Dokument z posiedzenia
5.10.2015
PROJEKT REZOLUCJI
złożony w następstwie pytania wymagającego odpowiedzi ustnej B8‑0761/2015
zgodnie z art. 128 ust. 5 Regulaminu
w sprawie kary śmierci
( 2015/2879(RSP) )
Beatriz Becerra Basterrechea, Nedzhmi Ali, Petras Auštrevičius, Izaskun Bilbao Barandica, Dita Charanzová, Philippe De Backer, Marielle de Sarnez, Gérard Deprez, Martina Dlabajová, Fredrick Federley, Juan Carlos Girauta Vidal, Nathalie Griesbeck, Marian Harkin, Ivan Jakovčić, Anneli Jäätteenmäki, Kaja Kallas, Ilhan Kyuchyuk, Alexander Graf Lambsdorff, Louis Michel, Javier Nart, Urmas Paet, Maite Pagazaurtundúa Ruiz, Jozo Radoš, Marietje Schaake, Pavel Telička, Ramon Tremosa i Balcells, Ivo Vajgl, Johannes Cornelis van Baalen, Hilde Vautmans, Cecilia Wikström
w imieniu grupy ALDE
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie kary śmierci
( 2015/2879(RSP) )
Parlament Europejski,
– uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie zniesienia kary śmierci, w szczególności rezolucję z dnia 7 października 2010 r. w sprawie Światowego Dnia przeciwko Karze Śmierci[1],
– uwzględniając wspólne oświadczenie wiceprzewodniczącej Komisji/ wysokiej przedstawiciel Unii Europejskiej do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Federiki Mogherini oraz sekretarza generalnego Rady Europy Thorbjørna Jaglanda w sprawie Europejskiego i Światowego Dnia przeciwko Karze Śmierci przypadającego w dniu 10 października 2014 r.,
– uwzględniając protokoły 6 i 13 europejskiej konwencji praw człowieka,
– uwzględniając art. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej,
– uwzględniając wytyczne UE w sprawie kary śmierci,
– uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych oraz jego drugi protokół fakultatywny,
– uwzględniając badanie na temat wpływu ogólnoświatowego problemu narkotyków na korzystanie z praw człowieka, opublikowane przez Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka we wrześniu 2015 r.,
– uwzględniając rezolucje Zgromadzenia Ogólnego ONZ, zwłaszcza rezolucję z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie moratorium na wykonywanie kary śmierci (A/RES/69/186),
– uwzględniając obchodzony co roku w dniu 10 października Światowy i Europejski Dzień przeciwko Karze Śmierci,
– uwzględniając deklarację końcową przyjętą na 5. Światowym Kongresie Przeciw Karze Śmierci, który odbył się w Madrycie w dniach 12–15 czerwca 2013 r.,
– uwzględniając pytanie skierowane do Rady w sprawie kary śmierci ( O-000103/2015 – B8–0761/2015 ),
– uwzględniając art. 128 ust. 5 i art. 123 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że Unia Europejska zajmuje zdecydowane i zasadnicze stanowisko przeciwko karze śmierci, w ramach którego ustanowiła powszechne moratorium na jej wykonywanie z myślą o powszechnym zniesieniu kary śmierci, które stanowi główny cel polityki Unii w zakresie praw człowieka;
B. mając na uwadze, że tematem przewodnim Światowego Dnia przeciwko Karze Śmierci w dniu 10 października 2015 r. jest „uświadamianie na temat stosowania kary śmierci za przestępstwa związane z narkotykami”;
C. mając na uwadze, że według biura Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka ponad 160 państw członkowskich ONZ – o różnych systemach prawnych, tradycjach, kulturach i uwarunkowaniach religijnych – zniosło karę śmierci albo jej nie praktykuje;
D. mając na uwadze, że zgodnie z najnowszymi danymi w 2014 r. na śmierć zostało skazanych co najmniej 2466 osób w 55 krajach, co stanowi wzrost o niemal 23% w porównaniu z 2013 r.; mając na uwadze, że w 2014 r. na świecie wykonano co najmniej 607 wyroków; mając na uwadze, że wzrost liczby wyroków kary śmierci jest ściśle związany z orzeczeniami sądów w masowych procesach w odpowiedzi na akty terroryzmu w krajach takich jak Egipt; mając na uwadze, że wyroki śmierci i egzekucje postępują w alarmującym tempie w 2015 r.;
