Dokument z posiedzenia

14.1.2016

PROJEKT REZOLUCJI

złożony w następstwie oświadczenia Wiceprzewodniczącej Komisji/ Wysokiej Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa

zgodnie z art. 123 ust. 2 Regulaminu

w sprawie procesu pokojowego w Kolumbii

( 2015/3033(RSP) )

Ramón Jáuregui Atondo, José Blanco López, Nicola Danti, Monika Flašíková Beňová, Karoline Graswander-Hainz, Enrique Guerrero Salom, Richard Howitt, Jude Kirton-Darling, Javi López, Marlene Mizzi, Inmaculada Rodríguez-Piñero Fernández, Elena Valenciano, Carlos Zorrinho

w imieniu grupy S&D

B8-0061/2016

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie procesu pokojowego w Kolumbii

( 2015/3033(RSP) )

Parlament Europejski,

– uwzględniając swoje liczne rezolucje dotyczące stanu poszanowania praw człowieka w Kolumbii, w tym rezolucję z dnia 18 kwietnia 1996 r., 12 czerwca 1997 r., 12 marca i 14 maja 1998 r., 11 marca 1999 r. i 7 września 2000 r.,

– uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje dotyczące sytuacji w Kolumbii, w tym rezolucję z dnia 14 marca i 24 października 1996 r., 18 września 1997 r. i 14 stycznia 1999 r.,

– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 1 lutego 2001 r. w sprawie „Planu Kolumbia” i wsparcia procesu pokojowego w Kolumbii, a także swoje rezolucje z dnia 4 października 2001 r. i 14 marca 2002 r. w sprawie Kolumbii,

– uwzględniając szczególne więzi łączące UE z Kolumbią, w szczególności wielostronną umowę handlową między Peru i Kolumbią a Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, podpisaną w Brukseli dnia 26 lipca 2012 r.,

– uwzględniając wspólny komunikat nr 60 w sprawie porozumienia o utworzeniu specjalnej jurysdykcji na rzecz pokoju, podpisanego w Hawanie dnia 23 września 2015 r.,

– uwzględniając wspólny projekt porozumienia w sprawie ofiar konfliktu, uzgodniony w Hawanie dnia 15 grudnia 2015 r.,

– uwzględniając ust. 44 przesłania Delegacji PE do Euro-Latynoamerykańskiego Zgromadzenia Parlamentarnego (EuroLat) na II szczyt UE–CELAC w Brukseli w sprawie zakończenia konfliktu wewnętrznego między rządem Kolumbii a Rewolucyjnymi Siłami Zbrojnymi Kolumbii (FARC),

– uwzględniając deklarację brukselską, przyjętą na zakończenie II szczytu UE–CELAC dnia 11 czerwca 2015 r.,

– uwzględniając oświadczenie Wysokiej Przedstawiciel UE Federiki Mogherini dotyczące porozumienia w sprawie sprawiedliwości okresu przejściowego w Kolumbii, z dnia 24 września 2015 r., a także jej oświadczenie z dnia 1 października wydane po mianowaniu Eamona Gilmore’a na stanowisko Specjalnego Przedstawiciela Unii Europejskiej ds. Procesu Pokojowego w Kolumbii,

– uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,

A. mając na uwadze, że od 2013 r. UE i Kolumbia utrzymują ścisłą współpracę gospodarczą i handlową na podstawie umowy handlowej między Kolumbią i Peru a Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, której ostatecznym celem jest nie tylko nadanie impulsu stosunkom gospodarczym między stronami, lecz także stworzenie sojuszy wykraczających poza zwykłą wymianę handlową, umacniających pokój, demokrację i dobrobyt obywateli;

B. mając na uwadze, że w ramach tego porozumienia wyróżnić należy zniesienie przez UE obowiązku wizowego wobec obywateli kolumbijskich, uzgodnione na II szczycie UE–CELAC w czerwcu 2015 r.;

C. mając na uwadze, że te bliskie relacje obejmują fora współpracy międzynarodowej w głównych sprawach ważnych dla obu stron, tzn. w dziedzinie walki o pokój i zwalczania terroryzmu, przy czym szczególne znaczenie ma fakt, że od podpisania porozumienia ramowego UE–Kolumbia z 2014 r. w sprawie udziału w prowadzonych przez UE operacjach zarządzania kryzysowego kolumbijskie siły zbrojne współpracują z europejskimi w międzynarodowych operacjach pokojowych pod auspicjami Organizacji Narodów Zjednoczonych;

