Dokument z posiedzenia

 

8.9.2015                                                                                                                  B8‑0878/2015

PROJEKT REZOLUCJI

złożony w następstwie oświadczenia wiceprzewodniczącej Komisji/ wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa

zgodnie z art. 123 ust. 2 Regulaminu

w sprawie sytuacji na Białorusi

( 2015/2834(RSP) )

Heidi Hautala, Rebecca Harms

w imieniu grupy Verts/ALE

 

B8‑0878/2015

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji na Białorusi

( 2015/2834(RSP) )

Parlament Europejski,

–       uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie Białorusi, w szczególności z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie sytuacji na Białorusi[1] oraz 16 lutego 2012 r. w sprawie kary śmierci na Białorusi, w szczególności w sprawie Dźmitryja Kanawałaua i Uładzisława Kawalioua[2],

–       uwzględniając swoje zalecenie z dnia 12 września 2013 r. dla Rady, Komisji i Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych w sprawie polityki UE wobec Białorusi[3],

–       uwzględniając oświadczenie wiceprzewodniczącej/ wysokiej przedstawiciel Federiki Mogherini oraz komisarza ds. europejskiej polityki sąsiedztwa i negocjacji w sprawie rozszerzenia Johannesa Hahna dotyczące uwolnienia więźniów politycznych na Białorusi z dnia 22 sierpnia 2015 r.,

–       uwzględniając wspólną deklarację ze szczytu Partnerstwa Wschodniego, który odbył się w Rydze w dniach 21–22 maja,

–       uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,

A.     mając na uwadze, że Białoruś jest jednym z członków założycieli Partnerstwa Wschodniego; mając na uwadze, że przywódcy UE i państw Europy Wschodniej wielokrotnie potwierdzali, że Partnerstwo Wschodnie opiera się na wspólnocie wartości oraz na zasadach wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz praworządności;

B.     mając na uwadze, że Białoruś niedawno zasygnalizowała wolę poprawy i normalizacji stosunków z UE; mając na uwadze, że rozwój autentycznej współpracy i partnerstwa może opierać się jedynie na wspólnych wartościach, w szczególności na demokracji i prawach człowieka;

C.     mając na uwadze, że w dniu 22 sierpnia 2015 r. sześciu więźniów politycznych ułaskawionych przez A. Łukaszenkę „na podstawie zasady humanitaryzmu” zostało zwolnionych z białoruskich więzień i wróciło do swoich rodzin;

D.     mając na uwadze, że na Białorusi nadal występują przypadki zastraszania obrońców praw człowieka, społeczeństwa obywatelskiego i działaczy prodemokratycznych oraz wywierania na nich presji, a policja dokonuje nalotów i konfiskaty sprzętu; mając na uwadze, że władze nadal stosują praktykę prześladowania administracyjnego niezależnych dziennikarzy pracujących dla zagranicznych mediów bez akredytacji, a w ostatnich miesiącach udokumentowano kilka takich przypadków;

E.     mając na uwadze, że Unia Europejska jest zdecydowanie oddana dalszej obronie praw człowieka na Białorusi, w tym obronie wolności słowa i wolności mediów;

F.     mając na uwadze, że w dniu 11 października odbędą się na Białorusi wybory prezydenckie; mając na uwadze, że od 1994 r. na Białorusi nie odbyły się wolne i uczciwe wybory na podstawie ordynacji wyborczej zgodnie z międzynarodowymi standardami; mając na uwadze, że OBWE/ODIHR prowadzi długoterminową misję obserwacji wyborów na całym terytorium Białorusi i będzie koordynować pracę obserwatorów krótkoterminowych; mając na uwadze, że zgodnie ze zwyczajem wstępne ustalenia i wnioski zostaną ogłoszone dzień po wyborach, a końcowe sprawozdanie z obserwacji całego procesu wyborczego zostanie opublikowane około dwa miesiące po zakończeniu tego procesu;

G.     mając na uwadze, że w poprzednich latach stosunki między UE a Białorusią nieco się poprawiły, gdy Białoruś okazała wolę rozwijania konstruktywnych stosunków z UE, oraz dało się zauważyć pewne dążenie do poprawy warunków działania społeczeństwa obywatelskiego, opozycji i wolnej prasy; mając jednak na uwadze, że po wyborach prezydenckich w 2010 r. zastosowano brutalne środki odwetowe, nastąpiło zacieśnienie polityki represyjnej i fala represji wobec obrońców praw człowieka i niezależnych mediów – co doprowadziło do istotnego pogorszenia tych stosunków;