E. mając na uwadze, że 33 państwa stosują karę śmierci za przestępstwa związane z narkotykami, co prowadzi do około 1000 egzekucji rocznie; mając na uwadze, że powszechnie wiadomo, iż w 2015 r. wykonywano karę śmierci za tego typu przestępstwa w Chinach, Iranie, Indonezji i Arabii Saudyjskiej; mając na uwadze, że karę śmierci orzekano w 2015 r. w przypadku przestępstw związanych z narkotykami w Chinach, Indonezji, Iranie, Kuwejcie, Malezji, Arabii Saudyjskiej, na Sri Lance, w Zjednoczonych Emiratach Arabskich i w Wietnamie; mając na uwadze, że te przestępstwa mogą obejmować różne zarzuty związane z handlem narkotykami czy posiadaniem narkotyków;
F. mając na uwadze, że stosowanie kary śmieci nie odstrasza od handlu narkotykami; mając na uwadze, że znaczna większość osób skazanych na śmierć w związku z przestępstwami narkotykowymi znajduje się na dole hierarchii handlarzy narkotyków;
G. mając na uwadze, że w ostatnich 12 miesiącach na całym świecie ponownie doszło do wzmożonego stosowania kary śmierci za przestępstwa związane z narkotykami, przy czym w niektórych państwach wykonywanie egzekucji za przestępstwa związane z narkotykami następuje w znacznie przyśpieszonym tempie w dążeniu do przywrócenia kary śmierci za przestępstwa związane z narkotykami lub zniesienia wieloletniego moratorium na wykonywanie kary śmierci;
H. mając na uwadze, że w pierwszej połowie 2015 r. Iran podobno wykonał egzekucję na 394 winnych przestępstw związanych z narkotykami, przy czym w całym roku 2014 wykonano 367 egzekucji; mając na uwadze, że w bieżącym roku w Arabii Saudyjskiej połowa wszystkich przypadków wykonania kary śmierci dotyczyła przestępstw związanych z narkotykami, podczas gdy w 2010 r. odsetek ten wynosił 4%; mając na uwadze, że w Pakistanie 112 osób oczekuje na wykonanie kary śmierci za przestępstwa związane z narkotykami;
I. mając na uwadze, że na wykonanie kary śmierci w państwach trzecich oczekują dziesiątki europejskich obywateli, a na wielu z nich wyrok ten wydano w związku z przestępstwami związanymi z narkotykami;
J. mając na uwadze, że wiele osób, niezależnie od ich sytuacji prawnej, jest skazywanych na karę śmierci, a następnie dokonuje się na nich egzekucji w okolicznościach i w ramach procesów karnych, które często nie przestrzegają w pełni prawa do uczciwego procesu, prawa do ochrony przed torturami i innymi formami okrutnego traktowania, w związku z czym można je uznać za pomyłkę sądową; mając na uwadze, że egzekucje są nieodwracalne i ostateczne;
K. mając na uwadze, że według art. 6 ust. 2 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych karę śmierci można stosować wyłącznie w przypadku „najpoważniejszych przestępstw”; mając na uwadze, że Komitet Praw Człowieka ONZ i specjalni sprawozdawcy ONZ ds. pozasądowych, doraźnych lub arbitralnych egzekucji oraz ds. tortur oświadczyli, iż kara śmierci nie powinna być orzekana w przypadkach przestępstw związanych z narkotykami; mając na uwadze, że obowiązkowy charakter kary śmierci i jej stosowanie w przypadku przestępstw związanych z narkotykami stoją w sprzeczności z prawem międzynarodowym i normami międzynarodowymi;
L. mając na uwadze, że Międzynarodowy Organ Kontroli Środków Odurzających nawołuje państwa stosujące karę śmierci do jej zniesienia w przypadku przestępstw związanych z narkotykami;
