Dokument z posiedzenia
16.9.2014 B8‑0111/2014
PROJEKT REZOLUCJI
złożony w następstwie oświadczenia wiceprzewodniczącej Komisji/wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa
zgodnie z art. 123 ust. 2 Regulaminu
w sprawie sytuacji w Libii
Barbara Lochbihler, Tamás Meszerics, Judith Sargentini, Ernest Urtasun, Bodil Ceballos, Ernest Maragall
w imieniu grupy Verts/ALE
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji w Libii
Parlament Europejski,
– uwzględniając rezolucje Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNSC) w sprawie Libii, w tym rezolucję nr 2174 z dnia 27 sierpnia 2014 r.,
– uwzględniając dokument Rady Bezpieczeństwa ONZ opracowany przez specjalnego wysłannika Sekretarza Generalnego i szefa misji wsparcia ONZ w Libii (UNSMIL) z dnia 27 sierpnia 2014 r.,
– uwzględniając sprawozdanie misji ONZ ds. wspierania Libii (UNSMIL) i Biura Wysokiego Komisarza ds. Praw Człowieka (OHCHR) ONZ z dnia 4 września 2014 r. zatytułowane „Naruszenia międzynarodowych praw człowieka i prawa humanitarnego w trakcie obecnych brutalnych wydarzeń w Libii”,
– uwzględniając konkluzje Rady do Spraw Zagranicznych UE w sprawie Libii, w tym z dnia 15 sierpnia 2014 r.,
– uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Libii, zwłaszcza rezolucję z dnia 10 marca 2011 r. w sprawie południowych krajów ościennych, a w szczególności Libii[1] oraz rezolucję z dnia 15 września 2011 r. w sprawie sytuacji w Libii[2],
– uwzględniając niedawne oświadczenia wiceprzewodniczącej Komisji/wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Catherine Ashton w sprawie Libii,
– uwzględniając lokalne oświadczenie szefów misji EUMS w Libii z dnia 27 czerwca 2014 r. w sprawie zabójstwa Salwy Bugaighis,
– uwzględniając oświadczenie francuskiego ministra obrony Jeana-Yvesa Le Driana z dnia 9 września 2014 r.,
– uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że w Libię dramatycznie uderzają następujące po sobie kryzysy: polityczny, instytucjonalny i bezpieczeństwa od czasu obalenia w 2011 r. Muammara Kaddafiego przez grupy rebeliantów wspomagane przez siły NATO;
B. mając na uwadze, że w położonym na wschodzie kraju mieście Bengazi i wokół niego od połowy maja trwają walki, gdy emerytowany generał Khalifa Haftar rozpoczął zbrojną kampanię przeciwko koalicji islamskich bojówek, w tym dżihadystycznej grupie Ansar al-Szaria, i innym grupom zbrojnym;
C. mając na uwadze walki o kontrolę nad międzynarodowym portem lotniczym w Trypolisie, które wybuchły 13 lipca 2014 r. między zbrojnymi bojówkami z Az-Zintan i ich sprzymierzeńcami a koalicją „Świt Odysei” składającą się głównie z islamskich bojówek z Misraty; mając na uwadze, że siły tworzące „Świt Odysei” 24 sierpnia 2014 r. przejęły lotnisko w Trypolisie i kontrolują od tego czasu większą część miasta, w tym dzielnice, w których znajdują się ministerstwa i główne siedziby instytucji;
D. mając na uwadze, że w wyborach parlamentarnych, które odbyły się 25 czerwca 2014 r., dominujące dotychczas partie islamistyczne poniosły porażkę; mając na uwadze, że nowy parlament – Izba Reprezentantów – zastąpił dotychczasowy Powszechny Kongres Narodowy i przeniósł się ze względów bezpieczeństwa z Trypolisu do położonego na wschodzie kraju miasta Tobruk; mając na uwadze, że Izba Reprezentantów wezwała do interwencji z zagranicy, aby rozwiązać problem bezpieczeństwa;
E. mając na uwadze, że siły koalicji „Świt Odysei” podważyły fakt przeniesienia siedziby Izby Reprezentantów, twierdząc, że przekazanie władzy nowemu parlamentowi było niekonstytucyjne; mając na uwadze, że Powszechny Kongres Narodowy zgromadził się ponownie 25 sierpnia 2014 r. i wybrał popieranego przez islamistów Omara al-Hasiego na premiera, zwracając się do niego o utworzenie rządu „ocalenia narodowego”;
