Zittingsdocument

 

16.9.2014                                                                                                                B8‑0118/2014

ONTWERPRESOLUTIE

naar aanleiding van een verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid

ingediend overeenkomstig artikel 123, lid 2, van het Reglement

over de situatie in Oekraïne en de stand van zaken bij de betrekkingen tussen de EU en Rusland

( 2014/2841(RSP) )

Knut Fleckenstein, Victor Boştinaru, Richard Howitt, Ana Gomes, Pier Antonio Panzeri, Ioan Mircea Paşcu, Tonino Picula, Boris Zala, Kati Piri, Marju Lauristin, Liisa Jaakonsaari, Goffredo Maria Bettini, Nicola Caputo, Jo Leinen, Arne Lietz, Francisco Assis, Miroslav Poche, Vilija Blinkevičiūtė, Vincent Peillon

namens de S&D-Fractie

 

B8‑0118/2014

Resolutie van het Europees Parlement over de situatie in Oekraïne en de stand van zaken bij de betrekkingen tussen de EU en Rusland

( 2014/2841(RSP) )

Het Europees Parlement,

–       gezien de gezamenlijke ministeriële verklaring van 12 september 2014 over de tenuitvoerlegging van de associatieovereenkomst / diepe en brede vrijhandelsovereenkomst tussen de EU en Oekraïne,

–       gezien de verklaringen van Herman Van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad, van 8 en 11 september 2014 over verdergaande restrictieve maatregelen van de EU tegen Rusland,

–       gezien het protocol over de resultaten van het overleg van de trilaterale contactgroep, dat op 5 september 2014 in Minsk is ondertekend,

–       gezien de slotverklaring van de NAVO-topontmoeting op 5 september 2014 in Wales,

–       gezien de conclusies van de buitengewone bijeenkomst van de Raad Landbouw op 5 september 2014,

–       gezien de conclusies van de Europese Raad van 30 augustus 2014,

–       gezien de conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken van 22 juli 2014,

–       gezien artikel 123, lid 2, van zijn Reglement,

A.     overwegende dat het conflict in het oosten van Oekraïne in de zomer van 2014 verder geëscaleerd is; overwegende dat volgens schattingen van de VN ten minste drieduizend mensen het leven hebben verloren en vele duizenden gewond zijn geraakt; overwegende dat honderdduizenden burgers het conflictgebied zijn ontvlucht;

B.     overwegende dat het neerhalen met noodlottige afloop van het toestel met vluchtnummer MH17 van Malaysian Airlines in de regio Donetsk in Europa en daarbuiten hevige verontwaardiging heeft gewekt; overwegende dat de VN en de EU hebben aangedrongen op een diepgaand internationaal onderzoek naar de toedracht van het ongeluk en dat berechting van de verantwoordelijken een morele en wettelijke verplichting is;

C.     overwegende dat er aanwijzingen zijn voor directe en indirecte steun, ook van militaire aard, van Rusland voor de separatisten; overwegende dat deze aanwijzingen voor de lidstaten van de EU aanleiding waren voor een fermere houding tegenover Rusland en voor aanvullende sancties; overwegende dat Rusland op zijn beurt een invoerverbod voor bepaalde landbouwproducten uit de Europese Unie, de Verenigde Staten, Canada, Australië en Noorwegen heeft afgekondigd;

D.     overwegende dat de illegale annexatie van de Krim door Rusland en de Russische betrokkenheid bij de strijd in Oekraïne ertoe hebben geleid dat de betrekkingen tussen de EU en Rusland op een sinds de Koude Oorlog nog nooit vertoond dieptepunt zijn aangeland;

E.     overwegende dat er na vijf maanden bloedige strijd op 5 september 2014 in de Wit-Russische hoofdstad Minsk overeenstemming over een hoognodig maar wankel bestand is bereikt; overwegende dat er in het oosten van Oekraïne nog steeds af en toe schoten vallen;

1.      bekrachtigt zijn solidariteit met het Oekraïense volk en zijn steun voor een politieke regeling voor de huidige crisis in het oosten van de Oekraïne die recht doet aan de soevereiniteit, territoriale integriteit, eenheid en onafhankelijkheid van Oekraïne, alsook aan de vrijheid van Oekraïne om voor een bepaald politiek bondgenootschap of handelsblok te kiezen, en die garant staat voor sterke bescherming van minderheidsrechten in alle Oekraïense regio's;

2.      dringt er bij Rusland op aan dat het onmiddellijk al zijn militair materieel en troepen uit Oekraïne terugtrekt, de aanvoer van strijders en wapens naar het oosten van Oekraïne verbiedt en zijn steun, direct of indirect, voor de acties van de separatisten op Oekraïens grondgebied stopzet;

