Zittingsdocument
15.7.2014 B8‑0063/2014
ONTWERPRESOLUTIE
naar aanleiding van een verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid
ingediend overeenkomstig artikel 123, lid 2, van het Reglement
over de situatie in Irak
( 2014/2716(RSP) )
Alyn Smith, Klaus Buchner, Bodil Ceballos, Barbara Lochbihler, Molly Scott Cato, Tamás Meszerics
namens de Verts/ALE-Fractie
Resolutie van het Europees Parlement over de situatie in Irak
( 2014/2716(RSP) )
Het Europees Parlement,
– gezien de informatie van de VN dat Irak momenteel meer dan 220 000 vluchtelingen uit Syrië herbergt, terwijl er sinds begin juni 2014 ca. 500 000 Irakezen uit Mosul zijn gevlucht en 480 000 uit Anbar – waaronder naar schatting 250 000 kinderen – , voor het merendeel naar de Koerdische Autonome Regio,
– gezien het feit dat ECHO sinds 2013 rond 36 miljoen EUR aan humanitaire hulp aan Irak heeft doen toekomen,
– gezien de recente verklaringen van de VN-hulpmissie in Irak (UNAMI) dat er in juni 2014 ten minste 2 417 Irakezen zijn gedood en nog eens 2 287 gewond zijn geraakt bij terroristische aanslagen en ander geweld – het hoogste cijfer in één maand sinds 2007,
– gezien de verklaring van 16 juni 2014 van de hoge VN-commissaris voor de mensenrechten, Navi Pillay, waarin zij de standrechtelijke executies door ISIL veroordeelt en het standpunt uit dat dit vrijwel zeker oorlogsmisdaden zijn,
– gezien de verklaring van plaatsvervangend secretaris-generaal van de VN en uitvoerend directeur van VN-Vrouwen, Phumzile Mlambo-Ngcuka, waarin deze haar verontrusting uit over de veiligheid van vrouwen en meisjes in Irak, met name in gebieden die in handen zijn van ISIL,
– gezien het rapport van 12 juli 2014 van Human Rights Watch waarin wordt gezegd dat Iraakse veiligheidstroepen en regeringsgezinde milities de afgelopen maand vermoedelijk ten minste 225 gevangenen zonder proces hebben geëxecuteerd, wellicht als wraak voor de moorden door strijders van de Islamitische Staat,
– gezien de verklaring van vicevoorzitter/hoge vertegenwoordiger Catherine Ashton van 11 juni 2014, waarin zij alle democratische krachten in Irak oproept tot samenwerking op basis van de Iraakse grondwet,
– gezien de Iraakse parlementsverkiezingen van 30 april 2014,
– gezien de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Irak, anderzijds,
– gezien zijn resoluties over Irak, met name die van 27 februari 2014 over de situatie in Irak[1], van 10 oktober 2013 over het recente geweld in Irak[2], van 14 maart 2013 over Irak: de situatie van minderheden, inclusief de Iraakse Turkmenen[3], en van 17 januari 2013 over de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Irak[4],
– gezien zijn resolutie van 11 maart 2014 over Saoedi-Arabië, zijn betrekkingen met de EU en zijn rol in het Midden-Oosten en Noord-Afrika[5], zijn resolutie van 24 maart 2011 over de betrekkingen van de Europese Unie met de Samenwerkingsraad van de Golf[6], en zijn resolutie van 3 april 2014 over de EU-strategie ten aanzien van Iran[7],
– gezien het interim-akkoord van 23 november 2013 tussen de EU + 3 en Iran, gericht op de sluiting van een definitieve overeenkomst die een einde zou moeten maken aan de al tien jaar durende onenigheid over het kernenergieprogramma van Teheran; overwegende dat de overeenkomst die sinds januari 2014 van kracht is, op 20 juli 2014 afloopt maar met instemming van alle betrokken partijen zou kunnen worden verlengd,
– gezien artikel 123, lid 2, van zijn Reglement,
A. overwegende dat Irak zich in een staat van onrust bevindt sinds een 'coalition of the willing' onder schending van het volkenrecht het land in 2003 binnenviel, hetgeen de voorheen bestaande maatschappelijke en administratieve structuur ernstig ontwrichtte of zelfs te gronde richtte;
B. overwegende dat de tweede regering van premier Nouri al-Maliki toenemend streeft naar een autoritair en sjiitisch-sektarisch regime, waardoor de soennitische minderheid zich de afgelopen maanden steeds meer vervreemd en gemarginaliseerd voelt;
C. overwegende dat, als uitvloeisel van de oorlog in Syrië en de desintegratie van de grens tussen Irak en Syrië, extremistische soennitische strijders van de Islamitische staat (IS, ook wel ISIL of ISIS) recentelijk grote delen van noordwest-Irak zijn binnengevallen en deze nu bezet houden, waaronder met name op 10 juni 2014 Mosul, de op één na grootste stad van Irak, een actie die door delen van de ontgoochelde soennitische bevolking en voormalige aanhangers van de Baath-partij wordt getolereerd of zelfs gesteund;
