Dokument z posiedzenia
5.10.2015
PROJEKT REZOLUCJI
złożony w następstwie pytania wymagającego odpowiedzi ustnej B8-0761/2015
zgodnie z art. 128 ust. 5 Regulaminu
w sprawie kary śmierci
Elena Valenciano, Pier Antonio Panzeri, Josef Weidenholzer, Richard Howitt, Liisa Jaakonsaari, Ana Gomes, Eric Andrieu, Nikos Androulakis, Zigmantas Balčytis, Hugues Bayet, Brando Benifei, Goffredo Maria Bettini, José Blanco López, Vilija Blinkevičiūtė, Simona Bonafè, Biljana Borzan, Paul Brannen, Nicola Caputo, Andrea Cozzolino, Andi Cristea, Miriam Dalli, Viorica Dăncilă, Nicola Danti, Isabella De Monte, Jonás Fernández, Monika Flašíková Beňová, Eugen Freund, Doru-Claudian Frunzulică, Eider Gardiazabal Rubial, Enrico Gasbarra, Elena Gentile, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Neena Gill, Michela Giuffrida, Maria Grapini, Theresa Griffin, Roberto Gualtieri, Sergio Gutiérrez Prieto, Anna Hedh, Cătălin Sorin Ivan, Jude Kirton‑Darling, Jeppe Kofod, Olle Ludvigsson, Andrejs Mamikins, Louis-Joseph Manscour, David Martin, Edouard Martin, Marlene Mizzi, Alessia Maria Mosca, Victor Negrescu, Momchil Nekov, Norbert Neuser, Demetris Papadakis, Vincent Peillon, Tonino Picula, Miroslav Poche, Inmaculada Rodríguez-Piñero Fernández, Siôn Simon, Tibor Szanyi, Marc Tarabella, Daniele Viotti, Boris Zala
w imieniu grupy S&D
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie kary śmierci
Parlament Europejski,
– uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie zniesienia kary śmierci, w szczególności rezolucję z dnia 7 października 2010 r. w sprawie Światowego Dnia przeciwko Karze Śmierci[1],
– uwzględniając wspólne oświadczenie Federiki Mogherini, wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii Europejskiej do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, oraz Thorbjørna Jaglanda, sekretarza generalnego Rady Europy, z dnia 10 października 2014 r. w sprawie Europejskiego i Światowego Dnia przeciwko Karze Śmierci,
– uwzględniając protokoły 6 i 13 do europejskiej konwencji praw człowieka,
– uwzględniając art. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej,
– uwzględniając wytyczne UE w sprawie kary śmierci,
– uwzględniając Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych oraz załączony do niego drugi protokół fakultatywny,
– uwzględniając badanie na temat wpływu ogólnoświatowego problemu narkotyków na korzystanie z praw człowieka, opublikowane przez Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka we wrześniu 2015,
– uwzględniając rezolucje Zgromadzenia Ogólnego ONZ, w szczególności rezolucję z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie moratorium na wykonywanie kary śmierci (A/RES/69/186),
– uwzględniając obchodzony co roku w dniu 10 października Światowy i Europejski Dzień przeciwko Karze Śmierci,
– uwzględniając deklaracje końcową przyjętą podczas 5. Światowego Kongresu Przeciw Karze Śmierci, który odbył się w Madrycie w dniach 12–15 czerwca 2013 r.,
– uwzględniając pytanie skierowane do Rady w sprawie kary śmierci ( O-000038/2015 – B8-0117/2015 ),
– uwzględniając art. 128 ust. 5 i art. 123 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że Unia Europejska zajmuje zdecydowane i zasadnicze stanowisko przeciwko karze śmierci, które przewiduje powszechne moratorium w celu zniesienia tej kary na świecie, co stanowi główny cel polityki Unii na rzecz praw człowieka;
B. mając na uwadze, że głównym celem Światowego Dnia przeciwko Karze Śmierci obchodzonego 10 października 2015 r. jest „szerzenie świadomości na temat stosowania kary śmierci za przestępstwa związane z narkotykami”;
C. mając na uwadze, że według informacji przekazanych przez Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka ponad 160 krajów członkowskich ONZ, posiadających różne systemy prawne, tradycję, kulturę i uwarunkowania wyznaniowe, zniosło karę śmierci lub jej nie wykonuje;
