Zittingsdocument
27.4.2015 B8‑0405/2015
ONTWERPRESOLUTIE
naar aanleiding van vragen voor mondeling antwoord B8‑0115/2015 en B8‑0116/2015
ingediend overeenkomstig artikel 128, lid 5, van het Reglement
over de vernieling van cultureel erfgoed door ISIS/Da'esh
( 2015/2649(RSP) )
Curzio Maltese, Patrick Le Hyaric, Miloslav Ransdorf, Marisa Matias, Stelios Kouloglou, Kostas Chrysogonos, Sofia Sakorafa, Malin Björk, Martina Michels, Kostadinka Kuneva, Barbara Spinelli, Eleonora Forenza
namens de GUE/NGL-Fractie
Resolutie van het Europees Parlement over de vernieling van cultureel erfgoed door ISIS/Da'esh
( 2015/2649(RSP) )
Het Europees Parlement,
– gezien artikel 167 VWEU waarin wordt bepaald dat "het optreden van de Unie erop [is] gericht de samenwerking tussen de lidstaten aan te moedigen", met name op het gebied van "instandhouding en bescherming van het cultureel erfgoed van Europees belang" en dat "de Unie en de lidstaten de samenwerking met derde landen [bevorderen] en met de inzake cultuur bevoegde internationale organisaties",
– gezien Verordening (EG) nr. 116/2009 van 18 december 2008 van de Raad betreffende de uitvoer van cultuurgoederen[1],
– gezien Verordening (EG) nr. 1210/2003 van 7 juli 2003 van de Raad betreffende bepaalde specifieke restricties op de economische en financiële betrekkingen met Irak en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 2465/96[2],
– gezien Verordening (EU) nr. 1332/2013 van de Raad van 13 december 2013[3] tot wijziging van Verordening (EU) nr. 36/2012[4] betreffende beperkende maatregelen in het licht van de situatie in Syrië, aangenomen op basis van Besluit 2013/760/GBVB van de Raad van 13 december 2013 houdende wijziging van Besluit 2013/255/GBVB betreffende beperkende maatregelen tegen Syrië[5],
– gezien gemeenschappelijk optreden van de Raad 2001/555/GBVB van 20 juli 2001 betreffende de oprichting van een satellietcentrum van de Europese Unie[6], zoals gewijzigd door gemeenschappelijk optreden van de Raad 2009/834/GBVB[7],
– gezien de resolutie van de Raad van oktober 2012 over het opzetten van een informeel netwerk van wetshandhavingsautoriteiten en expertise op het gebied van cultuurgoederen (EU-Cultnet),
– gezien de Unesco-Overeenkomst van 1970 inzake de middelen om de onrechtmatige invoer, uitvoer of eigendomsoverdracht van culturele goederen te verbieden en te verhinderen,
– gezien het Haags verdrag van 14 mei 1954 inzake de bescherming van culturele goederen in geval van een gewapend conflict,
– gezien de Unesco-Overeenkomst van 14 november 1970 inzake de middelen om de onrechtmatige invoer, uitvoer of eigendomsoverdracht van culturele goederen te verbieden en te verhinderen,
– gezien het Unesco-Verdrag van 16 november 1972 inzake de bescherming van het cultureel en natuurlijk erfgoed van de wereld,
– gezien het Unesco-Verdrag van 17 oktober 2003 inzake de bescherming van het immaterieel cultureel erfgoed,
– gezien het Unesco-Verdrag van 20 oktober 2005 inzake de bescherming en bevordering van de verscheidenheid van culturele uitdrukkingsvormen,
– gezien het Unidroit-Verdrag van 1995 inzake de internationale terugkeer van gestolen en onrechtmatig uitgevoerde cultuurgoederen,
– gezien Resolutie 2199 van de VN-Veiligheidsraad van 12 februari 2015 over de bedreiging van de internationale vrede en veiligheid als gevolg van terroristische daden door Al-Qaida[8],
– gezien het Handvest van Venetië van 1964 voor de restauratie en het behoud van monumenten en cultureel erfgoed, dat een internationaal kader schept voor de restauratie en het behoud van oude gebouwen,
