Έγγραφο συνόδου
8.9.2015 B8-0878/2015
ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ
εν συνεχεία δήλωσης της Αντιπροέδρου της Επιτροπής / Ύπατης Εκπροσώπου της Ένωσης για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας
σύμφωνα με το άρθρο 123 παράγραφος 2 του Κανονισμού
σχετικά με την κατάσταση στη Λευκορωσία
( 2015/2834(RSP) )
Heidi Hautala, Rebecca Harms
εξ ονόματος της Ομάδας Verts/ALE
Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την κατάσταση στη Λευκορωσία
( 2015/2834(RSP) )
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,
– έχοντας υπόψη τα προηγούμενα ψηφίσματά του για τη Λευκορωσία, και ιδίως εκείνα της 29ης Μαρτίου 2012 σχετικά με την κατάσταση στη Λευκορωσία[1] και της 16ης Φεβρουαρίου 2012 σχετικά με τη θανατική ποινή στη Λευκορωσία, και ιδίως την περίπτωση του Dzmitry Kanavalau και του Uladzislau Kavalyou[2],
– έχοντας υπόψη τη σύστασή του της 12ης Σεπτεμβρίου 2013 προς το Συμβούλιο, την Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης σχετικά με την πολιτική της ΕΕ έναντι της Λευκορωσίας[3],
– έχοντας υπόψη τη δήλωση της Αντιπροέδρου της Επιτροπής / Ύπατης Εκπροσώπου της Ένωσης για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας (ΑΕ/ΥΕ), Federica Mogherini, της 22ας Αυγούστου 2015, και του αρμόδιου Επιτρόπου για την πολιτική γειτονίας και τις διαπραγματεύσεις για τη διεύρυνση, Johannes Hahn, σχετικά με την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων στη Λευκορωσία,
– έχοντας υπόψη την κοινή δήλωση της διάσκεψης κορυφής για την Ανατολική Εταιρική Σχέση που πραγματοποιήθηκε στη Ρίγα στις 21-22 Μαΐου,
– έχοντας υπόψη το άρθρο 123, παράγραφος 2, του Κανονισμού του,
Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Λευκορωσία είναι ένα από τα ιδρυτικά μέλη της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ηγέτες της ΕΕ και των χωρών της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης διαβεβαίωσαν ότι αυτή εδράζεται σε μια κοινότητα αξιών και στις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών και στο κράτος δικαίου·
Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Λευκορωσία δήλωσε πρόσφατα τη βούλησή της να βελτιώσει και να εξομαλύνει τις σχέσεις της με την ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι η ανάπτυξη πραγματικής συνεργασίας και εταιρικής σχέσης μπορεί μόνο να βασίζεται σε κοινές αξίες και, ειδικότερα, όσον αφορά τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα·
Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι στις 22 Αυγούστου 2015 έξι πολιτικοί κρατούμενοι, οι οποίοι έλαβαν χάρη από τον Λουκατσένκο «με βάση την αρχή του ανθρωπισμού», ελευθερώθηκαν από φυλακές της Λευκορωσίας και επανενώθηκαν με τις οικογένειές τους·
Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι συνεχίζονται η πίεση και ο εκφοβισμός των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της κοινωνίας των πολιτών και των ακτιβιστών υπέρ της δημοκρατίας στη Λευκορωσία, με επιδρομές της αστυνομίας και κατάσχεση εξοπλισμού· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αρχές εξακολουθούν να χρησιμοποιούν την πρακτική των διοικητικών διώξεων κατά ανεξάρτητων δημοσιογράφων που συνεργάζονται με ξένα μέσα ενημέρωσης χωρίς διαπίστευση, και ότι τους τελευταίους μήνες έχουν διαπιστωθεί διάφορες τέτοιες περιπτώσεις·
Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει σταθερά προσηλωμένη στην περαιτέρω προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας του λόγου και των μέσων ενημέρωσης·
ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι στις 11 Οκτωβρίου θα διεξαχθούν προεδρικές εκλογές στη Λευκορωσία· λαμβάνοντας υπόψη ότι από το 1994 δεν έχουν διεξαχθεί στη χώρα ελεύθερες και δίκαιες εκλογές βάσει εκλογικής νομοθεσίας που συνάδει με τα διεθνή πρότυπα· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ΟΑΣΕ και το Γραφείο Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ODIHR) έχουν αναπτύξει τη μακροπρόθεσμη αποστολή εκλογικής παρατήρησης σε ολόκληρη τη Λευκορωσία και θα συντονίζουν το έργο των βραχυπρόθεσμων παρατηρητών· λαμβάνοντας υπόψη ότι θα εκδοθεί, όπως συνήθως, δήλωση προκαταρκτικών ευρημάτων και συμπερασμάτων την επόμενη των εκλογών και θα δημοσιευθεί τελική έκθεση σχετικά με την παρατήρηση ολόκληρης της εκλογικής διαδικασίας περίπου δύο μήνες μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας·
Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι κατά τα προηγούμενα έτη, οι σχέσεις ΕΕ-Λευκορωσίας σημείωσαν σχετική πρόοδο, όταν η Λευκορωσία έδειξε προθυμία στην ανάπτυξη εποικοδομητικών σχέσεων με την ΕΕ και παρατηρήθηκαν κάποιες προσπάθειες στη βελτίωση των συνθηκών για δραστηριότητες της κοινωνίας των πολιτών, της αντιπολίτευσης και του ελεύθερου Τύπου· λαμβάνοντας, εντούτοις, υπόψη ότι τα βίαια μέτρα που ακολούθησαν τις προεδρικές εκλογές του 2010, η κλιμάκωση των μέτρων της καταπιεστικής πολιτικής και το κύμα καταπίεσης κατά υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ανεξάρτητων μέσων μαζικής ενημέρωσης οδήγησαν σε σημαντική επιδείνωση των σχέσεων αυτών·
Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι στις 13 Ιουλίου και στις 31 Ιουλίου 2015 το Συμβούλιο αναθεώρησε τα περιοριστικά μέτρα κατά της Λευκορωσίας και τροποποίησε τον κατάλογο των προσώπων στα οποία έχει επιβληθεί απαγόρευση θεώρησης και πάγωμα περιουσιακών στοιχείων, αφαιρώντας ορισμένους αξιωματούχους και εταιρίες· λαμβάνοντας υπόψη ότι 175 πρόσωπα, μεταξύ των οποίων ο Αλεξάντερ Λουκατσένκο, υπόκεινται αυτή τη στιγμή σε απαγόρευση εισόδου, και ότι όλα αυτά τα πρόσωπα συν 18 οικονομικές οντότητες υπόκεινται σε πάγωμα περιουσιακών στοιχείων στην ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι τους προσεχείς μήνες θα γίνει αξιολόγηση των περιοριστικών μέτρων της ΕΕ, στην οποία θα ληφθούν υπόψη όλες οι τελευταίες εξελίξεις και όλοι οι άλλοι παράγοντες στη βάση των οποίων λήφθηκαν τα περιοριστικά μέτρα·
Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι στις 28 Ιουλίου 2015 η Λευκορωσία και η ΕΕ διεξήγαγαν διάλογο για τα ανθρώπινα δικαιώματα, στις Βρυξέλλες, επικεντρωμένο σε μια σειρά από ζητήματα, συμπεριλαμβανομένων της δημιουργίας Εθνικού Ιδρύματος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, της ελευθερίας της έκφρασης, του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι, της κατάργησης της θανατικής ποινής, της καταπολέμησης των βασανιστηρίων και της ταπεινωτικής μεταχείρισης, και των δικαιωμάτων των παιδιών·
Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Λευκορωσία είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που εφαρμόζει τη θανατική ποινή· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ημερομηνίες των εκτελέσεων δεν γίνονται γνωστές στις οικογένειες των καταδίκων και στο κοινό, η σορός των εκτελεσθέντων δεν παραδίδεται για ταφή στους συγγενείς ενώ δεν γνωστοποιείται ούτε ο τόπος ταφής·
ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με ορισμένες πηγές, η ΕΕ καταβάλλει προσπάθειες για την ανάπτυξη νέου τύπου οικονομικής συνεργασίας στο πλαίσιο της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης, η οποία θα συνδέει τη Λευκορωσία με την ΕΕ σε μικρότερο βαθμό συγκριτικά με τις συμφωνίες σύνδεσης, χωρίς να προβλέπονται τελωνειακά προνόμια, δεδομένου ότι η Λευκορωσία είναι μέλος της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης·
ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ευρωπαϊκός διάλογος για τον εκσυγχρονισμό της κοινωνίας της Λευκορωσίας που ξεκίνησε το 2012 είχε θετική επίπτωση στην έναρξη εποικοδομητικών συζητήσεων στην κοινωνία της Λευκορωσίας σχετικά με τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις στη χώρα και την ευαισθητοποίηση του κοινού για θέματα της ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι απαιτείται περαιτέρω ανάπτυξη όσον αφορά τον σχεδιασμό, τον σκοπό, τη στρατηγική, την επαρκή χρηματοδότηση και τη διοικητική δομή του διαλόγου αυτού, καθώς και καλύτερος συντονισμός με τις πρωτοβουλίες της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης·
ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Λευκορωσία έχει καταβάλει σημαντικές προσπάθειες και έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην κρίση στο ανατολικό τμήμα της Ουκρανίας, διευκολύνοντας τον διάλογο μεταξύ των μερών· λαμβάνοντας υπόψη ότι περισσότεροι από 27.000 ουκρανοί πρόσφυγες έχουν μεταβεί στη Λευκορωσία από τον Ιανουάριο του 2014·
ΙΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η κρατική επιχείρηση «Διεύθυνση κατασκευής πυρηνικών σταθμών παραγωγής ενέργειας», που υπάγεται στο Υπουργείο Ενέργειας, ανακοίνωσε ότι στις 6 Νοεμβρίου 2013 τοποθετήθηκε το πρώτο πυρηνικά ασφαλές μπετόν για τη μονάδα 1 του πυρηνικού σταθμού παραγωγής ενέργειας στο Όστροβετς· λαμβάνοντας υπόψη ότι η κατασκευή του πρώτου πυρηνικού σταθμού παραγωγής ενέργειας εγκρίθηκε με προεδρικό διάταγμα στις 2 Νοεμβρίου 2013· λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρώτη εκ των δύο μονάδων ισχύος 1.170 μεγαβάτ ηλεκτρικής ενέργειας (MWe) με τεχνολογία ρωσικού τύπου VVER (AES-2006) προγραμματίζεται να τεθεί σε λειτουργία έως το 2018 και η λειτουργία της δεύτερης μονάδας προγραμματίζεται έως το 2020·
1. εκφράζει ικανοποίηση για την ελευθέρωση των έξι πολιτικών κρατουμένων στις 22 Αυγούστου 2015 και καλεί τις αρχές της Λευκορωσίας να τους αποκαταστήσει και να τους αποδώσει και πάλι πλήρη ατομικά και πολιτικά δικαιώματα·
2. πιστεύει ότι αυτό αποτελεί σημαντικό βήμα για τη βελτίωση των σχέσεων με την ΕΕ, αλλά εξακολουθεί να εκφράζει σοβαρή ανησυχία για τη γενική κατάσταση των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών στη χώρα, η οποία επιδεινώνεται εδώ και καιρό·
3. τονίζει ότι έχουν σημειωθεί ορισμένα θετικά βήματα από τις αρχές της Λευκορωσίας κατά τα περασμένα έτη και ότι δόθηκαν δείγματα βελτίωσης όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις πολιτικές ελευθερίες στη χώρα, αλλά έπειτα η κατάσταση ξαφνικά επιδεινώθηκε εκ νέου·
4. ζητεί την άρση όλων των εμποδίων και των περιορισμών που έχουν επιβληθεί στην δημοκρατική αντιπολίτευση, σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και σε ΜΚΟ όσον αφορά την άσκηση της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι, της έκφρασης, της κυκλοφορίας, του συνέρχεσθαι ειρηνικά και της σκέψης, περιλαμβανομένης και της εξάλειψης τυχόν εμποδίων στην καταχώριση, και ζητεί την ορθή λειτουργία και παραλαβή της τεχνικής συνδρομής για διεθνή ανάπτυξη·
