Zittingsdocument
20.4.2016
ONTWERPRESOLUTIE
naar aanleiding van vraag met verzoek om mondeling antwoord B8-0361/2016
ingediend overeenkomstig artikel 128, lid 5, van het Reglement
over aanvallen op ziekenhuizen en scholen (schendingen van het internationaal humanitair recht)
( 2016/2662(RSP) )
Stelios Kouloglou, Kateřina Konečná, Lola Sánchez Caldentey, Paloma López Bermejo, Patrick Le Hyaric, Tania González Peñas, Miguel Urbán Crespo, Estefanía Torres Martínez, Xabier Benito Ziluaga, Kostas Chrysogonos, Dimitrios Papadimoulis, Jiří Maštálka, Marina Albiol Guzmán, Merja Kyllönen, Stefan Eck, Kostadinka Kuneva, Neoklis Sylikiotis, Takis Hadjigeorgiou, Marie-Christine Vergiat, Ángela Vallina, Lidia Senra Rodríguez, Javier Couso Permuy, Barbara Spinelli, Marisa Matias
namens de GUE/NGL-Fractie
Resolutie van het Europees Parlement over aanvallen op ziekenhuizen en scholen (schendingen van het internationaal humanitair recht)
( 2016/2662(RSP) )
Het Europees Parlement,
– gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en andere mensenrechteninstrumenten van de VN,
– gezien de Verdragen van Genève en andere rechtsinstrumenten inzake het internationaal humanitair recht (IHR),
– gezien artikel 208 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) inzake beleidscoherentie voor ontwikkeling,
– gezien de conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken van 8 december 2009 inzake de bevordering van de naleving van het internationale humanitaire recht,
– gezien de geactualiseerde richtsnoeren van de Europese Unie inzake de bevordering van de naleving van het internationale humanitaire recht[1],
– gezien de beginselen van partnerschap (zoals goedgekeurd door het Global Humanitarian Platform) van 12 juli 2007,
– gezien het verslag van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties van 2 februari 2016 voor de wereldtop over humanitaire hulp getiteld "One humanity, shared responsibility",
– gezien de resoluties van de VN-Veiligheidsraad 1998(2011) van 12 juli 2011 en 2143(2014) van 7 maart 2014 over de bescherming van door gewapende conflicten getroffen kinderen,
– gezien resolutie A/RES/64/290 van de Algemene Vergadering van de VN van 9 juli 2010 over het recht op onderwijs in noodsituaties,
– gezien de verklaring inzake veilige scholen van mei 2015, die sinds de door het Noorse ministerie van Buitenlandse Zaken in mei 2015 bijeengeroepen Conferentie van Oslo inzake veilige scholen kan worden onderschreven, en de daarmee verband houdende richtsnoeren voor de bescherming van scholen en universiteiten tegen militair gebruik tijdens gewapende conflicten,
– gezien de resolutie van het 32e Internationale Congres van het Rode Kruis en de Rode Halve Maan van 10 december 2015 over versterking van de naleving van het internationaal humanitair recht,
– gezien zijn resolutie van 25 februari 2016 over de humanitaire situatie in Jemen[2],
– gezien zijn resolutie van 12 februari 2015 over de humanitaire crisis in Irak en Syrië, met name in de context van IS[3],
– gezien zijn resolutie van 16 december 2015 inzake voorbereiding voor de humanitaire wereldtop: uitdagingen en kansen voor humanitaire hulp[4],
– gezien de vraag aan de Raad over aanvallen op ziekenhuizen en scholen als schendingen van het internationaal humanitair recht ( O-000063/2016 – B8-0361/2016 ),
– gezien artikel 128, lid 5, en artikel 123, lid 2, van zijn Reglement,
A. overwegende dat de internationale gemeenschap getuige is geweest van een schokkende tendens om bij gewapende conflicten overal ter wereld ziekenhuizen en scholen aan te vallen;