H.     mając na uwadze, że w dniu 13 i 31 lipca 2015 r. Rada dokonała przeglądu środków ograniczających wobec Białorusi i wprowadziła zmiany w wykazie osób objętych zakazem wizowym i zamrożeniem aktywów, usuwając z niego niektórych urzędników państwowych i niektóre przedsiębiorstwa; mając na uwadze, że 175 osób, w tym Alaksandr Łukaszenka, jest obecnie objętych zakazem wjazdu na terytorium UE i wszystkich tych osób oraz 18 podmiotów gospodarczych dotyczy zamrożenie aktywów w UE; mając na uwadze, że ocena środków ograniczających UE ma się odbyć w najbliższych miesiącach, z uwzględnieniem najnowszych wydarzeń oraz wszelkich innych czynników, na podstawie których została podjęta decyzja o wprowadzeniu środków ograniczających;

I.      mając na uwadze, że w dniu 28 lipca 2015 r. UE i Republika Białorusi odbyły w Brukseli dialog na temat praw człowieka poświęcony szeregowi kwestii, m.in. utworzeniu krajowej instytucji praw człowieka, wolności słowa, zgromadzeń i zrzeszania się, karze śmierci, zwalczaniu tortur i niegodziwego traktowania oraz prawom dziecka;

J.      mając na uwadze, że Białoruś jest jedynym krajem europejskim, który stosuje karę śmierci; mając na uwadze, że daty egzekucji są nieznane rodzinom skazanych ani opinii publicznej, ciała osób straconych nie są wydawane krewnym w celu umożliwienia im przeprowadzenia pochówku, a informacja o miejscu pochówku nie jest udostępniana;

K.     mając na uwadze, że według niektórych źródeł UE prowadzi prace w celu stworzenia nowego rodzaju współpracy gospodarczej w ramach Partnerstwa Wschodniego, która połączyłaby Białoruś z UE w mniejszym stopniu niż układ o stowarzyszeniu, bez ustanawiania preferencji celnych, ponieważ Białoruś jest członkiem Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej;

L.     mając na uwadze, że zainicjowany w 2012 r. europejski dialog na rzecz modernizacji prowadzony ze społeczeństwem białoruskim pozytywnie wpłynął na rozpoczęcie konstruktywnej debaty w społeczeństwie białoruskim na temat reform, jakie są niezbędne w tym państwie, oraz na poziom wiedzy o UE; mając na uwadze, że niezbędny jest dalszy rozwój tego dialogu pod względem koncepcji, celu, strategii, odpowiedniego finansowania i struktury zarządzania, a także lepsze skoordynowanie go z inicjatywami Partnerstwa Wschodniego;

M.    mając na uwadze, że Białoruś poczyniła znaczne wysiłki i odegrała ważną rolę w kryzysie na wschodzie Ukrainy, ułatwiając stronom konfliktu dialog; mając na uwadze, że od stycznia 2014 r. na Białoruś dotarło ponad 27 000 uchodźców z Ukrainy;

N.     mając na uwadze, że państwowa Dyrekcja ds. Budowy Elektrowni Jądrowej podlegająca Ministerstwu Energetyki ogłosiła, że pierwszą zabezpieczającą warstwę betonu pod budowę bloku 1 elektrowni jądrowej w Ostrowcu wylano w dniu 6 listopada 2013 r.; mając na uwadze, że zezwolenia na budowę pierwszej elektrowni jądrowej udzielono dekretem prezydenckim z dnia 2 listopada 2013 r.; mając na uwadze, że pierwszy blok energetyczny o mocy 1170 MWe, skonstruowany w oparciu o rosyjską technologię VVER (AES-2006), ma zostać uruchomiony do 2018 r., a drugi blok – do 2020 r.;

1.      z zadowoleniem przyjmuje uwolnienie sześciu więźniów politycznych w dniu 22 sierpnia 2015 r. oraz apeluje do władz białoruskich o ich rehabilitację i pełne przywrócenie im praw obywatelskich i politycznych;

2.      jest zdania, że to ważny pierwszy krok w kierunku poprawy stosunków z UE, ale pozostaje głęboko zaniepokojony ogólną sytuacją w zakresie przestrzegania praw człowieka i podstawowych wolności w tym kraju, która od dawna się pogarsza;