5. επαναλαμβάνει την έκκλησή του προς την Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Δημοκρατία να στηρίξουν με οικονομικά και πολιτικά μέσα τις προσπάθειες της κοινωνίας των πολιτών, των ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης και των μη κυβερνητικών οργανώσεων της Λευκορωσίας για την υποστήριξη των δημοκρατικών προσδοκιών του λαού της χώρας·
6. καλεί, στο πλαίσιο αυτό, την ΑΕ/ΥΕ, την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) και το Συμβούλιο να διεξαγάγουν ενδελεχή και ολοκληρωμένη αξιολόγηση της κατάστασης στη χώρα πριν την ανάληψη οιασδήποτε απόφασης σχετικά με την τελική χαλάρωση ή άρση των κυρώσεων της ΕΕ ή την ανάπτυξη σχέσεων με τη Λευκορωσία, καθώς και να διασφαλίσουν την πλήρη συμμετοχή του Κοινοβουλίου·
7. υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να διεξαχθούν οι επικείμενες προεδρικές εκλογές σύμφωνα με τα διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα και καλεί τις αρχές της χώρας, στο πλαίσιο αυτό, να συμμορφωθούν πλήρως με τις συστάσεις του ΟΑΣΕ/ODIHR για προηγούμενες εκλογές· τονίζει ότι όλοι οι υποψήφιοι και οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης πρέπει να λάβουν ανεμπόδιστη πρόσβαση σε όλα τα κυβερνητικά ελεγχόμενα μέσα επικοινωνίας και να τους επιτραπεί η συμμετοχή στις εκλογές σε ισότιμη βάση·
8. επισημαίνει τη διεξαγωγή του έκτου γύρου διαβουλεύσεων μεταξύ ΕΕ και Λευκορωσίας για θέματα εκσυγχρονισμού, στις Βρυξέλλες, στις 3 Σεπτεμβρίου 2015, όπου οι αντιπροσωπείες εξέτασαν τις προοπτικές συντονισμού σε βασικούς τομείς στη βάση των συμφωνιών του 2014 και του 2015· καλεί την ΕΥΕΔ και το Συμβούλιο να εξασφαλίσουν ότι η συμμετοχή των αρχών στον Διάλογο για τον εκσυγχρονισμό, μαζί και σε ισότιμη βάση με τη δημοκρατική αντιπολίτευση και την κοινωνία των πολιτών, θα διέπεται πάντα από πλήρη σεβασμό των δημοκρατικών αρχών και θα στοχεύει στην ανάπτυξη μιας βιώσιμης ανταγωνιστικής οικονομίας και στην προώθηση δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων και μιας πλουραλιστικής κοινωνίας, και του κράτους δικαίου·
9. υπενθυμίζει ότι η θανατική ποινή έχει εφαρμοστεί σε δέκα άτομα στη Λευκορωσία από το 2010, με τρεις εκτελέσεις το 2014 και με πιο πρόσφατη επιβολή θανατικής ποινής στις 18 Μαρτίου 2015· υπενθυμίζει την έκκλησή του για άμεσο μορατόριουμ όσον αφορά τις εκτελέσεις και, έπειτα, για κατάργηση της θανατικής ποινής·
10. εκφράζει την ανησυχία του για την απόφαση να κατασκευαστεί πυρηνικός σταθμός παραγωγής ενέργειας· καλεί τη Λευκορωσία να σταματήσει την ανέγερση του σταθμού αυτού έως ότου εκπονηθεί πραγματικά ανεξάρτητη εκτίμηση περιβαλλοντικού αντικτύπου για την κατασκευή και τη λειτουργία του, η οποία να συμμορφώνεται πλήρως προς την ισχύουσα διεθνή νομοθεσία όπως οι Συμβάσεις του Έσπο και του Άρχους, με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων.
11. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Αντιπρόεδρο/Ύπατη Εκπρόσωπο, στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή, στα κοινοβούλια και τις κυβερνήσεις των κρατών μελών, στις κοινοβουλευτικές συνελεύσεις του ΟΑΣΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης, και στις αρχές της Λευκορωσίας.