Dokument z posiedzenia
3.6.2015 B8‑0532/2015
PROJEKT REZOLUCJI
złożony w następstwie oświadczeń Rady i Komisji
zgodnie z art. 123 ust. 2 Regulaminu
w sprawie sytuacji na Węgrzech
( 2015/2700(RSP) )
Sophia in ‘t Veld, Louis Michel, Cecilia Wikström, Filiz Hyusmenova, Gérard Deprez, Jean-Marie Cavada, Ramon Tremosa i Balcells, Marielle de Sarnez,
w imieniu grupy ALDE
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji na Węgrzech
( 2015/2700(RSP) )
Parlament Europejski,
– uwzględniając preambułę Traktatu o Unii Europejskiej (TUE), w szczególności akapit drugi oraz akapity od czwartego do siódmego,
– uwzględniając w szczególności art. 2, art. 3 ust. 3 akapit drugi oraz art. 6 i 7 Traktatu o Unii Europejskiej, a także artykuły Traktatu o Unii Europejskiej, jak i Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, dotyczące poszanowania, upowszechniania i ochrony praw podstawowych w UE,
– uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej z dnia 7 grudnia 2000 r., ogłoszoną w dniu 12 grudnia 2007 r. w Strasburgu, która weszła w życie wraz z Traktatem z Lizbony w dniu 1 grudnia 2009 r.,
– uwzględniając Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPC), orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, konwencje, zalecenia, rezolucje i sprawozdania Zgromadzenia Parlamentarnego, Komitetu Ministrów, Komisarza Praw Człowieka i Komisji Weneckiej oraz innych organów monitorujących Rady Europy,
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 3 lipca 2013 r. w sprawie sytuacji w zakresie praw podstawowych: standardów i praktyk na Węgrzech (zgodnie z rezolucją Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2012 r.)[1],
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 27 lutego 2014 r. w sprawie stanu praw podstawowych w Unii Europejskiej (2012)[2],
– uwzględniając komunikat Komisji z dnia 19 marca 2014 r. pt. „Nowe ramy UE na rzecz umocnienia praworządności” ( COM(2014)0158 ),
– uwzględniając sprawozdanie Komisarza Praw Człowieka Rady Europy z dnia 16 grudnia 2014 r., sporządzone w związku z jego wizytą na Węgrzech w dniach 1–4 lipca 2014 r.,
– uwzględniając konkluzje dotyczące zapewnienia poszanowania praworządności wydane przez Radę Unii Europejskiej i państwa członkowskie na posiedzeniu Rady, które odbyło się w dniu 16 grudnia 2014 r.,
– uwzględniając wysłuchanie poświęcone sytuacji w zakresie praw człowieka na Węgrzech, które obyło się w Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w dniu 22 stycznia 2015 r.,
– uwzględniając oświadczenia Rady i Komisji przedstawione podczas debaty plenarnej w Parlamencie Europejskim w dniu 11 lutego 2015 r. w sprawie unijnych ram demokracji, praworządności i praw podstawowych,
– uwzględniając wymianę poglądów – przeprowadzoną w Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w dniu 7 maja 2015 r. – dotyczącą decyzji Konferencji Przewodniczących z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie ewentualnego wpływu decyzji państwa członkowskiego o przywróceniu kary śmierci na jego prawa i status jako członka Unii Europejskiej,
– uwzględniając oświadczenia Rady i Komisji przedstawione podczas debaty plenarnej w Parlamencie Europejskim w dniu 19 maja 2015 r. w sprawie sytuacji na Węgrzech,
– uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że Unia Europejska opiera się na wartościach poszanowania godności ludzkiej, wolności, demokracji, równości, praworządności i praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości, oraz że wartości te są wspólne państwom członkowskim w społeczeństwie opartym na pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości, solidarności oraz równości kobiet i mężczyzn (art. 2 TUE);
