Dokument z posiedzenia
20.4.2016
PROJEKT REZOLUCJI
złożony w następstwie pytania wymagającego odpowiedzi ustnej B8-0361/2016
zgodnie z art. 128 ust. 5 Regulaminu
w sprawie ataków na szpitale i szkoły stanowiących pogwałcenie międzynarodowego prawa humanitarnego
( 2016/2662(RSP) )
Cristian Dan Preda, Andrzej Grzyb, Davor Ivo Stier, Anna Záborská
w imieniu grupy PPE
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie ataków na szpitale i szkoły stanowiących pogwałcenie międzynarodowego prawa humanitarnego
( 2016/2662(RSP) )
Parlament Europejski,
– uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka oraz inne instrumenty ONZ dotyczące praw człowieka,
– uwzględniając konwencje genewskie i inne instrumenty prawne dotyczące międzynarodowego prawa humanitarnego,
– uwzględniając konkluzje Rady ds. Zagranicznych z dnia 8 grudnia 2009 r. w sprawie promowania przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego,
– uwzględniając uaktualnione wytyczne Unii Europejskiej w sprawie promowania przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego[1],
– uwzględniając sprawozdanie Sekretarza Generalnego ONZ na Światowy Szczyt Humanitarny zatytułowane „One humanity, shared responsibility” („Jedna ludzkość, wspólna odpowiedzialność”) z dnia 2 lutego 2016 r.,
– uwzględniając rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1998 (2011), przyjętą w dniu 12 lipca 2011 r., i nr 2143 (2014), przyjętą w dniu 7 marca 2014 r., dotyczące ochrony dzieci dotkniętych konfliktem zbrojnym,
– uwzględniając rezolucję Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr A/RES/64/290 z dnia 9 lipca 2010 r. w sprawie prawa do edukacji w sytuacjach nadzwyczajnych,
– uwzględniając deklarację w sprawie bezpiecznych szkół z maja 2015 r. przedstawioną do podpisania podczas konferencji w Oslo w sprawie bezpiecznych szkół zwołanej przez norweskie ministerstwo spraw zagranicznych w maju 2015 r., a także powiązane wytyczne w sprawie ochrony szkół i uniwersytetów przed wykorzystaniem do celów wojskowych podczas konfliktów zbrojnych,
– uwzględniając wytyczne dotyczące ataków na szkoły i szpitale, które mają stanowić pomoc dla wszystkich osób zaangażowanych w monitoring, sprawozdawczość i rzecznictwo, wydane w dniu 21 maja 2014 r. przez specjalną przedstawiciel Sekretarza Generalnego ONZ ds. dzieci w konflikcie zbrojnym,
– uwzględniając rezolucję z dnia 10 grudnia 2015 r. przyjętą podczas 32. międzynarodowej konferencji Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca w sprawie wzmocnienia przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego,
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 lutego 2016 r. w sprawie sytuacji humanitarnej w Jemenie[2],
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 lutego 2015 r. w sprawie kryzysu humanitarnego w Iraku i Syrii, zwłaszcza w kontekście Państwa Islamskiego (IS)[3],
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 grudnia 2015 r. w sprawie przygotowań do Światowego Szczytu Humanitarnego: wyzwania i szanse w zakresie pomocy humanitarnej[4],
– uwzględniając pytanie do Rady w sprawie ataków na szpitale i szkoły stanowiących pogwałcenie międzynarodowego prawa humanitarnego ( O-000063/2016 – B8-0361/2016 ),
– uwzględniając art. 128 ust. 5 i art. 123 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że w ciągu ostatnich dziesięciu lat społeczność międzynarodowa była świadkiem coraz większej liczby ataków na szpitale i szkoły na całym świecie, takich jak ataki w dniu 2 kwietnia 2015 r. w Kenii, ataki na tysiące szkół w północnej Nigerii między rokiem 2009 i 2015 oraz ataki w dniu 3 października 2015 r. w Kunduzie (Afganistan), w dniu 10 stycznia 2016 r. w Razah (Jemen) i w dniu 15 lutego 2016 r. w prowincji Idlib w północnej Syrii; mając na uwadze, że ataki w Kunduzie zostały uznane za „bezpośredni skutek nieumyślnego błędu ludzkiego, spotęgowanego uchybieniami operacyjnymi i awariami sprzętu” oraz że zostały wszczęte dochodzenia prowadzące do wymierzenia sankcji wobec osób odpowiedzialnych;
