Zittingsdocument

 

B8-1006/2015

5.10.2015

ONTWERPRESOLUTIE

naar aanleiding van de vraag met verzoek om mondeling antwoord B8-0761/2015

ingediend overeenkomstig artikel 128, lid 5, van het Reglement

over de doodstraf

( 2015/2879(RSP) )

Beatriz Becerra Basterrechea, Nedzhmi Ali, Petras Auštrevičius, Izaskun Bilbao Barandica, Dita Charanzová, Philippe De Backer, Marielle de Sarnez, Gérard Deprez, Martina Dlabajová, Fredrick Federley, Juan Carlos Girauta Vidal, Nathalie Griesbeck, Marian Harkin, Ivan Jakovčić, Anneli Jäätteenmäki, Kaja Kallas, Ilhan Kyuchyuk, Alexander Graf Lambsdorff, Louis Michel, Javier Nart, Urmas Paet, Maite Pagazaurtundúa Ruiz, Jozo Radoš, Marietje Schaake, Pavel Telička, Ramon Tremosa i Balcells, Ivo Vajgl, Johannes Cornelis van Baalen, Hilde Vautmans, Cecilia Wikström

namens de ALDE-Fractie

 

B8-1006/2015

Resolutie van het Europees Parlement over de doodstraf

( 2015/2879(RSP) )

Het Europees Parlement,

–       gezien zijn eerdere resoluties over de afschaffing van de doodstraf, in het bijzonder die van 7 oktober 2010 over de Werelddag tegen de doodstraf[1],

–       gezien de gezamenlijke verklaring van Federica Mogherini, vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Europese Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, en Thorbjørn Jagland, secretaris-generaal van de Raad van Europa, ter gelegenheid van de Europese dag en de Werelddag tegen de doodstraf op 10 oktober 2014,

–       gezien de protocollen 6 en 13 bij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens,

–       gezien artikel 2 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie,

–       gezien de richtsnoeren van de EU inzake de doodstraf,

–       gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten en het tweede facultatief protocol ervan,

–       gezien de studie over de impact van het drugsprobleem in de wereld op de uitoefening van de mensenrechten, die de hoge VN-commissaris voor de mensenrechten in september 2015 heeft uitgebracht,

–       gezien de resoluties van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, met name die van 18 december 2014 over het moratorium op de toepassing van de doodstraf (A/RES/69/186),

–       gezien de Werelddag en de Europese dag tegen de doodstraf die op de tiende oktober van elk jaar wordt gehouden,

–       gezien de slotverklaring van het vijfde Wereldcongres tegen de doodstraf dat van 12 t/m 15 juni 2013 in Madrid werd gehouden,

–       gezien de vraag aan de Raad over de doodstraf ( O-000103/2015 – B8-0761/2015 ),

–       gezien artikel 128, lid 5, en artikel 123, lid 2, van zijn Reglement,

A.     overwegende dat de Europese Unie sterk en principieel gekant is tegen de doodstraf en een universeel moratorium met het oog op de wereldwijde afschaffing ervan als een van de belangrijkste doelstellingen van het mensenrechtenbeleid van de Unie beschouwt;

B.     overwegende dat de Werelddag tegen de doodstraf op 10 oktober 2015 gericht is op "bewustmaking rond de toepassing van de doodstraf voor drugsgerelateerde delicten";

C.     overwegende dat volgens het Bureau van de hoge commissaris voor de mensenrechten van de VN meer dan 160 lidstaten van de VN, met uiteenlopende rechtsstelsels, tradities, culturen en religieuze achtergronden, de doodstraf hebben afgeschaft of niet meer toepassen;

D.     overwegende dat volgens de meest recente cijfers van minstens 2 466 mensen in 55 landen bekend is dat zij in 2014 ter dood zijn veroordeeld – een toename met bijna 23 % ten opzichte van 2013; overwegende dat er wereldwijd ten minste 607 terechtstellingen hebben plaatsgevonden; overwegende dat de stijging van het aantal doodvonnissen nauw verband houdt met uitspraken in massaprocessen betreffende terrorisme-gerelateerde delicten in landen zoals Egypte; overwegende dat doodvonnissen en terechtstellingen in 2015 schering en inslag blijven;

E.     overwegende dat 33 landen de doodstraf opleggen voor drugsgerelateerde delicten, hetgeen leidt tot circa 1 000 terechtstellingen per jaar; overwegende dat het bekend is dat de doodstraf voor dergelijke delicten in 2015 is voltrokken in China, Iran, Indonesië en Saudi-Arabië; overwegende dat in 2015 nog steeds doodvonnissen werden opgelegd voor drugsgerelateerde delicten in China, Indonesië, Iran, Koeweit, Maleisië, Saudi-Arabië, Sri Lanka, de Verenigde Arabische Emiraten en Vietnam; overwegende dat deze delicten betrekking kunnen hebben op verschillende aanklachten in verband met drugshandel of -bezit;

F.     overwegende dat de doodstraf geen afschrikwekkend effect heeft op drugshandel; overwegende dat de overgrote meerderheid van terdoodveroordeelden voor drugsdelicten in de hiërarchie van de drugshandel tot de onderste geledingen behoren;

