Dokument z posiedzenia
20.4.2016
PROJEKT REZOLUCJI
złożony w następstwie pytania wymagającego odpowiedzi ustnej B8-0361/2016
zgodnie z art. 128 ust. 5 Regulaminu
w sprawie ataków na szpitale i szkoły stanowiących pogwałcenie międzynarodowego prawa humanitarnego
( 2016/2662(RSP) )
Charles Goerens, Petras Auštrevičius, Marietje Schaake, Paavo Väyrynen, Louis Michel, Beatriz Becerra Basterrechea, Renate Weber
w imieniu grupy ALDE
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie ataków na szpitale i szkoły stanowiących pogwałcenie międzynarodowego prawa humanitarnego
( 2016/2662(RSP) )
Parlament Europejski,
– uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka oraz inne instrumenty Organizacji Narodów Zjednoczonych dotyczące praw człowieka,
– uwzględniając konwencje genewskie i inne instrumenty prawne dotyczące międzynarodowego prawa humanitarnego,
– uwzględniając konkluzje Rady do Spraw Zagranicznych z dnia 8 grudnia 2009 r. w sprawie promowania przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego,
– uwzględniając Uaktualnione wytyczne Unii Europejskiej w sprawie promowania przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego[1],
– uwzględniając sprawozdanie Sekretarza Generalnego ONZ na Światowy Szczyt Humanitarny zatytułowane „One humanity, shared responsibility” („Jedna ludzkość, wspólna odpowiedzialność”) z dnia 2 lutego 2016 r.,
– uwzględniając rezolucję Rady Bezpieczeństwa ONZ 1998 (2011) przyjętą w dniu 12 lipca 2011 r. oraz 2143 (2014) przyjętą w dniu 7 marca 2014 r. w sprawie ochrony dzieci poszkodowanych w wyniku konfliktów zbrojnych;
– uwzględniając rezolucję Zgromadzenia Ogólnego ONZ A/RES/64/290 z dnia 9 lipca 2010 r. w sprawie prawa do nauki w sytuacjach nadzwyczajnych,
– uwzględniając deklarację w sprawie bezpiecznych szkół z maja 2015 r. przedstawioną do podpisania podczas konferencji w Oslo w sprawie bezpiecznych szkół zwołanej przez norweskie ministerstwo spraw zagranicznych w maju 2015 r., a także powiązane wytyczne w sprawie ochrony szkół i uniwersytetów przed wykorzystaniem do celów wojskowych podczas konfliktów zbrojnych,
– uwzględniając rezolucję z dnia 10 grudnia 2015 r. przyjętą podczas 32. międzynarodowej konferencji Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca w sprawie wzmocnienia przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego,
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 lutego 2016 r. w sprawie sytuacji humanitarnej w Jemenie[2],
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 lutego 2015 r. w sprawie kryzysu humanitarnego w Iraku i Syrii, zwłaszcza w kontekście Państwa Islamskiego (IS)[3],
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 grudnia 2015 r. w sprawie przygotowań do Światowego Szczytu Humanitarnego: wyzwania i szanse w zakresie pomocy humanitarnej[4],
– uwzględniając pytanie do Rady w sprawie ataków na szpitale i szkoły stanowiących pogwałcenie międzynarodowego prawa humanitarnego ( O-000063/2016 – B8-0361/2016 ),
– uwzględniając art. 128 ust. 5 i art. 123 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że społeczność międzynarodowa jest świadkiem coraz większej liczby ataków na szpitale i szkoły na całym świecie, takich jak ataki na ośrodki zdrowia prowadzone przez organizację Lekarze bez Granic w Kunduzie (Afganistan) w dniu 3 października 2015 r., ataki przeprowadzone w Razah (Jemen) w dniu 10 stycznia 2016 r. oraz ataki w zajętych przez rebeliantów syryjskich miastach w dniu 15 lutego 2016 r.;
B. mając na uwadze, że w dniach 23–24 maja 2016 r. w Stambule odbędzie się pierwszy Światowy Szczyt Humanitarny; mając na uwadze, że Sekretarz Generalny ONZ w swoim sprawozdaniu przygotowanym na Światowy Szczyt Humanitarny zatytułowanym „One humanity, shared responsibility” zwraca uwagę na „zuchwałą i bezwzględną utratę szacunku dla międzynarodowych praw człowieka i prawa humanitarnego” w sytuacjach konfliktu zbrojnego, co grozi powrotem do czasów wojny totalnej; mając na uwadze, że w sprawozdaniu wskazano, że zaniechanie żądania i krzewienia poszanowania naszych wspólnych norm oraz wspierania istniejących mechanizmów ich egzekwowania, monitorowania i odpowiedzialności przyczynia się do tej utraty;
