Dokument z posiedzenia
15.1.2016
PROJEKT REZOLUCJI
złożony w następstwie oświadczenia wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa
zgodnie z art. 123 ust. 2 Regulaminu
w sprawie wykonywania układów o stowarzyszeniu / pogłębionych i kompleksowych umów o wolnym handlu zawartych z Gruzją, Mołdawią i Ukrainą
( 2015/3032(RSP) )
Knut Fleckenstein, Victor Boştinaru, Richard Howitt, David Martin, Nicola Caputo, Andi Cristea, Nicola Danti, Tanja Fajon, Doru-Claudian Frunzulică, Neena Gill, Iliana Iotova, Liisa Jaakonsaari, Afzal Khan, Arne Lietz, Andrejs Mamikins, Costas Mavrides, Marlene Mizzi, Sorin Moisă, Clare Moody, Victor Negrescu, Norbert Neuser, Pier Antonio Panzeri, Demetris Papadakis, Ioan Mircea Paşcu, Emilian Pavel, Tonino Picula, Kati Piri, Joachim Schuster, Tibor Szanyi, Boris Zala
w imieniu grupy S&D
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie wykonywania układów o stowarzyszeniu / pogłębionych i kompleksowych umów o wolnym handlu zawartych z Gruzją, Mołdawią i Ukrainą
( 2015/3032(RSP) )
Parlament Europejski,
– uwzględniając układy o stowarzyszeniu oraz pogłębione i kompleksowe umowy o wolnym handlu zawarte między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej oraz ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Gruzją, Republiką Mołdawii (dalej nazywaną Mołdawią) i Ukrainą, z drugiej strony,
– uwzględniając swoje poprzednie rezolucje dotyczące Gruzji, Mołdawii i Ukrainy, a także europejskiej polityki sąsiedztwa (EPS) i Partnerstwa Wschodniego,
– uwzględniając wspólną deklarację ze szczytu Partnerstwa Wschodniego, który odbył się w Rydze w dniach 21–22 maja 2015 r.,
– uwzględniając wspólny komunikat Komisji i wysokiej przedstawiciel z dnia 18 listopada 2015 r. w sprawie przeglądu europejskiej polityki sąsiedztwa,
– uwzględniając wyniki posiedzeń Rady Stowarzyszenia UE-Mołdawia z dnia 16 marca 2015 r., Rady Stowarzyszenia UE-Gruzja z dnia 16 listopada 2015 r. oraz Rady Stowarzyszenia UE-Ukraina z dnia 7 grudnia 2015 r.,
– uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że Gruzja, Mołdawia i Ukraina to kraje należące do Partnerstwa Wschodniego, które zdecydowały się na bliskie więzi polityczne i integrację gospodarczą z UE za pośrednictwem najbardziej zaawansowanej generacji układów o stowarzyszeniu, które umożliwiają tworzenie pogłębionych i kompleksowych stref wolnego handlu (AA/DCFTA);
B. mając na uwadze, że takie AA/DCFTA zawarte z Gruzją i Mołdawią były stosowane tymczasowo od dnia 1 września 2014 r.;
C. mając na uwadze, że w dniu 1 stycznia 2016 r. UE i Ukraina zaczęły tymczasowo stosować pogłębioną i kompleksową strefę wolnego handlu (DCFTA), która stanowi integralną część układu o stowarzyszeniu podpisanego w czerwcu 2014 r.; mając na uwadze, że część polityczna tego układu weszła w życie w dniu 1 listopada 2014 r.;
D. mając na uwadze, że zgodnie z tymi układami o stowarzyszeniu trzy wymienione kraje partnerskie zobowiązały się do wspierania i wdrażania reform opartych na wspólnych wartościach dotyczących demokracji, dobrych rządów, praworządności, praw człowieka i podstawowych wolności, w tym praw osób należących do mniejszości narodowych;
E. mając na uwadze, że wzmocnione w tych ramach więzi polityczne i gospodarcze zapewnią większą stabilność i dobrobyt całemu europejskiemu kontynentowi;
1. z zadowoleniem przyjmuje ogólny udany początek wdrażania wspomnianych układów o stowarzyszeniu oraz stopniowe tworzenie stref wolnego handlu; podkreśla, że wykonywanie AA/DCFTA i pokrewnych programów stowarzyszeniowych musi być priorytetem UE i trzech krajów partnerskich; zaleca Komisji ścisłe monitorowanie tego procesu i należyte informowanie Parlamentu o osiągniętych postępach;