D. overwegende dat de door de IS uitgevoerde massale standrechtelijke executies, vernietiging van culturele en religieuze locaties en wrede repressie en de door hen bewust verspreide berichten hierover tot grote angst onder de Iraakse bevolking leiden;
E. overwegende dat groot-ayatollah Ali al-Husseini al-Sistani, de oudste sjiitische geestelijke, als reactie op het oprukken van de IS-strijders op 13 juni 2014 alle Irakezen die wapens konden dragen opriep om zich vrijwillig aan te sluiten bij de veiligheidstroepen om het land te verdedigen;
F. overwegende dat de IS-leiding begin juli 2014 het herstel van het Islamitisch kalifaat in Syrië en Irak uitriep en dat zijn mysterieuze leider Abu Bakr al-Baghdadi het vrijdaggebed in de grootste moskee van Mosul leidde, en daarbij vraagtekens plaatste bij de grenzen van de huidige staten in de regio;
G. overwegende dat militaire eenheden van de semi-autonome regio Koerdistan half juni 2014 de controle over de multi-etnische stad Kirkuk hebben overgenomen, waarbij dit decennialang omstreden olierijke gebied in de Koerdische provincie werd opgenomen, en overwegende dat de Koerdische regering plannen voor een referendum onder de Koerdische bevolking over onafhankelijkheid van Irak heeft aangekondigd;
H. overwegende dat door sjiitische milities gesteunde regeringstroepen vechten om de controle over de stad Tikrit en andere door de IS veroverde gebieden terug te krijgen, terwijl terroristische aanvallen en aanslagen van zelfmoordterroristen, meestal gericht tegen sjiieten, het land voortdurend blijven ontwrichten;
I. overwegende dat de Iraakse regering gevechtsvliegtuigen uit Rusland en Iran heeft ontvangen alsmede ondersteuning op inlichtingengebied van de VS, terwijl gewapende extremistische soennitische groeperingen in de regio, waaronder de IS, de afgelopen jaren ideologische en materiële steun van Saoedi-Arabië en de Golfstaten hebben gekregen;
J. overwegende dat de parlementsverkiezingen van 30 april 2014 overschaduwd werden door gewelddadige bedreigingen van ISIS tegen alle soennitische moslims die durfden te gaan stemmen, en overwegende dat het nieuwe, fragiele parlement er op 7 juli 2014 andermaal niet in slaagde een nieuw, breder leiderschap te kiezen dat het land weg zou kunnen leiden van een dreigende ineenstorting;
1. spreekt zijn grote verontrusting uit over de bijzonder ernstige politieke crisis in Irak, dat op het punt van ineenstorten staat en de hele regio meesleurt in deze beroering, en dringt er bij alle politieke leiders in het land op aan de politieke spanningen te de-escaleren en bij te dragen tot een oplossing voor de crisis, op basis van politieke verantwoordelijkheid en bereidheid tot compromis;
2. veroordeelt het gebruik van geweld en de gerapporteerde massale executies door de strijdkrachten van de IS, waardoor het leed van de bevolking dat al werd veroorzaakt door de regeringstroepen, nog verder wordt vergroot; is van mening dat het aantal geradicaliseerde, vaak nog jonge mensen, ook uit Europa, dat meegesleept wordt in de golf van gewapende bewegingen met extremistische ideologieën zoals de IS, in Irak, Syrië en elders, dusdanige proporties aanneemt dat er dringend behoefte is aan een gezamenlijke regionale benadering die niet alleen gericht is op veiligheid, maar ook structurele politieke, economische en maatschappelijke kwesties aanpakt;
3. is van mening dat met name Iran, Saoedi-Arabië, Qatar, Turkije, Syrië en Irak met spoed aan de onderhandelingstafel moeten worden gebracht om steun en financiering aan de IS of andere gewapende fundamentalistische extremisten stop te zetten en verdere escalatie van het conflict tussen soennieten en sjiieten, dat de hele regio in vuur en vlam dreigt te zetten, te voorkomen;
4. roept alle landen op geen verdere militaire steun meer aan de regering al-Maliki te verlenen, daar dit de spanningen verder zal doen oplopen en verder bloedvergieten in het land tot gevolg zal hebben zonder dat het conflict wordt opgelost, en roept de EU-lidstaten op om zich overeenkomstig de EU-gedragscode inzake wapenexport te onthouden van wapenleveringen aan Irak;
