Dokument z posiedzenia

 

13.4.2015                                                                                                                B8‑0343/2015

PROJEKT REZOLUCJI

złożony w następstwie oświadczeń Rady i Komisji

zgodnie z art. 123 ust. 2 Regulaminu

w sprawie europejskich obchodów setnej rocznicy ludobójstwa Ormian

( 2015/2590(RSP) )

Fabio Massimo Castaldo, Laura Agea, Rolandas Paksas, Robert Jarosław Iwaszkiewicz, Ignazio Corrao

w imieniu grupy EFDD

 

B8‑0343

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie europejskich obchodów setnej rocznicy ludobójstwa Ormian

( 2015/2590(RSP) )

Parlament Europejski,

–       uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje dotyczące świadomości europejskiej i totalitaryzmu, z dnia 28 września 2005 r.[1], 28 lutego 2002 r.[2], 15 listopada 2000 r.[3], 18 czerwca 1987 r.[4] i 2 kwietnia 2009 r.[5],

–       uwzględniając Konwencję ONZ w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa z 1948 r.,

–       uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,

A.     mając na uwadze, że jednym z głównych motywów integracji europejskiej jest dążenie do zapobiegania powtórzeniu się wojen i zbrodni przeciwko ludzkości w Europie;

B.     mając na uwadze, że Parlament Europejski w rezolucji z dnia 18 czerwca 1987 r. formalnie uznał, iż tragiczne wydarzenia, które miały miejsce w latach 1915–1917 i dotknęły Ormian mieszkających na terytorium Imperium Osmańskiego, stanowią ludobójstwo w rozumieniu Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa;

C.     mając na uwadze, że Parlament Europejski podkreślił w rezolucji z dnia 2 kwietnia 2009 r. znaczenie pielęgnowania pamięci o przeszłości, gdyż bez prawdy i upamiętnienia nie jest możliwe pojednanie;

D.     mając na uwadze, że to ludobójstwo zostawiło głębokie i długotrwałe ślady w społecznościach uchodźców, zwłaszcza w Unii Europejskiej;

E.     mając na uwadze, że ludobójstwo Ormian nabiera jeszcze większego znaczenia w kontekście obchodów setnej rocznicy wybuchu I wojny światowej;

F.     mając na uwadze, że w 1950 r. Turcja ratyfikowała Konwencję ONZ w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa,

G.     mając na uwadze, że Imperium Osmańskie przygotowało i przeprowadziło w latach 1915–1923 ludobójstwo Ormian, które przyniosło wysiedlenie blisko 2 000 000 Ormian, z czego 1 500 000 mężczyzn, kobiet i dzieci zabito, a 500 000 ocalałych wygnano z domów, skutecznie usuwając Ormian z ich historycznej ojczyzny, gdzie żyli od ponad 2 500 lat;

H.     mając na uwadze, że w dniu 24 maja 1915 r. sprzymierzone mocarstwa – Wielka Brytania, Francja i Rosja – wydały wspólne oświadczenie, w którym po raz pierwszy w historii jednoznacznie obciążono rząd innego państwa za popełnienie „zbrodni przeciwko ludzkości”; mając na uwadze, że w tym wspólnym oświadczeniu czytamy: „[w]obec nowych zbrodni, popełnionych przez Turcję przeciw ludzkości i cywilizacji, rządy państw sprzymierzonych otwarcie zawiadamiają Wysoką Portę, iż uznają, że osobistą za nie odpowiedzialność ponoszą odpowiedni członkowie osmańskiego rządu, jak też i jego przedstawiciele zamieszani w te masakry”;

I.      mając na uwadze, że ustanowiony po pierwszej wojnie światowej rząd turecki postawił w stan oskarżenia najważniejszych przywódców uczestniczących w „zorganizowaniu i przeprowadzeniu” ludobójstwa Ormian oraz w „rzezi i eksterminacji Ormian”;

J.      mając na uwadze, że w szeregu procesów przed sądami wojskowymi przedstawiciele reżimu młodotureckiego zostali osądzeni i skazani za zorganizowanie i przeprowadzenie rzezi ludności ormiańskiej; mając na uwadze, że główni organizatorzy ludobójstwa Ormian: minister wojny Enwer Pasza, minister spraw wewnętrznych Talaat Pasza i minister marynarki wojennej Dżemal Pasza, zostali skazani na śmierć za popełnione zbrodnie, jednak wyroki te nie zostały wykonane;

K.     mając na uwadze, że Rafał Lemkin, który w 1944 r. utworzył pojęcie ludobójstwa i jako pierwszy przedstawił projekt konwencji ONZ w sprawie ludobójstwa, przywoływał przypadek Ormian jako jednoznaczny przykład ludobójstwa dokonanego w XX wieku;

L.     mając na uwadze, że w pierwszej rezolucji w sprawie ludobójstwa przyjętej przez ONZ w odpowiedzi na apel Rafała Lemkina, czyli w rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 96(1) z dnia 11 grudnia 1946 r., a także w samej konwencji ONZ w sprawie ludobójstwa uznano ludobójstwo Ormian za typ zbrodni, któremu ONZ zamierzało zapobiegać przez skodyfikowanie dotychczasowych norm prawnych;

1.      potępia akty ludobójstwa zaplanowane i popełniane na ludności ormiańskiej przez Imperium Osmańskie i różne rządy tureckie w latach 1894–1923, wywłaszczanie z rodzinnej ziemi, rzezie i czystki etniczne mające na celu eksterminację ludności ormiańskiej, niszczenie dziedzictwa ormiańskiego i negowanie ludobójstwa, a także wszelkie próby uniknięcia odpowiedzialności i zatarcia pamięci o popełnionych zbrodniach i ich konsekwencjach;