F. mając na uwadze, że Izba Reprezentantów określiła ugrupowania walczące pod nazwą „Świt Odysei” i Ansar al-Szaria jako terrorystyczne; mając na uwadze, że „Świt Odysei” i jego sojusznicy określili Izbę Reprezentantów jako siłę kontrolowaną przez dawnych zwolenników M. Kaddafiego;
G. mając na uwadze doniesienia o niezidentyfikowanych samolotach, które miały zbombardować frakcje „Świtu Odysei” w Trypolisie; mając na uwadze, że źródła amerykańskie obarczyły Egipt i Zjednoczone Emiraty Arabskie odpowiedzialnością za te bombardowania; mając na uwadze, że Egipt zaprzeczył, że prowadził ataki bombowe lub inne operacje wojskowe w Libii;
H. mając na uwadze, że 25 sierpnia 2014 r. zwołano w Kairze posiedzenie przedstawicieli krajów sąsiadujących z Libią, podczas którego przedstawiciele Libii wezwali do zapewnienia międzynarodowej ochrony pól naftowych i lotnisk w tym kraju oraz oświadczyli, że Libia nie jest w stanie powstrzymać działania grup zbrojnych; mając na uwadze, że strony biorące udział w posiedzeniu uzgodniły, że nie będą interweniowały w sprawy wewnętrzne Libii, i wezwały do dialogu narodowego;
I. mając na uwadze, że podejmowane przez ONZ próby wynegocjowania zawieszenia broni między walczącymi frakcjami i rozpoczęcia dialogu narodowego nie powiodły się; mając na uwadze, że niedawno wyznaczony specjalny wysłannik ONZ Bernadino Leon przebywa obecnie w Libii; mając na uwadze, że francuski minister obrony ostrzegł 9 września 2014 r., że Libia staje się „centrum dla grup terrorystycznych” i wezwał do zdecydowanych działań międzynarodowych;
J. mając na uwadze, że konflikty w Bengazi i Trypolisie doprowadziły do poważnych naruszeń praw człowieka i do pogorszenia sytuacji humanitarnej; mając na uwadze, że walczące frakcje prowadziły systematyczny ostrzał stref cywilnych zarówno w Trypolisie, jak i w Bengazi, co spowodowało znaczne straty wśród ludności cywilnej i szkody w budynkach cywilnych i infrastrukturze; mając ma uwadze, że organizacje pozarządowe Amnesty International i Human Rights Watch stwierdziły, że prowadzenie tego rodzaju ostrzału jest zbrodnią wojenną; mając ma uwadze, że znana obrończyni praw człowieka Salwa Bugaighis została zamordowana w Bengazi w dniu 25 czerwca 2014 r.;
K. mając na uwadze, że ludność cywilna w Trypolisie i Bengazi boryka się z niedoborem żywności, paliwa i innych produktów pierwszej potrzeby; mając na uwadze, że – zgodnie z doniesieniami – w wyniku obniżenia poziomu bezpieczeństwa zauważyć można wzrost przestępczości i rozprzestrzeniania się grup terrorystycznych;
L. mając na uwadze, że UNSMIL szacuje, że co najmniej 100 000 Libijczyków zostało wewnętrznie przesiedlonych w wyniku ostatniej fali walk, a dalsze 150 000, w tym wielu pracowników migrujących , opuściło kraj; mając na uwadze, że zagraniczni pracownicy pomocy i dyplomaci, w tym personel UE i UNSMIL, zostali ewakuowani z Libii; mając na uwadze, że tymczasowy premier Tunezji Mehdi Jomaa stwierdził, że masowy napływ uchodźców z Libii nadwyręża możliwości jego kraju;
M. mając na uwadze, że – zgodnie z doniesieniami – setki migrantów i uchodźców uciekających przed przemocą w Libii zginęły, próbując przeprawić się przez Morze Śródziemne do Europy, co doprowadziło do poważnego kryzysu związanego z uchodźcami we Włoszech i na Malcie; mając na uwadze, że UNHCR informuje, że 1600 osób zginęło od czerwca, próbując dostać się do Europy; mając na uwadze, że Libia jest głównym punktem wyjazdowym dla migrantów próbujących przedostać się do Europy; mając na uwadze, że UNHCR szacuje, że na dzień 29 sierpnia 2014 r. około 98 000 z mniej więcej 109 000 osób przybyłych do Włoch wyruszyło prawdopodobnie z Libii;