B. mając na uwadze, że Karta praw podstawowych Unii Europejskiej zakazuje wszelkiej dyskryminacji, w tym ze względu na płeć, rasę, kolor skóry, pochodzenie etniczne lub społeczne, cechy genetyczne, język, religię lub przekonania, wszelkie poglądy, w tym polityczne, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną;
C. mając na uwadze, że jak stanowi art. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, „nikogo nie wolno skazywać na śmierć, tak jak i na nikim nie wolno wykonywać kary śmierci”;
D. mając na uwadze, że prawo do azylu gwarantują postanowienia konwencji genewskiej z dnia 28 lipca 1951 r. i protokołu do niej z dnia 31 stycznia 1967 r. dotyczącego statusu uchodźców, jak również Traktat o Unii Europejskiej i Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej;
E. mając na uwadze, że ostatnie wydarzenia na Węgrzech, zwłaszcza z ostatnich 12 miesięcy, doprowadziły do poważnego pogorszenia się sytuacji w zakresie wolności i pluralizmu mediów, walki z nietolerancją i dyskryminacją, praw człowieka imigrantów, praw osób ubiegających się o azyl i uchodźców, wolności zrzeszania się i zgromadzeń, wolności w zakresie edukacji i prowadzenia badań naukowych, równego traktowania wyznawanych religii i przekonań, restrykcji i ograniczeń nakładanych na organizacje społeczeństwa obywatelskiego, praw osób należących do mniejszości, w tym praw Romów i osób LGBTI oraz niezawisłości wymiaru sprawiedliwości, a także do szeregu niepokojących zarzutów dotyczących korupcji, co podważa praworządność;
F. mając na uwadze, że w dniu 24 kwietnia 2015 r. węgierski rząd ogłosił rozpoczęcie krajowych konsultacji w sprawie imigracji, publikując kwestionariusz zawierający 12 pytań skierowanych do wszystkich obywateli Węgier, którzy ukończyli 18 lat; mając na uwadze, że większość pytań sugeruje odpowiedź i ma charakter retoryczny, wskazując nieobiektywnie i bezpośrednio na powiązanie zjawiska migracji z zagrożeniami dla bezpieczeństwa;
G. mając na uwadze, że premier Węgier Viktor Orban w przemówieniu wygłoszonym w Peczu w dniu 28 kwietnia 2015 r. oświadczył, że na Węgrzech należy powrócić do kwestii kary śmierci, oraz powtórzył tę wypowiedź w dniu 1 maja 2015 r. podczas wywiadu w radiu publicznym, dodając, że decyzja o przywróceniu kary śmierci powinna należeć do wyłącznych kompetencji państw członkowskich, co oznacza odstępstwo od postanowień traktatów UE;
H. mając na uwadze, że poza wygłoszonymi deklaracjami i oświadczeniami dla prasy i w mediach społecznościowych Komisja nie poczyniła kroków formalnych ani nie podjęła formalnych działań w reakcji na niedawne wydarzenia na Węgrzech, nie opublikowała też żadnego oficjalnego komunikatu w odpowiedzi na wprowadzający w błąd kwestionariusz dotyczący imigracji opublikowany przez węgierski rząd czy na oświadczenia w sprawie kary śmierci wygłoszone przez premiera Węgier Viktora Orbana;
I. mając na uwadze, że przedstawiciel prezydencji Rady – w wystąpieniu podczas debaty plenarnej w Parlamencie Europejskim w dniu 19 maja 2015 r. poświęconej sytuacji na Węgrzech – oświadczył, że Rada nie omawiała sytuacji na Węgrzech i dlatego nie zajęła oficjalnego stanowiska w tej sprawie;
J. mając na uwadze, że rozwiązanie sytuacji na Węgrzech powinno mieć na celu nie odizolowanie danego państwa członkowskiego lub rządu, lecz wypełnienie zbiorowego obowiązku spoczywającego na wszystkich instytucjach UE, a w szczególności na Komisji jako strażniczce traktatów, w celu zapewnienia stosowania i przestrzegania traktatów i Karty w całej Unii i we wszystkich państwach członkowskich;