G.     overwegende dat er de afgelopen 12 maanden wereldwijd sprake was van een heropleving van de toepassing van de doodstraf voor drugsdelicten, waarbij een aantal landen aanzienlijk meer mensen heeft terechtgesteld wegens drugsgerelateerde delicten, heeft getracht de doodstraf voor drugsdelicten opnieuw in te voeren, of een einde heeft gemaakt aan een langdurig moratorium op de doodstraf;

H.     overwegende dat Iran in de eerste helft van 2015 naar verluidt 394 drugsdelinquenten heeft terechtgesteld, ten opzichte van 367 in heel 2014; overwegende dat de helft van alle doodvonnissen in Saudi-Arabië dit jaar zijn voltrokken wegens drugsdelicten, vergeleken met slechts 4 % van het totale aantal in 2010; overwegende dat in Pakistan ten minste 112 drugsdelinquenten in afwachting zijn van de doodstraf;

I.      overwegende dat tientallen Europese onderdanen in derde landen terechtgesteld dreigen te worden, velen van hen wegens drugsgerelateerde delicten;

J.      overwegende dat veel personen, ongeacht hun legale status, zijn veroordeeld tot de doodstraf en vervolgens zijn terechtgesteld onder omstandigheden en volgens wettelijke procedures die vaak niet volledig voldoen aan het recht op een eerlijk proces en het recht om niet te worden gefolterd en op andere wijze te worden mishandeld, wat neerkomt op een rechterlijke dwaling; overwegende dat terechtstellingen onomkeerbaar zijn en definitief;

K.     overwegende dat in artikel 6, lid 2, van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten is bepaald dat de doodstraf uitsluitend mag worden opgelegd voor de "ernstigste misdrijven"; overwegende dat het Mensenrechtencomité van de VN en de speciale VN-rapporteurs inzake buitengerechtelijke, standrechtelijke en willekeurige executies en inzake foltering hebben verklaard dat de doodstraf niet zou mogen worden opgelegd voor drugsgerelateerde delicten; overwegende dat de verplichte oplegging van de doodstraf en de voltrekking ervan wegens drugsgerelateerde delicten in strijd zijn met het internationaal recht en internationale normen;

L.     overwegende dat het Internationale Comité van toezicht op verdovende middelen er bij de landen die de doodstraf opleggen op heeft aangedrongen deze af te schaffen voor drugsgerelateerde delicten;

M.    overwegende dat de Commissie en de lidstaten ten minste 60 miljoen EUR hebben geschonken aan de programma's op het gebied van drugsbestrijding van het VN-Bureau voor drugs- en misdaadbestrijding (UNODC), die gericht zijn op de opsporing van drugsdelicten in landen die de doodstraf voor drugsdelicten actief toepassen;

N.     overwegende dat de Commissie in het kader van het instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede (IcSP) en het voorgaande instrument, het stabiliteitsinstrument, twee grootschalige regionale maatregelen op het gebied van drugsbestrijding heeft voorgesteld, te weten de programma's voor de cocaïne- en heroïneroute, waar landen onder vallen die de doodstraf opleggen wegens drugsdelicten; overwegende dat de Commissie uit hoofde van artikel 10 van de IcSP-verordening verplicht is gebruik te maken van operationele richtsnoeren voor de eerbiediging van de mensenrechten en het humanitair recht in verband met maatregelen tegen georganiseerde misdaad;

O.     overwegende dat de EU-regeling voor de controle op de export van goederen die kunnen worden gebruikt voor de doodstraf momenteel wordt geactualiseerd;

1.      veroordeelt andermaal de toepassing van de doodstraf en is groot voorstander van de invoering van een moratorium op de doodstraf, als stap in de richting van de afschaffing ervan; benadrukt eens te meer dat de afschaffing van de doodstraf ertoe bijdraagt de menselijke waardigheid te versterken;

2.      wijst er andermaal op dat de doodstraf onverenigbaar is met waarden als eerbied voor de menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, en dat elke lidstaat die de doodstraf opnieuw invoert zich schuldig maakt aan de schending van de Verdragen en het EU-Handvest van de grondrechten;

3.      veroordeelt alle terechtstellingen, waar zij ook plaatsvinden; blijft uiterst bezorgd over de oplegging van de doodstraf aan minderjarigen en personen met een mentale of verstandelijke handicap en verzoekt om onmiddellijke, definitieve beëindiging van deze praktijken, die een inbreuk vormen op internationale normen op het gebied van de mensenrechten; spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de recente massaprocessen die geleid hebben tot een sterke stijging van het aantal doodvonnissen;

4.      dringt er bij de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) en de lidstaten op aan de strijd tegen de toepassing van de doodstraf voort te zetten en landen waar de doodstraf nog steeds wordt toegepast dringend op te roepen om te voldoen aan internationale minimumnormen, om het toepassingsgebied en de toepassing van de doodstraf in te perken, en om duidelijke en correcte cijfers over het aantal veroordelingen en terechtstellingen te publiceren; dringt er bij de EDEO op aan waakzaam te blijven voor ontwikkelingen in alle landen van de wereld, met name Wit-Rusland als het enige Europese land dat vasthoudt aan de doodstraf, en alle beschikbare middelen om invloed uit te oefenen te gebruiken;

