Zittingsdocument

 

B8-1008/2015

5.10.2015

ONTWERPRESOLUTIE

naar aanleiding van vraag met verzoek om mondeling antwoord B8-0761/2015

ingediend overeenkomstig artikel 128, lid 5, van het Reglement

over de doodstraf

( 2015/2879(RSP) )

Elena Valenciano, Pier Antonio Panzeri, Josef Weidenholzer, Richard Howitt, Liisa Jaakonsaari, Ana Gomes, Eric Andrieu, Nikos Androulakis, Zigmantas Balčytis, Hugues Bayet, Brando Benifei, Goffredo Maria Bettini, José Blanco López, Vilija Blinkevičiūtė, Simona Bonafè, Biljana Borzan, Paul Brannen, Nicola Caputo, Andrea Cozzolino, Andi Cristea, Miriam Dalli, Viorica Dăncilă, Nicola Danti, Isabella De Monte, Jonás Fernández, Monika Flašíková Beňová, Eugen Freund, Doru-Claudian Frunzulică, Eider Gardiazabal Rubial, Enrico Gasbarra, Elena Gentile, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Neena Gill, Michela Giuffrida, Maria Grapini, Theresa Griffin, Roberto Gualtieri, Sergio Gutiérrez Prieto, Anna Hedh, Cătălin Sorin Ivan, Jude Kirton-Darling, Jeppe Kofod, Olle Ludvigsson, Andrejs Mamikins, Louis-Joseph Manscour, David Martin, Edouard Martin, Marlene Mizzi, Alessia Maria Mosca, Victor Negrescu, Momchil Nekov, Norbert Neuser, Demetris Papadakis, Vincent Peillon, Tonino Picula, Miroslav Poche, Inmaculada Rodríguez-Piñero Fernández, Siôn Simon, Tibor Szanyi, Marc Tarabella, Daniele Viotti, Boris Zala

namens de S&D-Fractie

 

B8-1008/2015

Resolutie van het Europees Parlement over de doodstraf

( 2015/2879(RSP) )

Het Europees Parlement,

–       gezien zijn eerdere resoluties over de afschaffing van de doodstraf, in het bijzonder die van 7 oktober 2010 over de Werelddag tegen de doodstraf[1],

–       gezien de gezamenlijke verklaring van Federica Mogherini, vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Europese Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, en Thorbjørn Jagland, secretaris-generaal van de Raad van Europa, ter gelegenheid van de Europese dag en de Werelddag tegen de doodstraf op 10 oktober 2014,

–       gezien de protocollen 6 en 13 bij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens,

–       gezien artikel 2 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie,

–       gezien de EU-richtsnoeren over de doodstraf,

–       gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten en het tweede facultatief protocol daarbij,

–       gezien de studie over de gevolgen van het drugsprobleem in de wereld voor de uitoefening van de mensenrechten, die de hoge VN-commissaris voor de mensenrechten in september 2015 heeft uitgebracht,

–       gezien de resoluties van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, met name die van 18 december 2014 over het moratorium op de voltrekking van de doodstraf (A/RES/69/186),

–       gezien het feit dat 10 oktober de Werelddag en de Europese Dag tegen de doodstraf is,

–       gezien de slotverklaring van het vijfde Wereldcongres tegen de doodstraf dat van 12 t/m 15 juni 2013 in Madrid werd gehouden,

–       gezien de vraag aan de Raad over de doodstraf ( O-000103/2015 – B8-0761/2015 ),

–       gezien artikel 128, lid 5, en artikel 123, lid 2, van zijn Reglement,

A.     overwegende dat de Europese Unie sterk en principieel gekant is tegen de doodstraf en een universeel moratorium met het oog op de wereldwijde afschaffing ervan als een van de belangrijkste doelstellingen van het mensenrechtenbeleid van de Unie beschouwt;

B.     overwegende dat de Werelddag tegen de doodstraf op 10 oktober 2015 gericht is op "bewustmaking rond de uitvoering van de doodstraf voor drugsgerelateerde delicten";