2. podkreśla znaczenie pogłębiania społecznego wymiaru partnerstwa, zgodnie z postanowieniami programów stowarzyszeniowych i odpowiednich konwencji MOP; wzywa wszystkie strony do przestrzegania zobowiązań podjętych w odniesieniu do podstawowych norm pracy; apeluje o wymianę najlepszych praktyk i dalsze działania propagujące godną pracę i przekształcenie sektora nielegalnego zatrudnienia w legalne miejsca pracy, rozwój norm bezpieczeństwa pracy, a także dialog społeczny i możliwość pełnego korzystania z praw związkowych; uważa, że muszą temu towarzyszyć społecznie wyważone systemy podatkowe i walka z uchylaniem się od opodatkowania;
3. uważa, że w szczególności dla krajów partnerskich borykających się z kryzysem gospodarczym celem DCFTA musi być przede wszystkim zapewnienie odczuwalnej i trwałej poprawy warunków życia zwykłych obywateli; podkreśla, że wdrożenie DCFTA, w połączeniu z tragiczną sytuacją gospodarczą, będzie stanowiło istotne wyzwanie dla ukraińskiej gospodarki i rynku pracy i że nie należy lekceważyć towarzyszących temu skutków społecznych; podkreśla, że stworzenie dwustronnych DCFTA z Ukrainą, Gruzją i Mołdawią jest niezwykle istotnym instrumentem nowoczesnego, przejrzystego i przewidywalnego handlu, zbliżania przepisów i stopniowej integracji gospodarczej partnerów na rynku wewnętrznym UE, a ponadto ma znaczenie dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych, które prowadzą do tworzenia miejsc pracy i długoterminowego wzrostu gospodarczego, przy czym ostatecznym celem jest stworzenie szerszego obszaru gospodarczego opartego na zasadach WTO i poszanowaniu suwerennych wyborów;
4. ponownie wyraża zdecydowane poparcie dla suwerenności i integralności terytorialnej trzech krajów partnerskich w ramach ich granic uznanych przez społeczność międzynarodową;
5. z zadowoleniem przyjmuje tymczasowe wejście w życie w dniu 1 stycznia 2016 r. DCFTA UE-Ukraina i wyraża ubolewanie z powodu nałożenia przez Federację Rosyjską na Ukrainę nowych sankcji gospodarczych mimo poważnych i stałych wysiłków ze strony Ukrainy i UE, by rozwiać wątpliwości strony rosyjskiej; zauważa, że krok ten jest sprzeczny z porozumieniem ministerialnym z września 2014 r. dotyczącym wdrażania postanowień z Mińska; uważa zdecydowanie, że nadal możliwe jest wypracowanie praktycznych rozwiązań w ramach elastyczności, którą umożliwia DCFTA, oraz zgodnie z zasadami WTO; wzywa zatem do kontynuowania rozmów trójstronnych na jak najwyższym szczeblu; wyraża uznanie dla Ukrainy za determinację, by rozpocząć wykonywanie postanowień DCFTA; apeluje o podjęcie działań w celu wypracowania realnej płaszczyzny porozumienia z Euroazjatycką Unią Gospodarczą;
6. wyraża poparcie dla zaangażowanej i wielowymiarowej pomocy finansowej i technicznej dostarczanej Ukrainie i Gruzji przez UE i inne instytucje finansowe; wyraża ubolewanie, że sytuacja polityczna w Mołdawii zmusiła UE do zawieszenia pomocy finansowej dla tego kraju; podkreśla, że wsparcie finansowe UE dla jej wszystkich partnerów jest uzależnione od realizacji konkretnych etapów reform i że niemniej ważnym elementem jest stabilność polityczna; wzywa siły polityczne w Mołdawii do przyspieszenia toczących się negocjacji i do utworzenia nowej koalicji rządowej, która zdoła bez dalszej zwłoki posunąć naprzód proces reform z korzyścią dla wszystkich obywateli tego kraju; ponadto podkreśla potrzebę należytego zbadania afery bankowej, pociągnięcia winnych do odpowiedzialności i zapewnienia zwrotu skradzionych funduszy; uważa, że trwający kryzys bankowy wskazuje na pilną potrzebę usprawnień systemowych w ramach prawnych w celu wzmocnienia kontroli i przejrzystości działalności sektora bankowego;