B. overwegende dat het internationaal humanitair recht niet alleen geschonden wordt in de aanhoudende conflicten in Afghanistan, Jemen en Syrië, maar ook in de langdurige conflicten in Palestina en de Westelijke Sahara; overwegende dat Israël in augustus 2014 in de stad Rafah in de Gazastrook een VN-school heeft gebombardeerd die onderdak bood aan meer dan 3 000 ontheemden, een daad die door VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon is veroordeeld als een strafbaar feit;
C. overwegende dat de eerste humanitaire wereldtop op 23 en 24 mei 2016 zal plaatsvinden te Istanbul; overwegende dat de VN-secretaris-generaal in zijn verslag voor de humanitaire wereldtop getiteld "One humanity, shared responsibility" de aandacht vestigt op wat hij "de schaamteloze en brutale uitholling van de eerbiediging van de mensenrechten en het humanitair recht" noemt bij gewapende conflicten, waardoor we opnieuw in een tijdperk van oorlog zonder grenzen dreigen terecht te komen; overwegende dat in het verslag wordt geconstateerd dat het onvermogen om de eerbiediging van deze rechten en wetten te eisen en te bevorderen en de bestaande mechanismen voor handhaving, toezicht en verantwoordingsplicht te ondersteunen, bijdraagt tot deze uitholling;
D. overwegende dat de humanitaire beginselen van menselijkheid, neutraliteit, onpartijdigheid en onafhankelijkheid, alsook de basisvoorschriften van het internationaal recht en de mensenrechten zoals vastgelegd in de Verdragen van Genève en de aanvullende protocollen daarbij, centraal moeten staan bij alle humanitaire acties; overwegende dat de bescherming van ontheemden onvoorwaardelijk moet worden gewaarborgd, en dat de onafhankelijkheid van de hulp voorop moet staan, d.w.z. dat de hulp los moet staan van politieke, economische of veiligheidsoverwegingen en vrij moet zijn van enige vorm van discriminatie;
E. overwegende dat het internationaal humanitair recht (IHR) – ook bekend als het recht inzake gewapende conflicten – is bedoeld om de gevolgen van een gewapend conflict te verlichten door diegenen die niet aan het conflict deelnemen te beschermen, en door de middelen en methoden van oorlogvoering te regelen;
F. overwegende dat ziekenhuizen en medisch personeel expliciet beschermd zijn krachtens het internationaal humanitair recht en dat het doelbewust tot doelwit maken van burgers en civiele infrastructuur als een ernstige inbreuk op het internationaal humanitair recht wordt beschouwd;
G. overwegende dat vrouwen en kinderen grotere risico's lopen als gevolg van ontheemding en het uiteenvallen van de normale beschermings- en ondersteuningsstructuren; overwegende dat het internationaal humanitair recht bepaalt dat meisjes en vrouwen die tijdens de oorlog verkracht zijn zonder discriminatie alle noodzakelijke medische zorg moeten krijgen; overwegende dat onveilige abortussen door de Wereldgezondheidsorganisatie worden aangemerkt als een van de drie hoofdoorzaken van moedersterfte; overwegende dat de gezondheid van moeders, de psychologische opvang van verkrachte vrouwen, en onderwijs en scholing voor ontheemde kinderen grote uitdagingen vormen in vluchtelingenkampen;
H. overwegende dat op 14 maart 2016 reeds 52 landen, waaronder verschillende maar niet alle EU-lidstaten, de Verklaring inzake veilige scholen hadden onderschreven, naar aanleiding van de Conferentie van Oslo over veilige scholen van mei 2015;
I. overwegende dat de Raad Buitenlandse Zaken bij de goedkeuring van de EU-richtsnoeren inzake de bevordering van de naleving van het internationaal humanitair recht nadruk legde op het belang van het effectief afhandelen van de nasleep van ernstige schendingen door zijn steun uit te spreken voor passende verantwoordingsmechanismen, en de aandacht vestigde op de cruciale rol die het Internationaal Strafhof (ICC) kan spelen in situaties waarin de staat of de staten in kwestie niet bij machte of niet bereid zijn hun rechtsmacht uit te oefenen; overwegende dat in de EU-richtsnoeren "de bevoegde Raadsgroepen" de taak wordt toevertrouwd situaties te volgen waarin het IHR wellicht van toepassing is en desgevallend maatregelen aan te bevelen die de naleving van het IHR ten goede kunnen komen (paragraaf 15, onder a));