C.     overwegende dat volgens het Bureau van de hoge commissaris voor de mensenrechten van de VN meer dan 160 lidstaten van de VN, met uiteenlopende rechtsstelsels, tradities, culturen en religieuze achtergronden, de doodstraf hebben afgeschaft of niet meer toepassen;

D.     overwegende dat volgens de meest recente cijfers in 2014 ten minste 2 466 mensen in 55 landen ter dood zijn veroordeeld – een toename van bijna 23 % ten opzichte van 2013; overwegende dat er in 2014 wereldwijd ten minste 607 terechtstellingen hebben plaatsgevonden; overwegende dat de stijging van het aantal doodvonnissen nauw verband houdt met rechterlijke uitspraken in massaprocessen betreffende terrorisme-gerelateerde delicten in landen zoals Egypte; overwegende dat er ook in 2015 sprake is van een alarmerend aantal doodvonnissen en executies;

E.     overwegende dat 33 landen de doodstraf opleggen voor drugsgerelateerde delicten, hetgeen leidt tot circa 1 000 terechtstellingen per jaar; overwegende dat het bekend is dat in 2015 in China, Iran, Indonesië en Saudi-Arabië voor dergelijke delicten de doodstraf is voltrokken; overwegende dat er in 2015 voor drugsgerelateerde delicten nog altijd doodvonnissen worden uitgesproken in China, Indonesië, Iran, Koeweit, Maleisië, Saudi-Arabië, Sri Lanka, de Verenigde Arabische Emiraten en Vietnam; overwegende dat het hierbij gaat om delicten zoals drugshandel of -bezit;

F.     overwegende dat de doodstraf geen afschrikkend effect heeft op drugshandel; overwegende dat de overgrote meerderheid van de personen die voor drugsdelicten ter dood veroordeeld worden in de hiërarchie van de drugshandel tot de onderste geledingen behoort;

G.     overwegende dat er de afgelopen 12 maanden wereldwijd sprake was van een heropleving van de toepassing van de doodstraf voor drugsdelicten, waarbij een aantal landen aanzienlijk meer mensen heeft terechtgesteld wegens drugsgerelateerde delicten, heeft getracht de doodstraf voor drugsdelicten opnieuw in te voeren, of een einde heeft gemaakt aan een langdurig moratorium op de doodstraf;

H.     overwegende dat Iran volgens berichten in de eerste helft van 2015 al 394 drugsdelinquenten heeft terechtgesteld, terwijl dit aantal voor heel 2014 op 367 lag; overwegende dat de helft van alle doodvonnissen in Saudi-Arabië dit jaar is voltrokken wegens drugsdelicten, vergeleken met slechts 4 % van het totale aantal in 2010; overwegende dat in Pakistan ten minste 112 drugsdelinquenten wachten op hun terechtstelling;

I.      wijst erop dat in acht landen de doodstraf staat op homoseksualiteit (Mauritanië, Sudan, Iran, Saudi-Arabië, Jemen, Pakistan, Afghanistan en Qatar) en dat in diverse provincies van Nigeria en Somalië officieel de doodstraf staat op seks met een partner van hetzelfde geslacht;

J.      overwegende dat tientallen Europese onderdanen in derde landen terechtgesteld dreigen te worden, velen van hen wegens drugsgerelateerde delicten;

K.     overwegende dat veel personen, ongeacht hun legale status, zijn veroordeeld tot de doodstraf en vervolgens zijn terechtgesteld onder omstandigheden en volgens wettelijke procedures die vaak niet volledig voldoen aan het recht op een eerlijk proces en het recht om niet te worden gemarteld of op andere wijze te worden mishandeld, wat neerkomt op een rechterlijke dwaling; overwegende dat terechtstellingen onomkeerbaar zijn en definitief;