3.      herhaalt dat het de illegale annexatie van de Krim veroordeelt en onderschrijft het besluit van de Raad en de lidstaten van de EU om deze niet te erkennen; is verheugd over het besluit van de EU om import uit de Krim te verbieden tenzij een invoerproduct vergezeld gaat van een door de Oekraïense overheid afgegeven certificaat van oorsprong;

4.      is verheugd over het "protocol voor de tenuitvoerlegging van het vredesplan van de Oekraïense president Petro Porosjenko en de initiatieven van de Russische president Vladimir Poetin", dat na afloop van het beraad van de trilaterale contactgroep op 5 september 2014 in Minsk is ondertekend; is van mening dat het staakt-het-vuren een eerste belangrijke stap kan zijn om de weg te banen voor een zinvolle politieke dialoog en een algehele politieke regeling; betreurt dat in het oosten van de Oekraïne nog steeds af en toe beschietingen plaatsvinden en dringt er bij alle partijen op aan dat ze zich constructief gaan inzetten voor de-escalatie en verzoening;

5.      schaart zich volledig achter de OVSE, die zich inspant voor stabilisering van de situatie in Oekraïne; wijst erop dat de OVSE thans de enige Europese organisatie van na de Koude Oorlog is die in staat is Rusland, Oekraïne en hun Europese partners bijeen te brengen; is er verheugd over dat de bijzondere waarnemingsmissie uitgebreid is, zodat zij beter in staat zal zijn toezicht op het staakt-het-vuren te houden en grenscontroles uit te voeren; verzoekt de organisatie zo spoedig mogelijk het aantal waarnemers in de strijdgebieden uit te breiden en dringt er bij Rusland op aan dat het zich als lid van de OVSE aan alle regels, beginselen en afspraken van de OVSE houdt;

6.      stelt vast dat de EU heeft besloten aanvullende sancties te treffen ofschoon er in het oosten van Oekraïne een bestand is afgekondigd; stelt dat de onduidelijkheid die er rond de uitvoering van het bestand nog heerst de onderbouwing van dit besluit vormt, en waarschuwt Rusland en de separatisten in het Don-bekken dat de Unie bereid is nog meer sancties te treffen als ze niet ondubbelzinnig laten blijken dat ze bereid zijn hun medewerking te verlenen aan het streven naar de-escalatie; is het daarnaast eens met de voorzitter van de Europese Raad, die heeft verklaard dat de EU de afgesproken sancties geheel of gedeeltelijk kan herzien als de situatie ter plaatse verandert; benadrukt dat sancties niet de plaats kunnen innemen van inspanningen om een diplomatieke en politieke oplossing voor de huidige crisis te vinden; is ervan overtuigd dat bij het opleggen of herzien van sancties eenheid en solidariteit binnen de EU van wezenlijk belang zijn, willen de maatregelen het beoogde politieke effect sorteren;

7.      wijst erop dat de beperkende maatregelen van de EU rechtstreeks samenhangen met het feit dat Rusland het internationaal recht heeft geschonden met de illegale annexatie van de Krim en de destabilisering van Oekraïne, terwijl de handelsmaatregelen van Russische zijde, waaronder die tegen Oekraïne en andere landen van het oostelijk partnerschap, die de afgelopen tijd associatieovereenkomsten met de EU hebben gesloten, ongegrond zijn;

8.      stemt in met de maatregelen die de Raad Landbouw op 5 september heeft afgekondigd en verzoekt de Commissie na te gaan hoe de EU in staat kan worden gesteld om in de toekomst een dergelijke crisis beter aan te pakken, en vraagt de Commissie alles in het werk te stellen om de getroffen Europese producenten tijdig forse steun te bieden;

9.      is ingenomen met het besluit van de Franse president François Hollande om de levering van een Mistral-marineschip aan Rusland op te schorten en afhankelijk te maken van handhaving van het staakt-het-vuren en het bereiken van een politieke oplossing; dringt er bij alle lidstaten op aan dat ze zich volledig houden aan het wapenembargo en het uitvoerverbod voor goederen voor tweeledig gebruik met een militaire eindbestemming;

10.    is ingenomen met het resultaat van de NAVO-top in Wales, dat een tijdige en passende reactie is op de veranderingen in de veiligheidssituatie in Europa door het optreden van Rusland in Oekraïne;

11.    verzoekt de Raad en de EDEO om meer vaart te zetten achter de inzet van de adviesmissie in het kader van het GBVB inzake hervorming van de civiele sector in Oekraïne;