N. mając na uwadze, że 26 lutego 2011 r. Rada Bezpieczeństwa ONZ przekazała sytuację w Libii do Międzynarodowego Trybunału Karnego; mając na uwadze, że 27 czerwca 2011 r. Międzynarodowy Trybunał Karny wydał trzy nakazy aresztowania: Muammara Kaddafiego, Saifa al-Islama Kaddafiego oraz Abdullaha al-Sanussiego za zbrodnie przeciwko ludzkości; mając na uwadze, że pozostali podejrzani nie zostali aresztowani przez Trybunał; mając na uwadze, że władze Libii nalegają, aby byli oni sądzeni przed libijskim wymiarem sprawiedliwości;
1. wyraża głębokie zaniepokojenie eskalacją przemocy i konfrontacji zbrojnej w Libii, zwłaszcza wokół Trypolisu i Bengazi; jest zaniepokojony tą sytuacją , gdyż ma ona niszczący wpływ na ludność cywilną i jej instytucje oraz grozi dalszą destabilizacją w całym regionie;
2. wzywa strony konfliktu do natychmiastowego zaprzestania wszelkich działań zbrojnych oraz do zaangażowania się w pluralistyczny dialog polityczny; w związku z tym wyraża pełne poparcie dla wysiłków ONZ, a w szczególności dla jej specjalnego przedstawiciela Bernardino Leona, w celu ułatwienia tego procesu z myślą o powołaniu instytucji opartych na konsensusie, które będą realizowały szeroki program pojednania narodowego; podkreśla, że szczególną uwagę należy zwrócić na udział kobiet i mniejszości w tym procesie;
3. wzywa nowo wybraną Izbę Reprezentantów do sprawowania swoich funkcji ustawodawczych w sposób pluralistyczny oraz do objęcia swoim wpływem wszystkich mieszkańców Libii;
4. podkreśla, że ostatnia rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ pozwala na rozszerzenie zakresu sankcji międzynarodowych w celu uwzględnienia „niszczycieli” ze wszystkich stron;
5. potępia prowadzenie przez walczące strony w ostatnich miesiącach systematycznego ostrzału stref cywilnych w Trypolisie i w Bengazi; jest poważnie zaniepokojony pogorszeniem się sytuacji w zakresie praw człowieka w całym kraju, w tym przypadkami arbitralnych aresztowań, porwań, bezprawnych zabójstw, tortur i przemocy wobec dziennikarzy, urzędników, polityków i obrońców praw człowieka, takimi jak brutalne morderstwo wybitnej działaczki Salwy Bugaighis; podkreśla potrzebę ustalenia odpowiedzialności za wszystkie przypadki łamania praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego;
6. potępia ciągłą i skrywaną ingerencję podmiotów w regionie w wewnętrzne sprawy Libii, co znacznie przyczyniło się do stopniowego popadnięcia przez ten kraj w chaos polityczny i wojskowy; wzywa kraje sąsiadujące z Libią i inne podmioty w regionie do powstrzymania się od wszelkich działań mogących pogłębić napięcia w tym kraju;
7. przypomina, że, biorąc pod uwagę udział Unii Europejskiej i jej państw członkowskich w wojnie w 2011 r., mają one szczególną odpowiedzialność, aby nieść pomoc ludności Libii;
8. wzywa UE i jej państwa członkowskie do nieszczędzenia wysiłków na rzecz wspierania ONZ i innych inicjatyw niewojskowych w celu rozwiązania obecnego kryzysu; wzywa przede wszystkim UE do zwiększenia pomocy humanitarnej w odpowiedzi na trudną sytuację ludności libijskiej, w szczególności w obszarach najbardziej dotkniętych kryzysem, oraz do pozostania w gotowości, by móc zareagować w razie dalszego pogorszenia się sytuacji;
9. uważa, że UE nie udało się opracować i wdrożyć solidnej i kompleksowej strategii pomocy w okresie transformacji po obaleniu M. Kaddafiego; ubolewa w szczególności z powodu trwałego braku koordynacji strategii politycznych państw członkowskich UE na rzecz Libii oraz z powodu niepowodzenia ESDZ w zakresie wspierania wspólnego i skutecznego podejścia unijnego;
10. w szczególności ubolewa z powodu niewielkich ambicji i małej skuteczności UE w zakresie bezpieczeństwa; stawia w wątpliwość jej ograniczony nacisk na zarządzanie granicami i migracją, który nie odniósł się do przyczyn braku bezpieczeństwa w Libii; wzywa UE do opracowania szerokiej koncepcji reformy sektora bezpieczeństwa w Libii ze szczególnym uwzględnieniem nadzoru parlamentarnego nad sektorem, w tym położenia zdecydowanego nacisku na prawa człowieka i szkolenia z zakresu prawa humanitarnego;
