Zittingsdocument
12.1.2015 B8‑0013/2015
ONTWERPRESOLUTIE
naar aanleiding van een verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid
ingediend overeenkomstig artikel 123, lid 2, van het Reglement
over de situatie in Libië
( 2014/3018(RSP) )
Barbara Lochbihler, Ernest Urtasun, Davor Škrlec, Jean Lambert, Bodil Ceballos, Jordi Sebastià, Igor Šoltes, Bronis Ropė, Josep‑Maria Terricabras, Judith Sargentini
namens de Verts/ALE-Fractie
Resolutie van het Europees Parlement over de situatie in Libië
( 2014/3018(RSP) )
Het Europees Parlement,
– gezien de resoluties van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (VN-Veiligheidsraad) over Libië, waaronder Resolutie 2174 van 27 augustus 2014,
– gezien de briefings van de VN-Veiligheidsraad door de speciale VN-vertegenwoordiger van de secretaris-generaal en het hoofd van de VN-Ondersteuningsmissie in Libië (UNSMIL),
– gezien het verslag van UNSMIL en het Bureau van de hoge commissaris voor de mensenrechten van de VN (OHCHR) over de schendingen van de internationale mensenrechten en het humanitair recht tijdens het aanhoudende geweld in Libië, dat werd gepubliceerd op 4 september 2014 en bijgewerkt op 23 december 2014,
– gezien de conclusies van de EU-Raad Buitenlandse Zaken over Libië, en meest recentelijk die van 15 december 2014,
– gezien zijn voorgaande resoluties over Libië, met name die van 18 september 2014[1],
– gezien de recente verklaringen die de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid Federica Mogherini heeft afgelegd over Libië, waaronder die van 16 en 30 december 2014 en die van 10 januari 2015,
– gezien de lokale verklaring van 27 juni 2014 van de hoofden van de Libië-missie van de EU-lidstaten over de moord op Salwa Bugaighis,
– gezien de gezamenlijke verklaring over Libië van 3 december 2014 van de ministers van Buitenlandse Zaken van Frankrijk, Duitsland, Italië, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, de VV/HV van de EU en de speciale vertegenwoordiger van de secretaris-generaal van de VN,
– gezien de gezamenlijke verklaring die op 22 september 2014 werd uitgegeven door dertien landen, waaronder Egypte, Qatar, Turkije en de Verenigde Arabische Emiraten, waarin zij pleitten voor een non-interventiebeleid ten aanzien van de Libische aangelegenheden,
– gezien artikel 123, lid 2, van zijn Reglement,
A. overwegende dat Libië een dramatische reeks politieke, institutionele en veiligheidscrises heeft doorgemaakt sinds dictator Moammar Kaddafi in 2011 is afgezet door rebellengroepen, daarbij bijgestaan door NAVO-troepen;
B. overwegende dat de EU-lidstaten die betrokken waren bij de oorlog van 2011, maar ook de EU als geheel, een bijzondere verantwoordelijkheid dragen wat betreft het bijstaan van de Libische bevolking en het ondersteunen van inspanningen om de vrede en stabiliteit in het land te doen wederkeren;
C. overwegende dat het land de afgelopen zes maanden door een escalerende gevechtsspiraal overhoop is gehaald; overwegende dat het conflict twee losse en versnipperde rivaliserende groepen tegenover elkaar heeft geplaatst, namelijk de "Operatie Waardigheid"-strijdkrachten van de gepensioneerde generaal Khalifa Haftar, die verbonden zijn aan milities uit de stad Zintan, enerzijds, en de "Libische Dageraad"-coalitie, die voornamelijk bestaat uit milities uit de stad Misrata, de Amazigh-minderheid en islamistische groeperingen en lokale milities uit andere plaatsen in West-Libië, anderzijds;
D. overwegende dat de gewapende conflicten en ander geweld medio mei 2014 eerst losbarstten in en rond de oostelijke stad Benghazi en vervolgens in de hoofdstad Tripoli, voordat zij zich uitspreidden naar West-Libië; overwegende dat ook Zuid-Libië met geweld te kampen heeft; overwegende dat er de afgelopen weken gevechten hebben plaatsgevonden over het beheer van de grootste olieterminal van het land in Es Sider en de grootste raffinaderij in Ras Lanuf, in het oostelijke deel van het land;
