Dokument z posiedzenia
1.7.2015 B8-0666/2015
PROJEKT REZOLUCJI
złożony w następstwie oświadczenia wiceprzewodniczącej Komisji/wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa
zgodnie z art. 123 ust. 2 Regulaminu
w sprawie sytuacji w Burundi
( 2015/2723(RSP) )
Gianni Pittella, Maria Arena, Linda McAvan, Elena Valenciano, Marlene Mizzi, Kati Piri, Alessia Maria Mosca, Goffredo Maria Bettini, Doru-Claudian Frunzulică, Victor Negrescu, Viorica Dăncilă
w imieniu grupy S&D
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji w Burundi
( 2015/2723(RSP) )
Parlament Europejski,
– uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Burundi,
– uwzględniając umowę z Kotonu,
– uwzględniając oświadczenie Rady Bezpieczeństwa ONZ z dnia 10 kwietnia 2014 r. w sprawie sytuacji w Burundi,
– uwzględniając porozumienie z Aruszy w sprawie pokoju i pojednania w Burundi,
– uwzględniając konstytucję Burundi,
– uwzględniając oświadczenie wydane przez szefów państw Wspólnoty Wschodnioafrykańskiej z dnia 31 maja 2015 r. w Dar es Salaam w Tanzanii,
– uwzględniając decyzje w sprawie sytuacji w Burundi przyjęte na szczycie Unii Afrykańskiej w dniu 13 czerwca 2015 r.,
– uwzględniając konkluzje Rady w sprawie Burundi z dnia 22 czerwca 2015 r.,
– uwzględniając wytyczne UE w sprawie obrońców praw człowieka i wytyczne UE w sprawie praw człowieka dotyczące wolności wypowiedzi, a także konkluzje Rady z czerwca 2014 r., w której zobowiązała się do zintensyfikowania prac na rzecz obrońców praw człowieka;
– uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka,
– uwzględniając Afrykańską kartę na rzecz demokracji, wyborów i dobrych rządów,
– uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych,
– uwzględniając Afrykańską kartę praw człowieka i ludów,
– uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że konstytucja Burundi i art. 96 porozumienia z Aruszy w sprawie pokoju i pojednania stanowią, że prezydent może być wybrany na tylko dwie kadencje, podczas gdy prezydent Pierre Nkurunziza sprawuje ten urząd od 2005 r., a w 2010 r. został ponownie wybrany w wyborach zbojkotowanych przez opozycję, która oskarżyła rząd o zastraszanie;
B. mając na uwadze, że prezydent Nkurunziza ogłosił w dniu 26 kwietnia 2015 r., że będzie po raz trzeci startował w wyborach prezydenckich, twierdząc, że kwalifikuje się do wyborów, jako że na pierwszą kadencję został wybrany przez władzę ustawodawczą;
C. mając na uwadze, że po ogłoszeniu tej decyzji w dniu 14 maja 2015 r. aresztowano siedemnastu oficerów po nieudanym zamachu stanu pod dowództwem byłego generała majora Godefroida Niyombare'a, który zbiegł z kraju, w wyniku czego ponad siedemdziesiąt osób zabito w zamieszkach i atakach z użyciem granatów;
D. mając na uwadze, że dwóch wyższych rangą członków Niezależnej Krajowej Komisji Wyborczej (CENI) uciekło z kraju, podobnie jak wyższy rangą sędzia Trybunału Konstytucyjnego odpowiedzialny za wydanie orzeczenia w sprawie prawomocności trzeciej kadencji prezydenta oraz marszałek parlamentu, przy czym wszyscy jako powód podali obawy o swoje bezpieczeństwo; mając na uwadze, że w dniu 25 czerwca 2015 r. wiceprezydent Gervais Rufyikiri również uciekł z kraju po tym, jak podał w wątpliwość możliwość ubiegania się przez prezydenta o trzecią kadencję;
E. mając na uwadze, że partie opozycyjne i społeczeństwo obywatelskie zbojkotowały wybory, jako powód podając stronnicze wykorzystanie instytucji państwowych, przemoc i zastraszanie ze strony młodzieżowej bojówki CNDD-FDD (Narodowej Rady na rzecz Obrony Demokracji - Sił na rzecz Obrony Demokracji) (Imbonerakure), brak zaufania do CENI oraz strategie rządu mające na celu zmniejszenie udziału całego społeczeństwa w procesie wyborczym, takie jak utrudnianie rejestrowania wyborców oraz zmiana granic okręgów wyborczych na korzyść partii rządzącej;