L.     overwegende dat in artikel 6, lid 2, van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten wordt bepaald dat de doodstraf uitsluitend mag worden uitgesproken voor de "ernstigste misdrijven"; overwegende dat het VN-Comité voor de mensenrechten, de speciale rapporteur van de VN inzake buitengerechtelijke, standrechtelijke en willekeurige executies en de speciale rapporteur van de VN inzake foltering hebben verklaard dat de doodstraf niet mag worden opgelegd wegens drugsgerelateerde delicten; overwegende dat de verplichte oplegging van de doodstraf en de voltrekking ervan wegens drugsgerelateerde delicten in strijd zijn met het internationaal recht en internationale normen;

M.    overwegende dat het Internationaal Comité van toezicht op verdovende middelen staten die de doodstraf opleggen heeft aangespoord om de doodstraf wegens drugsgerelateerde delicten af te schaffen;

N.     overwegende dat de Commissie en de lidstaten ten minste 60 miljoen EUR hebben geschonken aan de programma's op het gebied van drugsbestrijding van het VN-Bureau voor drugs- en misdaadbestrijding (UNODC), die gericht zijn op de opsporing van drugsdelicten in landen die de doodstraf voor drugsdelicten actief toepassen;

O.     overwegende dat de Commissie in het kader van het instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede (IcSP) en het voorgaande instrument, het stabiliteitsinstrument, twee grootschalige regionale maatregelen op het gebied van drugsbestrijding heeft voorgesteld, te weten de programma's voor de cocaïne- en heroïneroute, waar landen onder vallen die de doodstraf opleggen wegens drugsdelicten; overwegende dat de Commissie uit hoofde van artikel 10 van de IcSP-verordening verplicht is gebruik te maken van operationele richtsnoeren voor de eerbiediging van de mensenrechten en het humanitair recht in verband met maatregelen tegen georganiseerde misdaad;

1.      veroordeelt andermaal de toepassing van de doodstraf en is groot voorstander van de invoering van een moratorium op de doodstraf, als stap in de richting van de afschaffing ervan; benadrukt eens te meer dat de afschaffing van de doodstraf ertoe bijdraagt de menselijke waardigheid te versterken en dat de volledige afschaffing van de doodstraf het uiteindelijke doel van de EU is;

2.      veroordeelt alle terechtstellingen, waar zij ook plaatsvinden; blijft uiterst bezorgd over de oplegging van de doodstraf aan minderjarigen, zoals de jonge Saudische demonstrant Ali Mohammad al-Nimr, en aan personen met een mentale of verstandelijke handicap, en verzoekt om onmiddellijke, definitieve beëindiging van deze praktijken;

3.      dringt er bij de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) en de lidstaten op aan de strijd tegen de toepassing van de doodstraf voort te zetten en landen waar de doodstraf nog steeds wordt opgelegd dringend op te roepen om te voldoen aan internationale minimumnormen, om het toepassingsgebied en de toepassing van de doodstraf in te perken, en om duidelijke en correcte cijfers over het aantal veroordelingen en terechtstellingen te publiceren; dringt er bij de EDEO op aan waakzaam te blijven voor ontwikkelingen in alle landen van de wereld, met name Wit-Rusland als het enige Europese land dat vasthoudt aan de doodstraf, en alle beschikbare middelen om invloed uit te oefenen te gebruiken;

4.      is verheugd over de afschaffing van de doodstraf in enkele Amerikaanse staten en spoort de EU aan de dialoog met de VS voort te zetten, om te komen tot een volledige afschaffing van de doodstraf; veroordeelt de recente terechtstelling van Alfredo Prieto en de staat Virginia;

5.      dringt er bij de landen waar de doodstraf is afgeschaft, of waar sprake is van een langdurig moratorium op de doodstraf, op aan om de doodstraf niet opnieuw in te voeren, en moedigt hen aan hun ervaringen in dit verband te delen;

6.      verzoekt de landen waar homoseksualiteit strafbaar is gesteld om de doodstraf niet toe te passen; dringt er bij de EDEO op aan de strijd tegen de strafbaarstelling van homoseksualiteit als een belangrijke prioriteit te handhaven, in overeenstemming met de EU-richtsnoeren ter bevordering en bescherming van de uitoefening van alle mensenrechten door lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen, transgenders en interseksuelen (LGBTI);

