Dokument z posiedzenia
15.7.2014 B8‑0064/2014
PROJEKT REZOLUCJI
złożony w następstwie oświadczenia wiceprzewodniczącej Komisji/wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa
zgodnie z art. 123 ust. 2 Regulaminu
w sprawie sytuacji w Iraku
( 2014/2716(RSP) )
Marietje Schaake, Johannes Cornelis van Baalen, Annemie Neyts-Uyttebroeck, Gérard Deprez, Petras Auštrevičius, Louis Michel, Robert Rochefort, Jean-Marie Cavada, Marielle de Sarnez, Charles Goerens, Alexander Graf Lambsdorff, Fernando Maura Barandiarán
w imieniu grupy ALDE
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji w Iraku
( 2014/2716(RSP) )
Parlament Europejski,
– uwzględniając doniesienia Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców, iż ponad milion obywateli Iraku zostało przesiedlonych w związku z niedawnymi walkami toczącymi się między ekstremistycznym ugrupowaniem terrorystycznym Islamskiego Państwa w Iraku i Lewancie (ISIL), wojskiem i innymi ugrupowaniami;
– uwzględniając niedawne oświadczenia misji wsparcia Narodów Zjednoczonych dla Iraku (UNAMI) ujawniające nowe dane dotyczące liczby ofiar z czerwca 2014 r., według których w aktach terrorystycznych i aktach przemocy zginęło w czerwcu co najmniej 2 417 Irakijczyków, rannych zostało 2 287, z czego ponad 1 500 ofiar to ofiary cywilne (najwyższa od 2007 r. liczba ofiar, do których doszło w ciągu jednego miesiąca);
– uwzględniając umowę o partnerstwie i współpracy zawartą między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi a Republiką Iraku oraz mając na uwadze rezolucję z dnia 17 stycznia 2013 r. w sprawie umowy o partnerstwie i współpracy między UE i Irakiem,
– uwzględniając wspólny dokument strategiczny Komisji Europejskiej dotyczący Iraku (2011–2013),
– uwzględniając oświadczenie Wysokiej Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka Navi Pillay z dnia 16 czerwca 2014 r. potępiające przeprowadzane przez ISIL egzekucje pozasądowe i zawierające opinię, że egzekucje te można prawie z całą pewnością uznać za zbrodnie wojenne;
– uwzględniając oświadczenie zastępcy Sekretarza Generalnego ONZ i dyrektor wykonawczej Jednostki Narodów Zjednoczonych ds. Równości Płci i Uwłasnowolnienia Kobiet (UN Women) Phumzile Mlambo-Ngcuki, w którym wyraziła ona zaniepokojenie szczególnymi kwestiami bezpieczeństwa kobiet i dziewcząt w Iraku, zwłaszcza na obszarach zdominowanych przez ISIL;
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 listopada 2012 r. w sprawie strategii wolności cyfrowej w polityce zagranicznej UE[1],
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 czerwca 2013 r. w sprawie wolności prasy i mediów na świecie[2],
– uwzględniając oświadczenie wiceprzewodniczącej Komisji/wysokiej przedstawiciel Catherine Ashton z dnia 27 czerwca 2014 r., w którym wezwała ona do utworzenia bardziej pluralistycznego rządu;
– uwzględniając oświadczenie sekretarza stanu USA Johna Kerry'ego obejmujące zobowiązanie USA od wsparcia Iraku oraz kierowane do rządu Iraku wezwanie do podjęcia działań w celu zjednoczenia kraju;
– uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że w dniu 10 czerwca ekstremistyczne ugrupowanie terrorystyczne ISIL przejęło miasto Mosul w północnym Iraku, drugie pod względem wielkości miasto w kraju; mając na uwadze, że był to początek istotnej ofensywy tego stosunkowo małego ugrupowania, w wyniku której przejęte zostały znaczące obszary kraju;
B. mając na uwadze, że irackie siły bezpieczeństwa były w znacznej mierze niezdolne do zatrzymania ISIL, a ucieczka wielu żołnierzy wskazuje na zasadnicze problemy w siłach zbrojnych;
C. mając na uwadze, że ISIL przejęło znaczną liczbę przejść granicznych między Irakiem a Syrią;
D. mając na uwadze, że znaleziono co najmniej 53 ciała, których obrażenia wskazują na to, iż są to ofiary egzekucji;
E. mając na uwadze, że Irak boryka się nie tylko z poważnymi problemami w dziedzinie bezpieczeństwa, ale także z problemami politycznymi, religijnymi, społecznymi i gospodarczymi;
F. mając na uwadze, że strategie polityczne rządu irackiego, w tym brutalne tłumienie sunnickich protestów, spowodowały wzrost napięć na tle religijnym i izolację części społeczeństwa Iraku;