E. overwegende dat de humanitaire en mensenrechtensituatie ernstig zijn verslechterd sinds Libië verwikkeld is geraakt in een burgeroorlog; overwegende dat beide partijen zich schuldig zouden hebben gemaakt aan een hele reeks misdaden en schendingen van internationale mensenrechten en het humanitair recht, met honderden doden, massale ontheemding en een humanitaire crisis in veel gebieden tot gevolg; overwegende dat UNSMIL melding heeft gemaakt van willekeurige beschietingen en luchtaanvallen op burgerdoelen, en van uitgebreide aanvallen op essentiële infrustructuur en gekozen instellingen; overwegende dat tientallen politieke en mensenrechtenactivisten, mediaprofessionals en andere publieke figuren zijn ontvoerd of bedreigd en dat hun woningen in veel gevallen werden geplunderd of verbrand; overwegende dat mediaprofessionals nog steeds een doelwit zijn van geweld; overwegende dat de VN meldingen heeft ontvangen van willekeurige detentie, marteling en mishandeling door beide partijen; overwegende dat burgers in Tripoli, Benghazi, het Nafusagebergte en Awbari voedsel, brandstof en andere basisbenodigdheden tekortkomen;
F. overwegende dat de rivaliserende kampen tegenstrijdige verhalen hebben en om verschillende redenen aanspraak maken op legitimiteit, en dat er ook twee rivaliserende regeringen en parlementen zijn, respectievelijk gevestigd in Tripoli en Tobruk; overwegende dat het Libische hooggerechtshof op 6 november 2014 heeft geoordeeld dat de in juni gehouden parlementsverkiezingen, waarmee het internationaal erkende, in Tobruk gevestigde Huis van afgevaardigden in het leven werd geroepen, onwettig waren;
G. overwegende dat de strijdende partijen naar verluidt beide worden gesteund door machten van buitenaf; overwegende dat Egypte en de Verenigde Arabische Emiraten luchtaanvallen en bijzondere operaties zouden hebben uitgevoerd tegen jihadistische troepen in Benghazi en Darnah en op standplekken van de Libische Dageraad in Tripoli; overwegende dat Qatar en Turkije de strijdkrachten van de Libische Dageraad zouden hebben gesteund;
H. overwegende dat milities die naar verluidt zijn verbonden met de Islamitische Staat nu aanwezig zijn in de oostelijke stad Derna en beschuldigd zijn van terroristische activiteiten, waaronder de onthoofding van jonge activisten en een zelfmoordbomaanslag op het Huis van afgevaardigden op 30 december 2014; overwegende dat leden van al-Qaida in de islamitische Maghreb naar verluidt logistieke knooppunten hebben uitgebouwd in de zuidelijke buurlanden van Libië; overwegende dat de VN-Veiligheidsraad twee takken van de islamistische extremistische groep Ansar al Sharia, die respectievelijk zijn gevestigd in Derna en Benghazi, in VN-resolutie 1267 heeft aangemerkt als terroristische organisaties;
I. overwegende dat de speciale VN-gezant, Bernardino León, actief heeft getracht gesprekken tussen de strijdende partijen tot stand te brengen en een nationale dialoog op te starten met het oog op een verzoeningsproces en de vorming van een regering van nationale eenheid; overwegende dat de eerste gespreksronde op 29 september 2014 plaatsvond in Gadames en op 11 oktober werd voortgezet in Tripoli, maar dat de vervolgronde, aanvankelijk gepland voor 5 januari 2015, is uitgesteld vanwege een gebrek aan overeenstemming tussen beide partijen; overwegende dat UNSMIL heeft verklaard dat de Libische partijen nu zijn overeengekomen om op 14 januari 2015 een nieuwe gespreksronde te houden in Genève; overwegende dat beide kampen tot dusver maar in zeer beperkte mate bereid of in staat zijn gebleken compromissen te sluiten;