12.    neemt kennis van het voorlopige rapport van de Nederlandse Onderzoeksraad voor Veiligheid inzake het neerstorten van het toestel met vluchtnummer MH17 van Malaysian Airlines, dat op 9 september 2014 is uitgebracht en waarin wordt geconcludeerd dat het vliegtuig neergeschoten is; betreurt dat de onderzoekers door de gevechten niet ongehinderd toegang hebben gehad tot de rampplek en gaat ervan uit dat het bestand bevorderlijk voor het onderzoek zal zijn; dringt er bij alle partijen op aan dat ze werkelijk blijk geven van bereidheid om medewerking te verlenen;

13.    neemt met genoegen kennis van de vrijlating van gijzelaars door de ongeregelde gewapende groepen in het oosten van Oekraïne en dringt aan op de vrijlating van Oekraïense gevangenen in Rusland; verlangt voorts de onmiddellijke vrijlating en veilige terugkeer naar Estland van Eston Kohver, een Estse politieagent die op het soevereine grondgebied van Estland is ontvoerd en naar Rusland is overgebracht; beklemtoont dat de Russische autoriteiten verplicht zijn hem regelmatig ongehinderd contact met officiële vertegenwoordigers van de Republiek Estland toe te staan en zijn persoonlijk welzijn en veiligheid op Russische bodem te garanderen;

14.    wijst erop dat er dringend behoefte is aan humanitaire hulp voor de bevolking in de omstreden gebieden en voor vluchtelingen en ontheemden; is ingenomen met het onlangs door de Commissie genomen besluit om 22 miljoen euro uit te trekken voor humanitaire en ontwikkelingshulp aan Oekraïne; wijst erop dat de verlening van humanitaire hulp aan het oosten van Oekraïne plaats moet vinden met volledige inachtneming van het internationaal humanitair recht en de beginselen menselijkheid, neutraliteit, onpartijdigheid en onafhankelijkheid en in nauwe samenwerking met de Oekraïense regering, de VN en het Internationale Rode Kruis; herhaalt de onlangs door de Wereldgezondheidsorganisatie gelanceerde noodkreet dat het oosten van Oekraïne met een medische noodsituatie te kampen heeft doordat ziekenhuizen niet optimaal functioneren en er een tekort aan geneesmiddelen en vaccins heerst; verlangt dat de EU en internationale donors met spoed actie ondernemen;

15.    onderstreept dat er vertrouwen moet worden geschapen tussen de verschillende gemeenschappen in de samenleving, en dringt aan op een duurzaam verzoeningsproces; benadrukt in dit verband het belang van een inclusieve nationale dialoog, waarbij moet worden afgezien van propaganda, haatzaaien en retoriek, onder andere uit Rusland, waardoor het conflict verder op de spits gedreven kan worden; beklemtoont dat bij zo'n inclusieve dialoog maatschappelijke organisaties betrokken moeten worden, alsook mensen uit alle regio's en minderheidsgroepen;

16.    dringt aan op een diepgaand, omvattend en transparant onderzoek naar de schendingen van de mensenrechten tijdens het vijf maanden oude conflict, alsook naar de dodelijke acties van sluipschutters op de Majdan en de noodlottige gebeurtenissen in Odessa op 2 mei 2014, zodat de verantwoordelijken voor de rechter kunnen worden gebracht;

17.    is verheugd over de ondertekening van een nieuw EU-programma met een budget van 10 miljoen euro, bestemd voor versterking van de rol van het maatschappelijk middenveld bij het bevorderen van democratische hervormingen en de controle daarop en van een inclusieve sociaal-economische ontwikkeling in Oekraïne;

18.    is van oordeel dat de aanstaande parlementsverkiezingen een uitgelezen kans bieden om de democratische vertegenwoordiging in de Verchovna Rada te herstellen; hoopt dat alle Oekraïners een stabiele, voorspoedige en democratische toekomst tegemoet gaan; is ervan overtuigd dat alleen een echt democratisch en soeverein Oekraïne in staat zal zijn onafhankelijk over zijn eigen toekomst te beslissen; dringt er daarom bij de opstandelingen in het oosten van de Oekraïne op aan dat zij het verkiezingsproces niet blokkeren en de inwoners van het Don-bekken het grondrecht garanderen om in vrijheid hun vertegenwoordigers te kiezen; wijst er voorts op dat de verkiezingen volgens de internationale normen moet plaatsvinden en dat er op basis van de verkiezingsuitslag een inclusieve regering moet worden gevormd; dringt erop aan dat alle partijen die thans in de Verchovna Rada vertegenwoordigd zijn aan de verkiezingen deelnemen en dat alle gezindten de uitslag volledig eerbiedigen;

