Zittingsdocument
10.12.2014 B8‑0352/2014
ONTWERPRESOLUTIE
naar aanleiding van een verklaring van de Commissie
ingediend overeenkomstig artikel 123, lid 2, van het Reglement
over de situatie in de EU-staalindustrie: bescherming van werknemers en bedrijfstakken
( 2014/2976(RSP) )
Dan Nica, Bernd Lange, Patrizia Toia, Edouard Martin, Theresa Griffin, Miroslav Poche, Martina Werner, Simona Bonafè, Jens Geier, Flavio Zanonato, Adam Gierek, José Blanco López, Caterina Chinnici, Jutta Steinruck, Evelyn Regner, Brando Benifei, Maria Arena, Alessandra Moretti, Elly Schlein, Jonás Fernández, Sorin Moisă
namens de S&D-Fractie
Resolutie van het Europees Parlement over de situatie in de EU-staalindustrie: bescherming van werknemers en bedrijfstakken
( 2014/2976(RSP) )
Het Europees Parlement,
– gezien het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, dat ten grondslag lag aan het Verdrag betreffende de Europese Unie,
– gezien de mededeling van de Commissie van 14 oktober 2011 getiteld "Het industriebeleid: het concurrentievermogen versterken" ( COM(2011)0642 ),
– gezien de mededeling van de Commissie van 10 oktober 2012 getiteld "Een sterkere Europese industrie om bij te dragen tot groei en economisch herstel – Actualisering van de mededeling over het industriebeleid" ( COM(2012)0582 ),
– gezien de mededeling van de Commissie van 11 juni 2013, getiteld "Actieplan voor een concurrerende en duurzame staalindustrie in Europa" ( COM(2013)0407 ),
– gezien zijn resolutie van 4 februari 2014 over een actieplan voor een concurrerende en duurzame staalindustrie in Europa[1],
– gezien zijn eerdere resoluties over de staalindustrie en over de herstructurering, verplaatsing en sluiting van bedrijven in de EU,
– gezien zijn resolutie van 25 november 2014 over sociale en werkgelegenheidsaspecten in de jaarlijkse groeianalyse 2020[2],
– gezien zijn resolutie van 15 januari 2013 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende informatie voor en raadpleging van werknemers, anticipatie en beheer van herstructurering[3],
– gezien de vraag aan de Commissie over de staalfabriek Acciai Speciali Terni (AST) in Italië ( O-000087/2014 ),
– gezien artikel 123, lid 2, van zijn Reglement,
Algemene uitdagingen
A. overwegende dat de Europese staalsector historisch van aanzienlijk belang is geweest voor de Europese integratie en de basis vormt voor de totstandbrenging van de industriële toegevoegde waarde in Europa;
B. overwegende dat de staalindustrie van essentieel belang is voor de groei en welvaart en momenteel te lijden heeft onder een aanzienlijke daling van de vraag, met een aanhoudend verlies van banen en concurrentievermogen tot gevolg, wat niet veel goeds voorspelt voor het nodige herstel van de Europese economie;
C. overwegende dat de EU een beleid dient te bevorderen dat erop gericht is de industriële productie in alle lidstaten te ontwikkelen, om zo de werkgelegenheid in de EU te vrijwaren en ervoor te zorgen dat de doelstelling van een stijging van minstens 20 % van het door de industrie gegenereerde aandeel van het bbp tegen 2020 wordt verwezenlijkt;
D. overwegende dat een van de doelstellingen van de EU erin bestaat de staalindustrie te ondersteunen, belemmeringen en bedreigingen voor het concurrentievermogen van deze industrie te verwijderen en eraan bij te dragen dat deze kan inspelen op veranderende Europese en niet-Europese marktomstandigheden;
E. overwegende dat de staalindustrie de afgelopen jaren voor belangrijke uitdagingen heeft gestaan als gevolg van herstructureringen en fusies (met de bijbehorende kosten voor de samenleving), maar ook als gevolg van nieuwe eisen om aan de klimaatdoelstellingen van de EU te kunnen voldoen, bijvoorbeeld door middel van gewichtbesparende constructies en het recyclen en hergebruiken van metaalschroot, dat een enorm potentieel herbergt;
F. overwegende dat de staalindustrie te kampen heeft met een investeringscrisis die haar toekomst in gevaar brengt, terwijl tegelijkertijd wordt verwacht dat stalen materialen een essentiële rol blijven spelen bij het bieden van duurzame industriële oplossingen voor urbanisatie, mobiliteit en demografische verandering;
G. overwegende dat een kleine stijging van de vraag ertoe zal leiden dat Europa in plaats van een netto-exporteur een netto-importeur van staal wordt, met name van platstaal en producten met een hoge toegevoegde waarde;