B. mając na uwadze, że liczba ludzi w potrzebie wzrosła ponad dwukrotnie od 2004 r. do ponad 100 milionów w 2015 r.; mając na uwadze, że 250 milionów ludzi dotkniętych jest kryzysami humanitarnymi; mając na uwadze, że liczba osób przymusowo wysiedlonych osiągnęła najwyższy poziom od czasu II wojny światowej wynoszący 60 milionów, z czego prawie 40 milionów to ludzie wysiedleni na terytorium ich własnych krajów; mając na uwadze, że ponad połowa uchodźców na świecie to dzieci;
C. mając na uwadze, że w przypadku kryzysów humanitarnych jako pierwsze reagują rodziny, które zapewniają swoim wszystkim dotkniętym nimi członkom schronienie, żywność i potrzebną opiekę oraz solidarność; mając na uwadze, że dobro dzieci i matek stanowi najważniejszy priorytet dla każdej rodziny i warte jest największych poświęceń;
D. mając na uwadze, że w ciągu ostatnich ośmiu lat rosnące potrzeby i wyzwania, brak podtrzymywanego zaangażowania oraz zwiększające się koszty pomocy humanitarnej przyczyniły się do wyczerpania możliwości systemu pomocy humanitarnej, oraz mając na uwadze, że zmusiło to organizacje do tymczasowego zawieszenia wsparcia żywnościowego, udzielania schronienia oraz innych ratujących życie działań humanitarnych;
E. mając na uwadze, że w dniach 23–24 maja 2016 r. w Stambule odbędzie się pierwszy Światowy Szczyt Humanitarny; mając na uwadze, że Sekretarz Generalny ONZ w swoim sprawozdaniu przygotowanym na Światowy Szczyt Humanitarny zatytułowanym „One humanity, shared responsibility” zwraca uwagę na „zuchwały i bezwzględny brak poszanowania międzynarodowych praw człowieka i prawa humanitarnego” w sytuacjach konfliktu zbrojnego, co grozi powrotem do czasów wojny totalnej; mając na uwadze, że w sprawozdaniu wskazano, że zaniechanie żądania i krzewienia poszanowania naszych wspólnych norm oraz wspierania istniejących mechanizmów ich egzekwowania, monitorowania i odpowiedzialności przyczynia się do tej utraty;
F. mając na uwadze, że wszystkie strony zaangażowane w konflikt, w tym państwowe i niepaństwowe siły zbrojne, muszą gwarantować podmiotom udzielającym pomocy humanitarnej konieczny dostęp umożliwiający udzielanie pomocy zagrożonej, dotkniętej konfliktem ludności cywilnej;
G. mając na uwadze, że międzynarodowe prawo humanitarne, nazywane również prawem konfliktów zbrojnych, ma na celu złagodzenie skutków konfliktów zbrojnych poprzez ochronę podmiotów, które nie biorą udziału w konflikcie, i poprzez regulowanie środków i metod prowadzenia wojny;
H. mając na uwadze, że szpitale i personel medyczny jednoznacznie podlegają ochronie na mocy międzynarodowego prawa humanitarnego oraz że każdy zamierzony atak skierowany przeciwko ludności cywilnej i infrastrukturze cywilnej uważa się za poważne pogwałcenie międzynarodowego prawa humanitarnego;
I. mając na uwadze, że niektóre grupy zbrojne sprzeciwiają się świeckiemu kształceniu i kształceniu dziewcząt, a także leczeniu dziewcząt przez personel medyczny płci męskiej, i w związku z tym utrudniają dostęp do tych usług; mając na uwadze, że ogólny klimat braku bezpieczeństwa będący skutkiem konfliktu uniemożliwia także dzieciom, nauczycielom i personelowi medycznemu uczęszczanie do szkół lub korzystanie z pomocy medycznej;
J. mając na uwadze, że według stanu na dzień 14 marca 2016 r. 52 państwa, w tym 13 państw członkowskich UE, zatwierdziły deklarację w sprawie bezpiecznych szkół po zakończeniu konferencji w Oslo poświęconej bezpiecznym szkołom, która odbyła się w maju 2015 r.;
K. mając na uwadze, że, przyjmując wytyczne UE w sprawie promowania przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego, Rada do Spraw Zagranicznych podkreśliła znaczenie skutecznego zajęcia się skutkami poważnych pogwałceń poprzez wspieranie odpowiednich mechanizmów rozliczalności oraz kluczową rolę, którą Międzynarodowy Trybunał Karny (MTK) może odegrać w sprawach, w których dane państwo lub państwa nie są w stanie lub nie chcą sprawować swojej jurysdykcji; mając na uwadze, że w wytycznych UE zobowiązuje się także „odpowiednie grupy robocze Rady” do monitorowania sytuacji, w których mogłoby być stosowane międzynarodowe prawo humanitarne, oraz do zalecania działań mających na celu promowanie przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego (ust. 15 lit. a));