C. mając na uwadze, że międzynarodowe prawo humanitarne, nazywane również prawem konfliktów zbrojnych, ma na celu złagodzenie skutków konfliktów zbrojnych poprzez ochronę podmiotów, które nie biorą udziału w konflikcie, i poprzez regulowanie środków i metod prowadzenia wojny;
D. mając na uwadze, że szpitale i personel medyczny jednoznacznie podlegają ochronie na mocy międzynarodowego prawa humanitarnego oraz że każdy zamierzony atak skierowany przeciwko ludności cywilnej i infrastrukturze cywilnej jest jednoznacznie zabroniony na mocy międzynarodowego prawa humanitarnego i uważany za poważne pogwałcenie tego prawa;
E. mając na uwadze, że według stanu na dzień 14 marca 2016 r. 52 państwa, w tym liczne, choć nie wszystkie państwa członkowskie UE, zatwierdziły deklarację w sprawie bezpiecznych szkół po zakończeniu konferencji w Oslo poświęconej bezpiecznym szkołom, która odbyła się w maju 2015 r.;
F. mając na uwadze, że, przyjmując wytyczne UE w sprawie promowania przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego, Rada do Spraw Zagranicznych podkreśliła znaczenie skutecznego zajęcia się skutkami poważnych pogwałceń poprzez wspieranie odpowiednich mechanizmów rozliczalności oraz kluczową rolę, którą Międzynarodowy Trybunał Karny (MTK) może odegrać w sprawach, w których dane państwo lub państwa nie są w stanie lub nie chcą sprawować swojej jurysdykcji; mając na uwadze, że w wytycznych UE zobowiązuje się „odpowiednie grupy robocze Rady” do monitorowania sytuacji, w których mogłoby być stosowane międzynarodowe prawo humanitarne, oraz do zalecania działań mających na celu promowanie przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego (ust. 15 lit. a));
G. mając na uwadze, że od 2012 do 2015 roku Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża (MKCK) organizował istotny proces konsultacji w sprawie sposobu wzmocnienia ochrony prawnej ofiar konfliktów zbrojnych i sposobu wzmocnienia skuteczności mechanizmów przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego;
H. mając na uwadze, że państwa uczestniczące w 32. międzynarodowej konferencji Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca w grudniu 2015 r. nie zdołały ostatecznie dojść do porozumienia w sprawie nowego mechanizmu zaproponowanego przez MKCK i rząd Szwajcarii w celu wzmocnienia przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego; mając na uwadze, że proponowany nowy mechanizm obejmowałby organizację corocznych posiedzeń państw-stron konwencji genewskich; mając na uwadze, że uczestniczące państwa porozumiały się w sprawie uruchomienia nowego procesu międzyrządowego zmierzającego do zidentyfikowania sposobów lepszego wdrażania międzynarodowego prawa humanitarnego z myślą o przedstawieniu jego wyników na kolejnej międzynarodowej konferencji w 2019 r.;
1. wyraża oburzenie i poważne zaniepokojenie z powodu tragicznych w skutkach ataków na szpitale i szkoły, których liczba podczas konfliktów zbrojnych na całym świecie alarmująco rośnie i których celami oraz ofiarami stają się pacjenci, uczniowie, personel medyczny i dydaktyczny, pracownicy organizacji humanitarnych oraz członkowie rodzin, podczas gdy potępienie ze strony społeczności międzynarodowej rzadko prowadzi do niezależnych dochodzeń i prawdziwego pociągania do odpowiedzialności; wzywa państwa członkowskie, instytucje Unii Europejskiej i wysoką przedstawiciel / wiceprzewodniczącą do dostrzeżenia prawdziwej skali tej sytuacji wyjątkowej oraz do niezwłocznego opracowania konkretnego, ograniczonego czasowo planu działania w celu pełnego wykorzystania wpływu UE i państw członkowskich do powstrzymania takich pogwałceń i nadużyć;
2. potępia ataki na szpitale i szkoły, które są zakazane na mocy prawa międzynarodowego, zwracając uwagę, że tego rodzaju działania mogą stanowić poważne naruszenia konwencji genewskich z 1949 r. oraz przestępstwa wojenne w rozumieniu Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego; wyraża przekonanie, że zachowanie neutralnego, bezpiecznego charakteru placówek medycznych i edukacyjnych podczas konfliktów zbrojnych zależy od wyniku przejrzystych, niezależnych i obiektywnych dochodzeń w sprawie brutalnych ataków, które już miały miejsce, oraz od osiągnięcia prawdziwego pociągania do odpowiedzialności za popełnione przestępstwa;
