Dokument z posiedzenia
12.1.2015 B8‑0013/2015
PROJEKT REZOLUCJI
złożony w następstwie oświadczenia wiceprzewodniczącej Komisji/wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa
zgodnie z art. 123 ust. 2 Regulaminu
w sprawie sytuacji w Libii
( 2014/3018(RSP) )
Barbara Lochbihler, Ernest Urtasun, Davor Škrlec, Jean Lambert, Bodil Ceballos, Jordi Sebastià, Igor Šoltes, Bronis Ropė, Josep-Maria Terricabras, Judith Sargentini
w imieniu grupy Verts/ALE
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji w Libii
( 2014/3018(RSP) )
Parlament Europejski,
– uwzględniając rezolucje Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNSC) w sprawie Libii, w tym rezolucję nr 2174 z dnia 27 sierpnia 2014 r.,
– uwzględniając komunikaty Rady Bezpieczeństwa ONZ przygotowane przez specjalnego wysłannika sekretarza generalnego i szefa misji wsparcia ONZ w Libii (UNSMIL),
– uwzględniając sprawozdanie misji ONZ ds. wspierania Libii (UNSMIL) i Biura Wysokiego Komisarza ds. Praw Człowieka (OHCHR) ONZ w sprawie naruszeń międzynarodowych praw człowieka i prawa humanitarnego w trakcie obecnych brutalnych wydarzeń w Libii, opublikowane w dniu 4 września 2014 r. i zaktualizowane w dniu 23 grudnia 2014 r.,
– uwzględniając wnioski Rady do Spraw Zagranicznych Unii Europejskiej w sprawie Libii, w tym najnowsze z dnia 15 grudnia 2014 r.,
– uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Libii, w szczególności rezolucję z dnia 18 września 2014 r.[1],
– uwzględniając niedawne oświadczenia wiceprzewodniczącej Komisji/ wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Frederiki Mogherini w sprawie Libii, w tym oświadczenia z dni 16 i 30 grudnia 2014 r. oraz 10 stycznia 2015 r.,
– uwzględniając lokalne oświadczenie szefów misji EUMS w Libii z dnia 27 czerwca 2014 r. w sprawie zabójstwa Salwy Bugaighis,
– uwzględniając wspólne oświadczenie ministrów spraw zagranicznych Francji, Niemiec, Włoch, Hiszpanii, Zjednoczonego Królestwa i Stanów Zjednoczonych, wiceprzewodniczącej/ wysokiej przedstawiciel UE i specjalnego wysłannika ONZ w sprawie Libii z dnia 3 grudnia 2014 r.;
– uwzględniając wspólny komunikat wydany w dniu 22 września 2014 r. przez 13 państw, w tym Egipt, Katar, Turcję i Zjednoczone Emiraty Arabskie, w którym państwa te zobowiązały się do przyjęcia polityki nieingerowania w sprawy wewnętrzne Libii,
– uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że w Libię dramatycznie uderzają następujące po sobie kryzysy: polityczny, instytucjonalny i bezpieczeństwa od czasu obalenia w 2011 r. Muammara Kaddafiego przez grupy rebeliantów wspomagane przez siły NATO;
B. mając na uwadze, że na państwach członkowskich UE biorących udział w wojnie w 2011 r. i UE jako całości spoczywa szczególny obowiązek niesienia pomocy ludności Libii i wspierania starań o pokój i stabilność w tym kraju;
C. mając na uwadze, że nasilająca się spirala walk od ponad sześciu miesięcy niszczy kraj; mając na uwadze, że w konflikcie uczestniczą przede wszystkim dwie oderwane i fragmentaryczne rywalizujące ze sobą grupy, a mianowicie oddziały wojskowe działające w ramach operacji „Godność” dowodzone przez emerytowanego generała Chalifa Haftara, sprzymierzone ze zbrojnymi grupami z Zintan oraz koalicja „Libya Dawn”, do której należą głównie zbrojne grupy z Misraty i mniejszość berberyjska wraz z ugrupowaniami islamistycznymi i lokalnymi grupami zbrojnymi z innych miast w zachodniej Libii;
D. mając na uwadze, że do wybuchu konfliktu zbrojnego i rozpoczęcia innych aktów przemocy doszło w połowie maja 2014 r. w pobliżu położonego na wschodzie kraju miasta Benghazi, następnie w stolicy Trypolisie, po czym działania te rozprzestrzeniły się na zachodnią Libię; mając na uwadze, że również na południu Libii dochodzi do aktów przemocy; mając na uwadze, że w ostatnich tygodniach toczyły się walki o przejęcie kontroli nad największym libijskim terminalem naftowy w Sidrze i największą libijską rafinerią w Ras al-Unuf we wschodniej części kraju;