J. overwegende dat de VN-gezant voor de Sahelregio, Hiroute Guebre Sellassie, de VN-Veiligheidsraad ervoor heeft gewaarschuwd dat de Libische crisis de gehele regio in de nabije toekomst dreigt te destabiliseren, en eveneens heeft verklaard dat terroristische en criminele netwerken in Libië nauwere banden ontwikkelen met Mali en Noord-Nigeria, in een context van wapen-, drugs- en andere illegale handel;
K. overwegende dat volgens schattingen van UNSMIL ten minste 400 000 Libiërs in eigen land ontheemd zijn geraakt door de laatste reeks gevechten, en dat nog eens 150 000 mensen, waaronder veel arbeidsmigranten, het land hebben verlaten; overwegende dat buitenlandse hulpverleners en diplomaten, onder wie EU- en UNSMIL-personeel, uit Libië zijn geëvacueerd; overwegende dat de massale toestroom van Libische vluchtelingen in buurland Tunesië de capaciteit en de stabiliteit van dat land zwaar onder druk zet; overwegende dat de Libische autoriteiten hebben gefaald in het beschermen van de ontheemde Tawarghagemeenschap tegen aanvallen en ontvoeringen door milities, aangezien leden van deze gemeenschap in augustus 2011 uit hun woningen zijn verdreven;
L. overwegende dat honderden migranten en vluchtelingen die het geweld in Libië wilden ontvluchten naar verluidt zijn omgekomen toen ze de Middellandse Zee probeerden over te steken naar Europa, waardoor er een enorme vluchtelingencrisis is ontstaan in Italië en Malta; overwegende dat Libië het belangrijkste vertrekpunt is voor migranten die Europa proberen te bereiken;
M. overwegende dat de VN-Veiligheidsraad de situatie in Libië op 26 februari 2011 heeft doorverwezen naar het Internationaal Strafhof; overwegende dat het Internationaal Strafhof nog steeds belast is met het onderzoeken van de mensenrechtenschendingen die in het land hebben plaatsgevonden en met het vervolgen van degenen die daarvoor verantwoordelijk zijn; overwegende dat het Internationaal Strafhof op 27 juni 2011 drie arrestatiebevelen heeft uitgevaardigd voor Moammar Kaddafi, Saif al-Islam Kaddafi en Abdullah al-Senussi voor misdaden tegen de menselijkheid; overwegende dat de andere verdachten niet in hechtenis worden gehouden op gezag van het Hof; overwegende dat de Libische autoriteiten erop hebben aangedrongen dat deze verdachten binnen het Libische rechtssysteem worden berecht; overwegende dat het Internationaal Strafhof Libië op 10 december heeft doorverwezen naar de VN-Veiligheidsraad, op grond van niet-naleving van het verzoek om medewerking van het hof met betrekking tot uitlevering van Saif al-Islam;
N. overwegende dat olie goed is voor 95 % van de inkomsten van de Libische staat en voor 65 % van het bbp van het land; overwegende dat Libië beschikt over de grootste oliereserves in Afrika en de op vier na grootste ter wereld;
1. is uitermate bezorgd over het zinloze wegzakken van Libië in een burgeroorlog; is diep verontrust over deze situatie die desastreuze gevolgen heeft voor de burgerbevolking en de Libische instellingen, en een verdere destabilisatie van de omliggende regio met zich mee kan brengen;
2. verzoekt de conflictpartijen alle vijandelijkheden onmiddellijk stop te zetten en een begin te maken met een inclusieve politieke dialoog; schaart zich in dit verband volledig achter de inspanningen van de VN, met name van de speciale vertegenwoordiger Bernardino León, om dit proces te bevorderen, met het oog op de oprichting van consensuele instellingen die een brede nationale verzoeningsagenda nastreven; benadrukt dat er in dit proces voldoende aandacht moet worden besteed aan de rol van vrouwen en minderheden;
3. veroordeelt het aanhoudende geweld en de schendingen van het internationaal humanitair recht door de strijdende partijen in het hele land; maakt zich nog altijd ernstig zorgen over de aanhoudende verslechtering van de mensenrechtensituatie, met gevallen van willekeurige detentie, ontvoeringen, buitengerechtelijke executies en marteling van alsmede geweld tegen journalisten, politieke en mensenrechtenactivisten;
