Dokument z posiedzenia
15.7.2014 B8‑0061/2014
PROJEKT REZOLUCJI
złożony w następstwie oświadczenia wiceprzewodniczącej Komisji/ wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa
zgodnie z art. 123 ust. 2 Regulaminu
w sprawie sytuacji w Iraku
( 2014/2716(RSP) )
Victor Boştinaru, Elena Valenciano Martínez-Orozco, Ana Gomes, Kati Piri, Eugen Freund, Demetris Papadakis
w imieniu grupy S&D
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji w Iraku
( 2014/2716(RSP) )
Parlament Europejski,
– uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie Iraku, w szczególności rezolucję z dnia 27 lutego 2014 r. w sprawie sytuacji w Iraku[1],
– uwzględniając Umowę o partnerstwie i współpracy między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi z jednej strony a Republiką Iraku z drugiej strony, a także uwzględniając swoją rezolucję z dnia 17 stycznia 2013 r. w sprawie umowy o partnerstwie i współpracy między UE a Irakiem[2],
– uwzględniając konkluzje Rady do Spraw Zagranicznych dotyczące Iraku, w szczególności konkluzje z dnia 23 czerwca 2014 r.,
– uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka z 1948 r.,
– uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych z 1966 r., którego Irak jest stroną,
– uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że odłam Al-Kaidy o nazwie Państwo Islamskie – dawniej Islamskie Państwo w Iraku i Lewancie – podbił tereny na północnym-zachodzie Iraku, w tym drugie pod względem wielkości miasto irackie Mosul, po czym przystąpiono do doraźnych egzekucji obywateli irackich, narzucono rygorystyczną interpretację prawa szariatu, zniszczono szyickie, sufickie i sunnickie miejsca kultu i kaplice, zbezczeszczono kościoły, a także dopuszczono się innych aktów okrucieństwa wobec ludności cywilnej; mając na uwadze, że Państwo Islamskie zadeklarowało zamiar pozbycia się szyitów z Iraku oraz zniszczenia świętych miejsc w miastach Karbala i Nadżaf;
B. mając na uwadze, że istnieje bezpośrednie powiązanie między sytuacją w Iraku a sytuacją w Syrii, który to czynnik odegrał decydującą rolę w powstaniu Państwa Islamskiego; mając na uwadze, że swoboda przemieszczania się członków Państwa Islamskiego między Syrią a Irakiem daje im okazję do nasilenia obecności w obu tych krajach oraz zwiększa ich pewność siebie, a także umożliwiła im proklamowanie „kalifatu” na terytorium wydzielonym z Syrii i Iraku;
C. mając na uwadze, że Państwo Islamskie zapewniło sobie istotne źródła dochodu pochodzące z grabieży banków i przedsiębiorstw na kontrolowanych terenach, ze sprzedaży ropy naftowej w okupowanych przez siebie północnych regionach Syrii oraz z datków od bogatych darczyńców, zwłaszcza z Arabii Saudyjskiej, Kataru, Kuwejtu i Zjednoczonych Emiratów Arabskich;
D. mając na uwadze, że gwałtowny wzrost Państwa Islamskiego w siłę ujawnił słabość armii irackiej i irackich instytucji, borykających się korupcją, podziałami religijnymi i będących pod wpływem polityki wykluczania prowadzonej przez premiera Nuriego al-Malikiego, która skutkuje istotną alienacją mniejszości sunnickiej w Iraku;
E. mając na uwadze, że stojący na czele regionalnego rządu kurdyjskiego Massoud Barzani zaapelował do parlamentu regionalnego o powołanie niezależnej komisji wyborczej, która zajmie się organizacją referendum w sprawie niezależności tego częściowo autonomicznego regionu;