E. mając na uwadze, że sytuacja w zakresie prawa człowieka i sytuacja humanitarna znacznie się pogorszyły, ponieważ Libia pogrążyła się w wojnie domowej; mając na uwadze, że w świetle doniesień obie strony dopuściły się całego szeregu naruszeń praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego, doprowadzając do setek ofiar śmiertelnych, masowych przesiedleń i kryzysu humanitarnego na wielu obszarach; mając na uwadze, że misja ONZ ds. wspierania Libii (UNSMIL) poinformowała o masowym ostrzale celów cywilnych i nalotach lotniczych na takie cele oraz o szeroko zakrojonych atakach na kluczowe obiekty infrastruktury i pochodzące z wyboru instytucje; mając na uwadze, że dziesiątki działaczy politycznych, obrońców praw człowieka, pracowników mediów i innych osobistości publicznych padły ofiarą uprowadzeń lub pogróżek bądź też, że ich domy splądrowano lub spalono; mając na uwadze, że pracownicy mediów nadal są celem ataków; mając na uwadze, że do ONZ dotarły informacje o arbitralnych zatrzymaniach oraz o stosowaniu tortur i przemocy przez obie strony; mając na uwadze, że ludność cywilna w Trypolisie, Benghazi, a także w górach Dżabal Nafusa i w Aubari boryka się z niedoborem żywności, paliwa i innych produktów pierwszej potrzeby;
F. mając na uwadze, że oba rywalizujące ze sobą obozy głoszą, że posiadają legitymację do sprawowania władzy i roszczą sobie do niej prawo, w związku z czym istnieją dwa konkurujące ze sobą rządy i parlamenty z siedzibą odpowiednio w Trypolisie i Tobruku; mając na uwadze, że 6 listopada 2014 r. libijski Sąd Najwyższy orzekł, że czerwcowe wybory parlamentarne, w wyniku których utworzona została uznana przez wspólnotę międzynarodową Izba Reprezentantów z siedzibą w Tobruku, były niezgodne z prawem;
G. mając na uwadze, że obie zwalczające się strony otrzymują prawdopodobnie wsparcie ze strony podmiotów zewnętrznych; mając na uwadze, że zgodnie z doniesieniami Egipt i Zjednoczone Emiraty Arabskie przeprowadziły naloty lotnicze i ataki w ramach operacji specjalnych na oddziały dżihadystyczne w Benghazi i Darnie oraz na pozycje ugrupowania Libya Dawn w Trypolisie; mając na uwadze, że Katar i Turcja zapewniały rzekomo wsparcie oddziałom ugrupowania Libya Dawn;
H. mając na uwadze, że według doniesień w położonym na wschodzie kraju mieście Derna odnotowano obecność grup zbrojnych sprzymierzonych z Państwem Islamskim i że oskarżono je o prowadzenie działalności terrorystycznej, w tym ścięcia młodych działaczy i samobójczy atak bombowy na Izbę Reprezentantów w dniu 30 grudnia 2014 r.; mając na uwadze, że według doniesień członkowie Al-Kaidy w Islamskim Maghrebie utworzyli węzły logistyczne na południowych rubieżach Libii; mając na uwadze, że Rada Bezpieczeństwa ONZ wymieniła dwa filie ekstremistycznego ugrupowania islamistycznego Ansar al Sharia z siedzibą odpowiednio w Dernie i Benghazi jako organizacje terrorystyczne zgodnie z rezolucją ONZ nr 1267;
I. mając na uwadze, że specjalny wysłannik ONZ Bernadino León prowadzi czynne mediacje, aby doprowadzić do rozmów między zwalczającymi się frakcjami oraz do rozpoczęcia dialogu narodowego z myślą o procesie pojednania i utworzeniu rządu jedności narodowej; mając na uwadze, że pierwsza runda rozmów odbyła się w Ghadamisie w dniu 29 września 2014 r. i była kontynuowana w Trypolisie w dniu 11 października, zaś kolejna runda, początkowo zaplanowana na 5 stycznia 2015 r., została odłożona z powodu braku porozumienia po obu stronach; mając na uwadze, że misja wsparcia ONZ w Libii (UNSMIL) poinformowała, że strony w Libii zgodziły się na odbycie nowej rundy rozmów w Genewie, rzekomo 14 stycznia 2015 r.; mając na uwadze, że oba obozy okazały się jak dotąd w dużej mierze niechętne lub niezdolne do tego, aby zaangażować się na rzecz osiągnięcia kompromisu;