7. przypomina, że same udostępnione środki finansowe nie wystarczą do ustabilizowania gospodarki i że nie uda się osiągnąć jakiegokolwiek trwałego sukcesu bez stałego zaangażowania partnerów na rzecz inicjowania i realizowania reform strukturalnych, a także zapewnienia wzrostu popytu krajowego i spójności społecznej;
8. pochwala wysiłki podejmowane przez organy gruzińskie i mołdawskie oraz dotychczasowe wyniki osiągnięte w zakresie harmonizacji przepisów i norm, jak przewidziano w DCFTA; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że mimo negatywnych tendencji w regionie eksport z Gruzji i Mołdawii do UE wzrósł w pierwszych 12 miesiącach wykonywania DCFTA, przy czym import UE z Gruzji zwiększył się o 15%, a jej ogólny udział w mołdawskim eksporcie wzrósł o 62%; uważa, że niezbędny jest szybszy postęp w zakresie norm sanitarnych i fitosanitarnych; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że dotychczas ponad 95% obowiązujących norm gruzińskich dotyczących barier technicznych w handlu to normy międzynarodowe i europejskie, co ma zasadnicze znaczenie dla udziału podmiotów gospodarczych w europejskim łańcuchu wartości; wzywa Mołdawię do dostosowania krajowego planu działania w obszarach, w których odnotowano opóźnienia;
9. wyraża ubolewanie, że korupcja nadal pozostaje rozpowszechnionym zjawiskiem mimo postępu w przyjmowaniu nowych przepisów i tworzeniu instytucji antykorupcyjnych; zdecydowanie zachęca kraje partnerskie do pełnego wykorzystania możliwości wynikających z umowy i do podwojenia wysiłków w walce z korupcją, która utrudnia ich rozwój społeczno-gospodarczy; w tym kontekście wzywa do jak najszybszego wdrożenia przepisów antykorupcyjnych oraz pokrewnych strategii lub planów działania; podkreśla potrzebę dodatkowych wysiłków na rzecz wypełnienia zaleceń Grupy Państw Przeciwko Korupcji (GRECO) i zaleceń OECD;
10. gratuluje Gruzji w związku z wprowadzeniem innowacyjnego systemu elektronicznych zamówień publicznych, który znacząco zwiększył przejrzystość, skuteczność i odpowiedzialność, będące kluczowymi czynnikami w walce z korupcją; zaleca rozszerzenie kryteriów udzielania zamówień i zaprzestanie koncentrowania się jedynie na kosztach; wzywa Komisję do zapewnienia doradztwa w tym zakresie na podstawie najlepszej relacji jakości do ceny, przy uwzględnieniu kryteriów społecznych i kryteriów zrównoważonego rozwoju; wzywa organy gruzińskie do usprawnienia przygotowań programu roboczego dotyczącego handlu i zrównoważonego rozwoju oraz prowadzenia przy tym stałych konsultacji z partnerami społecznymi i innymi zainteresowanymi stronami;
11. odnotowuje znaczenie reformy sądownictwa, która zapewni dobre funkcjonowanie, skuteczność i niezależność tego sektora, zgodnie z zaleceniami Komisji Weneckiej;
12. podkreśla potrzebę kontynuowania pracy nad modernizacją administracji publicznej, na szczeblu centralnym i lokalnym, która jest niezbędnym warunkiem przejrzystych i skutecznych demokratycznych rządów w służbie wszystkich obywateli; wzywa Komisję do promowania europejskich zasad administracji publicznej określonych przez OECD/SIGMA oraz do wykorzystania tej samej metodologii, którą opracowano dla państw ubiegających się o członkostwo w UE;