F. mając na uwadze, że w dniu 30 kwietnia 2014 r. w Iraku odbyły się wybory do Parlamentu, w których większość głosów zdobył blok Państwo Prawa Nuriego al-Malikiego; mając na uwadze, że wobec krytycznych wyzwań stojących przed Irakiem, takich jak ofensywa Państwa Islamskiego i perspektywa kurdyjskiego referendum niepodległościowego, oraz wobec niezdolności gabinetu al-Malikiego do sprawowania rządów z zachowaniem zasady pluralizmu i tolerancji, coraz częściej pojawiają się wezwania, aby premier al-Maliki nie ubiegał się o trzecią kadencję oraz apele o uformowanie faktycznie pluralistycznego rządu; mając na uwadze, że przywódca religijny Szyitów Ajatollah Sistani wezwał wszystkie irackie partie do pilnego osiągnięcia konsensusu w sprawie takiego rządu, lecz nowo wybrany iracki parlament jak dotąd tego nie uczynił;
G. mając na uwadze, że zarówno Stany Zjednoczone, jak i Islamska Republika Iranu zadeklarowały wsparcie dla rządu irackiego: Stany Zjednoczone zobowiązały się do wysłania doradców wojskowych, a Iran do ochrony szyickich świętych miast – Karbali i Nadżafu; mając na uwadze, że prezydent Hasan Rouhani zadeklarował gotowość do współpracy ze Stanami Zjednoczonymi w zakresie odpierania zagrożenia, jakim jest Państwo Islamskie w Iraku, oraz przyczyniania się do stabilizacji tego kraju; mając jednak na uwadze, że najwyższy przywódca Republiki Islamskiej ajatollah Chamenei wykluczył możliwość takiej współpracy;
H. mając na uwadze, że rozpad państw regionu może mieć katastrofalne skutki dla stabilności w całym regionie, w tym dla bezpieczeństwa dostaw energii;
I. mając na uwadze, że według doniesień około 3 000 obywateli państw członkowskich UE udało się do Iraku i Syrii, aby przystąpić do terrorystycznych grup dżihadystów takich jak Państwo Islamskie; mając na uwadze, że ci unijni obywatele są uznawani przez rządy państw członkowskich za zagrożenie dla bezpieczeństwa; mając na uwadze, że jeden z tych obywateli – po powrocie z Syrii, gdzie wstąpił do organizacji Państwo Islamskie – przeprowadził atak terrorystyczny na Muzeum Żydowskie w Brukseli;
J. mając na uwadze, że w wyniku umocnienia pozycji Państwa Islamskiego doszło do kryzysu humanitarnego, w szczególności do masowych przesiedleń ludności cywilnej; mając na uwadze, że UE postanowiła zwiększyć pomoc humanitarną dla Iraku o 5 mln EUR, aby zapewnić przesiedleńcom podstawową pomoc, a tym samym kwota funduszy humanitarnych przekazywanych na rzecz Iranu wzrosła w 2014 r. jak dotąd do 12 mln EUR;
1. wyraża głębokie zaniepokojenie gwałtownie pogarszającą się sytuacją w zakresie bezpieczeństwa w Iraku; zdecydowanie potępia ataki, jakich dopuszcza się organizacja Państwo Islamskie wobec obywateli irackich, prowadzące do doraźnych egzekucji, narzucania rygorystycznej interpretacji prawa szariatu, niszczenia miejsc kultu i dziedzictwa historycznego, kulturowego i artystycznego regionu, a także do innych aktów okrucieństwa; ostrzega, że ekstremistyczne antyszyickie poglądy Państwa Islamskiego zwiększają ryzyko zabójstw na tle religijnym na masową skalę, w sytuacji gdyby Państwo Islamskie miało utrzymać kontrolę nad terytorium, które opanowało, a także rozszerzać swoje wpływy;
2. popiera władze irackie w walce przeciwko działalności terrorystycznej Państwa Islamskiego, lecz podkreśla, że działaniom w zakresie ochrony bezpieczeństwa musi towarzyszyć trwałe rozwiązanie polityczne obejmujące wszystkie części składowe społeczeństwa irackiego i uwzględniające wszystkie jego uzasadnione skargi; podkreśla ponadto, że w walce z terroryzmem należy przestrzegać praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego;