G. mając na uwadze, że powszechne ubóstwo, wysokie bezrobocie, stagnacja gospodarcza, degradacja środowiska i brak podstawowych usług publicznych, nadal dotykają dużą część społeczeństwa; mając na uwadze, że w przeszłości liczne pokojowe demonstracje na rzecz zwiększenia praw społecznych, gospodarczych i politycznych spotykały się z bardzo systematycznymi i dokonywanymi bezkarnie represjami ze strony sił bezpieczeństwa;
H. mając na uwadze, że zarówno rząd, jak i ugrupowania ekstremistyczne systematycznie i w coraz większym stopniu podważają wolności prasy, mediów i wolności cyfrowe; mając na uwadze, że dziennikarze i lokale środków przekazu zostały zaatakowane lub poddane cenzurze, a Reporterzy bez Granic opisali sytuację w prowincji Al-Anbar jako ogólne zamknięcie przepływu informacji; mając na uwadze, że Irak został wymieniony jako kraj „nie wolny” przez organizację Freedom House w jej raporcie z 2014 r. dotyczącym wolności prasy na świecie;
I. mając na uwadze, że w odpowiedzi na kolejne zwycięstwa ISIL rząd Iraku próbował zablokować media społecznościowe, a w niektórych częściach kraju zamknąć dostęp do internetu, aby uniemożliwić bojówkom komunikowanie się;
J. mając na uwadze, że konstytucja Iraku gwarantuje równość wszystkich obywateli wobec prawa, jak również „prawa administracyjne, polityczne, kulturowe i do edukacji, które przysługują poszczególnym narodowościom”; mając na uwadze, że rząd iracki ponosi odpowiedzialność za zagwarantowanie całemu społeczeństwu przysługujących mu praw oraz dobrobytu i bezpieczeństwa;
K. mając na uwadze, że w dniu 30 kwietnia 2014 r. w Iraku przeprowadzono wybory parlamentarne oraz że formowany jest obecnie rząd;
L. mając na uwadze, że prezydent Kurdystanu, częściowo autonomicznego regionu Iraku, Massoud Barzani zwrócił się do rządu regionalnego o przygotowanie referendum w sprawie niepodległości; mając na uwadze, że kurdyjskie siły zbrojne przejęły kontrolę nad niektórymi obszarami w północnym Iraku, które wcześniej znajdowały się pod kontrolą irackich sił zbrojnych, zwłaszcza nad miastem Kirkuk;
M. mając na uwadze, że łącznie wartość pomocy humanitarnej udzielonej Irakowi od 2007 r. przez Komisję, razem ze wsparciem dla syryjskich uchodźców w Iraku, wynosi prawie 145 mln EUR; mając na uwadze, że poza środkami finansowymi na pomoc humanitarną w wysokości 12 mln EUR w 2014 r., w odpowiedzi na niedawne akty przemocy Komisja postanowiła zwiększyć swoje wsparcie o 5 mln EUR;
N. mając na uwadze, że w umowie o partnerstwie i współpracy między UE i Irakiem, a w szczególności w klauzuli dotyczącej praw człowieka, podkreślono, że dialog polityczny między UE a Irakiem powinien skupiać na prawach człowieka i na wzmocnieniu instytucji demokratycznych;
O. mając na uwadze, że Stany Zjednoczone wysłały setki doradców i dodatkowy sprzęt wojskowy, aby pomóc rządowi Iraku w walce z ISIL oraz że posługują się dronami w tym kraju;
P. mając na uwadze, że Rosja dostarczyła irackiemu wojsku sprzęt wojskowy, w tym samoloty bojowe;
Q. mając na uwadze, że według doniesień Iran również dostarczył rządowi Iraku pomoc wojskową, aby wesprzeć go w walce z ISIL;
R. mając na uwadze, że Arabia Saudyjska zapowiedziała przemieszczenie swoich sił zbrojnych w pobliże granicy z Irakiem, ponieważ z obszaru tego wycofały się oddziały irackie;
S. mając na uwadze, że rozwój i rozprzestrzenianie się terroryzmu i ekstremizmu jest źródłem poważnych zagrożeń dla UE i wspólnoty międzynarodowej, również w związku z powrotem dżihadystów i innych bojowników do ich krajów pochodzenia;
T. mając na uwadze doniesienia o tym, że kobiety i dziewczęta w Iraku są celem rozmyślnych napaści ze strony bojowników ISIL i innych ugrupowań zbrojnych, oraz że są ofiarami uprowadzeń, gwałtów i przymusowych małżeństw;
1. wyraża głębokie zaniepokojenie szybkim rozprzestrzenianiem się ISIL oraz niezdolnością irackich sił bezpieczeństwo do skutecznego przeciwstawienia się temu ugrupowaniu;
2. składa kondolencje wszystkim ofiarom starć oraz ich rodzinom;
3. potępia akty przemocy i masowe egzekucje, których dopuszczają się siły ISIL; uznaje prawo rządu Iraku do obrony swojej suwerenności terytorialnej, wzywa jednak irackie siły zbrojne do działania zgodnie z międzynarodowym i krajowym prawem oraz do przestrzegania zobowiązań Iraku wynikających z międzynarodowych umów dotyczących praw człowieka i podstawowych wolności;