Concurrentievermogen en handel
H. overwegende dat deze sector te kampen heeft met zware concurrentie op de wereldmarkt, met name van landen buiten de EU, waarvan vele lagere sociale en milieunormen handhaven en aan minder regelgeving hoeven te voldoen; overwegende dat deze sector steeds moeilijker toegang krijgt tot grondstoffen en met hogere kosten wordt geconfronteerd;
I. overwegende dat de staalindustrie haar capaciteit zal blijven verlagen, zelfs wanneer de Europese prijzen voor platstaalproducten als gevolg van invoerdruk al tot de (onhoudbaar) laagste ter wereld behoren;
J. overwegende dat er sinds het begin van de derde fase van het emissiehandelssysteem (ETS) in deze sector sprake is geweest van koolstoflekken;
K. overwegende dat de energiekosten tot 40 % van de totale operationele kosten uitmaken en dat de elektriciteitsprijzen voor eindgebruikers uit de Europese industrie het concurrentievermogen van het Europese bedrijfsleven op een gemondialiseerde markt beperken;
Sociale aspecten
L. overwegende dat de hoge werkloosheidscijfers in de EU verband houden met de smaller wordende industriële en productiebasis;
M. overwegende dat de staalindustrie in de EU een belangrijke werkgever is, die rechtstreeks werk biedt aan 350 000 mensen en onrechtstreeks nog eens aan miljoenen anderen in aanverwante bedrijfstakken, waaronder de toeleveringsketen voor recycling;
N. overwegende dat de huidige crisis enorme sociale problemen veroorzaakt voor de getroffen werknemers en regio's;
O. overwegende dat werknemers en nationale en lokale autoriteiten zeer verontrust zijn over de situatie van bepaalde staalfabrieken in Europa, niet in het minst vanwege de verlaagde productievolumes – die hun weerslag zullen hebben op de marktpositie van EU-bedrijven – en de verhoogde concurrentiedruk als gevolg van gebrekkige investeringen in technologie en bedrijfsorganisatie;
P. overwegende dat bedrijven die herstructureren dit moeten doen volgens de beginselen van maatschappelijk verantwoord ondernemen, omdat de ervaring leert dat sociaal en economisch duurzame herstructurering niet haalbaar is zonder de nodige sociale dialoog, met de bijzondere nadruk op het informeren en raadplegen van werknemers zoals omschreven in bovengenoemde resolutie van het Parlement van 15 januari 2013;
Q. overwegende dat het met het oog op de bescherming van de belangen van zowel staalbedrijven als hun werknemers van essentieel belang is uitgebreid overleg te plegen met de sociale partners op alle niveaus en de sociale dialoog op EU-niveau te versterken;
R. overwegende dat talloze fabrieken, met een totale capaciteit van 20 miljoen ton, al langer dan drie jaar tijdelijk buiten bedrijf zijn gesteld; overwegende dat het personeelsbestand van veel fabrieken in Europa voornamelijk bestaat uit oudere, ervaren werknemers die bijna de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt;
O&O/Technologie
S. overwegende dat hightechbedrijven – waarvan de staalsector een voorbeeld is – model staan voor technologische knowhow en daarom moeten worden beschermd, en dat dus onverwijld actie moet worden genomen om te verhinderen dat ze naar derde landen worden verplaatst;
T. overwegende dat O&O van strategische waarde is voor een industrie die een manier moet vinden om haar uitstoot, met name (maar niet uitsluitend) van CO2, te verlagen;
Uitdagingen
1. benadrukt dat economisch herstel in Europa grotendeels afhangt van een sterke productie-industrie, waarin de staalsector een cruciale rol vervult, en dat de productie afhankelijk is van de binnenlandse vraag en groei;
2. verzoekt de Commissie voort te maken met de voorbereiding van haar voor het eerste deel van 2015 aangekondigde stappenplan voor het industriebeleid, om de concurrentiepositie van de Europese industrie op de wereldmarkt te versterken en echt gelijke voorwaarden te waarborgen, hoge sociale en milieunormen in de EU te handhaven en te komen tot wederkerigheid ten aanzien van derde landen;
3. is van mening dat het vaststellen van ambitieuze herindustrialisatiedoelstellingen in het kader van de tussentijdse herziening van de Europa 2020-strategie van het allergrootste belang is voor het verwezenlijken van een daadwerkelijk EU-industriebeleid en het stimuleren van het industriële concurrentievermogen op mondiaal niveau;