4. benadrukt dat alle schenders van mensenrechten en het internationaal humanitair recht ter verantwoording moeten worden geroepen; wijst op de door UNSMIL afgelegde verklaring dat veel van de in Libië gepleegde schendingen onder de jurisdictie van het Internationaal Strafhof vallen, en dringt erop aan dat dit hof van de nodige politieke, logistieke en financiële middelen wordt voorzien om deze misdaden te onderzoeken; is van oordeel dat krachtigere internationale verantwoordingsmechanismen milities ervan af kunnen brengen om verdere misdaden en schendingen te plegen, en meent dat moet worden overwogen een VN-onderzoekscommissie of een soortgelijk mechanisme in te stellen voor het onderzoeken van schendingen van de mensenrechten en van het internationaal humanitair recht;
5. benadrukt dat de laatste resolutie van de VN-Veiligheidsraad de mogelijkheid biedt om de reikwijdte van de internationale sancties te verbreden en zo storende elementen bij alle partijen aan te pakken; verzoekt de internationale gemeenschap dringende maatregelen te nemen tegen degenen die de dialoog belemmeren en het VN-wapenembargo tegen Libië daadwerkelijk te handhaven;
6. waarschuwt voor algemene internationale steunbetuigingen voor één van beide partijen van het conflict, omdat dit zou kunnen leiden tot een verharding van de standpunten en de verzoeningsinspanningen in deze kritieke fase zou kunnen ondermijnen; verzoekt de EU en haar lidstaten met name zich te onthouden van enige vorm van militaire steun aan Libische entiteiten voordat het proces van politieke verzoening is afgerond;
7. is van mening dat het meest doeltreffende antwoord op de zorgwekkende aanwezigheid van radicaal-islamitische milities in Libië uiteindelijk gezocht moet worden in de oprichting van inclusieve nationale instellingen die de rechtsstaat kunnen waarborgen en die dergelijke groeperingen, die een dreiging vormen voor de stabiliteit van het land en de omliggende regio, doeltreffend kunnen bestrijden;
8. is ingenomen met de eerste resultaten van de thematische commissies van de grondwetgevende vergadering, en spoort deze vergadering ertoe aan haar werk op inclusieve en transparante wijze voort te zetten; onderstreept hoe belangrijk het werk van de grondwetgevende vergadering is, en doet een beroep op alle Libiërs om haar onafhankelijke status te eerbiedigen zodat zij haar opdracht kan voltooien;
9. verwerpt de voortdurende en heimelijke bemoeienis door regionale actoren op het binnenlands toneel van Libië, mede als gevolg waarvan het land geleidelijk is uiteengevallen; verzoekt de buurlanden van Libië en andere spelers in de regio, met name Egypte en de Verenigde Arabische Emiraten, af te zien van elke handeling die de spanningen in het land zou kunnen doen oplopen; juicht toe dat onlangs door de Afrikaanse Unie op haar vergadering van 3 december 2014 en door de Liga van Arabische Staten op 5 januari 2015 soortgelijke verklaringen zijn afgelegd;
10. dringt erop aan dat vooraanstaande Libische instellingen, met name de Centrale Bank, de Nationale Oliemaatschappij en het staatsinvesteringsfonds, die toestemming hebben van de VN om olie-inkomsten uit het buitenland te ontvangen, neutraal blijven; pleit in dit verband voor de oprichting van een internationaal toezichtmechanisme om deze inkomsten – met uitzondering van de loonuitgaven – te bevriezen zolang er nog geen nationale eenheidsregering is gevormd, teneinde de strijdende partijen te stimuleren om tot een politieke overeenkomst te komen;