11. przypomina, że wiele państw członkowskich eksportowało broń przeznaczoną dla służb bezpieczeństwa M. Kaddafiego; uważa, że państwa członkowskie i UE ponoszą szczególną odpowiedzialność za pomoc w demobilizacji, rozbrojeniu i reintegracji (DDR) byłych bojowników oraz w gromadzeniu i niszczeniu wielu rodzajów nielegalnej broni w tym kraju; wzywa do opracowania szerokiego programu UE w dziedzinie DDR oraz gromadzenia i niszczenia nielegalnej broni;
12. wzywa UE, aby w pełni wykorzystała instrument na rzecz stabilności i pokoju z myślą o mediacji, dialogu i pojednaniu, oraz by w trybie pilnym wsparła mediację w koordynacji z UNSMIL; wzywa również UE do wspierania umocnienia organizacji społeczeństwa obywatelskiego, zwłaszcza organizacji kobiet, w celu znalezienia pokojowych rozwiązań dla licznych kryzysów w kraju;
13. wyraża głębokie zaniepokojenie losem migrantów, osób ubiegających się o azyl i uchodźców w Libii, których już niepewna sytuacja uległa dalszemu pogorszeniu; wyraża zaniepokojenie ciągłymi doniesieniami o przerażających warunkach przetrzymywania tysięcy migrantów i uchodźców w ośrodkach prowadzonych przez rząd; nalega, aby UE i państwa członkowskie zaprzestały udzielania wsparcia finansowego w tym sektorze do chwili dokładnego zbadania i powstrzymania nadużyć;
14. sprzeciwia się eksternalizacji polityki migracyjnej UE do państw trzecich, w szczególności poprzez tworzenie ośrodków w krajach, które nie podpisały konwencji genewskich w sprawie uchodźców, takich jak Libia, a tym samym nie gwarantują wysokich standardów ochrony;
15. wzywa UE i państwa członkowskie do niesienia skutecznej pomocy Włochom w chwalebnych wysiłkach tego państwa zmierzających do opanowania spirali migracji z Afryki Północnej, w szczególności z Libii; nalega na kontynuację projektu „Mare Nostrum” i wzywa państwa członkowskie do wspierania go; wzywa wszystkie państwa członkowskie, a przede wszystkim Włochy, do ścisłego przestrzegania unijnego i międzynarodowego prawa dotyczącego uchodźców, w tym do poszanowania zasady non-refoulement i indywidualnej oceny sytuacji;
16. wyraża zaniepokojenie doniesieniami o niewydolnym wymiarze sprawiedliwości w Libii i o poważnych brakach w zapewnianiu uczciwych standardów procesowych; wzywa władze Libii do pełnej współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym, pomagając w jego dochodzeniach oraz stosując się do jego wyroków; wyraża zaniepokojenie faktem, że władzom Libii nie udaje się zapewnić podstawowych praw procesowych oskarżonym przez Międzynarodowy Trybunał Karny Abdullahowi al-Sanussiemu i Saifowi al-Islamowi Kaddafiemu; przypomina swój absolutny sprzeciw wobec kary śmierci we wszystkich przypadkach, niezależnie od charakteru popełnionej zbrodni, i wzywa Libię do zniesienia kary śmierci; wzywa UE do rozważenia możliwości wspierania wysiłków na rzecz poprawy praworządności w tym kraju;
17. wzywa władze libijskie, aby przyjęły wysokie standardy przejrzystości w krajowym sektorze wydobywczym, tak aby na zasobach naturalnych Libii skorzystali wszyscy mieszkańcy, a zwłaszcza aby bezzwłocznie przyjęły wymogi inicjatywy na rzecz przejrzystości w przemyśle wydobywczym (EITI); występuje z wnioskiem, aby europejskie przedsiębiorstwa działające w Libii ujawniły swoje transakcje finansowe w sektorze energetycznym;
18. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych, wiceprzewodniczącej Komisji Europejskiej / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, parlamentom i rządom państw członkowskich, libijskiej Izbie Reprezentantów, Radzie Bezpieczeństwa ONZ, Zgromadzeniu Ogólnemu Narodów Zjednoczonych, Radzie Praw Człowieka ONZ, Lidze Arabskiej i Unii Afrykańskiej.