3. wzywa strony konfliktów do poszanowania podstawowych zasad międzynarodowego prawa humanitarnego oraz do powstrzymania się od celowych ataków na infrastrukturę cywilną; podkreśla znaczenie poprawy bezpieczeństwa pracowników organizacji pomocowych, aby mogli reagować skuteczniej na te ataki;
4. zachęca UE i jej państwa członkowskie do pełnego poparcia skierowanego przez Sekretarza Generalnego ONZ do wszystkich państw członkowskich ONZ apelu w sprawie wykorzystania szansy, jaką daje Światowy Szczyt Humanitarny, w celu ponownego zaciągnięcia zobowiązań w zakresie ochrony ludności cywilnej i praw człowieka przysługujących wszystkim ludziom poprzez poszanowanie zasad, które zostały już przez nie uzgodnione; podkreśla wagę przywiązywaną przez Sekretarza Generalnego ONZ do wzmocnienia międzynarodowych systemów dochodzeniowych i sądowych, w tym MTK, z myślą o uzupełnieniu ram krajowych, w celu położenia kresu bezkarności przypadków pogwałcenia międzynarodowego prawa humanitarnego;
5. uznaje znaczenie i wyjątkowy charakter wytycznych UE w sprawie promowania przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego, ponieważ żadne inne państwa ani organizacje nie przyjęły równoważnego dokumentu; wzywa instytucje Unii Europejskiej i państwa członkowskie do skutecznego wdrożenia wytycznych UE;
6. wzywa Radę do Spraw Zagranicznych i wiceprzewodniczącą / wysoką przedstawiciel do zapewnienia, aby polityka i działania UE dotyczące międzynarodowego prawa humanitarnego były rozwijane w spójny i skuteczny sposób, do dokonania przeglądu obowiązującego obecnie podziału obowiązków, według którego wdrażanie wytycznych dotyczących międzynarodowego prawa humanitarnego należy przede wszystkim do kompetencji Grupy Roboczej Rady ds. Międzynarodowego Prawa Publicznego, której przewodniczy prezydencja Rady; w tym kontekście podkreśla, że w wytycznych UE zobowiązuje się „odpowiednie grupy robocze Rady” do monitorowania sytuacji, w których mogłoby być stosowane międzynarodowe prawo humanitarne, oraz do zalecania działań mających na celu promowanie przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego (ust. 15 lit. a)); wzywa wszystkie właściwe grupy robocze Rady do wykorzystania swojego mandatu w celu rozwiązania trwającego i wymagającego pilnych działań kryzysu związanego z nieprzestrzeganiem prawa;
7. przypomina stanowisko przyjęte w wytycznych UE, zgodnie z którym we właściwych przypadkach będzie się rozważać korzystanie z usług Międzynarodowej Komisji Humanitarnej ds. Ustalania Faktów (IHFFC), utworzonej na mocy dodatkowego protokołu I do konwencji genewskich z 1949 r., która, mając możliwości ustalania faktów i pełniąc funkcję dobrych usług, może pomóc w promowaniu przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego; zauważa, że dotychczas nie skorzystano z usług Międzynarodowej Komisji ds. Ustalania Faktów, oraz wzywa Radę, państwa członkowskie i Europejską Służbę Działań Zewnętrznych do poważnego rozważenia zaangażowania tej komisji – po raz pierwszy od czasu jej utworzenia – w sprawę ataków na szpitale i szkoły jako wymagającą pilnych działań sytuację kryzysową związaną z przestrzeganiem norm międzynarodowego prawa humanitarnego;
8. odnotowuje z niepokojem ograniczoną obecnie przestrzeń instytucjonalną dla społeczności międzynarodowej przeznaczoną do rozwiązywania wspólnych problemów związanych z wdrażaniem międzynarodowego prawa humanitarnego; w tym kontekście wyraża ubolewanie, że państwa uczestniczące w 32. międzynarodowej konferencji Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca w grudniu 2015 r. zdołały dojść do porozumienia w sprawie nowego mechanizmu, który w wzmocniłby system zarządzania w ramach międzynarodowego prawa humanitarnego poprzez organizację dorocznych posiedzeń państw w celu usprawnienia dialogu oraz opracowywanie regularnych sprawozdań w sprawie przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego przez poszczególne kraje; wzywa UE i jej państwa członkowskie do podjęcia prac ukierunkowanych na osiągniecie lepszych wyników w ramach nadchodzącego międzyrządowego procesu;
9. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wiceprzewodniczącej komisji/ wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Radzie, Komisji, specjalnemu przedstawicielowi UE ds. praw człowieka, rządom i parlamentom państw członkowskich, sekretarzowi generalnemu ONZ, przewodniczącemu Zgromadzenia Ogólnego ONZ oraz rządom państw członkowskich ONZ.