M. mając na uwadze, że Komisja i państwa członkowskie przekazały co najmniej 60 mln EUR na realizowane przez Biuro NZ ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC) programy walki z narkotykami skupiające się na zwalczaniu narkotyków w krajach, które aktywnie stosują karę śmierci za przestępstwa związane z narkotykami;
N. mając na uwadze, że w ramach unijnego Instrumentu na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju (IcSP) i jego poprzednika, Instrumentu na rzecz Stabilności, Komisja zainicjowała dwa regionalne działania na szeroką skalę mające na celu zwalczanie narkotyków – programy dotyczące szlaku kokainowego i szlaku heroinowego, które obejmują swoim zasięgiem kraje stosujące karę śmierci za przestępstwa związane z narkotykami; mając na uwadze, że na mocy art. 10 rozporządzenia w sprawie IcSP Komisja jest zobowiązana do stosowania wytycznych operacyjnych dotyczących przestrzegania praw człowieka i prawa humanitarnego w działaniach mających na celu zwalczanie przestępczości zorganizowanej;
O. mając na uwadze, że obecnie trwa aktualizacja unijnego systemu kontroli wywozu produktów, które mogą być stosowane do wykonywania kary śmierci;
1. jeszcze raz potępia stosowanie kary śmierci oraz zdecydowanie popiera wprowadzenie moratorium na tę karę jako rozwiązanie zmierzające do jej zniesienia; ponownie podkreśla, że zniesienie kary śmierci przyczyni się do podniesienia godności ludzkiej;
2. przypomina, że kara śmierci jest niezgodna z takimi wartościami jak poszanowanie ludzkiej godności, wolność, demokracja, równość, praworządność i przestrzeganie praw człowieka, na których opiera się Unia, oraz że każde państwo członkowskie przywracające karę śmierci działałoby sprzecznie z Traktatami i Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej;
3. potępia wszelkie egzekucje niezależnie od tego, gdzie mają miejsce; w dalszym ciągu jest głęboko zaniepokojony orzekaniem kary śmierci w przypadku nieletnich oraz osób upośledzonych umysłowo lub intelektualnie i wzywa do bezzwłocznego i definitywnego zaprzestania tej praktyki, która jest pogwałceniem międzynarodowych standardów praw człowieka; wyraża głęboki niepokój w związku z niedawnymi masowymi procesami, które doprowadziły do znacznego wzrostu liczby wyroków śmierci;
4. wzywa Europejską Służbę Działań Zewnętrznych (ESDZ) i państwa członkowskie do dalszej walki ze stosowaniem kary śmierci oraz stanowczo nawołuje państwa, które nadal wykonują karę śmierci, do dostosowania się do minimalnych norm międzynarodowych, do ograniczenia zakresu i stosowania kary śmierci, a także do opublikowania jasnych i rzetelnych danych dotyczących liczby wyroków i egzekucji; wzywa ESDZ do zachowania czujności w odniesieniu do rozwoju sytuacji we wszystkich krajach – zwłaszcza na Białorusi, która jest jedynym krajem europejskim stosującym karę śmierci – oraz do wykorzystania wszystkich środków oddziaływania pozostających do jej dyspozycji;
5. wzywa rząd Stanów Zjednoczonych i rządy poszczególnych stanów USA do zniesienia kary śmierci, tak aby USA i UE mogły się wspólnie zająć kwestią kary śmierci na całym świecie;
6. wzywa państwa, które zniosły karę śmierci lub wprowadziły obowiązujące od wielu lat moratoria na jej wykonywanie, do powstrzymania się od przywracania kary śmierci, a także zachęca je do dzielenia się zgromadzonymi w tym obszarze doświadczeniami;
7. pozostaje w pełni przekonany co do tego, że wyroki śmierci nie zniechęcają do procederu handlu narkotykami i nie zapobiegają ofiarom nadużywania narkotyków; wzywa kraje, w których obowiązuje kara śmierci, do wprowadzenia alternatywnych kar w przypadku przestępstw związanych z narkotykami, które to kary skupiają się w szczególności na programach profilaktyki narkotykowej i programach zmniejszania szkód;