2.      przyłącza się – w duchu europejskiego braterstwa, solidarności i sprawiedliwości – do upamiętnienia setnej rocznicy ludobójstwa Ormian; oddaje hołd pamięci 1,5 miliona niewinnych ofiar ludobójstwa Ormian oraz wyraża wdzięczność wszystkim męczennikom i ocalałym bohaterom, którzy walczyli o swe życie i godność ludzką;

3.      wyraża uznanie dla aktów wolności i odwagi wszystkich sprawiedliwych, zarówno Turków osmańskich, jak i obcokrajowców, którzy z narażeniem życia i wolności dążyli do ocalenia Ormian poddanych aktom ludobójstwa w Imperium Osmańskim;

4.      zachęca wiceprzewodniczącą Komisji/ wysoką przedstawiciel, społeczeństwo obywatelskie, urzędników wybieranych i niepochodzących z wyborów, stowarzyszenia i środki przekazu, by przyłączyły się do uroczystości upamiętniających i połączyły swe siły, dążąc do oddania historycznej sprawiedliwości i hołdu pamięci ofiar ludobójstwa Ormian;

5.      apeluje do Komisji i Rady jako przedstawicieli instytucji UE o przyłączenie się do Parlamentu i upamiętnienie setnej rocznicy ludobójstwa, by spójniej przyczynić się do osiągania podstawowego celu, jakim jest zapobieganie ludobójstwu i zbrodniom przeciwko ludzkości;

6.      składa podziękowania wszystkim, którzy w duchu otwartości i solidarności przyczynili się i nadal przyczyniają do uznania ludobójstwa Ormian i zachowania pamięci o nim, oraz zachęca ich do dalszych działań w tym kierunku; wyraża zdecydowane poparcie dla zaangażowania Armenii i Ormian w nieustanną międzynarodową walkę o zapobieganie ludobójstwu, prawne uznanie ludobójstwa, przywrócenie praw osobom poddanym aktom ludobójstwa i oddanie historycznej sprawiedliwości;

7.      proponuje ustanowienie europejskiego dnia pamięci o ludobójstwie, mającego przypominać o prawie wszystkich ludów i narodów na świecie do pokoju i godności, bez żadnych uprzedzeń rasowych i religijnych;

8.      przypomina, że negowanie ludobójstwa Ormian i innych zbrodni przeciwko ludzkości, a także akty rasizmu, ksenofobii i nienawiści religijnej stanowią rażące pogwałcenie praw człowieka oraz podstawowych wolności i jako takie zasługują na potępienie;

9.      w przededniu setnej rocznicy ludobójstwa Ormian wzywa wszystkie państwa członkowskie do oficjalnego uznania tej zbrodni oraz zachęca państwa członkowskie i instytucje UE, by dalej przyczyniały się do uznania tego ludobójstwa;

10.    zachęca Turcję, by stawiła czoła swojej historii i oficjalnie uznała ludobójstwo Ormian i związane z nią wywłaszczanie ludności ormiańskiej, dążyła do naprawienia szkód i dokonała zwrotu własności, jak należy tego oczekiwać od kraju o europejskich aspiracjach, w tym (lecz nie wyłącznie) przez zapewnienie Ormianom prawa do powrotu do ojczyzny i bezpiecznego odtworzenia związków z krajem, gdyż wszystkie te elementy wynikają z fundamentalnego imperatywu pojednania dzięki prawdzie;

11.    apeluje do rządu Turcji o przestrzeganie i pełne wykonanie podjętych zobowiązań prawnych, w tym przepisów dotyczących ochrony dziedzictwa kulturowego, a w szczególności o przeprowadzenie w dobrej wierze pełnej ewidencji zniszczonego lub zrujnowanego w minionym stuleciu dziedzictwa kulturowego Ormian, Greków, Asyryjczyków i innych grup ludności oraz o opracowanie na tej podstawie strategii priorytetowego odtworzenia starożytnych i średniowiecznych stolic, kościołów, szkół, fortec, cmentarzy i innych zabytków położonych w historycznej krainie Armenii Zachodniej, a także o przywrócenie pełnej operacyjności wymienionych instytucji kulturalnych i religijnych;

12.    wzywa rząd Turcji, by uznał i potępił ludobójstwo Ormian oraz by zainicjował długo oczekiwane upamiętnianie ormiańskiej spuścizny narodowej w oparciu o pełną normalizację stosunków turecko-ormiańskich, wypływającą z akceptacji brzemienia historii, założeniu pokojowego rozwiązywania wszelkich nierozstrzygniętych spraw oraz pełnej europeizacji stosunków, co posłuży za punkt wyjścia dla historycznego pojednania między Ormianami a Turkami;

13.    wzywa rząd turecki, by odnowił i ratyfikował wraz z Armenią protokoły w sprawie nawiązania stosunków dyplomatycznych oraz w sprawie normalizacji stosunków, podpisane w Zurychu w dniu 9 października 2009 r.;

14.    przypomina, że oficjalne uznanie ludobójstwa Ormian przywraca również godność potomkom ormiańskich ofiar i ocalałych; przypomina, że ostatnim aktem ludobójstwa jest jego negowanie;

15.    zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom państw członkowskich UE, rządowi Turcji, rządowi Armenii oraz wiceprzewodniczącej Komisji/ wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa.

[1] Dz.U. C 227 E z 21.9.2006, s. 163.
[2] Dz.U. C 293 E z 28.11.2002, s. 89.
[3] Dz.U. C 223 z 8.8.2001, s. 182.
[4] Dz.U. C 190 z 20.7.1987, s. 119.
[5] Dz.U. C 137 E z 27.5.2010, s. 25.