– gezien het Statuut van Rome van het Internationaal Strafhof zoals aangenomen op 17 juli 1998, en met name artikel 8, lid 2, letter b) onder ix), waarin wordt bepaald dat "het opzettelijk richten van aanvallen op gebouwen gewijd aan godsdienst, onderwijs, kunst, wetenschap of caritatieve doeleinden, historische monumenten, ziekenhuizen en plaatsen waar zieken en gewonden worden samengebracht, voorzover deze niet worden gebruikt voor militaire doeleinden" wordt beschouwd als een oorlogsmisdaad,
– gezien zijn resolutie van 12 maart 2015[9] over het jaarverslag over mensenrechten en democratie in de wereld in 2013 en het beleid van de Europese Unie ter zake van 12 maart 2015, waarin wordt bepaald, in paragraaf 211, dat "het opzettelijk vernietigen van cultureel en artistiek erfgoed, zoals thans gebeurt in Irak en Syrië, dient vervolgd te worden als oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid",
– gezien de vragen aan de Raad en de Commissie over de vernieling van cultuurgoederen door ISIS/Da’esh ( O-000031/2015 – B8‑0115/2015 en O‑000032/2015 – B8‑0116/2015 ),
– gezien artikel 128, lid 5, en artikel 110, lid 2, van zijn Reglement,
A. overwegende dat diverse archeologische vindplaatsen en religieuze en culturele monumenten in Syrië, Irak en Tunesië onlangs het doelwit zijn geworden van doelgerichte vernielingen door extremistische groeperingen die met name gelieerd zijn aan de Islamitische Staat in Irak en Syrië (ISIS/Da'esh), en dat deze stelselmatige aanvallen op cultureel erfgoed door Irina Bokova, directeur-generaal van Unesco zijn bestempeld als "culturele zuivering";
B. overwegende dat volgens Unesco de term "culturele zuivering" verwijst naar een bewuste strategie om culturele verscheidenheid te vernietigen door gerichte acties tegen personen vanwege hun culturele, etnische of religieuze achtergrond, in combinatie met opzettelijke aanvallen op hun gebedsplaatsen, monumenten en scholen, en dat de strategie van culturele zuivering die kan worden gadegeslagen in Irak en Syrië zich manifesteert in aanvallen op cultureel erfgoed, dat wil zeggen zowel op fysieke, tastbare en gebouwde cultuuruitingen zoals monumenten en gebouwen, als op minderheden en immateriële cultuuruitingen zoals gewoontes, tradities en geloofsovertuigingen[10];
C. overwegende dat sommige daden van vandalisme die werden botgevierd op cultureel erfgoed onder bepaalde omstandigheden worden beschouwd als misdaden tegen de menselijkheid[11]; overwegende dat vooral wanneer deze daden gericht zijn tegen leden van een religieuze of etnische minderheid, ze gelijkgesteld kunnen worden aan het misdrijf van vervolging, als bedoeld in artikel 7, lid 1, letter h) van het Statuut van het Internationaal Strafhof;
D. overwegende dat dergelijke acties tot vernieling van culturele en historische monumenten en voorwerpen niet nieuw zijn en niet alleen plaatsvinden in Irak en Syrië, en dat volgens Unesco "cultureel erfgoed een belangrijke component is van de culturele identiteit van gemeenschappen, groepen en individuen, en van sociale cohesie, en dat de opzettelijke vernieling ervan negatieve gevolgen kan hebben voor de menselijke waardigheid en de mensenrechten"[12]; overwegende dat volgens onder andere Unesco het plunderen en smokkelen van cultureel en religieus erfgoed en culturele en religieuze voorwerpen in Irak en Syrië, met name door ISIS/Da'esh wordt gebruikt om de terreurdaden van ISIS/Da'esh te helpen ondersteunen, als gevolg waarvan artistieke en culturele goederen worden ingezet als "oorlogswapens";
E. overwegende dat Unesco, dankzij de financiering van de Europese Unie, samen met andere strategische partners op 1 maart 2014 het driejarige project "Emergency Safeguarding of the Syrian Heritage" is gestart, dat met name gericht is op de dringende bescherming van het Syrische culturele erfgoed;