D. mając na uwadze, że według najnowszych danych co najmniej 2466 osób w 55 krajach zostało skazanych na karę śmierci w 2014 r., co stanowi wzrost o niemal 23% w porównaniu z rokiem 2013; mając na uwadze, że w 2014 r. na świecie wykonano co najmniej 607 wyroków; mając na uwadze, że wzrost liczby wyroków kary śmierci jest ściśle związany z orzeczeniami sądów w masowych procesach w odpowiedzi na akty terroryzmu w krajach takich jak Egipt; mając na uwadze, że liczba wyroków śmierci i egzekucji w 2015 r. utrzymuje się nadal na alarmująco wysokim poziomie;
E. mając na uwadze, że 33 państwa stosują karę śmierci za przestępstwa związane z narkotykami, czego skutkiem jest blisko 1000 egzekucji rocznie; mając na uwadze, że, jak powszechnie wiadomo, w 2015 r. karę śmierci za tego typu przestępstwa wykonywano w Chinach, Iranie, Indonezji i Arabii Saudyjskiej; mając na uwadze, że w 2015 r. wyroki śmierci nadal wydawano w odniesieniu do przestępstw związanych z narkotykami w Chinach, Indonezji, Iranie, Kuwejcie, Malezji, Arabii Saudyjskiej, Sri Lance, Zjednoczonych Emiratach Arabskich i Wietnamie; mając na uwadze, że przestępstwa te mogą obejmować różne zarzuty związane z handlem narkotykami bądź posiadaniem narkotyków;
F. mając na uwadze, że stosowanie kary śmieci nie odstrasza od handlu narkotykami; mając na uwadze, że znakomita większość osób skazanych na śmierć za przestępstwa związane z narkotykami to osoby zajmujące najniższe pozycje w hierarchii handlarzy narkotyków;
G. mając na uwadze, że w ostatnich 12 miesiącach odnotowano w skali światowej wzmożone stosowanie kary śmierci za przestępstwa związane z narkotykami, przy czym szereg państw wykonuje znacznie więcej egzekucji na osobach skazanych za przestępstwa narkotykowe, dąży do przywrócenia kary śmierci za tego typu przestępstwa lub znosi stosowane od wielu lat moratoria na wykonywanie kary śmierci;
H. mając na uwadze, że wedle doniesień w pierwszej połowie 2015 r. Iran dokonał egzekucji 394 osób skazanych za przestępstwa związane z narkotykami, podczas gdy w całym roku 2014 wykonano 367 takich wyroków; mając na uwadze, że połowa wszystkich wyroków kary śmierci wykonanych w Arabii Saudyjskiej w tym roku dotyczyła przestępstw związanych z narkotykami, podczas gdy 2010 r. motyw ten stanowił jedynie 4% wszystkich wyroków; mając na uwadze, że w Pakistanie co najmniej 112 osób skazanych za przestępstwa związane z narkotykami oczekuje na egzekucję;
I. mając na uwadze, że osiem państw skazuje na karę śmierci za homoseksualizm (Mauretania, Sudan, Iran, Arabia Saudyjska, Jemen, Pakistan, Afganistan i Katar), a prowincje Nigerii i Somalii oficjalnie wykonują karę śmierci za stosunki homoseksualne;
J. mając na uwadze, że na karę śmierci w krajach trzecich skazano dziesiątki europejskich obywateli, a na wielu z nich wyrok ten wydano za przestępstwa związane z narkotykami;
K. mając na uwadze, że wiele osób, niezależne od ich sytuacji prawnej, zostało skazanych na karę śmierci, a następnie dokonano na nich egzekucji w okolicznościach i w ramach procesów karnych, które mogły nie przestrzegać w pełni prawa do uczciwego procesu, prawa do ochrony przed torturami i innymi formami okrutnego traktowania, w związku z czym mogły one zostać uznane za pomyłkę sądową; mając na uwadze, że egzekucje te są nieodwracalne i ostateczne;
L. mając na uwadze, że art. 6 ust. 2 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych stanowi, iż kara śmierci może być stosowana jedynie w przypadku „najpoważniejszych przestępstw”; mając na uwadze, że Komitet Praw Człowieka ONZ oraz specjalni sprawozdawcy ONZ do spraw pozasądowych, doraźnych i arbitralnych egzekucji i do spraw tortur oświadczyli, iż nie należy skazywać na karę śmierci za przestępstwa związane z narkotykami; mając na uwadze, że obowiązkowy wymiar kary śmierci i jej stosowanie w przypadku przestępstw związanych z narkotykami są sprzeczne z prawem i normami międzynarodowymi;