4. verzoekt de Commissie om het Parlement en de Raad zo spoedig mogelijk een geharmoniseerd kader van gemeenschappelijke maatregelen voor te leggen ter vervanging van de huidige stimuleringsregelingen, met het oog op gelijke mededingingsvoorwaarden op de interne markt;
5. verzoekt de Commissie zich te buigen over de mondiale strategische positie van de Europese staalindustrie, gezien het feit dat de staalproductie in een groot aantal landen als strategisch wordt beschouwd, en om een duidelijk stappenplan te ontwikkelen voor de initiatieven op de middellange en lange termijn die zij wil gaan voorstellen om de staalindustrie in Europa te ondersteunen; benadrukt dat bij een dergelijk stappenplan tijdig en uitgebreid overleg gepleegd moet worden met de sociale partners op alle niveaus;
6. verzoekt de Commissie op korte termijn een verslag in te dienen over de grote uitdagingen waarmee de staalindustrie in Europa te maken heeft, met inbegrip van de sociale, economische en milieuaspecten; herinnert er in dit verband aan dat de Commissie, na het verstrijken van de looptijd van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, het recht heeft de economische en sociale gevolgen van de ontwikkelingen in de Europese staalindustrie aan te pakken; verzoekt de Commissie rekening te houden met positieve ervaringen, met name wat betreft het tripartiete strategisch overleg en het onderzoek;
7. verzoekt dat de groep op hoog niveau voor de staalindustrie, gezien het feit dat er onlangs een nieuw college van commissarissen is verkozen, spoedig nieuw leven wordt ingeblazen, en wenst dat er binnen dit kader een bijeenkomst wordt georganiseerd om belanghebbenden te informeren over de geboekte vorderingen bij de uitvoering van de veertig maatregelen uit het actieplan voor staal van de Commissie;
8. betreurt echter dat de groep op hoog niveau voor de staalindustrie slechts een beperkte ruimte voor interventie heeft, wat niet alleen blijkt tijdens het raadplegingsproces maar ook uit de concrete resultaten; acht het absoluut noodzakelijk dat de regionale en plaatselijke instanties en de vakbonden uit de gebieden waar de staalfabrieken zijn gevestigd, nauw bij dit proces worden betrokken, om zo de deelname van de Europese regio's waar de staalbedrijven gevestigd zijn aan de werkzaamheden van de groep op hoog niveau voor de staalindustrie te vergemakkelijken en te stimuleren, en de samenwerking en de uitwisseling van informatie en optimale werkwijzen tussen de grootste belanghebbenden in de lidstaten te bevorderen; wil graag meer efficiëntie en aantoonbare resultaten van deze groep op hoog niveau zien;
9. onderstreept dat om de Europese industrie duurzaam en winstgevend te kunnen maken, eerst moet worden gekeken hoe de investeringscrisis kan worden aangepakt, rekening houdende met het feit dat investeringen in de staalindustrie worden gekenmerkt door langetermijnrendement, en daarom specifiek in het plan-Juncker moeten worden vermeld;
10. wijst op het cruciale belang van indirecte steun voor de staalsector, met inbegrip van de strategische ontwikkeling van de voornaamste staalverwerkende sectoren, waarbij stimulansen worden gecreëerd voor doeltreffende en eerlijke productieprocessen, de interne markt wordt versterkt en de ontwikkeling van vaardigheden wordt bevorderd;
11. verzoekt de Commissie na te gaan of de toepassing van de mededingingsregels op de Europese staalmarkt tot oneerlijke oplossingen heeft geleid, met potentiële averechtse effecten op de efficiëntie; spoort de Commissie aan om, indien dit het geval blijkt te zijn, voor correctieve maatregelen te zorgen en dergelijke situaties in de toekomst te voorkomen; benadrukt dat besluiten of maatregelen van de Commissie op het gebied van het mededingingsrecht geen bedreiging mogen vormen voor de economische levensvatbaarheid van afzonderlijke staalfabrieken, met name in de context van de toegenomen mondiale concurrentie; voegt hieraan toe dat de Commissie ook actie moet ondernemen om te vermijden dat belangrijke industriële infrastructuur en productiecapaciteit verloren gaan als gevolg van de verkoop van waardevolle activa ("asset stripping");
12. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de huidige staatssteunregeling voor energie-intensieve industrieën de interne markt niet verstoren, om zo een gelijk speelveld voor ondernemingen te waarborgen; is van oordeel dat energie-intensieve industrieën behoefte hebben aan een stabiel investeringskader om een hoog niveau van werkgelegenheid te kunnen waarborgen;