1. podkreśla, że kara śmierci jest niezgodna z wartościami poszanowania ludzkiej godności, wolności, demokracji, równości, praworządności i przestrzegania praw człowieka, na których opiera się Unia, oraz że każde państwo członkowskie przywracające karę śmierci działałoby wbrew traktatom i Karcie praw podstawowych UE; przypomina, że poważne naruszenie przez państwo członkowskie wartości wymienionych w art. 2 TUE spowodowałoby wszczęcie postępowania, o którym mowa w art. 7;
2. zdecydowanie potępia rozpoczęte przez węgierski rząd publiczne konsultacje w sprawie migracji, które opierają się na nieprawdziwych założeniach o zabarwieniu ksenofobicznym i na stawianiu znaku równości między migrantami ubiegającymi się o azyl a zagrożeniami dla bezpieczeństwa; potępia brak obiektywizmu i niewłaściwe wykorzystanie konsultacji publicznych, finansowanych ze środków rządowych, do celów rozpowszechniania retoryki nienawiści niezgodnej z wartościami, na których opiera się Unia; uważa, że sugestywny i stronniczy charakter kwestionariusza narusza podstawowe standardy demokratycznego procesu konsultacji i nie może prowadzić do żadnych obiektywnych wniosków determinujących przyszłe kierunki polityki; apeluje do węgierskiego rządu o niezwłoczne odwołanie bieżącej procedury konsultacji;
3. z zaniepokojeniem zauważa, że ostatnie wydarzenia wpisują się w szereg wielu naruszeń oraz ataków na zasadę praworządności, demokracji i praw człowieka na Węgrzech mających miejsce w ubiegłym roku i które, wzięte razem, mogłyby stać się systemowym zagrożeniem dla praworządności w tym państwie członkowskim;
4. ubolewa nad brakiem reakcji Rady na ostatnie wydarzenia na Węgrzech i podkreśla brak zaangażowania Rady oraz państw członkowskich w zapewnienie poszanowania praworządności, wymienione w konkluzjach z posiedzenia Rady Unii Europejskiej z dnia 16 grudnia 2014 r.; zwraca się do Rady Unii Europejskiej i Rady Europejskiej, aby niezwłocznie przeprowadziły dyskusję i przyjęły konkluzje w sprawie sytuacji na Węgrzech;
5. apeluje do Komisji o uruchomienie pierwszego etapu działań przewidzianych w przepisach UE w celu wzmocnienia praworządności i tym samym o niezwłoczne rozpoczęcie procesu dokładnego monitorowania stanu demokracji, praworządności i praw podstawowych na Węgrzech, który pozwoli ocenić potencjalne poważne naruszenia wartości, na których opiera się Unia, zgodnie z art. 2 TUE, co obejmuje też połączony wpływ szeregu środków negatywnie wpływających na stan demokracji, praworządności i praw podstawowych, oraz ocenić ryzyko powstania systemowego zagrożenia dla praworządności w tym państwie członkowskim, które mogłoby przekształcić się w wyraźne ryzyko poważnego naruszenia w rozumieniu art. 7 TUE; zwraca się do Komisji o przedstawienie Parlamentowi i Radzie sprawozdania na ten temat do września 2015 r.;
6. wzywa Komisję do przedstawienia wniosku ustawodawczego w sprawie utworzenia unijnego mechanizmu dotyczącego demokracji, praworządności i praw podstawowych, jako narzędzia przestrzegania i egzekwowania postanowień Karty i traktatów podpisanych przez wszystkie państwa członkowskie, który będzie opierał się na wspólnych i obiektywnych wskaźnikach, a także do przeprowadzania bezstronnej corocznej oceny sytuacji w zakresie praw podstawowych, demokracji i praworządności we wszystkich bez wyjątku państwach członkowskich, na równych zasadach i wraz z właściwymi wiążącymi mechanizmami naprawczymi, w celu zaradzenia istniejącym brakom i umożliwienia automatycznego i stopniowego reagowania na naruszanie praworządności i praw podstawowych na szczeblu państw członkowskich;
7. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji, Radzie, prezydentowi, rządowi i parlamentowi Węgier, rządom i parlamentom państw członkowskich i państw kandydujących, Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Radzie Europy oraz Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.