11. verzoekt de Libische autoriteiten om hoge transparantienormen in de binnenlandse winningsindustrie te handhaven, zodat de hele Libische bevolking kan profiteren van de natuurlijke hulpbronnen, en vooral om zich zo spoedig mogelijk aan te sluiten bij de voorschriften van het initiatief inzake transparantie van winningsindustrieën (EITI); herhaalt zijn verzoek aan internationale bedrijven die zaken doen in Libië om hun financiële activiteiten in de energiesector openbaar te maken;
12. is zeer verontrust over de gevolgen voor het milieu van de vernietiging van de olieopslagtanks na de recente gevechten in Oost-Libië;
13. verzoekt de EU en haar lidstaten alles in het werk te stellen om steun te bieden aan VN- en andere niet-militaire initiatieven die erop gericht zijn de huidige crisis op te lossen; verzoekt met name de EU en haar lidstaten hun humanitaire hulp te intensiveren om de benarde situatie van de Libische bevolking te verlichten, vooral in de meest getroffen gebieden, en paraat te staan om een verdere verslechtering van de situatie te kunnen ondervangen;
14. is van mening dat de EU er niet in is geslaagd een degelijke en alomvattende strategie op te stellen en uit te voeren voor hulp bij de overgang na Kaddafi; betreurt in het bijzonder dat er sprake is van een aanhoudend gebrek aan coördinatie van het Libiëbeleid van de EU-lidstaten en dat de EDEO moeite heeft met het bevorderen van een gemeenschappelijke en doeltreffende EU-benadering;
15. spoort de EU ertoe aan het vredes- en stabiliteitsinstrument volledig te benutten op het vlak van bemiddeling, dialoog en verzoening, en dringend ondersteuning te verlenen voor bemiddeling, in samenwerking met UNSMIL; dringt er tevens bij de EU op aan dat zij zich inzet voor meer zeggenschap van maatschappelijke organisaties, met name vrouwenorganisaties, die niet-gewelddadige oplossingen zoeken voor de meervoudige crises in het land;
16. maakt zich zorgen over berichten over het falende rechtssysteem in Libië en over de ernstige tekortkomingen bij de naleving van normen voor een eerlijke rechtsgang; verzoekt de Libische autoriteiten hun volledige medewerking te verlenen aan het Internationaal Strafhof door te helpen bij zijn onderzoeken en zijn uitspraken op te volgen; uit zijn bezorgdheid over het verzuim van de Libische autoriteiten om een eerlijke rechtsgang te waarborgen voor Abdullah al-Sanussi en Saif al-Islam Kaddafi, beklaagden bij het Internationaal Strafhof; bevestigt opnieuw in alle gevallen radicaal tegen de doodstraf te zijn, ongeacht de aard van het begane misdrijf, en verzoekt Libië om de doodstraf af te schaffen; verzoekt de EU te overwegen bij te dragen aan inspanningen om de rechtsstaat in het land te versterken;
17. trekt zich het lot van migranten, asielzoekers en vluchtelingen in Libië zeer aan, zeker nu hun toch al benarde situatie blijft verslechteren; verzoekt de EU en haar lidstaten om Italië met raad en daad bij te staan bij de prijzenswaardige inspanningen om de uit de hand lopende migratie- en vluchtelingenstromen uit Noord-Afrika, met name uit Libië, aan te pakken; is van oordeel dat het onlangs opgerichte EU-programma Operatie Triton er niet in slaagt de huidige uitdagingen naar behoren het hoofd te bieden, en dringt aan op een drastische herziening van dit programma; verzoekt alle EU-lidstaten, en vooral Italië, om strikt te voldoen aan het Europese en internationale vluchtelingenrecht, met inbegrip van het beginsel van non-refoulement en de individuele beoordeling van situaties;
18. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de EDEO, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de parlementen en regeringen van de lidstaten, het Libische Huis van afgevaardigden, de VN-Veiligheidsraad, de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, de UNHCR, de Arabische Liga en de Afrikaanse Unie.