13. meent dat de hierbij voorgestelde positieve maatregelen de staalindustrie in staat zouden stellen internationaal een betere concurrentiepositie te verwerven, door aan te tonen dat staalproducten uit de EU aan hogere sociale, economische en milieuvoorwaarden voldoen dan alle andere, en door de nadruk te leggen op de kwaliteit van staalproducenten uit de EU, waardoor tegelijkertijd de opinie van consumenten zou worden verbeterd;
Handelsverkeer en concurrentievermogen
14. spoort de Commissie aan om het industriebeleid naar een hoger plan te tillen door maatregelen aan te nemen waarmee het concurrentievermogen van de Europese industrie op een mondiale markt nieuw leven kan worden ingeblazen, en om een echt gelijk speelveld voor alle marktdeelnemers te waarborgen;
15. verzoekt de Commissie dringend om bij toekomstige handelsovereenkomsten te waarborgen dat de exportmogelijkheden en de toegang tot de markt voor Europees staal en op staal gebaseerde producten duidelijk worden verbeterd; benadrukt dat onderhandelingen moeten worden aangeknoopt met handelspartners die bijzonder grote volumes naar de EU importeren, met het oog op de invoering van kwantitatieve beperkingen; beklemtoont dat eerlijke handel in staalproducten alleen mogelijk is wanneer fundamentele arbeidsrechten en milieunormen worden geëerbiedigd, en wijst erop dat invoer tegen dumpingprijzen tot oneerlijke concurrentie leidt, met name voor de Europese producenten van roestvrij staal; wijst erop dat de handelsbeschermingsinstrumenten van de EU dringend aan modernisering toe zijn, en verzoekt de Commissie de lidstaten aan te sporen tot concrete actie om dit moderniseringsproces te bespoedigen, zodat eerlijke concurrentie kan worden gewaarborgd en de EU snelle en evenredige maatregelen kan nemen voor het bestrijden van oneerlijke handelspraktijken;
16. verzoekt de Commissie zich te buigen over de haalbaarheid van aanpassingsmaatregelen aan de grenzen (de betaling van emissierechten voor staal dat afkomstig is uit derde landen), met het oog op een gelijk speelveld ten aanzien van CO2-emmissies en de uitbanning van het verschijnsel van koolstoflekkage;
17. onderstreept dat de hoge Europese milieu- en klimaatbeschermingsnormen wereldwijde normen zouden kunnen worden, en dat dit eerlijke mededingingsvoorwaarden zou scheppen;
18. verzoekt de Commissie concrete maatregelen te nemen om de kosten van energie en grondstoffen op de middellange en lange termijn te verlagen, met name voor energie- en grondstofintensieve industrieën, en om de lidstaten aan te sporen tot het uitwisselen van optimale werkwijzen op het gebied van energieprijsverlaging;
19. verzoekt de Commissie een jaarlijkse themavergadering te organiseren met andere energie-intensieve industrieën, bijvoorbeeld gewijd aan mededinging, energie- of klimaatbeleid, aangezien sommige problemen van de staalsector ook van belang zijn voor andere energie-intensieve industrieën;
20. verzoekt de Commissie toekomstige ontwikkelingen in alle staalproducerende regio's nauwlettend te volgen met het oog op de bescherming van de concurrentiepositie van de Europese staalsector en de door deze sector geboden werkgelegenheid, en dringt bij de Commissie aan op maatregelen ter bevordering van duurzame productielocaties en werkplekken;
Sociale aspecten
21. benadrukt dat het belangrijk is dat de Commissie de voortdurende ontwikkelingen nauwlettend in het oog houdt om het industriële erfgoed van Europa en de betrokken werknemers te vrijwaren; brengt in herinnering dat moet worden geïnvesteerd in het onderwijs en de opleiding van werknemers, en dat dit moet worden bevorderd en ondersteund door respectievelijk de sociale partners en openbare instanties;
22. benadrukt dat de krimpende vraag niet mag leiden tot oneerlijke concurrentie tussen de lidstaten om banen; dringt daarom aan op een pan-Europese oplossing voor het waarborgen en scheppen van degelijke banen en industriële activiteit in de Europese regio's;
23. onderstreept dat vooruit moet worden gelopen op de mogelijke herstart van de tijdelijk buiten bedrijf gestelde fabrieken door middel van een opleidingsprogramma voor de toekomstige werknemers die in deze fabrieken zullen worden aangeworven;