J. overwegende dat het Internationaal Comité van het Rode Kruis (ICRC) tussen 2012 en 2015 een breed raadplegingsproces heeft gehouden over hoe de rechtsbescherming van slachtoffers van gewapende conflicten kan worden verbeterd en hoe de mechanismen voor de naleving van het IHR doeltreffender kunnen worden gemaakt;
K. overwegende dat de deelnemende staten aan het 32e Internationale Congres van het Rode Kruis en de Rode Halve Maan in december 2015 uiteindelijk niet in staat waren overeenstemming te bereiken over een nieuw, door het ICRC en de Zwitserse regering voorgesteld mechanisme ter versterking van de naleving van het IHR; overwegende dat het voorgestelde nieuwe mechanisme de organisatie van een jaarlijkse bijeenkomst van de landen die partij zijn bij de Verdragen van Genève met zich zou meebrengen; overwegende dat de deelnemende landen zijn overeengekomen een nieuw intergouvernementeel proces op te starten om mogelijkheden te onderzoeken voor de verbetering van de naleving van het IHR, met als doel de resultaten te presenteren op het volgende Internationale Congres in 2019;
1. geeft uiting aan zijn geschoktheid en diepe bezorgdheid over de dodelijke aanvallen op ziekenhuizen en scholen, die in steeds alarmerendere mate voorkomen als onderdeel van gewapende conflicten overal in de wereld, waarbij patiënten, studenten, medisch en onderwijzend personeel, verleners van humanitaire hulp en gezinnen doelwitten en slachtoffers worden, terwijl internationale veroordelingen zelden leiden tot onafhankelijke onderzoeken en het werkelijk afleggen van verantwoording; verzoekt de lidstaten, de EU-instellingen en de vicevoorzitter/hoge vertegenwoordiger de ware omvang van deze noodsituatie onder ogen te zien en zo snel mogelijk een concreet, tijdgebonden actieplan op te stellen om de invloed van de EU en de lidstaten volledig aan te wenden teneinde dergelijke schendingen en gevallen van misbruik een halt toe te roepen;
2. veroordeelt aanvallen op ziekenhuizen en scholen, die verboden zijn krachtens het internationaal recht, en onderkent dat dergelijke daden ernstige schendingen van het Verdrag van Genève uit 1949 kunnen vormen en als oorlogsmisdaden kunnen worden bestempeld krachtens het Statuut van Rome van het ICC; is ervan overtuigd dat de instandhouding van voorzieningen voor gezondheidszorg en onderwijs als neutrale, beschermde ruimtes tijdens gewapende conflicten afhangt van de resultaten van transparant, onafhankelijk en onpartijdig onderzoek naar de wrede aanvallen die zich hebben voorgedaan en van de totstandbrenging van een werkelijke verantwoordingsplicht voor de begane misdrijven;
3. herinnert eraan dat elke schending van het IHR, zoals aanvallen op ziekenhuizen, een oorlogsmisdaad vormt en om die reden moet worden onderworpen aan een grondig en onafhankelijk onderzoek;
4. spoort de EU en haar lidstaten aan zich volledig te scharen achter de oproep van de secretaris-generaal van de VN aan alle lidstaten van de VN om de gelegenheid van de humanitaire wereldtop aan te grijpen en zich opnieuw te engageren voor de bescherming van burgers en de mensenrechten van iedereen door de regels waarover eerder al overeenstemming was bereikt te eerbiedigen; benadrukt het belang dat de secretaris-generaal van de VN hecht aan de versterking van internationale onderzoeks- en rechtstelsels, waaronder het ICC, ter aanvulling van de nationale kaders, om een eind te maken aan de straffeloosheid voor schendingen van het IHR;