F. mając na uwadze, że wspólnota międzynarodowa odgrywa znaczącą rolę w regionie jako gwarant porozumień z Aruszy, jak również że instytucje takie jak Międzynarodowy Trybunał Karny mają szczególne znaczenie poprzez prowadzenie niezależnych dochodzeń w sprawie aktów przemocy i przestępstw dokonanych w Burundi;
G. mając na uwadze, że pomimo wezwań ze strony wspólnoty międzynarodowej i zainteresowanych stron z Burundi, aby przesunąć datę wyborów, wybory parlamentarne odbyły się w dniu 29 czerwca 2015 r., a prezydenckie zaplanowano na dzień 15 lipca 2015 r.;
H. mając na uwadze, że ze względu na sytuację polityczną i stan bezpieczeństwa kraju, UE zadecydowała o wstrzymaniu swojej misji obserwacji wyborów;
I. mając na uwadze, że Wspólnota Wschodnioafrykańska i Unia Afrykańska zadeklarowały, że obecnie w Burundi nie ma warunków umożliwiających przeprowadzenie wyborów i że stworzenie ich nie będzie możliwe w terminie określonym w konstytucji Burundi;
J. mając na uwadze, że Agencja ds. uchodźców ONZ (UNHCR) poinformowała, że około 127 tys. osób uciekło z Burundi do sąsiadujących państw, w tym do Tanzanii, gdzie odnotowano wybuch epidemii cholery;
K. mając na uwagę, że impas polityczny w Burundi, jak również pogarszający się stan bezpieczeństwa i gospodarki kraju wiążą się z poważnymi konsekwencjami dla jego mieszkańców i stanowią zagrożenie dla całego regionu, będąc najpoważniejszym kryzysem w Burundi od czasów dwunastoletniej wojny domowej, w której do roku 2005 zginęło około 300 tys. osób;
L. mając na uwadze, że w odpowiedzi na poprzednie rezolucje Parlamentu Europejskiego, a zwłaszcza na zawarte w nich odniesienia do art. 96 umowy z Kotonu, przedstawiciele UE podkreślali znaczenie uczestnictwa w procesie wyborczym wszystkich sił politycznych kraju, zgodnie z wyborczą mapą drogową i kodeksem postępowania w kwestiach wyborczych (Code de bonne conduite en matière électorale);
M. mając na uwadze, że UE wstrzymała wypłacenie Burundi 2 mln EUR pomocy ze względu na coraz większe zastrzeżenia odnośnie do brutalnego tłumienia przez burundyjski rząd protestów przeciwko próbom zapewnienia sobie trzeciej kadencji przez prezydenta Nkurunzizę;
N. mając na uwadze, że również Belgia ogłosiła zawieszenie wsparcia dla wyborów w Burundi, decydując się na wstrzymanie wypłaty połowy z kwoty 4 mln EUR przeznaczonej na wybory oraz wycofując się z finansowanego wspólnie z Holandią funduszu na wsparcie współpracy policyjnej w wysokości 5 mln EUR; mając na uwadze, że również Francja zawiesiła współpracę z Burundi w dziedzinie bezpieczeństwa, a Niemcy ogłosiły wycofanie się ze wszelkiej współpracy dwustronnej z rządem Burundi;
O. mając na uwadze, że prawo do wolności wypowiedzi jest zagwarantowane w burundyjskiej konstytucji oraz traktatach międzynarodowych i regionalnych ratyfikowanych przez Burundi, a także stanowi część krajowej strategii dobrych rządów oraz walki z korupcją, jak również jest niezbędnym warunkiem przeprowadzenia wolnych, uczciwych, przejrzystych i pokojowych wyborów, które umożliwią krajowi, wciąż odczuwającemu skutki konfliktu, wyjście z politycznego impasu;
P. mając na uwadze, że UE przyznała niedawno Burundi 432 mln EUR z Europejskiego Funduszu Rozwoju na lata 2014–2020, m.in. w celu przyczynienia się do lepszego sprawowania rządów i rozwoju społeczeństwa obywatelskiego;
1. wyraża głębokie zaniepokojenie pogarszającą się sytuacją polityczną i humanitarną w Burundi i całym regionie; wzywa do natychmiastowego zaprzestania przemocy i politycznego zastraszania przeciwników; składa wyrazy współczucia ofiarom przemocy oraz wyraża ubolewanie z powodu ofiar śmiertelnych, wzywa również do udzielenia natychmiastowej pomocy humanitarnej osobom, które zostały zmuszone do opuszczenia swoich domów;