D. mając na uwadze, że rozmowy między rządem Kolumbii a FARC odbyły się w Hawanie (Kuba) dnia 26 sierpnia 2012 r., po podpisaniu dokumentu „Porozumienie ogólne na rzecz zakończenia konfliktu i budowy stabilnego i trwałego pokoju”, przez co spełniono żywione przez naród Kolumbii pragnienie życia w pokoju i uznano w szczególności, że budowa pokoju jest sprawą całego narodu, państwo ma obowiązek wspierania praw człowieka na całym swoim terytorium, a sprawiedliwy rozwój gospodarczy i społeczny jest gwarancją pokoju i jednocześnie koniecznym warunkiem zrównoważonego wzrostu gospodarczego kraju, sprzyjającego włączeniu społecznemu;

E. mając na uwadze, że w poszczególnych fazach rozmów negocjatorzy w Hawanie osiągnęli porozumienie w sprawie „nowej wsi kolumbijskiej” i całościowej reformy rolnej, uczestnictwa w życiu politycznym i otwarcia demokratycznego na rzecz budowy pokoju, a także w sprawie rozwiązania problemu narkotykowego;

F. mając na uwadze, że w dniu 23 września 2015 r. rząd Kolumbii i FARC ogłosiły zawarcie porozumienia o utworzeniu specjalnej jurysdykcji na rzecz pokoju, mającej uczynić zadość prawom ofiar i przyczynić się do stabilnego i trwałego pokoju, i że w tym celu strony uzgodniły wdrożenie „całościowego systemu na rzecz prawdy, sprawiedliwości, zadośćuczynienia i zapobiegania powtórzeniu konfliktu”, który obejmuje utworzenie komisji ds. ustalenia prawdy, współistnienia i zapobiegania powtórzeniu konfliktu, a także zawarcie porozumień w sprawie zadośćuczynienia ofiarom;

G. mając na uwadze, że osiągnąwszy wspomniane porozumienie w sprawie tzw. sprawiedliwości okresu przejściowego, negocjatorzy zrobili zdecydowany krok w kierunku pokoju, który wydaje się również nieodwracalny ze względu na ustalenie przez obie strony nieprzekraczalnego terminu sześciu miesięcy na osiągnięcie pokoju, upływającego w dniu 23 marca 2016 r.;

H. mając na uwadze, że dnia 15 grudnia 2015 r. rząd Kolumbii i FARC ogłosiły zawarcie porozumienia w sprawie ofiar konfliktu: „Całościowy system na rzecz prawdy, sprawiedliwości, zadośćuczynienia i zapobiegania powtórzeniu konfliktu”, obejmującego specjalną jurysdykcję na rzecz pokoju i zobowiązanie dotyczące praw człowieka; mając na uwadze, że na mocy tego porozumienia tworzy się komisję ds. ustalenia prawdy, współistnienia i zapobiegania powtórzeniu konfliktu, a także jednostkę specjalną ds. poszukiwania osób uznanych za zaginione w związku z konfliktem i z przyczyn z nim związanych;

I. mając na uwadze, że porozumienie to stanowi fundamentalny krok w kierunku budowy stabilnego i trwałego pokoju, który uznaje wszystkie ofiary konfliktu nie tylko za ofiary, lecz także i głównie za obywateli mających prawa, w szczególności prawo do uczestnictwa w ustaleniu prawdy i otrzymania naprawy szkód, które ponieśli z powodu konfliktu;

J. mając na uwadze, że utworzenie specjalnej jurysdykcji na rzecz pokoju jest odpowiedzią na potrzebę znalezienia specjalnego systemu sprawiedliwości zgodnego z prawem międzynarodowym, który ukarałby osoby odpowiedzialne za krwawe zbrodnie i zadośćuczyniłby ofiarom, jednocześnie ułatwiając złożenie broni;