19.    is van oordeel dat decentralisatie van macht ertoe zal bijdragen dat er een duurzame vrede in het oosten van Oekraïne gehandhaafd kan worden en stelt tot zijn genoegen vast dat dit een van de hoofdpunten van het vredesplan van president Porosjenko en het Protocol van Minsk is; is evenwel beducht voor regelingen die een bedreiging vormen voor de onafhankelijkheid, eenheid en soevereiniteit van Oekraïne of de vrijheid van Oekraïne om voor een bepaald politiek bondgenootschap of handelsblok te kiezen; vreest dat de crisis kan uitmonden in nog een langlopend bevroren conflict aan Europa's grenzen, met alle gevolgen van dien voor de duurzame veiligheid van Oekraïne, de EU en Rusland, en roept alle partijen daarom op maatregelen te nemen om een dergelijk scenario te voorkomen;

20.    betreurt dat het overleg tussen Oekraïne, Rusland en de EU over een gegarandeerde energievoorziening en -doorvoer nog geen duidelijke resultaten heeft opgeleverd; beklemtoont dat de EU en al haar lidstaten hun energieafhankelijkheid van Rusland moeten ombuigen en erop moeten toezien dat de Europese hulp niet in hoofdzaak wordt gebruikt om de schuld bij Gazprom af te lossen; is van mening dat Oekraïne zeer gebaat zou zijn bij de afkondiging door de EU-lidstaten van een moratorium op schuldaflossing en rentebetaling door Oekraïne zolang de economie niet gestabiliseerd is; dringt er bij de Russische overheid en Gazprom op aan dat ze met spoed ingaan op de bezorgdheid over tekortschietende gasleveringen aan EU-lidstaten; stemt in met de opschorting van de onderhandelingen met Rusland over toetreding tot het Internationaal Energieagentschap;

21.    verklaart dat het vaart heeft gezet achter de ratificatie van de associatieovereenkomst / diepe en brede vrijhandelsovereenkomst tussen de EU en Oekraïne, gelijktijdig met de goedkeuring in de Verchovna Rada, om aldus uiting te geven aan zijn solidariteit met het Oekraïense volk in deze moeilijke periode en om zijn onvoorwaardelijke steun te geven aan diens aspiraties naar een beter leven in een democratisch land; wijst er daarbij op dat de inhoud van die overeenkomsten geen enkele bedreiging vormt voor de handelsbelangen of het geopolitieke belang van Rusland, en dat de associatieovereenkomst Oekraïne niet belet goede betrekkingen met zijn oosterburen te onderhouden;

22.    neemt ter kennis dat de EU en Oekraïne gezamenlijk hebben besloten de diepe en brede vrijhandelsovereenkomst niet vóór december 2015 ten uitvoer te leggen; acht het van groot belang dat de overeengekomen tekst van de diepe en brede vrijhandelsovereenkomst niet meer voor heronderhandeling vatbaar is; stemt van harte in met het voornemen van de Commissie om het lage invoertarief ook op Oekraïne toe te passen; is ingenomen met het lopende overleg tussen Oekraïne, Rusland en de EU over de tenuitvoerlegging van de associatieovereenkomst / diepe en brede vrijhandelsovereenkomst met Oekraïne en hoopt dat mede daardoor misverstanden en gegronde punten van zorg kunnen worden weggenomen; betreurt wel dat dit overleg pas in een zeer laat stadium van start is gegaan en geeft uiting aan zijn kritiek op de trage besluitvorming rond het uitstel van de tenuitvoerlegging van de overeenkomsten;

23.    beklemtoont dat de relatie van partnerschap en samenwerking met Rusland hersteld moet worden zodra Rusland er blijk van geeft het internationaal recht te eerbiedigen, actief en ondubbelzinnig bijdraagt tot een vreedzame oplossing van de crisis in Oekraïne en de territoriale integriteit, onafhankelijkheid en soevereiniteit van Oekraïne, de andere landen van het oostelijk partnerschap en zijn buurlanden ten volle eerbiedigt; verzoekt de nieuwe hoge vertegenwoordiger / vicevoorzitter vooruitlopend daarop het pad te effenen voor de dialoog tussen Oekraïne en Rusland en die tussen de EU en Rusland, en vreedzame oplossingen voor conflicten te bevorderen; is daarnaast van oordeel dat de Commissie na moet gaan hoe samenwerking tussen de EU en de Euraziatische Economische Unie gestalte kan krijgen;

24.    verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de lidstaten van de EU, de president, de regering en het parlement van Oekraïne en de president, de regering en het parlement van de Russische Federatie.