F. overwegende dat de Europese Unie de Conventie inzake de bescherming van de verscheidenheid van culturele inhoud en kunstzinnige expressie op 20 oktober 2005 heeft geratificeerd: het eerste internationale rechtsinstrument waarmee het duale economische en culturele karakter van cultuurgoederen erkend wordt die "bijgevolg niet mogen worden behandeld alsof zij uitsluitend een commerciële waarde hebben";
G. overwegende dat de op 17 november 1970 ondertekende Unesco-Overeenkomst inzake de middelen om de onrechtmatige invoer, uitvoer of eigendomsoverdracht van culturele goederen te verbieden en te verhinderen, en het Unidroit-Verdrag van 24 juni 1995 inzake gestolen of onrechtmatig uitgevoerde cultuurgoederen essentiële rechtsinstrumenten zijn voor een betere bescherming van het mondiale culturele erfgoed;
H. overwegende dat de illegale handel in cultuurgoederen nu de op twee na belangrijkste vorm van illegale handel is, na die in drugs en wapens, en dat deze illegale handel wordt gedomineerd door netwerken van de georganiseerde misdaad, en overwegende dat de huidige nationale en internationale mechanismen noch voldoende zijn toegerust noch voldoende worden ondersteund om deze problematiek aan te pakken[13];
I. overwegende dat de bestrijding van de illegale handel in cultuurgoederen niet een specifieke bevoegdheid is van de Europese Unie, in zoverre dat dit niet verankerd is in de Verdragen, maar dat deze strijd tegen illegale handel wel valt onder verschillende bevoegdheidsterreinen van de EU, zoals de interne markt, de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid (RVVR), cultuur en het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB);
J. overwegende dat de bestrijding van illegale handel in cultuurgoederen dringend beter moet worden gecoördineerd en dat er nauw moet worden samengewerkt om de bewustwording te bevorderen, informatie te delen en de wettelijke kaders te versterken; overwegende dat er in de conclusies van de Raad van december 2011 over de voorkoming en bestrijding van misdaden tegen cultuurgoederen o.a. is aanbevolen dat de lidstaten de samenwerking tussen de wetshandhavingsautoriteiten, culturele instanties en particuliere organisaties versterken;
K. overwegende dat in oktober 2012 met een resolutie van de Raad een informeel netwerk is opgezet van wetshandhavingsautoriteiten en expertise op het gebied van cultuurgoederen (EU-Cultnet), met als hoofddoelen: de informatie-uitwisseling over de preventie van illegale handel in cultuurgoederen verbeteren en informatie vergaren en delen over criminele netwerken die worden verdacht van betrokkenheid bij illegale handel;
L. overwegende dat Irina Bokova, directeur-generaal van Unesco op zaterdag 28 maart in Bagdad de campagne #Unite4Heritage is gestart om wereldwijd steun te verwerven voor de bescherming van cultureel erfgoed, door gebruik te maken van sociale netwerken;
1. veroordeelt de vernieling van archeologische vindplaatsen en religieuze en culturele monumenten in Syrië en Irak door groeperingen die gelieerd zijn aan ISIS/Da'esh ten stelligste;
2. is sterk gekant tegen de steun (financiële middelen, wapens, opleiding, enz.) die de VS, de EU, de NAVO en de koninkrijken in het gebied rond de Golf hebben verstrekt aan de terreurgroeperingen die zich bezighouden met de vernieling van cultureel erfgoed in Syrië en Irak;
3. verzoekt de vicevoorzitter van de Commissie / de hoge vertegenwoordiger van de Europese Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid passende politieke maatregelen te nemen, in overeenstemming met Resolutie 2199 van de VN-Veiligheidsraad van 12 februari 2015, om een eind te maken aan de illegale handel in culturele goederen die afkomstig zijn van het grondgebied van Syrië en Irak gedurende conflictperiodes in deze contreien, zodat deze goederen niet kunnen worden gebruikt als financieringsbron voor terreurdaden;