K. mając na uwadze, że rząd Kolumbii, jego izba ustawodawcza i naród kolumbijski mają suwerenne prawo do ustanowieniu trybu funkcjonowania tej specjalnej jurysdykcji na rzecz pokoju i że jurysdykcja ta będzie obejmować izby sądowe oraz trybunał pokoju, którego zasadniczą funkcją będzie położenie kresu bezkarności, dojście do prawdy oraz osądzenie i ukaranie sprawców przestępstw popełnionych w trakcie konfliktu, w szczególności najcięższych i najbardziej reprezentatywnych, co zagwarantuje niepowtórzenie się konfliktu i przyczyni się ponadto do zadośćuczynienia ofiarom;

L. mając na uwadze, że w ramach tej specjalnej jurysdykcji:

- uznaje się konieczność skazania sprawców zbrodni popełnionych w trakcie konfliktu, nawet jeśli przyznali się już do odpowiedzialności;

- przewiduje się zróżnicowany wymiar kary pozbawienia wolności, zależny od wczesnego lub późnego przyznania się do odpowiedzialności za poważne przestępstwa lub nieprzyznania się do takiej odpowiedzialności – w razie wyroku skazującego kary wynoszą w poszczególnych przypadkach od 5 do 8 lub 20 lat, zróżnicowane są również miejsca i warunki wykonania kar faktycznego pozbawienia wolności w zależności od faktu przyznania się do odpowiedzialności;

- przewiduje się, że z chwilą zakończenia działań zbrojnych państwo kolumbijskie ogłosi jak najszerszą amnestię w odniesieniu do przestępstw politycznych i powiązanych, zgodnie z międzynarodowym prawem humanitarnym, bez możliwości skorzystania z amnestii przez sprawców zbrodni przeciwko ludzkości, ludobójstwa, zbrodni wojennych oraz innych poważnych przestępstw, takich jak branie zakładników, stosowanie tortur, przymusowe wysiedlanie, wymuszone zaginięcia, egzekucje pozasądowe i przemoc seksualna;

M. mając na uwadze, że urzeczywistnienie stabilnego i trwałego pokoju w Kolumbii dzięki zakończeniu konfliktu wewnętrznego trwającego od ponad 50 lat, który pociągnął za sobą miliony ofiar, jest przede wszystkim priorytetem dla Kolumbii, lecz także dla Unii Europejskiej i wspólnoty międzynarodowej, czego dowodzą liczne deklaracje wsparcia procesu pokojowego złożone przez różne kraje i organizacje regionalne i międzynarodowe, w tym przez samą Unię Europejską;

1. z dużą satysfakcją przyjmuje porozumienie o utworzeniu specjalnej jurysdykcji na rzecz pokoju, które w zadowalający sposób rozstrzyga główny i najbardziej problematyczny punkt negocjacji, i z zadowoleniem przyjmuje wspólną decyzję o wyznaczeniu terminu sześciu miesięcy na podpisanie ostatecznego porozumienia pokojowego do dnia 23 marca 2016 r.;

2. z zadowoleniem przyjmuje również porozumienie w sprawie pkt 5 („Ofiary”) planu porozumienia ogólnego między rządem Kolumbii a Rewolucyjnymi Siłami Zbrojnymi Kolumbii (FARC), osiągnięte dnia 15 grudnia 2015 r., które obejmuje utworzenie komisji ds. ustalenia prawdy, współistnienia i zapobiegania powtórzeniu konfliktu, jednostki specjalnej ds. poszukiwania osób uznanych za zaginione w związku z konfliktem i z przyczyn z nim związanych, specjalnej jurysdykcji na rzecz pokoju i szczególnych środków naprawczych;

3. przyznaje, że jest to porozumienie jedyne w swoim rodzaju w historii negocjacji i konfliktów zbrojnych, które uznaje ofiary za centralny element porozumienia i priorytetowo traktuje prawdę, sprawiedliwość, zadośćuczynienie i zapobieganie powtórzeniu konfliktu, a zatem jest to porozumienie oparte na sprawiedliwości i zapobieganiu bezkarności;

4. uważa, że zarówno niedawne zawarcie porozumienia w sprawie ofiar, jak i potwierdzenie innych porozumień osiągniętych wcześniej w sprawie całościowej reformy rolnej, uczestnictwa w życiu politycznym i otwarcia demokratycznego na rzecz budowy pokoju oraz w sprawie rozwiązania problemu narkotykowego stanowią decydujące kroki w kierunku osiągnięcia ostatecznego porozumienia pokojowego, popieranego przez społeczeństwo kolumbijskie i umożliwiającego osiągnięcie stabilnego i trwałego pokoju, który położy kres ponad półwiecznemu wewnętrznemu konfliktowi zbrojnemu i uwzględni w szczególności prawa ofiar konfliktu oraz pełne, prawdziwe i sprawiedliwe zadośćuczynienie za poniesione szkody fizyczne, psychiczne i materialne;