5. toont zich diep bezorgd over de humanitaire situatie in de Gazastrook en de bezette gebieden van de Westelijke Sahara; beklemtoont dat vrede onmogelijk is zonder gerechtigheid en eerbiediging van de rechtsstaat en benadrukt dat er een eind moet komen aan de jarenlange stelselmatige straffeloosheid voor schendingen van het internationaal recht;
6. onderkent het belang en het unieke karakter van de EU-richtsnoeren inzake de bevordering van de naleving van het internationale humanitaire recht, aangezien geen enkele andere staat of organisatie een gelijkwaardig document heeft aangenomen; maakt zich echter zorgen over de doeltreffendheid van de tenuitvoerlegging van de EU-richtsnoeren door de EU-instellingen en de lidstaten;
7. verzoekt de EU te ijveren voor een mondiale consensus inzake humanitaire actie die de beginselen van humanitaire hulp en de verplichtingen en rechten uit hoofde van het internationaal humanitair recht opnieuw bevestigt, met waarborging van op mensen afgestemde en op mensenrechten gebaseerde beschermingsmaatregelen, en die overheden aansprakelijk stelt voor hun rol en verantwoordelijkheid bij het beschermen van mensen; wijst op de negatieve gevolgen van de politisering van humanitaire hulp, en herinnert eraan dat de handhaving van en een onverminderde inzet voor de humanitaire kernbeginselen van essentieel belang zijn om de humanitaire ruimte in conflictgebieden te waarborgen;
8. verzoekt de Raad Buitenlandse Zaken en de vicevoorzitter/hoge vertegenwoordiger om een herziening van de huidige toewijzing van verantwoordelijkheden, op grond waarvan de tenuitvoerlegging van de IHR-richtsnoeren in eerste instantie een bevoegdheid is van de door het voorzitterschap van de Raad voorgezeten Groep internationaal publiekrecht van de Raad, zodat EU-beleid en -maatregelen op het vlak van het IHR op samenhangende en doeltreffende wijze worden ontwikkeld; benadrukt in dit verband dat in de EU-richtsnoeren "de bevoegde Raadsgroepen" de taak wordt toevertrouwd situaties te volgen waarin het IHR wellicht van toepassing is en desgevallend maatregelen aan te bevelen die de naleving van het IHR ten goede kunnen komen (paragraaf 15, onder a)); verzoekt de desbetreffende Raadsgroepen dit mandaat aan te wenden om de huidige spoedeisende crisis van niet-naleving aan te pakken;
9. herinnert aan het in de EU-richtsnoeren ingenomen standpunt op grond waarvan, waar nodig, overwogen zal worden een beroep te doen op de diensten van de Internationale Humanitaire Commissie voor feitenonderzoek (IHFFC), ingesteld bij het aanvullend protocol I bij de Verdragen van Genève van 1949, die met haar capaciteit op het gebied van feitenonderzoek en "goede diensten" de eerbiediging van het IHR kan helpen verbeteren; constateert dat er geen gebruik is gemaakt van de diensten van de IHFFC, en dringt er bij de Raad, de lidstaten en de Europese Dienst voor extern optreden op aan ernstig te overwegen deze commissie te activeren, voor de eerste keer sinds de oprichting ervan, om de aanvallen op ziekenhuizen en scholen aan de orde te stellen als een spoedeisende crisissituatie wat betreft de naleving van IHR-normen;
10. wijst met bezorgdheid op de momenteel beperkte institutionele ruimte voor de internationale gemeenschap om gemeenschappelijke zorgen met betrekking tot de tenuitvoerlegging van het IHR aan de orde te stellen; betreurt het in deze zin dat de landen die in december 2015 deelnamen aan het 32e Internationale Congres van het Rode Kruis en de Rode Halve Maan er niet in zijn geslaagd het eens te worden over een nieuw mechanisme waarmee het governancesysteem van het IHR verstevigd zou worden door een jaarlijkse bijeenkomst van landen in te stellen om de dialoog te bevorderen en door periodieke verslaglegging over nationale naleving van het IHR in te voeren; verzoekt de EU en haar lidstaten betere resultaten na te streven bij het volgende intergouvernementeel proces;