M. mając na uwadze, że Międzynarodowy Organ Kontroli Środków Odurzających nawołuje państwa stosujące karę śmierci do jej zniesienia w przypadku przestępstw związanych z narkotykami;
N. mając na uwadze, że Komisja Europejska i państwa członkowskie przekazały co najmniej 60 mln EUR na realizowane przez Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC) programy walki z narkotykami skupiające się na zwalczaniu narkotyków w krajach, które aktywnie stosują karę śmierci za przestępstwa związane z narkotykami;
O. mając na uwadze, że w ramach unijnego Instrumentu na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju i jego poprzednika, Instrumentu na rzecz Stabilności, Komisja Europejska zainicjowała dwa regionalne działania na szeroką skalę mające na celu zwalczanie narkotyków – programy dotyczące szlaku kokainowego i szlaku heroinowego – które obejmują swoim zasięgiem kraje stosujące karę śmierci za przestępstwa związane z narkotykami; mając na uwadze, że zgodnie z art. 10 rozporządzenia ustanawiającego Instrument na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju Komisja jest zobowiązana do stosowania wytycznych operacyjnych dotyczących poszanowania praw człowieka i prawa humanitarnego w odniesieniu do działań wymierzonych w przestępczość zorganizowaną;
1. ponownie potępia stosowanie kary śmierci oraz zdecydowanie popiera wprowadzenie moratorium na tę karę jako krok w kierunku jej zniesienia; po raz kolejny podkreśla, że zniesienie kary śmierci przyczynia się do umocnienia godności ludzkiej oraz że ostatecznym celem UE jest całkowite zniesienie tej kary;
2. potępia wszelkie egzekucje niezależnie od tego, gdzie są wykonywane; nadal jest głęboko zaniepokojony w związku z wyrokami kary śmierci wykonywanymi na nieletnich, jak w przypadku młodego manifestanta z Arabii Saudyjskiej, Alego Mohammada al-Nimra, oraz na osobach upośledzonych umysłowo lub intelektualnie, w związku z czym apeluje o natychmiastowe i definitywne zaprzestanie takich praktyk;
3. wzywa Europejską Służbę Działań Zewnętrznych (ESDZ) i państwa członkowskie, aby nadal zwalczały stosowanie kary śmierci oraz nawoływały z mocą państwa, które nadal wykonują karę śmierci, do przestrzegania minimalnych norm międzynarodowych, do ograniczenia zakresu i stosowania kary śmierci, a także do opublikowania jasnych i rzetelnych danych dotyczących liczby wyroków i przypadków wykonania kary śmierci; wzywa ESDZ do zachowania czujności w odniesieniu do rozwoju sytuacji we wszystkich krajach, w szczególności na Białorusi będącej jedynym krajem europejskim stosującym karę śmierci, oraz do wykorzystania wszystkich środków oddziaływania pozostających do jej dyspozycji;
4. z zadowoleniem przyjmuje zniesienie kary śmierci w niektórych stanach USA i zachęca UE do dalszego prowadzenia dialogu z USA w dążeniu do całkowitego zniesienia tej kary; potępia egzekucję Alfredo Prieto, która miała niedawno miejsce w stanie Wirginia;
5. wzywa państwa, które zniosły karę śmierci lub wprowadziły obowiązujące od wielu lat moratoria na jej wykonywanie, do powstrzymania się od przywrócenia tego wymiaru kary, a także zachęca je do dzielenia się zgromadzonymi w tym obszarze doświadczeniami;
6. apeluje do państw uznających homoseksualizm za przestępstwo o niestosowanie kary śmierci; wzywa ESDZ do utrzymania jako kluczowego priorytetu walki z kryminalizacją homoseksualizmu, zgodnie z wytycznymi UE na rzecz promowania i ochrony wszystkich praw człowieka przysługujących lesbijkom, gejom, osobom biseksualnym, transpłciowym i interseksualnym (LGBTI);