5. apeluje, aby trwający proces został rozszerzony o Armię Wyzwolenia Narodowego (ELN) lub aby rozpoczęto równoległy proces negocjacyjny z tym ugrupowaniem, mogący przebiegać na podobnych warunkach i w podobnych terminach;

6. wyraża pragnienie, aby negocjacje zakończyły się możliwie szybko, a w każdym razie w terminie sześciu miesięcy ustalonym dnia 23 września w Hawanie, tak aby dzień 23 marca 2016 r. wyznaczył definitywny koniec konfliktu i prawdziwy przełom we współczesnej historii Kolumbii;

7. wyraża uznanie dla olbrzymiej pracy politycznej, realizmu i wytrwałości, jakie wykazał zarówno rząd Kolumbii, jak i FARC, dążąc do zbliżenia antagonistycznych stanowisk i stopniowego utworzenia przestrzeni kompromisu, co umożliwiło postępy w negocjacjach w sprawie stabilnego i trwałego pokoju, którego szczerze pragną wszyscy Kolumbijczycy, i co gwarantuje niepowtórzenie się konfliktu;

8. powtarza, że przemoc nie jest uprawnioną metodą walki politycznej, i wzywa osoby, które podzielają to przekonanie, aby opowiedziały się za demokracją ze wszystkimi jej konsekwencjami i wymogami, z których pierwszym jest ostateczne i nieodwołalne złożenie broni oraz obrona ideałów i aspiracji z wykorzystaniem zasad demokracji i praworządności; apeluje w tym kontekście, aby szanować prawo opozycji do prowadzenia działalności politycznej bez doświadczania systemowych prześladowań, które w przeszłości były jej udziałem;

9. uznaje też ważną rolę odegraną dotychczas przez Kubę i Norwegię, jako kraje będące gwarantami porozumienia, oraz Chile i Wenezuelę, jako kraje towarzyszące w procesie pokojowym, wyrażając szczególną wdzięczność papieżowi Franciszkowi za moralne przywództwo i starania o przyczynienie się do urzeczywistnienia wyczekiwanego pokoju w Kolumbii;

10. z zadowoleniem przyjmuje decyzję Wiceprzewodniczącej Komisji/ Wysokiej Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa Federiki Mogherini z dnia 1 października 2015 r. dotyczącą mianowania Eamona Gilmore’a, byłego wicepremiera i ministra oraz byłego ministra spraw zagranicznych i handlu Irlandii, na stanowisko Specjalnego Przedstawiciela Unii Europejskiej ds. Procesu Pokojowego w Kolumbii; zobowiązuje się do podjęcia wszelkich niezbędnych starań o możliwie szybkie wyposażenie nowego specjalnego przedstawiciela w środki budżetowe konieczne do pomyślnej realizacji jego ważnej misji i apeluje, aby specjalny przedstawiciel spotkał się z obiema stronami;

11. powtarza, że jest gotów udzielić wszelkiej możliwej pomocy we wspieraniu stosowania ostatecznego porozumienia pokojowego, i ponawia w związku z tym swój apel do państw członkowskich Unii Europejskiej o utworzenie funduszu powierniczego wspierającego pokonfliktowy etap procesu pokojowego; uważa, że fundusz ten powinien być administrowany w porozumieniu z obiema stronami oraz bezpośredni dostęp do niego powinny mieć wspólnoty i organizacje społeczeństwa obywatelskiego;

12. z zadowoleniem przyjmuje decyzję o ogłoszeniu szerokiej amnestii lub ułaskawienia w odniesieniu do przestępstw politycznych i pokrewnych powiązanych z konfliktem, i zachęca rząd Kolumbii do przyjęcia ustawy jasno definiującej zakres przestępstw politycznych i wprowadzającej jasność w kwestii innych przestępstw, takich jak handel narkotykami, i ich ewentualnego powiązania ze zbrodniami politycznymi; zauważa, że zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem kolumbijskim za zbrodnie polityczne uważa się czyny stanowiące naruszenie porządku konstytucyjnego, w szczególności bunt, powstanie i zamieszki;