J. mając na uwadze, że wysłanniczka ONZ ds. Sahelu Hiroute Guebre Sellassie ostrzegła Radę Bezpieczeństwa ONZ, że kryzys w Libii grozi wkrótce destabilizacją całego regionu i oświadczyła również, że siatki terrorystyczne i przestępcze w Libii zacieśniają powiązania z Mali i północną Nigerią, zajmując się sprzedażą broni i przemytem narkotyków poza inną nielegalną działalnością handlową;
K. mając na uwadze, że według szacunków UNSMIL co najmniej 400 000 Libijczyków zostało wewnętrznie przesiedlonych w wyniku ostatniej fali walk, a dalsze 150 000 osób, w tym wielu pracowników migrujących, opuściło kraj; mając na uwadze, że zagraniczni pracownicy pomocy i dyplomaci, w tym personel UE i UNSMIL, zostali ewakuowani z Libii; mając na uwadze, że masowy napływ uchodźców libijskich do sąsiedniej Tunezji stanowi znaczne obciążenie z punktu widzenia możliwości tego kraju i jego własnej stabilności; mając na uwadze, że libijskie władze nie zapewniły wysiedlonym mieszkańcom Tawurgha ochrony przed atakami i uprowadzeniami przez zbrojne grupy od czasu, kiedy zostali wypędzeni z własnych domów w sierpniu 2011 r.;
L. mając na uwadze, że według doniesień setki migrantów i uchodźców uciekających przed przemocą w Libii zginęły, próbując przeprawić się przez Morze Śródziemne do Europy, co doprowadziło do poważnego kryzysu związanego z uchodźcami we Włoszech i na Malcie; mając na uwadze, że Libia jest głównym punktem wyjazdowym dla migrantów próbujących przedostać się do Europy;
M. mając na uwadze, że 26 lutego 2011 r. Rada Bezpieczeństwa ONZ przekazała sytuację w Libii do Międzynarodowego Trybunału Karnego; mając na uwadze, że Międzynarodowy Trybunał Karny jest właściwym organem do prowadzenia dochodzeń w sprawie naruszeń praw człowieka popełnionych w tym kraju oraz do ścigania winnych takich naruszeń; mając na uwadze, że 27 czerwca 2011 r. Międzynarodowy Trybunał Karny wydał trzy nakazy aresztowania: Muammara Kaddafiego, Saifa al-Islama Kaddafiego oraz Abdullaha al-Sanussiego za zbrodnie przeciwko ludzkości; mając na uwadze, że pozostali podejrzani nie zostali aresztowani przez Trybunał; mając na uwadze, że władze Libii nalegają, aby byli oni sądzeni przed libijskim wymiarem sprawiedliwości; mając na uwadze, że Międzynarodowy Trybunał Karny 10 grudnia wezwał Libię do stawienia się przed Radą Bezpieczeństwa ONZ, ponieważ nie uwzględniła ona wniosku Trybunału o współpracę przy przekazaniu Saifa Al-Islamiego;
N. mając na uwadze, że dochody ze sprzedaży ropy naftowej stanowią 95% dochodów Libii i 65% PKB tego państwa; mając na uwadze, że Libia dysponuje największymi zasobami ropy naftowej w Afryce i 5. co do wielkości zasobami ropy naftowej na świecie;
1. wyraża głębokie zaniepokojenie bezsensownym pogrążaniem się Libii w spirali wojny domowej; jest głęboko zaniepokojony tą sytuacją, gdyż ma ona niszczący wpływ na ludność cywilną i libijskie instytucje oraz grozi dalszą destabilizacją w całym regionie;
2. wzywa strony konfliktu do natychmiastowego zaprzestania wszelkich wrogich działań oraz do zaangażowania się w pluralistyczny dialog polityczny; w związku z tym wyraża pełne poparcie dla wysiłków ONZ, a w szczególności dla jej specjalnego przedstawiciela Bernardino Leóna, w celu ułatwienia tego procesu z myślą o powołaniu instytucji opartych na konsensusie, które będą realizowały szeroki program pojednania narodowego; podkreśla, że szczególną uwagę należy zwrócić na udział kobiet i mniejszości w tym procesie;