2. zachęca wszystkich uczestników procesu wyborczego, w tym organy odpowiedzialne za organizację wyborów i służby bezpieczeństwa, aby dotrzymały zobowiązań podjętych w porozumieniu z Aruszy, przypominając, że porozumienie to zakończyło wojnę domową i stanowi podstawę burundyjskiej konstytucji; podkreśla znaczenie porozumienia opartego na konsensusie w sprawie kalendarza wyborów opracowanego na podstawie technicznej oceny sporządzonej przez ONZ;
3. ponownie podkreśla, że trwałe rozwiązanie obecnej sytuacji politycznej w interesie bezpieczeństwa i demokracji wszystkich obywateli Burundi może nastąpić jedynie w drodze dialogu i konsensusu z udziałem burundyjskiego rządu, opozycji i społeczeństwa obywatelskiego, zgodnie z porozumieniem z Aruszy i konstytucją Burundi; wzywa wszystkie podmioty burundyjskie do wznowienia dialogu na temat zagadnień będących przedmiotem rozbieżności; popiera zatem wysiłki mediacyjne prowadzone przez UA, EAC i ONZ, i jest gotowy wspierać realizację konkretnych działań zapowiedzianych ostatnio przez UA;
4. przypomina, że partnerstwo UE z Burundi podlega umowie z Kotonu i że wszystkie jej strony zobowiązane są do poszanowania i wdrożenia jej postanowień, zwłaszcza w odniesieniu do praw człowieka; zauważa, że Burundi również podpisało i ratyfikowało Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych oraz Afrykańską kartę praw człowieka i ludów, i w związku z tym zobowiązane jest do przestrzegania uniwersalnych praw człowieka i wolności wypowiedzi; w związku z tym wzywa rząd Burundi do umożliwienia przeprowadzenia szczerej i otwartej debaty politycznej, której nie towarzyszyłyby lęki przed zastraszaniem, i do powstrzymania się od nadużywania władzy sądowniczej do eliminacji przeciwników politycznych;
5. odnotowuje dialog, jaki odbył się pomiędzy UE a burundyjskimi władzami na mocy art. 8 umowy z Kotonu; niemniej uważa, że dochodzi do ustawicznych naruszeń kluczowych i podstawowych elementów umowy z Kotonu, zwłaszcza w obszarze podstawowych praw człowieka i zasad demokracji, w związku z czym wzywa Komisję do wszczęcia procedury z art. 96 umowy z Kotonu w celu podjęcia odpowiednich środków;
6. wzywa Komisję aby w tym celu w trybie natychmiastowym dokonała ponownej oceny pomocy UE celem jej przekierowania, zwiększenia wsparcia finansowego dla społeczeństwa obywatelskiego i przeznaczenia jej na pomoc humanitarną, zamiast wspierania centralnego budżetu, pamiętając przy tym godną pochwały rolę, jaką burundyjskie wojsko odegrało podczas misji pokojowej w Somalii;
7. przyłącza się do Rady do Spraw Zagranicznych z dnia 22 czerwca 2015 r., wzywając wiceprzewodniczącą Komisji/wysoką przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa do przygotowania wykazu ukierunkowanych środków ograniczających oraz wprowadzenia zakazu wydawania wiz i podróży wobec osób odpowiedzialnych za akty przemocy i represji oraz poważne naruszenia praw człowieka, oraz osób czynnie blokujących rozwiązanie o charakterze politycznym w ramach zaproponowanych przez UA i Wspólnotę Wschodnioafrykańską, jak również apeluje do wiceprzewodniczącej Komisji/wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa o podjęcie niezbędnych środków mających na celu zamrożenie aktywów tych osób w państwach członkowskich UE;
8. wyraża głębokie zaniepokojenie z powodu liczby ofiar oraz przypadków poważnych naruszeń praw człowieka od początku kryzysu, w szczególności nadużyć, których mieli się dopuścić członkowie Imbonerakure; zwraca uwagę na zastraszanie i ryzyko, na jakie narażeni są obrońcy praw człowieka, działacze polityczni i dziennikarze, oraz nieuzasadnione aresztowania członków partii opozycyjnej; wzywa do natychmiastowego i bezwarunkowego uwolnienia wszystkich osób zaaresztowanych za korzystanie z przysługującego im prawa do pokojowego gromadzenia się i do wolności wypowiedzi;