4. verzoekt de vv/hv culturele diplomatie en een interculturele dialoog in te zetten als hulpmiddel om de verschillende gemeenschappen met elkaar te verzoenen en vernielde monumenten opnieuw op te bouwen;
5. stelt de Commissie in dit verband voor te overwegen om in overeenstemming met paragraaf 17 van Resolutie 2199 van de VN‑Veiligheidsraad van 12 februari 2015 een sectoroverschrijdend departement op te zetten met de bevoegdheid voor de preventie en de bestrijding van de illegale handel in culturele objecten en met een afdeling die speciaal gewijd is aan goederen die deel uitmaken van het cultureel erfgoed en sinds 6 augustus 1990 op onrechtmatige wijze uit Irak en sinds 15 maart 2011 uit Syrië zijn weggehaald – dit departement moet een gecoördineerde benadering uitstippelen voor de bestrijding van die illegale handel, daarbij samenwerkend met degenen die op nationaal niveau verantwoordelijk zijn voor de opsporingsdiensten en in nauwe samenwerking met Unesco en andere internationale organisaties zoals ICOM (Internationale Raad van Musea), het Internationaal Blauwe Schild Comité (ICBS) van de ICOM, Europol, Interpol, Unidroit (Internationaal Instituut voor de eenmaking van het privaatrecht) en de WCO (Werelddouaneorganisatie);
6. dringt er bij de Commissie op aan informatie snel en veilig uit te wisselen en optimale werkmethoden met de lidstaten te delen om de illegale handel in culturele voorwerpen die op onrechtmatige wijze zijn weggehaald uit Irak en Syrië op doeltreffende wijze te bestrijden en om te overwegen Europese opleidingsprogramma’s te starten voor rechters, politieagenten en douanebeambten, overheidsinstanties en meer in het algemeen voor alle marktdeelnemers om degenen die betrokken zijn bij de bestrijding van de illegale handel in cultuurgoederen in staat te stellen hun expertise uit te breiden en te verbeteren;
7. dringt er bij de Commissie op aan de #Unite4Heritage-campagne van de Unesco te ondersteunen door een voorlichtingscampagne te starten die gericht is op Irak en Syrië, om de bewustwording over het belang van het daar aanwezige cultureel erfgoed te vergroten, over de manier waarop plunderingen worden ingezet om terreurdaden te financieren, en over de mogelijke straffen voor de illegale invoer van cultuurgoederen die afkomstig zijn uit deze landen, of uit derde landen;
8. dringt er bij de Commissie op aan Verordening (EG) nr. 116/2009 van de Raad betreffende de uitvoer van cultuurgoederen te herzien om een hogere mate van efficiëntie te bewerkstelligen en te overwegen een instrument te creëren om de invoer van cultuurgoederen naar de EU te controleren;
9. verzoekt de Europese Unie de nodige stappen te ondernemen, in samenwerking met de Unesco en het Internationaal Strafhof, om binnen het internationale recht de categorie van misdaden tegen de menselijkheid uit te breiden naar daden die gericht zijn op de opzettelijke beschadiging of vernieling van het culturele erfgoed van de mensheid op grote schaal;
10. dringt er bij de lidstaten die dit nog niet hebben gedaan op aan de Unesco-Overeenkomst van 1970 inzake de middelen om de onrechtmatige invoer, uitvoer of eigendomsoverdracht van culturele goederen te verbieden en te verhinderen en de Unidroit‑Overeenkomst van 1995 te ratificeren;
11. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de directeur-generaal van de Unesco, de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de mensenrechten, de regeringen en parlementen van de lidstaten, Syrië en Irak.