13. ponownie podkreśla znaczenie włączenia społeczeństwa obywatelskiego do procesów kształtowania polityki realizowania reform; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w przeglądzie EPS uznano potrzebę udzielenia dodatkowego wsparcia organizacjom społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu krajowym, niższym niż krajowy i wewnątrzregionalnym; odnotowuje jednak z zaniepokojeniem znikome dotychczas zainteresowanie ze strony unijnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego angażowaniem się w grupy doradcze działające w ramach układów o stowarzyszeniu; wzywa Komisję do wyciągnięcia właściwych wniosków w celu pobudzenia tych mechanizmów i zapewnienia ich reprezentatywnego charakteru zgodnie z zaleceniami Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego;
14. przyjmuje z zadowoleniem najnowsze sprawozdania z postępu prac w zakresie wykonania przez Gruzję i Ukrainę ich odnośnych planów działania na rzecz liberalizacji reżimu wizowego, opublikowane przez Komisję w dniu 18 grudnia 2015 r., a ponadto oczekuje na prezentację odpowiednich wniosków ustawodawczych i ich zatwierdzenie; wyraża uznanie dla Mołdawii w związku z dobrym wykonywaniem systemu bezwizowego funkcjonującego od kwietnia 2014 r., który stanowi znakomity przykład dla całego regionu;
15. zauważa, że choć wszystkie trzy kraje osiągnęły postęp w takich obszarach jak prawa człowieka i podstawowe wolności, niezbędne są dalsze reformy strukturalne w celu umocnienia demokracji i praworządności; wyraża satysfakcję w związku z przyjęciem nowych przepisów, ostatnio przez Ukrainę, i strategii politycznych, które poprawiły ochronę przed dyskryminacją; zauważa jednak, że osoby LGBTI nadal doświadczają gróźb i prześladowań ze strony grup ekstremistów, społeczność romska jest nadal marginalizowana, a kobiety borykają się z dyskryminacją i nierównością w życiu społecznym, gospodarczym i politycznym;
16. z zadowoleniem przyjmuje postęp Gruzji w obszarze praw człowieka i podstawowych wolności; wzywa wszystkie siły polityczne w tym kraju do poprawy klimatu politycznego przez unikanie konfrontacji i polaryzowania oraz przez podjęcie ponadpartyjnego dialogu w celu wzmocnienia demokracji i praworządności, koncentrując się na takich priorytetach jak rozwój gospodarczy, problemy społeczne i dalsze wdrażanie AA/DCFTA; podkreśla, że przy dalszym wzmacnianiu gruzińskiej demokracji szczególne znaczenie ma zapewnienie miejsca opozycji, dopilnowanie, by tymczasowe aresztowanie było wykorzystywane wyłącznie jako środek wyjątkowy, zgodnie z prawem, w celu ochrony między innymi zasady domniemania niewinności, zwiększenia pluralizmu i niezależności mediów oraz wolności słowa i opinii;
17. wyraża zadowolenie z udziału lub stowarzyszenia trzech omawianych krajów w programach UE, takich jak Program na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (COSME), „Horyzont 2020”, Erasmus+, „Maria Skłodowska-Curie” i Kreatywna Europa; zauważa, że współpraca ta przynosi obopólne korzyści, umożliwiając w szczególności krajom partnerskim zapoznanie się z metodami pracy i polityką UE;