4. jest zdania, że skuteczna reakcja na obecną sytuację kryzysową nie może skupiać się jedynie na bezpieczeństwie, ale powinna również podejmować systemowe problemy polityczne, gospodarcze i społeczne, z którymi należy się zmierzyć w celu zwalczania zjawiska marginalizacji niektórych mniejszości w społeczeństwie irackim, a tym samym w celu złagodzenia podziałów na tle religijnym i zapewniania jedności państwa irackiego;
5. wskazuje w tym kontekście, że działania na rzecz przeciwdziałania terroryzmowi i działania skierowane przeciw rebeliantom powinny obejmować więcej niż tylko działania wojskowe i należy w ich ramach zastosować kompleksowe podejście ukierunkowane na przyczyny leżące u źródła przemocy, a także strategie polityczne na rzecz zwiększania zaufania i sprzyjającego włączeniu społecznemu rozwoju społecznego i gospodarczego;
6. wyraża głębokie zaniepokojenie w związku z nowym wzrostem niestabilności i wzywa wszystkich irackich przywódców politycznych ze wszystkich środowisk do połączenia sił na rzecz położenia kresu przemocy na tle wyznaniowym i polaryzacji oraz na rzecz zjednoczenia Irakijczyków; twierdzi, że przywódcy religijni nie mogą gloryfikować przemocy i że powinni przyjąć odpowiedzialność za zagwarantowanie w irackich ramach konstytucyjnych pokojowego współistnienia ludności różnorodnego wyznania i odmiennych przekonań; wzywa w tym kontekście do wcielenia bojówek do regularnych sił zbrojnych;
7. uważa, że niedawno przeprowadzone wybory w Iraku stanowią okazję do utworzenia prawdziwie przedstawicielskiego rządu z programem prac przewidującym zaangażowanie wszystkich stron; wzywa wszystkie siły w Iraku do dążenia do utworzenia takiego rządu; nawołuje wspólnotę międzynarodową, zwłaszcza UE, do udzielenia wsparcia w celu ułatwienia, w miarę możliwości, przebiegu tego procesu;
8. jest zaniepokojony z uwagi na wybrany moment nawoływania do referendum w sprawie niepodległości Kurdystanu, podkreślając przy tym, że najbardziej stabilną podstawą, na której można budować rozwiązanie obecnego kryzysu będzie jedność i niewykluczająca żadnej ze stron demokracja opierająca się na szerokiej koalicji w irackim rządzie; podkreśla w związku z tym, że na rozbiciu państwa irackiego nie skorzysta żadna z grup wyznaniowych ani etnicznych;
9. podkreśla konieczność przestrzegania praw człowieka i podstawowych wolności w kontekście obecnej sytuacji kryzysowej, zwłaszcza wolności słowa, wolności prasy i wolności cyfrowych;
10. jest zaniepokojony związkami między przemocą i walkami w Iraku a walkami w innych rejonach Bliskiego Wschodu, zwłaszcza w Syrii; w związku z tym jest zdania, że dla rozwiązania problemów, przed którymi stoi ten region, niezbędny jest dialog na poziomie regionalnym; wzywa wspólnotę międzynarodową, zwłaszcza UE, do ułatwiania takiego dialogu i włączenia do niego wszystkich istotnych stron, w szczególności Iranu i Arabii Saudyjskiej;
11. z zadowoleniem przyjmuje decyzję Komisji Europejskiej o zwiększeniu pomocy humanitarnej dla Iraku; pozostaje jednak przekonany o tym, że UE może i powinna uczynić więcej w celu propagowania i wspierania prawdziwie demokratycznego i pluralistycznego procesu przemian w Iraku;
12. potępia finansowanie i wspieranie terrorystycznych i ekstremistycznych ugrupowań oraz ich działań przez państwa rejonu Zatoki Perskiej i Iran;
13. z zadowoleniem przyjmuje wzmożone wysiłki podejmowane przez władze wielu państw członkowskich UE mające na celu podjęcie problemu obywateli UE biorących udział w rekrutowaniu do ugrupowań dżihadystów, ekstremistów lub innych grup terrorystycznych lub też walczących w ich szeregach;
14. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wiceprzewodniczącej Komisji/wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Radzie, Komisji, specjalnemu przedstawicielowi UE ds. praw człowieka, rządom i parlamentom państw członkowskich, rządowi i Izbie Reprezentantów Iraku, regionalnemu rządowi Kurdystanu, sekretarzowi generalnemu Narodów Zjednoczonych oraz Radzie Praw Człowieka ONZ.