24. is voorstander van de bevordering van een kennisoverdrachtprogramma dat oudere, ervaren werknemers in staat stelt hun kennis en vaardigheden over te dragen aan nieuwkomers in Europese staalfabrieken;
25. beklemtoont dat Europese bedrijven in derde landen zich ook moeten houden aan de EU-normen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen en medezeggenschap van werknemers;
26. benadrukt dat het betrekken van werknemers bij innovatie- en herstructureringsmaatregelen de beste manier is om economisch succes te waarborgen, en verzoekt de Commissie daarom met de sociale partners een platform op te zetten om advies uit te brengen over het Europese actieplan voor staal, en om dit uit te voeren en te monitoren;
27. verzoekt de Commissie de desbetreffende EU-fondsen – zoals het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering (EFG) en het Europees Sociaal Fonds (ESF) – en beleidsinstrumenten te stroomlijnen om de sociale kosten van de aanpassing te verzachten en om ervoor te zorgen dat de nodige vaardigheden worden behouden en ontwikkeld met het oog op het toekomstige concurrentievermogen van de industrie;
28. stelt voor dat de opbrengst van de verkoop van de gratis emissierechten van ondernemingen volledig moet worden geherinvesteerd in een koolstofarme economie (apparatuur, technologie, O&O, opleiding van werknemers);
O&O/Technologie
29. benadrukt dat er moet worden geïnvesteerd in onderzoek en innovatie omdat dit cruciale aspecten zijn van het aanzwengelen en vernieuwen van de economie in het algemeen, en van de staalindustrie in het bijzonder, aangezien deze wordt gekenmerkt door lange levenscycli en een enorm recyclingpotentieel; wijst in dit verband op de bestaande en nieuwe technologieën voor ijzerertsreductie op waterstofbasis, waarmee de koolstofdioxide-uitstoot aanzienlijk zou kunnen worden verlaagd of weggewerkt; roept op tot de invoering en promotie van een "made in Europe"-keurmerk voor eerlijke staalproducten;
30. onderstreept in dit verband het primaire belang van de programma's Horizon 2020 en SPIRE (Sustainable Process Industry through Resource and Energy Efficiency), alsook van de financiering door de Europese Investeringsbank van de meest riskante innovatie- en onderzoeksprogramma's;
31. roept de Commissie op een ambitieus innovatiebeleid in te voeren, dat kansen schept voor hoogwaardige, energie-efficiënte en innovatieve producten en ervoor zorgt dat de EU de toenemende mondiale concurrentie het hoofd kan bieden; beklemtoont dat innovatie in nieuwe producten, zoals massastaalproducten, met inbegrip van platen van hoogwaardig en zeer resistent staal voor de productie van auto's en edelstaal met verschillende fysieke en chemische kenmerken, en nieuwe productieprocessen, met name waterstofmetallurgie en hersmeltingsmetallurgie, de sleutel vormen tot het versterken van het concurrentievermogen van de Europese staalindustrie ten opzichte van leveranciers in derde landen, en dat dit terrein specifieke steun verdient;
32. verzoekt de Commissie voorts erop toe te zien dat in het ETS rekening wordt gehouden met technologische vooruitgang, zoals de verlaging van CO2-emissies middels het gebruik van met energiedragers verrijkte gassen die door sproeikoppen in een hoogoven worden geblazen, of een efficiënter gebruik van verwarmde hoogovenafvoergassen in energietechnologieën en metallurgische processen;
33. pleit voor de financiering van industriële proefprojecten waarmee de CO2-uitstoot kan worden verlaagd met het oog op de spoedeisende overgang naar een duurzame, koolstofvrije economie die gebaseerd is op energie-efficiëntie, hernieuwbare energiebronnen en slimme infrastructuur, en waarmee de technologie voor staalproductie met een ultralage CO2-uitstoot (ULCOS) kan worden omgezet in een energie- en milieu-efficiënt instrument van het industriebeleid; merkt op dat hierbij ook moet worden gedacht aan de bevordering van clusters voor CO2-afvang en -opslag voor het ondersteunen van de bouw van infrastructuur ten behoeve van industriële voorzieningen, waaronder de staalproductie;
34. vraagt de Commissie zo spoedig mogelijk uitvoering te geven aan het SustSteel-initiatief, zoals voorgesteld in het actieplan voor staal; merkt op dat dit initiatief ten volle wordt onderschreven door het Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's;
35. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad, alsmede de regeringen en de parlementen van de lidstaten.