9. żąda natychmiastowego zaprzestania aktów przemocy i zastraszania ze strony Imbonerakure; wzywa CNDD-FDD do podjęcia natychmiastowych działań celem rozbrojenia młodzieżowej bojówki i uniemożliwienia jej członkom zastraszania i atakowania oponentów, a także do zadbania o to, by osoby odpowiedzialne za nadużycia zostały postawione przed sądem; wzywa do przeprowadzenia niezależnego dochodzenia międzynarodowego w sprawie oświadczeń, jakoby partia CNDD-FDD zbroiła i szkoliła swoją młodzieżówkę; apeluje również do przywódców partii opozycyjnych o zapobieganie przemocy wobec oponentów;
10. powtarza, że nie może być mowy o bezkarności osób odpowiedzialnych za poważne naruszenia praw człowieka i że osoby te powinny zostać pociągnięte do osobistej odpowiedzialności i stanąć przed sądem; przywiązuje szczególną wagę do bezzwłocznego rozmieszczenia obserwatorów praw człowieka i ekspertów wojskowych zapowiedzianych przez UA;
11. zauważa, że podejmowane przez pewne siły próby przekształcenia zamieszek w konflikt etniczny odnoszą niepowodzenie i że podziały polityczne w Burundi nie mają wyraźnie etnicznego charakteru; uważa, że wykazuje to sukces porozumień z Aruszy polegający na utworzeniu etnicznie zrównoważonego wojska i sił policyjnych;
12. w tym kontekście ponownie podkreśla znaczenie poszanowania kodeksu postępowania w kwestiach wyborczych oraz opracowanej za pośrednictwem ONZ wyborczej mapy drogowej, podpisanej przez decydentów politycznych w 2013 r., i w pełni popiera wysiłki ONZ i regionu mające na celu zahamowanie eskalacji przemocy politycznej;
13. wzywa do natychmiastowego zniesienia restrykcji wobec mediów oraz do odblokowania internetu, i ponownie potępia nawracające ataki na Radio Publique Africaine, będące jednym z głównym serwisów informacyjnych w kraju; uznaje, że wybory nie będą legalne, jeśli nie umożliwi się nieograniczonej działalności mediom oraz nie zaprzestanie się zastraszania dziennikarzy;
14. wyraża uznanie dla działań organizacji humanitarnych oraz władz krajów ościennych, które zaspokajają potrzeby osób, które uciekły z kraju w wyniku kryzysu, i które oferują ochronę uchodźcom; z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji Europejskiej o przeznaczeniu dodatkowego 1,5 mln EUR na poprawę sytuacji humanitarnej; ostrzega, niemniej jednak, że zarówno UE, jak i państwa członkowskie powinny natychmiast podwoić oferowaną pomoc, ze względu na masowy napływ uchodźców do i tak już osłabionego regionu, informacje o zachorowaniach na cholerę oraz niepokojące doniesienia o przemocy seksualnej; podkreśla znaczenie opracowania długoterminowej strategii dotyczącej nie tylko pomocy medycznej i żywnościowej, ale również ponownej integracji i wsparcia psychologicznego dla uchodźców;
15. wzywa UE i państwa członkowskie do realizacji wszystkich zobowiązań wynikających z opracowanego przez ONZ regionalnego planu działań w sprawie uchodźców z Burundi, który wymaga przeznaczenia 207 mln USD do września 2015 r. na wsparcie spodziewanych 200 tys. uchodźców z Burundi, również poprzez podwyższenie istniejących subsydiów dla regionu;
16. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, państwom członkowskim, rządowi Burundi i rządom krajów Regionu Wielkich Jezior, rządom Wspólnoty Wschodnioafrykańskiej, wiceprzewodniczącej Komisji/wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Federice Mogherini, Unii Afrykańskiej, sekretarzowi generalnemu ONZ, współprzewodniczącym Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE oraz Parlamentowi Panafrykańskiemu.