L. mając na uwadze, że w uaktualnionych wytycznych Unii Europejskiej w sprawie promowania przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego zawarto odwołanie do zróżnicowanych środków działania, którymi dysponuje UE w swoich stosunkach z państwami trzecimi w tym zakresie, a które obejmują dialog polityczny, ogólne oświadczenia publiczne, środki ograniczające, współpracę z innymi organami międzynarodowymi, operacje zarządzania kryzysowego, odpowiedzialność indywidualną, szkolenia i kontrolę wywozu broni (ust. 16);
M. mając na uwadze, że od 2012 do 2015 roku Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża (MKCK) organizował istotny proces konsultacji w sprawie sposobu wzmocnienia ochrony prawnej ofiar konfliktów zbrojnych i sposobu wzmocnienia skuteczności mechanizmów przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego;
N. mając na uwadze, że państwa biorące udział w 32. międzynarodowej konferencji Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca, która odbyła się w grudniu 2015 r., porozumiały się w sprawie uruchomienia nowego procesu międzyrządowego zmierzającego do zidentyfikowania sposobów lepszego wdrażania międzynarodowego prawa humanitarnego z myślą o przedstawieniu jego wyników na kolejnej międzynarodowej konferencji w 2019 r.;
O. mając na uwadze, że udzielana przez UE pomoc humanitarna, której wysokość sięgnęła w 2015 r. 909 mln EUR, stanowi mniej niż 1% całkowitego budżetu Unii; mając na uwadze, że usprawnione powiązanie pomocy doraźnej ze wsparciem długoterminowym stanowiłoby jeden ze środków służących zmniejszeniu obecnych rozbieżności pomiędzy nadzwyczajnymi potrzebami humanitarnymi a dostępnymi zasobami;
1. wyraża oburzenie i poważne zaniepokojenie z powodu tragicznych w skutkach ataków na szpitale i szkoły, których liczba podczas konfliktów zbrojnych na całym świecie alarmująco rośnie i których celami oraz ofiarami stają się pacjenci, uczniowie, personel medyczny i dydaktyczny, pracownicy organizacji humanitarnych, dzieci oraz członkowie rodzin; wyraża opinię, że po międzynarodowym potępieniu muszą nastąpić niezależne dochodzenia i musi dojść do prawdziwego pociągnięcia do odpowiedzialności; wzywa państwa członkowskie UE i ONZ, instytucje UE oraz wiceprzewodniczącą / wysoką przedstawiciel do dostrzeżenia prawdziwej skali tej sytuacji wyjątkowej oraz do wykorzystania wszystkich instrumentów znajdujących się w ich dyspozycji;
2. potępia ataki na szpitale i szkoły, które są zakazane na mocy prawa międzynarodowego, zwracając uwagę, że tego rodzaju działania mogą stanowić poważne naruszenia konwencji genewskich z 1949 r. oraz przestępstwa wojenne w rozumieniu Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego; jest przekonany, że należy zapewnić, aby placówki ochrony zdrowia i edukacyjne były w sytuacji konfliktów zbrojnych miejscami neutralnymi i chronionymi, w drodze przejrzystych, niezależnych i bezstronnych dochodzeń w sprawie przeprowadzonych już brutalnych ataków oraz w drodze rzeczywistej rozliczalności za przestępstwa popełnione przez wszystkie zaangażowane strony;
3. zwraca uwagę, że prawo do zdrowia jest prawem człowieka, oraz wzywa strony zaangażowane w konflikt zbrojny do zagwarantowania dostępności, akceptowalności i jakości usług medycznych w trakcie konfliktów zbrojnych;
4. uznaje rolę pełnioną przez rodziny przy zapewnianiu ochrony i opieki najbardziej zagrożonym osobom, zwłaszcza dzieciom i kobietom, oraz dostrzega wagę nawiązania partnerstwa z rodzinami w celu zmaksymalizowania przydatności i skuteczności pomocy humanitarnej;
5. zachęca UE i jej państwa członkowskie do poparcia skierowanego przez Sekretarza Generalnego ONZ do wszystkich państw członkowskich ONZ apelu w sprawie wykorzystania szansy, jaką daje Światowy Szczyt Humanitarny, w celu ponownego zaciągnięcia zobowiązań w zakresie ochrony ludności cywilnej i praw człowieka przysługujących wszystkim ludziom poprzez poszanowanie zasad, które zostały już przez nie uzgodnione; podkreśla wagę przywiązywaną przez Sekretarza Generalnego ONZ do wzmocnienia międzynarodowych systemów dochodzeniowych i sądowych, w tym MTK, z myślą o uzupełnieniu ram krajowych, w celu położenia kresu bezkarności przypadków pogwałcenia międzynarodowego prawa humanitarnego;