8. przypomina kierowane do Komisji i państw członkowskich zalecenie, by zniesienie kary śmierci za przestępstwa związane z narkotykami było warunkiem otrzymywania pomocy finansowej, pomocy technicznej, wsparcia w zakresie budowania zdolności oraz wsparcia na wdrażanie polityki antynarkotykowej;
9. wzywa ESDZ, aby w następstwie negocjacji E3+3 zajęła się problemem wysokiej liczby egzekucji winnych przestępstw związanych z narkotykami w Islamskiej Republice Iranu;
10. wzywa Komisję i państwa członkowskie do potwierdzenia niepodważalnej zasady, że europejska pomoc i wsparcie nie mogą ułatwiać działań w zakresie egzekwowania prawa prowadzących do wydawania i wykonywania wyroków śmierci na osobach zatrzymanych w wyniku tych działań;
11. wzywa Komisję do wzmocnienia kontroli eksportu produktów, które mogą być wykorzystywane do wykonywania kary śmierci;
12. jest zaniepokojony brakiem przejrzystości wokół pomocy i wsparcia działalności antynarkotykowej, udzielanych przez Komisję i państwa członkowskie do celów operacji zwalczania narkotyków w krajach, które stosują karę śmierci za przestępstwa związane z narkotykami; domaga się, aby Komisja opublikowała roczne sprawozdanie z finansowania programów antynarkotykowych w krajach utrzymujących karę śmierci za przestępstwa związane z narkotykami;
13. wzywa Komisję do wdrożenia bez dalszych opóźnień wytycznych operacyjnych określonych w art. 10 rozporządzenia w sprawie IcSP oraz do ich ścisłego stosowania w programach dotyczących szlaku kokainowego i heroinowego;
14. wzywa Komisję do zastosowania się do zalecenia zawartego w planie działania UE w zakresie walki z narkotykami (2013–2016), zgodnie z którym opracowanie i wdrożenie „wytycznych w zakresie praw człowieka i narzędzia oceny skutków” mają na celu dopilnowanie, by prawa człowieka były „skuteczne wbudowanie w zewnętrzne działania UE związane z narkotykami”;
15. wzywa Europejską Służbę Działań Zewnętrznych (ESDZ), Komisję i państwa członkowskie do określenia wytycznych dotyczących kompleksowej i skutecznej polityki europejskiej w zakresie kary śmierci w odniesieniu do dziesiątek europejskich obywateli oczekujących na wykonanie wyroku w państwach trzecich, która to polityka powinna obejmować solidne i wzmocnione mechanizmy z zakresu systemu identyfikacji, świadczenia pomocy prawnej i przedstawicielstwa dyplomatycznego;
16. wzywa UE i jej państwa członkowskie do dopilnowania, aby podczas sesji specjalnej Zgromadzenia Ogólnego ONZ w sprawie ogólnoświatowego problemu narkotyków, która ma się odbyć w kwietniu 2016 r., podjęto problem stosowania kary śmierci za przestępstwa związane z narkotykami oraz potępiono jej stosowanie;
17. popiera wszystkie agencje ONZ, regionalne organy międzyrządowe i organizacje pozarządowe w ich nieustannych wysiłkach, aby zachęcić państwa do zniesienia kary śmierci; podkreśla ważną działalność społeczeństwa obywatelskiego w tym zakresie; wzywa Komisję do dalszego finansowania projektów w tej dziedzinie, jako priorytetu Europejskiego Instrumentu na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka;
18. wyraża zadowolenie w związku z niedawnymi ratyfikacjami drugiego protokołu fakultatywnego do ICCPR dotyczącego zniesienia kary śmierci, w wyniku których liczba jego państw-stron wzrosła do 81; wzywa wszystkie państwa, które nie są stronami protokołu, aby go natychmiast ratyfikowały;
19. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Radzie, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich, sekretarzowi generalnemu ONZ, przewodniczącemu Zgromadzenia Ogólnego ONZ oraz rządom państw członkowskich ONZ.