3.      podkreśla, że władze białoruskie w minionych latach poczyniły pewne pozytywne kroki i odnotowano sygnały poprawy stanu przestrzegania praw człowieka i wolności obywatelskich w tym kraju, lecz następnie sytuacja się nagle znowu pogorszyła;

4.      apeluje o zniesienie wszelkich przeszkód i ograniczeń stawianych przed opozycją demokratyczną, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego oraz organizacjami pozarządowymi dotyczących korzystania z wolności zrzeszania się, słowa, przemieszczania się, pokojowego zgromadzania się i myśli, w tym o usunięcie wszelkich przeszkód w rejestracji, a także apeluje o prawidłowe funkcjonowanie i przyjmowanie pomocy technicznej na rzecz rozwoju międzynarodowego;

5.      ponownie apeluje do Komisji i Europejskiego Funduszu na rzecz Demokracji, aby środkami finansowymi i politycznymi wspierały wysiłki białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego, niezależnych mediów i organizacji pozarządowych na Białorusi mające na celu realizację demokratycznych aspiracji narodu białoruskiego;

6.      wzywa w związku z tym wiceprzewodniczącą/ wysoką przedstawiciel, Europejską Służbę Działań Zewnętrznych i Radę do przeprowadzenia wyczerpującej i kompleksowej oceny sytuacji w tym kraju przed podjęciem decyzji w sprawie ewentualnego złagodzenia lub zniesienia unijnych sankcji lub w sprawie rozwoju stosunków z Białorusią, a także do zapewnienia pełnego zaangażowania Parlamentu;

7.      podkreśla, jak ważne jest, by nadchodzące wybory prezydenckie przeprowadzono zgodnie z uznanymi na szczeblu międzynarodowym standardami, a także wzywa w związku z tym władze białoruskie do przestrzegania w pełni zaleceń OBWE/ODIHR sformułowanych w związku z poprzednimi wyborami; podkreśla, że wszystkim kandydatom i siłom opozycyjnym należy umożliwić nieograniczony dostęp do wszystkich kontrolowanych przez rząd środków przekazu oraz pozwolić im na udział w wyborach w oparciu o takie same zasady;

8.      odnotowuje, że w dniu 3 września 2015 r. w Brukseli odbyła się szósta tura konsultacji między UE a Białorusią w sprawie modernizacji, a delegacje omówiły perspektywy współpracy w kluczowych dziedzinach na podstawie porozumień osiągniętych w 2014 i 2015 r.; wzywa ESDZ i Radę do zadbania o to, aby udział władz w dialogu na rzecz modernizacji, wspólnie i na równi z opozycją demokratyczną i społeczeństwem obywatelskim, charakteryzował się pełnym poszanowaniem zasad demokracji, z myślą o rozwoju trwałej i konkurencyjnej gospodarki oraz wspieraniu reform demokratycznych, a także społeczeństwa pluralistycznego i praworządności;

9.      przypomina, że od 2010 r. przeprowadzono na Białorusi egzekucję 10 osób, natomiast w samym 2014 r. przeprowadzono trzy egzekucje, oraz że w dniu 18 marca 2015 r. wydano kolejny wyrok śmierci; ponawia swój apel o natychmiastowe moratorium na wykonywanie egzekucji, a następnie o zniesienie kary śmierci;

10.    wyraża zaniepokojenie decyzją o budowie elektrowni jądrowej; wzywa Białoruś do wstrzymania budowy tej elektrowni do czasu przeprowadzenia w pełni niezależnej oceny oddziaływania na środowisko dotyczącej jej budowy i eksploatacji, przy zachowaniu pełnej zgodności z obowiązującym prawem międzynarodowym, m.in. konwencjami z Espoo i Aarhus, oraz z udziałem wszystkich zainteresowanych stron;

11.    zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wiceprzewodniczącej/ wysokiej przedstawiciel, Radzie, Komisji, parlamentom i rządom państw członkowskich, zgromadzeniom parlamentarnym OBWE i Rady Europy oraz władzom białoruskim.

[1] Dz.U. C 257 z 6.9.2013, s. 9.
[2] Dz.U. C 249 z 30.8.2013, s. 57.
[3] Teksty przyjęte, P7_TA(2013)0382