13. odnotowuje z zadowoleniem, że dzięki wyłączeniu z amnestii lub ułaskawienia zbrodni przeciwko ludzkości, ludobójstwa i zbrodni wojennych porozumienie pokojowe jest zgodne z międzynarodowym prawem karnym i humanitarnym, a także z międzynarodowymi instrumentami i przepisami wykonawczymi w dziedzinie praw człowieka;

14. podkreśla potrzebę wdrożenia skutecznych systemów umożliwiających ocenę związków między przestępczością narkotykową a konfliktem zbrojnym, przy czym należy unikać objęcia właściwością jurysdykcji specjalnej przestępstw popełnianych bez związku z konfliktem zbrojnym;

15. uważa za nieodzowne, aby kary zasądzane sprawcom zbrodni przyczyniały się do osiągnięcia celu, jakim jest zadośćuczynienie ofiarom i pojednanie polityczne, wobec czego popiera ideę, aby sprawcy mniej poważnych przestępstw, którzy przyznali się do odpowiedzialności za nie, mogli odbyć karę poza więzieniami, przyczyniając się do zadośćuczynienia ofiarom i ponownego nawiązania więzi ze wspólnotą;

16. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że strony uzgodniły, iż po podpisaniu ostatecznego porozumienia pokojowego powstanie komisja ds. ustalenia prawdy, współistnienia i zapobiegania powtórzeniu konfliktu jako niezależny i bezstronny mechanizm o charakterze pozasądowym, służący wspólnemu kształtowaniu prawdziwej narracji historycznej dotyczącej wydarzeń, które miały miejsce, gdyż tylko na podstawie uczciwego opisu przeszłości i przyjęciu całej odpowiedzialności można budować zgodną przyszłość i zadośćuczynić prawom wszystkich ofiar;

17. wyraża zdecydowane poparcie dla trwających dyskusji zmierzających do osiągnięcia ostatecznego porozumienia o zawieszeniu broni i zaprzestaniu wszelkich działań zbrojnych do dnia 23 marca 2016 r.; w tym kontekście apeluje do wszystkich kolumbijskich sił politycznych, by dążyły do konsensusu dotyczącego przedmiotowego porozumienia, aby spotkało się ono z najwyższym poparciem obywateli i mogło dzięki temu stanowić pierwszy i najlepszy krok w kierunku pojednania społecznego, w oczywisty sposób niezbędnego do przezwyciężenia wieloletniej przemocy, która pociągnęła za sobą ogromną liczbę ofiar;

18. ponownie żąda całościowego i stałego zagwarantowania poszanowania praw człowieka przez kolumbijski system polityczny i jego instytucje w całym kraju; uważa, że subkultura przemocy musi zostać całkowicie wyeliminowana w kraju, w którym 50 lat konfliktu doprowadziło w niektórych przypadkach do powstania pozaprawnych reakcji i zwyczajów oraz zachowań w niektórych instytucjach państwowych, niezgodnych z zasadami praworządności i z należytym poszanowaniem praw człowieka; w tym kontekście żąda ochrony obrońców praw człowieka w Kolumbii i apeluje do organizacji obywatelskich o jak najlepszą i najbardziej lojalną współpracę na rzecz odbudowy zgodnego współistnienia w Kolumbii;

19. pozytywnie ocenia fakt, że kolumbijskie siły zbrojne ogłosiły niedawno, iż zamierzają przeprowadzić przegląd doktryny wojskowej Kolumbii w celu jej dostosowania i przygotowania sił zbrojnych do zadania, jakim jest skuteczne i sprawne reagowanie na nowe wyzwania i przeciwności w fazie po zakończeniu konfliktu, a zarazem do bycia gwarantem porozumień pokojowych; ocenia ponadto, że ogłoszenie niedawno przez FARC, iż zamierza zawiesić szkolenia wojskowe, by poświęcić się w przyszłości kształceniu politycznemu i kulturowemu w ramach procesu mającego położyć kres konfliktowi zbrojnemu, stanowi kolejny krok naprzód, równie zachęcający i właściwie skierowany;

20. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rotacyjnej prezydencji UE, Wysokiej Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa, Euro-Latynoamerykańskiemu Zgromadzeniu Parlamentarnemu oraz rządowi i Kongresowi Republiki Kolumbii.