11. dringt aan op een wereldwijd engagement om de veiligheid van vrouwen en meisjes vanaf het begin van elke noodsituatie of crisis te garanderen door het risico op seksueel en gendergerelateerd geweld tegen te gaan, door aan bewustmaking te doen, door ervoor te zorgen dat de daders van dergelijke gewelddaden worden vervolgd, en door te waarborgen dat vrouwen en meisjes tijdens humanitaire crises toegang hebben tot het volledige scala aan seksuele en reproductieve gezondheidsdiensten, met inbegrip van veilige abortus, in plaats van vast te houden aan wat neerkomt op onmenselijke behandeling, zoals voorgeschreven door het internationaal humanitair recht en zoals bepaald in de Conventies van Genève en de aanvullende protocollen daarbij;
12. herinnert eraan dat concrete beleidsmaatregelen, zowel van regeringen als van de Europese Unie en met inbegrip van maatregelen inzake handelsbeleid, geleid hebben tot de huidige instabiliteit in Afghanistan, Jemen, Irak en de hele regio van het Midden-Oosten en Noord-Afrika; herinnert eraan dat fundamentalisme en geweld voortkomen uit ongelijkheid en armoede;
13. dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan te handelen in overeenstemming met hun verbintenissen op het gebied van ontwikkelingsbeleid en artikel 208 van het VWEU, waarin het volgende wordt gesteld: "De Unie houdt bij de uitvoering van beleid dat gevolgen kan hebben voor de ontwikkelingslanden rekening met de doelstellingen van de ontwikkelingssamenwerking";
14. verwerpt het concept van civiel-militaire samenwerking, aangezien dit het onberekenbare risico inhoudt dat burgers en hulpverleners worden gebruikt om militaire doelstellingen te bereiken, aangezien de neutraliteit, onafhankelijkheid en onpartijdigheid van burger-, ontwikkelings- en humanitaire organisaties – een noodzakelijke voorwaarde om daadwerkelijk hulp te kunnen verlenen – hierdoor in gevaar worden gebracht, en aangezien dit tot aanvallen op ngo's en hulporganisaties kan leiden; dringt daarom aan op een strikte scheiding tussen civiele en militaire operaties op elk gebied, en herinnert eraan dat de grote meerderheid van de hulporganisaties en humanitaire organisaties vasthoudt aan haar onafhankelijkheid en onpartijdigheid, zoals vastgelegd in de Gedragscode van het Internationale Rode Kruis en de Rode Halve Maan en van ngo’s voor hulpverlening bij rampen;
15. wijst met grote bezorgdheid op de toename van militaire interventies en de militaire benadering van conflicten, en staat uiterst kritisch tegenover de rol die de diverse westerse interventies de afgelopen jaren hebben gespeeld bij het aanwakkeren van conflicten in het gebied; benadrukt dat de conflicten in de regio niet met militaire middelen kunnen worden opgelost; dringt aan op een louter civiel en vreedzaam buitenlands beleid van de EU;
16. verzet zich tegen het gebruik van het concept "verantwoordelijkheid om te beschermen" als voorwendsel om het eenzijdig gebruik van geweld te rechtvaardigen;
17. verzoekt zijn voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Raad, de Commissie, de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de mensenrechten, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de secretaris-generaal van de VN, de voorzitter van de Algemene Vergadering van de VN en de regeringen van de lidstaten van de VN.