3. potępia nieustanne akty przemocy i przypadki naruszania międzynarodowego prawa humanitarnego popełniane w całym kraju przez zwalczające się strony; pozostaje głęboko zaniepokojony ciągłym pogarszaniem się sytuacji w zakresie praw człowieka, w tym przypadkami arbitralnych zatrzymań, uprowadzeń, bezprawnych zabójstw i tortur oraz przemocy wobec dziennikarzy, działaczy politycznych i obrońców praw człowieka;
4. podkreśla potrzebę ustalenia odpowiedzialności za wszystkie przypadki łamania praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego; wskazuje na oświadczenie UNSMIL, w którym jest mowa o tym, że wiele naruszeń praw popełnionych w Libii może być sądzonych przez Międzynarodowy Trybunał Karny i wzywa do wyposażenia Międzynarodowego Trybunału Karnego w środki polityczne, logistyczne i finansowe, które pozwolą mu na przeprowadzanie dochodzeń w sprawie tych przestępstw; uważa, że wzmocnienie międzynarodowego mechanizmu odpowiedzialności może odwieść grupy zbrojne od popełniania kolejnych naruszeń i apeluje o rozważenie możliwości ustanowienia komisji śledczej ONZ lub podobnego mechanizmu w celu prowadzenia dochodzeń w sprawie naruszeń praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego;
5. podkreśla, że ostatnia rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ pozwala na rozszerzenie zakresu sankcji międzynarodowych w celu uwzględnienia osób niweczących podjęte starania pochodzących ze wszystkich stron; wzywa wspólnotę międzynarodową do przyjęcia w trybie pilnym środków przeciwko osobom utrudniającym dialog i skutecznego wdrażania nałożonego na Libię embarga ONZ na broń;
6. przestrzega przed wyrażaniem ogólnego poparcia międzynarodowego dla którejkolwiek ze stron w tym konflikcie, ponieważ stwarza to niebezpieczeństwo dodatkowego umocnienia się radykalnych postaw i udaremnienia wysiłków na rzecz pojednania w tym kluczowym momencie; w szczególności wzywa UE i jej państwa członkowskie, aby do czasu zakończenia procesu pojednania politycznego powstrzymały się od udzielania podmiotom libijskim pomocy wojskowej w jakiejkolwiek formie;
7. uważa, że najskuteczniejszą odpowiedzią na budzącą zaniepokojenie obecność radykalnych zbrojnych grup islamistycznych w Libii jest ostatecznie utworzenie pluralistycznych instytucji krajowych, które będą w stanie utrzymać rządy prawa i skutecznie zwalczać takie ugrupowania, które zagrażają stabilności kraju i szeroko pojmowanego regionu;
8. pozytywnie ocenia wstępne prace komisji tematycznych Zgromadzenia Konstytucyjnego i zachęca Zgromadzenie Konstytucyjne do dalszego pełnienia swoich zadań w przejrzysty i sprzyjający pluralizmowi sposób; podkreśla wagę wspomnianych prac Zgromadzenia Konstytucyjnego i wzywa wszystkich Libijczyków do poszanowania również w przyszłości jego niezależności, tak aby mogło ono wywiązać się z powierzonych mu zadań;
9. potępia ciągłą i skrywaną ingerencję podmiotów w regionie w wewnętrzne sprawy Libii, co znacznie przyczyniło się do stopniowego rozpadu tego kraju; wzywa kraje sąsiadujące z Libią i inne podmioty w regionie, w szczególności Egipt i Zjednoczone Emiraty Arabskie, do powstrzymania się od wszelkich działań mogących pogłębić napięcia w tym kraju; pozytywnie ocenia niedawne zbliżone do siebie oświadczenia wydane przez Unię Afrykańską na posiedzeniu w dniu 3 grudnia 2014 r. i przez Ligę Państw Arabskich w dniu 5 stycznia 2015 r.;
10. wzywa do zachowania neutralności kluczowych libijskich instytucji, w szczególności Banku Centralnego, National Oil Corporation i państwowego funduszu majątkowego, którym ONZ zezwoliła na przyjmowanie środków ze sprzedaży z ropy naftowej z zagranicy; wzywa w tym kontekście do stworzenia międzynarodowego mechanizmu nadzoru w celu zamrożenia tych dochodów – oprócz wydatków na wynagrodzenia – do czasu utworzenia krajowego rządu jedności, tak aby zachęcić zwalczające się frakcje do przystania na polityczny kompromis;
