpartijdige wijze te hervormen;
5. dringt er bij de VS en Iran op aan te handelen op basis van hun gezamenlijke belang bij een stabiel en veilig Irak en bij verzet tegen de IS; ziet echter een nauw verband tussen de situatie in Irak en die in Syrië; beklemtoont daarom dat een eventuele samenwerking tussen de VS en Iran in Irak maar tastbare resultaten zal opleveren als tegelijk de situatie in Syrië wordt aangepakt, waar dringend een echte politieke overgang tot stand moet worden gebracht;
6. verzoekt de regeringen van Saudi-Arabië, Koeweit, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten alles in het werk te stellen om een eind te maken aan de stroom van particuliere middelen uit deze landen naar verscheidene Iraakse en Syrische jihadistische groeperingen die sterk hebben bijgedragen aan de opkomst van de IS en per slot van rekening ook voor deze landen een ernstige bedreiging voor de veiligheid vormen;
7. spreekt nogmaals zijn steun uit voor de eenheid en territoriale integriteit van Irak; roept de regering van Irak en het regionale bestuur van Koerdistan ertoe op hun geschillen, onder meer over de structuur van de Iraakse staat en de aard van het Koerdische zelfbestuur, de uitvoer van energie en het delen van de olieopbrengsten, middels een dialoog bij te leggen;
8. dringt aan op nauwere samenwerking tussen de lidstaten bij het identificeren, opsporen, in de gaten houden en arresteren van EU-burgers en ingezetenen die naar het Midden-Oosten reizen met de bedoeling zich bij gewelddadige jihadistische groeperingen zoals de IS aan te sluiten of naar de EU terugkeren nadat ze voor deze groeperingen hebben gevochten;
9. is verheugd over de verhoging van de humanitaire bijstand van de EU aan Irak; roept de Iraakse regering ertoe op alles in het werk te stellen om alle burgers te beschermen en essentiële diensten en veiligheid te bieden aan alle door de opmars van de IS getroffen bevolkingsgroepen;
10. verklaart opnieuw dat de EU haar betrekkingen met Irak wil versterken, mede via de uitvoering van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Irak; roept de Raad op Irak te blijven helpen bij het propageren van democratie, mensenrechten, goed bestuur en de rechtsstaat, onder meer door voort te bouwen op de ervaringen en verwezenlijkingen van de EUJUST LEX-missie voor Irak;
11. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlands en veiligheidsbeleid, de Raad, de Commissie, de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de mensenrechten, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de regering en de Raad van Volksvertegenwoordigers van Irak, het regionale bestuur van Koerdistan, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties en de VN-Mensenrechtenraad.