6. wzywa do tego, aby na Międzynarodowym Szczycie Humanitarnym zaciągnięte zostało zobowiązanie do przyjęcia systematycznego i zorientowanego na wyniki podejścia o charakterze partycypacyjnym poprzez ustanowienie konkretnych wskaźników i metodyki prac, które ma być wzmocnione i podzielane przez darczyńców oraz agencje wdrażające, a także aby podjęte zostały działania zmierzające do instytucjonalizacji, lepszego monitorowania i oceny opracowanych przez ONZ ram odpowiedzialności wobec zagrożonej ludności;
7. podkreśla fakt, że zajęcie się nowymi i długotrwałymi katastrofami i zagrożeniami wymaga unikania systemów równoległych, poszerzenia podstawy finansowania, długoterminowych przewidywalnych inwestycji i zgodności z nową agendą zrównoważonego rozwoju, głównie poprzez promowanie wspólnego podejścia podmiotów zajmujących się pomocą humanitarną i rozwojem do oceny ryzyka i potrzeb, planowania i finansowania; zwraca uwagę, że zwiększenie komplementarności pomocy humanitarnej i rozwojowej w celu zajęcia się kwestiami skuteczności oraz likwidacji luk w finansowaniu pomocy humanitarnej jest konieczne, a także powinno iść w parze ze zwiększonym finansowaniem pomocy na rzecz rozwoju i pomocy humanitarnej; przypomina w tym kontekście wieloletnie międzynarodowe zobowiązanie do osiągnięcia poziomu wydatków w wysokości 0,7% DNB;
8. uznaje znaczenie i wyjątkowy charakter wytycznych UE w sprawie promowania przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego, ponieważ żadne inne państwa ani organizacje nie przyjęły równoważnego dokumentu; wzywa państwa członkowskie do skutecznego wdrażania wytycznych UE;
9. wzywa Radę do Spraw Zagranicznych i wiceprzewodniczącą / wysoką przedstawiciel do zapewnienia, aby polityka i działania UE dotyczące międzynarodowego prawa humanitarnego były rozwijane w spójny i skuteczny sposób oraz aby wdrażanie wytycznych dotyczących międzynarodowego prawa humanitarnego należało przede wszystkim do kompetencji Grupy Roboczej Rady ds. Międzynarodowego Prawa Publicznego, której przewodniczy prezydencja Rady; w tym kontekście podkreśla, że w wytycznych UE zobowiązuje się „odpowiednie grupy robocze Rady” do monitorowania sytuacji, w których mogłoby być stosowane międzynarodowe prawo humanitarne, oraz do zalecania działań mających na celu promowanie przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego (ust. 15 lit. a));
10. przypomina stanowisko przyjęte w wytycznych UE, zgodnie z którym we właściwych przypadkach będzie się rozważać korzystanie z usług Międzynarodowej Komisji Humanitarnej ds. Ustalania Faktów (IHFFC), utworzonej na mocy dodatkowego protokołu I do konwencji genewskich z 1949 r., która, mając możliwości ustalania faktów i pełniąc funkcję dobrych usług, może pomóc w promowaniu przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego; zauważa, że dotychczas nie skorzystano z usług Międzynarodowej Komisji ds. Ustalania Faktów, oraz wzywa zaangażowane strony do rozważenia jej uaktywnienia;
11. wzywa do zwiększenia przestrzeni instytucjonalnej dla społeczności międzynarodowej w celu rozwiązywania wspólnych problemów związanych ze stosowaniem międzynarodowego prawa humanitarnego oraz do zintensyfikowania dialogu politycznego zmierzającego do skuteczniejszego zapobiegania konfliktom i położenia kresu konfliktom zbrojnym na całym świecie tak szybko, jak jest to tylko możliwe; wzywa UE i jej państwa członkowskie do pracy z myślą o osiągnięciu lepszych rezultatów w ramach przyszłego procesu międzyrządowego w celu wskazania sposobów lepszego stosowania międzynarodowego prawa humanitarnego, zgodnie z ustaleniami dokonanymi na 32. międzynarodowej konferencji Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca, która odbyła się w grudniu 2015 r.;
12. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Radzie, Komisji, specjalnemu przedstawicielowi UE ds. praw człowieka, rządom i parlamentom państw członkowskich, Sekretarzowi Generalnemu ONZ, przewodniczącemu Zgromadzenia Ogólnego ONZ oraz rządom państw członkowskich ONZ.