5. herinnert eraan dat de Iraakse grondwet gelijkheid van alle burgers voor de wet garandeert, tezamen met administratieve, politieke, culturele en onderwijsrechten voor de verschillende nationaliteiten, en dat de Iraakse regering de verantwoording draagt voor het waarborgen van de rechten, het welzijn en de veiligheid van de gehele bevolking;
6. roept de Iraakse Raad van volksvertegenwoordigers op om concrete beslissingen te nemen, zoals een regering van nationale eenheid die de politieke, religieuze en etnische verscheidenheid van de Iraakse samenleving naar behoren vertegenwoordigt, zodat er een einde komt aan het bloedvergieten en het uiteenvallen van het land;
7. bekritiseert ten zeerste het gebrek aan goed bestuur in Irak, dat heeft geleid tot wijdverbreide armoede, grote werkloosheid, economische stagnatie, milieuverontreiniging en het ontbreken van fundamentele overheidsdiensten, ondanks de hoge inkomsten uit olie; wijst erop dat in het verleden talloze vreedzame demonstraties voor meer sociale, economische en politieke rechten in het verleden stelselmatig, en straffeloos, door de veiligheidsdiensten zijn onderdrukt;
8. veroordeelt de invasie van Irak in 2003, die door talloze EU-lidstaten werd gesteund, spreekt zijn medeleven uit aan allen die onder de consequenties hiervan hebben moeten lijden en roept alle leiders die hun land actief in de oorlog hebben verwikkeld, op de gedeeltelijke verantwoordelijkheid voor de huidige situatie in Irak te erkennen;
9. herinnert er in dit verband aan dat de benoeming van Tony Blair tot speciaal gezant voor het Midden-Oostenkwartet (Verenigde Staten, Verenigde Naties, Europese Unie en Rusland) een onheilspellend symbool was en dat het mandaat van Tony Blair, met name gezien zijn recente commentaar over Irak, zou moeten worden beëindigd;
10. neemt kennis van de aankondiging van de regionale regering van Koerdistan dat er een referendum over onafhankelijkheid zal worden gehouden; doet evenwel een beroep op het parlement en de president van Iraaks Koerdistan, Massoud Barzani, om hiervan een inclusief proces te maken, gezien de rechten van de niet-Koerdische minderheden die in de provincie wonen;
11. is zich ervan bewust dat de Koerdische regio als veilig gebied heeft gediend voor honderdduizenden niet-Koerdisch Iraakse burgers die uit de conflictgebieden zijn gevlucht, spreekt zijn voldoening uit over de verleende EU-steun aan ontheemden en roept de EU en de lidstaten op om meer financiële steun te verlenen zodat de overheid de lasten kan dragen;
12. onderstreept dat de EU een breed opgezette beleidsaanpak voor de regio dient te ontwikkelen en met name dat Iran, Saoedi-Arabië en de overige Golfstaten als essentiële spelers moeten worden betrokken bij alle inspanningen voor de-escalatie in Syrië en Irak;
13. is wat Iran betreft van oordeel dat het, wil enige poging tot de-escalatie slagen, essentieel is om via een compromis een einde te maken aan het nucleaire geschil en roept alle partijen op te beseffen hoe urgent deze kwestie is; dringt aan op opening van een EU-delegatie in Teheran en vooruitzichten voor uitwisseling, anders dan het nucleaire dossier en de mensenrechten, op verschillende niveaus van de maatschappij en met name op het gebied van energie, milieu, vervoer, onderzoek en onderwijs;
14. roept wat Saoedi-Arabië en Qatar betreft op tot een open en kritische dialoog van de EU over veronderstelde steun aan antidemocratische en extreme fundamentalistische groeperingen, en dringt erop aan dat de EU eist dat de regeringen alles doen wat in hun macht ligt om alle activiteiten van officiële of particuliere organen stop te zetten die extreme fundamentalistische ideologieën in woord en daad propageren en verspreiden;
15. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlands en veiligheidsbeleid, de Raad, de Commissie, de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de mensenrechten, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de regering en de Raad van Volksvertegenwoordigers van Irak, het regionale bestuur van Koerdistan, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties en de VN-Mensenrechtenraad.