Dokument z posiedzenia

 

13.5.2015                                                                                                                B8-0456/2015

PROJEKT REZOLUCJI

złożony w następstwie pytania wymagającego odpowiedzi ustnej B8-0117/2015

zgodnie z art. 128 ust. 5 Regulaminu

w sprawie sytuacji wyjątkowej spowodowanej bakterią Xylella fastidiosa

( 2015/2652(RSP) )

José Bové

w imieniu grupy Verts/ALE

 

B8-0456/2015

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji wyjątkowej spowodowanej bakterią Xylella fastidiosa

( 2015/2652(RSP) )

Parlament Europejski,

–       uwzględniając decyzję wykonawczą Komisji z dnia 28 kwietnia 2015 r. w odniesieniu do środków zapobiegających wprowadzaniu do Unii i rozprzestrzenianiu się w niej Xylella fastidiosa,

–       uwzględniając dyrektywę Rady 2000/29/WE w sprawie środków ochronnych przed wprowadzaniem do Wspólnoty organizmów szkodliwych dla roślin lub produktów roślinnych i przed ich rozprzestrzenianiem się we Wspólnocie[1],

–       uwzględniając dyrektywę 2009/128/WE ustanawiającą ramy wspólnotowego działania na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów[2],

–       uwzględniając pytanie skierowane do Komisji w sprawie sytuacji wyjątkowej spowodowanej bakterią Xylella fastidiosa ( O-000038/2015 – B8-0117/2015 ),

–       uwzględniając art. 128 ust. 5 i art. 123 ust. 2 Regulaminu,

A.     mając na uwadze, że w niedawnej opinii naukowej dotyczącej oceny ryzyka związanego z Xylella fastidiosa Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) stwierdził, że istnieje kilka elementów uniemożliwiających zwalczenie choroby; w szczególności Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności stwierdził, że „nic nie wskazuje na powodzenie możliwości zwalczenia choroby, gdy ta utrwali się na danym obszarze”, oraz że „w związku z tym priorytet powinno otrzymać zapobieganie wprowadzeniu”, przy czym dodał, że w przypadku strategii ograniczania rozprzestrzeniania, które „nie są już dłużej możliwe, gdy choroba jest szeroko rozprzestrzeniona”, skuteczność „waha się od nieistotnej do umiarkowanej”;

B.     mając na uwadze, że w tej samej opinii Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności stwierdził, że „intensywne stosowanie środków owadobójczych w celu ograniczenia przenoszenia choroby i zwalczania owadów-wektorów może mieć bezpośredni i pośredni wpływ na środowisko przez zmianę całych sieci pokarmowych o kaskadowych konsekwencjach, w rezultacie wpływając na różne poziomy troficzne”, oraz że „stosowanie środków owadobójczych na dużą skalę stanowi zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt”;

C.     mając na uwadze, że ze względu na niepoznane jeszcze w pełni skomplikowane mechanizmy zakażania i przekazywania patologii związanej z przedmiotowymi szczepami Xylella fastidiosa przy postępowaniu z tą epidemią powinna mieć zastosowanie zasada ostrożności, a najbardziej destrukcyjne i nieodwracalne działania powinny być wykonywane w ostateczności, po użyciu kolejno szeregu mniej destrukcyjnych środków;

D.     mając na uwadze, że odporność na inwazję, zasiedlenie przez agrofagi i ich rozprzestrzenienie wiąże się ze zrównoważonymi i zróżnicowanymi biologicznie ekosystemami rolniczymi o żywej, zdrowej glebie, w których obecne są pożyteczne gatunki przyczyniające się do ochrony upraw; mając jednakże na uwadze, że nowy inwazyjny agrofag w danej biocenozie może rozmnożyć się i rozprzestrzenić w sposób niekontrolowany;

E.     mając na uwadze, że niewłaściwe stosowanie pestycydów może zaburzyć naturalne strategie obrony, oddziałując na gatunki niebędące przedmiotem zwalczania, w tym pożyteczne drobnoustroje, co sprawi, że ekosystemy rolnicze będą podatne na kolejne ataki;