5.      dringt er bij de regering van de Verenigde Staten en bij de regeringen van de afzonderlijke staten van de VS op aan om de doodstraf af te schaffen zodat de VS en de EU gezamenlijk kunnen optrekken om de doodstraf wereldwijd te bestrijden;

6.      dringt er bij de landen waar de doodstraf is afgeschaft, of waar sprake is van een langdurig moratorium op de doodstraf, op aan om de doodstraf niet opnieuw in te voeren, en moedigt hen aan hun ervaringen in dit verband te delen;

7.      blijft er volledig van overtuigd dat de doodstraf geen afschrikwekkend effect heeft voor wat drugshandel betreft of voorkomt dat individuen het slachtoffer worden van drugsmisbruik; verzoekt landen waar de doodstraf nog bestaat alternatieven voor de doodstraf wegens drugsdelicten in te voeren, die met name gericht zijn op drugspreventie- en schadebeperkingsprogramma's;

8.      beveelt de Commissie en de lidstaten nogmaals aan de afschaffing van de doodstraf voor drugsgerelateerde delicten als voorwaarde te hanteren voor financiële bijstand, technische bijstand, capaciteitsopbouw en andere ondersteuning van het beleid inzake de opsporing van drugsdelicten;

9.      dringt er bij de EDEO op aan, bij de follow-up van de E3+3 onderhandelingen, het hoge aantal terechtstellingen van plegers van drugsgerelateerde misdrijven in de Islamitische Republiek van Iran aan de orde te stellen;

10.    verzoekt de Commissie en de lidstaten het categorische beginsel dat EU-hulp en -bijstand niet bevorderlijk mogen zijn voor wetshandhavingsactiviteiten die leiden tot doodvonnissen en de terechtstelling van gearresteerde personen, kracht bij te zetten;

11.    dringt er bij de Commissie op aan de controles op de export van goederen die gebruikt kunnen worden voor de doodstraf te intensiveren;

12.    is bezorgd over het gebrek aan transparantie over de hulp en bijstand op het gebied van drugsbestrijding die de Commissie en de lidstaten bieden aan de activiteiten gericht op de opsporing van drugsdelicten in landen die de doodstraf voor drugsdelicten toepassen; verzoekt de Commissie een jaarrekening te publiceren van haar financiering voor programma's op het gebied van drugsbestrijding in landen die nog steeds de doodstraf toepassen voor drugsdelicten;

13.    dringt er bij de Commissie op aan om onverwijld uitvoering te geven aan de operationele richtsnoeren zoals vastgelegd in artikel 10 van de IcSP-verordening, om deze strikt toe te passen op de programma's voor de cocaïne- en heroïneroute;

14.    dringt er bij de Commissie op aan de aanbeveling in het EU-actieplan inzake drugs (2013-2016) om een "instrument voor aansturing ten aanzien van mensenrechten en voor effectbeoordeling" te ontwikkelen en toe te passen, teneinde te zorgen voor "daadwerkelijke mainstreaming van mensenrechten in het extern drugsoptreden van de EU";

15.    dringt erop aan dat de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO), de Commissie en de lidstaten sturing geven aan een allesomvattend en effectief Europees beleid inzake de doodstraf met betrekking tot de tientallen Europese onderdanen die in derde landen in afwachting zijn van hun terechtstelling, welk beleid krachtige en aangevulde regelingen moet omvatten ten aanzien van identificatie, verlening van rechtsbijstand en diplomatieke vertegenwoordigingen;

16.    dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan te waarborgen dat tijdens de bijzondere zitting van de Algemene Vergadering van de VN over de drugsproblematiek in de wereld, die gepland staat voor april 2016, het gebruik van de doodstraf voor drugsgerelateerde misdrijven aan de orde wordt gesteld, en veroordeelt de toepassing ervan;

17.    steunt alle VN-organisaties, intergouvernementele regionale organen en ngo's bij hun niet-aflatende inspanningen om landen ertoe te bewegen de doodstraf af te schaffen; benadrukt de essentiële rol van het maatschappelijk middenveld in dit opzicht; verzoekt de Commissie de projecten op dit gebied te blijven financieren als prioriteit van het Europees instrument voor democratie en mensenrechten;

18.    is verheugd dat het aantal staten dat partij is bij het tweede facultatieve protocol bij het IVBPR, dat de afschaffing van de doodstraf ten doel heeft, door een aantal recente ratificaties is gestegen tot 81; roept alle staten die geen partij zijn bij het protocol, het onmiddellijk te bekrachtigen;

19.    verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de secretaris-generaal van de VN, de voorzitter van de Algemene Vergadering van de VN en de regeringen van de lidstaten van de VN.

[1] PB C 371 E van 20.12.2011, blz. 5.