7.      blijft er volledig van overtuigd dat de doodstraf geen afschrikkend effect heeft op drugshandel en evenmin voorkomt dat individuen het slachtoffer worden van drugsmisbruik; verzoekt landen waar de doodstraf nog bestaat alternatieven voor de doodstraf wegens drugsdelicten in te voeren, die met name gericht zijn op drugspreventie- en schadebeperkingsprogramma's;

8.      beveelt de Commissie en de lidstaten nogmaals aan de afschaffing van de doodstraf voor drugsgerelateerde delicten als voorwaarde te stellen voor financiële bijstand, technische bijstand, capaciteitsopbouw en andere vormen van ondersteuning van het drugsbestrijdingsbeleid;

9.      verzoekt de Commissie en de lidstaten om opnieuw het accent te leggen op het categorische beginsel dat EU-hulp en -bijstand geen ondersteuning mogen bieden aan rechtshandhavingsoperaties die leiden tot doodvonnissen en de terechtstelling van gearresteerde personen;

10.    is bezorgd over het gebrek aan transparantie ten aanzien van de hulp en bijstand op het gebied van drugsbestrijding die de Commissie en de lidstaten bieden aan activiteiten gericht op de opsporing van drugsdelicten in landen die de doodstraf voor drugsdelicten toepassen; verzoekt de Commissie jaarlijks een overzicht te publiceren van haar financiering voor programma's op het gebied van drugsbestrijding in landen die nog steeds de doodstraf toepassen voor drugsdelicten;

11.    dringt er bij de Commissie op aan om onverwijld uitvoering te geven aan de operationele richtsnoeren als bedoeld in artikel 10 van de IcSP-verordening en deze strikt toe te passen op de programma's voor de cocaïne- en heroïneroute;

12.    dringt er bij de Commissie op aan te voldoen aan de aanbeveling in het EU-actieplan inzake drugs (2013-2016) om een "instrument voor aansturing ten aanzien van mensenrechten en voor effectbeoordeling" te ontwikkelen en toe te passen, teneinde te zorgen voor "daadwerkelijke mainstreaming van mensenrechten in het extern drugsoptreden van de EU";

13.    dringt er bij de EDEO, de Commissie en de lidstaten op aan sturing te geven aan een allesomvattend en effectief Europees beleid inzake de doodstraf met betrekking tot de tientallen Europese onderdanen die in derde landen in afwachting zijn van hun executie, en ervoor te zorgen dat dit beleid krachtige en aangescherpte mechanismen bevat met betrekking tot identificatie, verlening van rechtsbijstand en diplomatieke vertegenwoordiging;

14.    dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan te waarborgen dat tijdens de bijzondere zitting van de Algemene Vergadering van de VN over de drugsproblematiek in de wereld, die gepland staat voor april 2016, het opleggen van de doodstraf voor drugsgerelateerde misdrijven aan de orde wordt gesteld en wordt veroordeeld;

15.    steunt alle VN-organisaties, intergouvernementele regionale organen en ngo's bij hun niet-aflatende inspanningen om landen ertoe te bewegen de doodstraf af te schaffen; benadrukt de essentiële rol van het maatschappelijk middenveld in dit opzicht; verzoekt de Commissie om in het kader van het Europees instrument voor democratie en mensenrechten projecten op dit gebied te blijven financieren;

16.    is verheugd dat het aantal staten dat partij is bij het tweede facultatieve protocol bij het IVBPR, dat de afschaffing van de doodstraf ten doel heeft, door een aantal recente ratificaties is gestegen tot 81, en roept alle staten die geen partij zijn bij het protocol, het onmiddellijk te ratificeren;

17.    verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Raad, de Commissie, de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de mensenrechten, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de secretaris-generaal van de VN, de voorzitter van de Algemene Vergadering van de VN en de regeringen van de lidstaten van de VN.

[1] PB C 371 E van 20.12.2011, blz. 5.