1.      uważa, że odpowiedź Unii od początku musi być zdecydowana i niezawodna, przy czym nie powinna powodować niszczenia środków utrzymania na obszarach wiejskich, naturalnego kapitału i przyszłej produktywności zarówno dotkniętych regionów, jak i regionów, które mogą zostać dotknięte chorobą;

2.      uważa, że ze względu na dużą trudność i małe szanse kontroli rozprzestrzeniania się choroby, gdy ta się utrwali, fundamentalne znaczenie ma rygorystyczne powstrzymanie przemieszczania roślin żywicielskich i potencjalnie żywicielskich z zakażonych regionów zarówno spoza UE, jak i na terytorium UE; uważa zatem, że kwestią zasadniczą jest całkowita kwarantanna potencjalnie zakażonego materiału pochodzącego z zakażonych stref oraz że nieodpowiedzialne są wobec tego odstępstwa pod jakimikolwiek warunkami niosącymi nawet najmniejsze ryzyko; uważa, szczególnie w odniesieniu do art. 4 ust. 6 i 7 decyzji wykonawczej Komisji ustanawiającego warunki odstępstwa, że bakteria wciąż będzie obecna w środowisku oraz że ze względu na niepełną wiedzę o jej przenoszeniu należy zastosować ostrożne podejście, a odstępstwo w kwestii określenia stref objętych danymi środkami nie powinno być możliwe; uważa, szczególnie w odniesieniu do art. 17, że zezwalanie na jakiekolwiek wprowadzanie do UE roślin będących potencjalnymi żywicielami i pochodzących z państw trzecich, w których stwierdzono obecność choroby, jest zbyt ryzykowne, zwłaszcza ze względu na możliwość zawodnych lub dysfunkcyjnych systemów kontroli po obu stronach;

 

3.      uważa, że oprócz wprowadzenia zakazu przywozu materiału roślinnego z krajów, gdzie występuje zakażenie szczepami Xylella fastidiosa (USA, Meksyk, Kostaryka itd.), Komisja powinna również utworzyć i regularnie aktualizować wykaz państw trzecich uznawanych za ryzykowne;

4.      wzywa do zwiększonego nadzoru i kontroli materiału roślinnego z państw obejmujących strefy dotknięte chorobą lub graniczących z takimi strefami;

5.      uważa, że w akcie przedstawionym przez Komisję należy wprowadzić pojęcie fizycznej ochrony obszarów rozmnażania, które mają być wolne od choroby, oraz uwzględnić utworzenie szklarni z podwójną warstwą hermetycznych uszczelnień w celu umożliwienia wzrostu roślin wolnych od choroby w całkowitej izolacji od otaczającego środowiska oraz przygotowania do ponownego obsadzenia stref uprzednio zakażonych, z których wyeliminowano chorobę;

6.      podkreśla potrzebę prowadzenia kampanii informacyjnych na obszarach UE, które mogą zostać dotknięte chorobą, szczególnie w basenie Morza Śródziemnego, gdzie produkcja oliwek i innych roślin uprawnych będących potencjalnymi żywicielami jest istotna dla zapewnienia środków utrzymania, w celu wyczulenia zainteresowanych stron, nie tylko w sektorze rolnictwa, lecz także sadownictwa, w tym sprzedawców detalicznych roślin ozdobnych, zawodowych ogrodników i ich klientów;

7.      nalega na właściwe zrekompensowanie straty drzew oraz środków utrzymania/dochodu w przypadku usuwania drzew oliwnych i innych roślin będących potencjalnymi żywicielami oraz, w szczególności, na wykorzystanie rezerwy na wypadek kryzysów w celu sfinansowania wkładu UE z tego tytułu;