11. wzywa władze libijskie, aby przyjęły wysokie standardy przejrzystości w krajowym sektorze wydobywczym, tak aby na zasobach naturalnych Libii skorzystali wszyscy mieszkańcy, a zwłaszcza aby jak najszybciej przyjęły wymogi inicjatywy na rzecz przejrzystości w przemyśle wydobywczym (EITI); ponawia swój apel, aby europejskie przedsiębiorstwa działające w Libii ujawniły swoje transakcje finansowe w sektorze energetycznym;
12. wyraża głębokie zaniepokojenie konsekwencjami środowiskowymi wynikającymi ze zniszczenia zbiorników ropy naftowej w następstwie ostatnich walk we wschodniej Libii;
13. wzywa UE i jej państwa członkowskie do nieszczędzenia wysiłków na rzecz wspierania ONZ i innych inicjatyw niewojskowych mających na celu rozwiązanie obecnego kryzysu; wzywa przede wszystkim UE i jej państwa członkowskie do zwiększenia pomocy humanitarnej w odpowiedzi na trudną sytuację ludności libijskiej, w szczególności w obszarach najbardziej dotkniętych kryzysem, oraz do pozostania w gotowości, by móc zareagować w razie dalszego pogorszenia się sytuacji;
14. uważa, że UE nie udało się opracować i wdrożyć solidnej i kompleksowej strategii pomocy w okresie transformacji po obaleniu M. Kaddafiego; ubolewa w szczególności z powodu trwałego braku koordynacji strategii politycznych państw członkowskich UE na rzecz Libii oraz z powodu problemów ESDZ w zakresie wspierania wspólnego i skutecznego podejścia unijnego;
15. wzywa UE, aby w pełni wykorzystała instrument na rzecz stabilności i pokoju z myślą o mediacji, dialogu i pojednaniu, oraz by w trybie pilnym wsparła mediację w koordynacji z UNSMIL; wzywa również UE do wspierania umocnienia organizacji społeczeństwa obywatelskiego, zwłaszcza organizacji kobiet, w celu poszukiwania pokojowych rozwiązań dla licznych kryzysów w kraju;
16. wyraża zaniepokojenie doniesieniami o niewydolnym wymiarze sprawiedliwości w Libii i o poważnych brakach w zapewnianiu uczciwych standardów procesowych; wzywa władze Libii do pełnej współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym, pomagając w jego dochodzeniach oraz stosując się do jego wyroków; wyraża zaniepokojenie faktem, że władzom Libii nie udaje się zapewnić podstawowych praw procesowych oskarżonym przez Międzynarodowy Trybunał Karny Abdullahowi al- Sanussiemu i Saifowi al -Islamowi Kaddafiemu; przypomina swój absolutny sprzeciw wobec kary śmierci we wszystkich przypadkach, niezależnie od charakteru popełnionej zbrodni, i wzywa Libię do zniesienia kary śmierci; wzywa UE do rozważenia możliwości wspierania wysiłków na rzecz poprawy praworządności w tym kraju;
17. wyraża głębokie zaniepokojenie losem migrantów, osób ubiegających się o azyl i uchodźców w Libii, których już niepewna sytuacja ulega dalszemu pogorszeniu; wzywa UE i jej państwa członkowskie do niesienia skutecznej pomocy Włochom w chwalebnych wysiłkach tego państwa zmierzających do opanowania spirali migracji z Afryki Północnej, w szczególności z Libii; uważa, że nowo ustanowiony unijny program „Operacja Triton” nie stanowi odpowiedniej odpowiedzi na istniejące wyznania i domaga się radykalnego przeglądu tego programu; wzywa wszystkie państwa członkowskie, a przede wszystkim Włochy, do ścisłego przestrzegania unijnego i międzynarodowego prawa dotyczącego uchodźców, w tym do poszanowania zasady niewydalania i indywidualnej oceny sytuacji;
18. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji Europejskiej, Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych, wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa/ wiceprzewodniczącej Komisji Europejskiej, parlamentom i rządom państw członkowskich, libijskiej Izbie Reprezentantów, Radzie Bezpieczeństwa ONZ, Zgromadzeniu Ogólnemu Narodów Zjednoczonych, Radzie Praw Człowieka ONZ, Lidze Arabskiej i Unii Afrykańskiej.