7. pozostaje w pełni przekonany, że wyroki śmierci nie odstraszają od procederu handlu narkotykami i nie chronią jednostek od uzależnienia od narkotyków; wzywa kraje, w których obowiązuje kara śmierci, do zastąpienia tej kary w przypadku przestępstw związanych z narkotykami alternatywnymi środkami, które skupiają się w szczególności na programach profilaktyki narkotykowej i programach zmniejszania szkód;
8. ponawia kierowane do Komisji i państw członkowskich zalecenie, by zniesienie kary śmierci za przestępstwa związane z narkotykami było warunkiem wstępnym otrzymania pomocy finansowej, pomocy technicznej, wsparcia w zakresie budowania zdolności oraz wsparcia we wdrażaniu polityki antynarkotykowej;
9. wzywa Komisję i państwa członkowskie do potwierdzenia niepodważalnej zasady, iż europejska pomoc i wsparcie nie mogą ułatwiać działań w zakresie egzekwowania prawa, które prowadzą do wydawania i wykonywania wyroków śmierci na osobach zatrzymanych w wyniku tych działań;
10. jest zaniepokojony brakiem przejrzystości wokół pomocy i wsparcia działalności antynarkotykowej, udzielanych przez Komisję i państwa członkowskie do celów operacji zwalczania narkotyków w krajach, które stosują karę śmierci za przestępstwa związane z narkotykami; domaga się, by Komisja opublikowała roczne sprawozdanie z finansowania programów antynarkotykowych w krajach utrzymujących karę śmierci za przestępstwa związane z narkotykami;
11. wzywa Komisję do wdrożenia bez dalszych opóźnień wytycznych operacyjnych przewidzianych w art. 10 rozporządzenia w sprawie Instrumentu na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju oraz do ich ścisłego stosowania w programach dotyczących szlaku kokainowego i heroinowego;
12. wzywa Komisję do zastosowania się do zalecenia zawartego w planie działania UE w zakresie walki z narkotykami (2013–2016), zgodnie z którym należy opracować i wdrożyć „wytyczne w zakresie praw człowieka i narzędzia oceny skutków” w celu dopilnowania, by prawa człowieka były „skuteczne wbudowanie w zewnętrzne działania UE związane z narkotykami”;
13. wzywa ESDZ, Komisję i państwa członkowskie do określenia wytycznych dotyczących kompleksowej i skutecznej polityki europejskiej w zakresie kary śmierci w odniesieniu do dziesiątek europejskich obywateli oczekujących na wykonanie wyroku w krajach trzecich, która to polityka powinna obejmować solidne i wzmocnione mechanizmy z zakresu systemu identyfikacji, świadczenia pomocy prawnej i przedstawicielstwa dyplomatycznego;
14. wzywa UE i jej państwa członkowskie do dopilnowania, by podczas sesji specjalnej Zgromadzenia Ogólnego ONZ w sprawie ogólnoświatowego problemu narkotyków, która ma się odbyć w kwietniu 2016 r., podjęto problem stosowania kary śmierci za przestępstwa związane z narkotykami oraz potępiono jej stosowanie;
15. wspiera wszystkie agencje ONZ, regionalne organy międzyrządowe i organizacje pozarządowe w nieustannych wysiłkach podejmowanych przez nie w celu przekonania poszczególnych państw do zniesienia kary śmierci; podkreśla ważną działalność społeczeństwa obywatelskiego w tym zakresie; wzywa Komisję, aby kontynuowała projekty finansowania w tej dziedzinie w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka;
16. przyjmuje z zadowoleniem niedawne ratyfikacje drugiego protokołu fakultatywnego do Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych (MPPOiP) mającego na celu zniesienie kary śmierci; dzięki tym ratyfikacjom liczba państw-stron tego protokołu wzrosła do 81; wzywa także wszystkie państwa niebędące stroną protokołu do jego bezzwłocznej ratyfikacji;
17. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wiceprzewodniczącej komisji/ wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Radzie, Komisji, specjalnemu przedstawicielowi UE ds. praw człowieka, rządom i parlamentom państw członkowskich, sekretarzowi generalnemu ONZ, przewodniczącemu Zgromadzenia Ogólnego ONZ oraz rządom państw członkowskich ONZ.