8.      ostrzega, że nie można pozwolić, by obecny kryzys sanitarny stał się katalizatorem restrukturyzacji gospodarstw rolnych i eliminacji drobnych rolników w dotkniętych regionach; nalega ponadto, by grunty, na których znajdują się zakażone drzewa, pozostały gruntami rolnymi i nie zostały przeklasyfikowane na inną kategorię użytkowania, np. na cele turystyczne lub pod budowę;

9.      nalega, by przyznano rolnikom pomoc na odtworzenie materiału sadzeniowego drzew oliwnych i innych dotkniętych upraw drzew, a także by pomoc ta obejmowała odtwarzanie ekosystemów rolniczych, w tym gleby, jak również uwzględniała ustanowienie trwałej różnorodności biologicznej oraz, w szczególności, zapewnienie różnorodności genetycznej materiału sadzeniowego w miarę możliwości wykazującego odporność lub tolerancję na daną chorobę; uważa, że jednym z celów jakiejkolwiek przyznanej pomocy powinno być zapewnienie zrównoważonych, zróżnicowanych biologicznie ekosystemów rolniczych i krajobrazów, bardziej odpornych na ataki w przyszłości;

10.    wzywa Komisję do ujęcia w ramach środków zwalczania (art. 6 decyzji wykonawczej) zasady stosowania kaskadowych środków kontroli, tak aby najbardziej destrukcyjne i nieodwracalne środki były realizowane w ostateczności; po rygorystycznych środkach kwarantanny mających na celu powstrzymanie przemieszczania materiału roślinnego ze stref zakażonych zastosowane byłyby kolejno następujące środki:

                    -     środki nieinwazyjne i niedestrukcyjne, w tym selektywne przycinanie i spalanie chorych gałęzi i inne metody fizyczne;

                    -     zastosowanie odpowiednich środków ochrony roślin zatwierdzonych w produkcji ekologicznej, wymienionych w załączniku II do rozporządzenia (WE) nr 889/2008;

                    -     zastosowanie zintegrowanej ochrony roślin;

                    -     kontrolowane, precyzyjne zastosowanie pestycydów na drzewach dotkniętych chorobą, a nie profilaktyczny czy też masowy oprysk ani nie zwalczanie całych klas taksonomicznych owadów, z wykorzystaniem jedynie odpowiednich substancji o potwierdzonej skuteczności, zatwierdzonych do użytku w UE, przy czym w pierwszej kolejności należy korzystać z substancji najmniej destrukcyjnych; należy szczególnie mieć na uwadze wnioski Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności dotyczące ryzyka wiążącego się ze stosowaniem środków owadobójczych i ich ograniczonej skuteczności; środkom tym, jeżeli zostaną użyte, powinno towarzyszyć odtwarzanie ekosystemu rolniczego, w tym gleby;

                    -     karczowanie powinno być wykonywane jedynie w ostateczności;

11.    wzywa do zwiększonego finansowania badań, w tym w ramach programu „Horyzont 2020”, w celu przeanalizowania wyróżniających się elementów patologii, w szczególności do finansowania badań uczestniczących i hodowli wykazujących tolerancję lub odporność odmian dotkniętych chorobą upraw wieloletnich; uważa w związku z tym, że badania te powinny obejmować także określenie wszystkich żywicieli i potencjalnych żywicieli, owadów-wektorów i innych metod przenoszenia oraz, co najistotniejsze, alternatyw dla najbardziej destrukcyjnych i nieodwracalnych metod kontroli i zwalczania, jak również strategii zapobiegania i podatności na atak;

12.    wzywa decydentów, by w strategiach ograniczania rozprzestrzeniania rozważyli ryzyko, jakie stanowi handel roślinami ozdobnymi będącymi potencjalnymi żywicielami poza basenem Morza Śródziemnego, a szczególnie potencjalnej roli tych roślin jako rezerwuaru patogenów lub drogi (ponownego) zakażenia;

13.    zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji.

[1] Dz.U. L 169 z 10.7.2000, s. 1.
[2] Dz.U. L 309 z 24.11.2009, s. 71.