3. z zadowoleniem przyjmuje przeprowadzenie wyborów parlamentarnych w dniu 30 kwietnia 2014 r., w których – w warunkach niestabilnego bezpieczeństwa – obywatele iraccy skorzystali z przysługującego im demokratycznego prawa do wyboru swoich przedstawicieli; wzywa do pilnego uformowania w oparciu o wyniki wyborów faktycznego rządu jedności narodowej, który stanowiłby podstawę dla pojednania narodowego; podkreśla znaczenie faktycznego włączenia do takiego rządu przedstawicieli sunnitów;
4. apeluje do wszystkich podmiotów regionalnych o przyczynienie się do promowania bezpieczeństwa i stabilności w Iraku i w całym regionie; apeluje zwłaszcza do Iranu o wykorzystanie jego wpływów w rządzie al-Malikiego do wprowadzenia realnych reform, a w szczególności do uwzględnienia mniejszości sunnickiej i zreorganizowania armii zgodnie z zasadą niewyznaniowości, bezstronności i z uwzględnieniem wszystkich grup społecznych;
5. wzywa Stany Zjednoczone i Iran do podjęcia działań w oparciu o wspólny interes, jakim jest zaprowadzenie stabilności i bezpieczeństwa w Iraku oraz stawienie oporu Państwu Islamskiemu; zauważa jednak ścisłe powiązanie między sytuacją w Iraku a sytuacją w Syrii; podkreśla zatem, że jeśli ewentualna współpraca Stanów Zjednoczonych z Iranem i Irakiem ma przynieść wymierne rezultaty, należy jednocześnie zająć się sytuacją w Syrii, gdzie należy pilnie przeprowadzić faktyczny proces przemian politycznych;
6. wzywa rządy Arabii Saudyjskiej, Kuwejtu, Kataru i Zjednoczonych Emiratów Arabskich do dołożenia wszelkich starań w celu powstrzymania przepływu prywatnych funduszy z tych państw do różnych irackich i syryjskich grup dżihadystów, które walnie przyczyniły się do wzmocnienia pozycji Państwa Islamskiego, a w ostatecznym rozrachunku stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa również tych państw;
7. ponownie zapewnia o swoim wsparciu dla jedności irackiej i integralności terytorialnej tego państwa; wzywa rząd iracki i rząd regionalny Kurdystanu do rozstrzygnięcia dzielących je kwestii w drodze dialogu, dotyczącego między innymi struktury państwa irackiego i charakteru kurdyjskiego samostanowienia, eksportu energii i podziału zysków ze sprzedaży ropy naftowej;
8. apeluje o ściślejszą współpracę państw członkowskich w zakresie identyfikacji, śledzenia, monitorowania i aresztowania obywateli i rezydentów UE, którzy podróżują na bliski Wschód w celu przystąpienia do agresywnych grup dżihadystów takich jak Państwo Islamskie, lub którzy powracają do UE po wzięciu udziału w walkach w szeregach tych grup;
9. z zadowoleniem przyjmuje zwiększenie unijnej pomocy humanitarnej dla Iraku; wzywa iracki rząd do dołożenia starań w celu ochrony całej ludności cywilnej oraz zapewnienia niezbędnych usług i bezpieczeństwa wszystkim grupom społecznym poszkodowanym wskutek działalności Państwa Islamskiego;
10. potwierdza zobowiązanie UE do zacieśnienia stosunków z Irakiem, w tym poprzez wdrożenie umowy o partnerstwie i współpracy między UE a Irakiem; wzywa Radę do udzielania Irakowi dalszej pomocy w zakresie propagowania demokracji, praw człowieka, dobrych rządów i praworządności, również w oparciu o doświadczenia i osiągnięcia misji EUJUST LEX-Iraq;
11. wzywa swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wiceprzewodniczącej Komisji/ wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Radzie, Komisji, specjalnemu przedstawicielowi UE do spraw praw człowieka, rządom i parlamentom państw członkowskich, rządowi i Izbie Reprezentantów Iraku, regionalnemu rządowi Kurdystanu, sekretarzowi generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz Radzie Praw Człowieka ONZ.