18. podkreśla znaczenie postanowień AA/DCFTA dotyczących współpracy w dziedzinie energii w celu zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii oraz rozwoju konkurencyjnych, przejrzystych i niedyskryminujących rynków energii zgodnie z przepisami i normami UE, a także zapewnienia energii ze źródeł odnawialnych oraz efektywności energetycznej; popiera zamiar wspierania przez UE pełnej integracji rynku energii z Mołdawią, Ukrainą i Gruzją za pośrednictwem Wspólnoty Energetycznej oraz zmniejszenia zależności energetycznej bez nakładania nadmiernych obciążeń na gospodarstwa domowe; wzywa UE i zainteresowane rządy do wypracowania środków w celu zamortyzowania problemów społecznych;
19. podkreśla potrzebę stałego zapewniania zgodności ustawodawstwa krajowego z zobowiązaniami wynikającymi z DCFTA, a także przepisami dotyczącymi oznaczeń geograficznych i praw własności intelektualnej; uważa, że kluczowa rola w ich egzekwowaniu przypada służbom celnym;
20. przypomina o istotnej roli parlamentów narodowych we wspieraniu reform i stopniowego zbliżenia przepisów krajowych do dorobku prawnego UE; apeluje o wymianę najlepszych praktyk oraz zawarcie protokołów ustaleń na wzór protokołu podpisanego z Radą Najwyższą Ukrainy; z zadowoleniem przyjmuje utworzenie w związku z układami o stowarzyszeniu parlamentarnych komisji stowarzyszenia i pierwsze posiedzenia tych organów, a ponadto zwraca uwagę na przydatność kontaktów między parlamentarzystami w stosunkach dwustronnych i wielostronnych;
21. z zadowoleniem przyjmuje nowy punkt ciężkości zmienionej EPS oraz zamiar zacieśnienia przez UE współpracy z naszymi partnerami w takich obszarach jak zapobieganie konfliktom, walka z terroryzmem, przeciwdziałanie radykalizacji postaw i reforma sektora bezpieczeństwa; uważa, że ta współpraca musi mieć konkretny charakter i być ukierunkowana na zaradzenie wspólnym zagrożeniom dla bezpieczeństwa oraz na podejmowanie wspólnych działań na rzecz realnego rozwiązywania konfliktów, w tym za pośrednictwem szerszego uczestnictwa w misjach i szkoleniach w dziedzinie WPBiO, a także działań zapewniających nierozprzestrzenianie broni masowego rażenia i walki z nielegalnym handlem bronią strzelecką i lekką (BSiL); ponownie wyraża wsparcie dla misji granicznej UE dla Mołdawii i Ukrainy (EUBAM), misji doradczej UE na rzecz reformy cywilnego sektora bezpieczeństwa na Ukrainie (EUAM Ukraine) oraz Misji Obserwacyjnej UE w Gruzji (EUMM), a także dla wysiłków podjętych na rzecz pokojowego rozwiązania konfliktów w tych trzech krajach;
22. podkreśla znaczenie poszerzania wiedzy obywateli na temat korzyści płynących z układu o stowarzyszeniu oraz ich eksponowania, m.in. za pośrednictwem regularnych kontaktów z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, a ponadto podkreśla znaczenie ułatwiania i wspierania rozpowszechniania obiektywnych, niezależnych i bezstronnych informacji na ten temat; apeluje o wspólne wysiłki na rzecz przeciwdziałania kampaniom dezinformacyjnym i propagandowym zarówno w krajach partnerskich, jak i w państwach członkowskich;
23. wyraża zadowolenie z niemal zakończonych procesów ratyfikacji, zgodnie z krajowymi procedurami państw członkowskich; odnotowuje organizowane w Królestwie Niderlandów referendum konsultacyjne w sprawie AA/DCFTA z Ukrainą i oczekuje z zainteresowaniem na jego wynik; apeluje o ostrożność w odniesieniu do wszelkich błędnych interpretacji zakresu układu i przypomina w szczególności, że celem AA/DCFTA jest zacieśnienie współpracy politycznej i gospodarczej z Ukrainą, które samo w sobie nie oznacza perspektywy członkostwa w UE; zachęca obywateli Królestwo Niderlandów do zatwierdzenia tego ważnego partnerstwa, które będzie korzystne dla całej Europy;
24. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych, a także prezydentom, parlamentom i rządom Gruzji, Mołdawii i Ukrainy.