Dokument z posiedzenia

 

B8-0489/2016

20.4.2016

PROJEKT REZOLUCJI

złożony w następstwie pytania wymagającego odpowiedzi ustnej B8-0361/2016

złożony zgodnie z art. 128 ust. 5 Regulaminu

w sprawie ataków na szpitale i szkoły, stanowiących pogwałcenie międzynarodowego prawa humanitarnego

( 2016/2662(RSP) )

Cristian Dan Preda, Andrzej Grzyb, Davor Ivo Stier, Anna Záborská

w imieniu grupy PPE

 

B8-0489/2016

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie ataków na szpitale i szkoły, stanowiących pogwałcenie międzynarodowego prawa humanitarnego

( 2016/2662(RSP) )

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka oraz inne instrumenty Organizacji Narodów Zjednoczonych dotyczące praw człowieka,

–  uwzględniając konwencje genewskie i inne instrumenty prawne dotyczące międzynarodowego prawa humanitarnego,

–  uwzględniając konkluzje Rady do Spraw Zagranicznych z dnia 8 grudnia 2009 r. w sprawie promowania przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego,

–  uwzględniając uaktualnione wytyczne Unii Europejskiej w sprawie promowania przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego[1],

–  uwzględniając sprawozdanie Sekretarza Generalnego ONZ z 2 dnia lutego 2016 r. na Światowy Szczyt Humanitarny, zatytułowane „One humanity, shared responsibility” („Jedna ludzkość, wspólna odpowiedzialność”),

–  uwzględniając rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ: nr 1998 (2011) przyjętą dnia 12 lipca 2011 r. oraz nr 2143 (2014) przyjętą dnia 7 marca 2014 r., dotyczące ochrony dzieci dotkniętych konfliktem zbrojnym,

–  uwzględniając rezolucję Zgromadzenia Ogólnego ONZ A/RES/64/290 z dnia 9 lipca 2010 r. w sprawie prawa do nauki w sytuacjach nadzwyczajnych,

–  uwzględniając deklarację w sprawie bezpiecznych szkół z maja 2015 r., przedstawioną do podpisania na konferencji w Oslo w sprawie bezpiecznych szkół, zwołanej przez norweskie ministerstwo spraw zagranicznych w maju 2015 r., a także powiązane wytyczne w sprawie ochrony szkół i uniwersytetów przed wykorzystaniem do celów wojskowych podczas konfliktów zbrojnych,

–  uwzględniając wytyczne dotyczące ataków na szkoły i szpitale, które mają stanowić pomoc dla wszystkich osób zaangażowanych w monitoring, sprawozdawczość i rzecznictwo, wydane w dniu 21 maja 2014 r. przez specjalną przedstawiciel Sekretarza Generalnego ONZ ds. dzieci w konflikcie zbrojnym,

–  uwzględniając rezolucję z dnia 10 grudnia 2015 r. przyjętą podczas 32. międzynarodowej konferencji Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca w sprawie wzmocnienia przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 lutego 2016 r. w sprawie sytuacji humanitarnej w Jemenie[2],

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 lutego 2015 r. w sprawie kryzysu humanitarnego w Iraku i Syrii, zwłaszcza w kontekście Państwa Islamskiego (IS)[3],

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 grudnia 2015 r. w sprawie przygotowań do Światowego Szczytu Humanitarnego: wyzwania i szanse w zakresie pomocy humanitarnej[4],

–  uwzględniając pytanie do Rady w sprawie ataków na szpitale i szkoły, stanowiących pogwałcenia międzynarodowego prawa humanitarnego ( O-000063/2016 – B8-0361/2016 ),

–  uwzględniając art. 128 ust. 5 i art. 123 ust. 2 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że społeczność międzynarodowa odnotowała wzrost częstotliwości ataków na szpitale i szkoły podczas konfliktów zbrojnych w ciągu ostatnich 10 lat na całym świecie, takich jak ataki przeprowadzone w dniu 2 kwietnia 2015 r. w Kenii, tysiące ataków na szkoły w północnej Nigerii w latach 2009–2015, atak w dniu 3 października 2015 r. w Kunduzie (Afganistan), atak w dniu 10 stycznia 2016 r. w Razah (Jemen) i atak w dniu 15 lutego 2016 r. w prowincji Idlib (północna Syria); mając na uwadze, że ataki w Kunduzie zostały uznane za „bezpośredni skutek nieumyślnego błędu ludzkiego, spotęgowanego uchybieniami operacyjnymi i awariami sprzętu” oraz że zostały wszczęte dochodzenia prowadzące do wymierzenia sankcji wobec osób odpowiedzialnych;

B.  mając na uwadze, że liczba ludzi w potrzebie wzrosła ponad dwukrotnie od 2004 r. do ponad 100 milionów w 2015 r.; mając na uwadze, że 250 milionów ludzi dotkniętych jest kryzysami humanitarnymi; mając na uwadze, że liczba osób przymusowo wysiedlonych osiągnęła najwyższy poziom od czasu II wojny światowej wynoszący 60 milionów, z czego prawie 40 milionów to ludzie wysiedleni na terytorium ich własnych krajów; mając na uwadze, że ponad połowa uchodźców na świecie to dzieci;

C.  mając na uwadze, że pierwsza pomoc w sytuacji kryzysu humanitarnego pochodzi od rodzin, które udzielają schronienia, zapewniają żywność i niezbędną opiekę wszystkim członkom rodziny dotkniętym kryzysem oraz solidaryzują się z nimi; mając na uwadze, że dobro dzieci i ich matek stanowi najwyższy priorytet dla każdej rodziny i wart jest największych poświęceń;

D.  mając na uwadze, że w ciągu ostatnich ośmiu lat rosnące potrzeby i wyzwania, brak podtrzymywanego zaangażowania oraz zwiększające się koszty pomocy humanitarnej przyczyniły się do wyczerpania możliwości systemu pomocy humanitarnej, co zmusiło organizacje do tymczasowego zawieszenia wsparcia żywnościowego, udzielania schronienia oraz innych ratujących życie działań humanitarnych;

E.  mając na uwadze, że w dniach 23–24 maja 2016 r. w Stambule odbędzie się pierwszy Światowy Szczyt Humanitarny; mając na uwadze, że Sekretarz Generalny ONZ w swoim sprawozdaniu przygotowanym na Światowy Szczyt Humanitarny, zatytułowanym „One humanity, shared responsibility”, zwraca uwagę na „zuchwałą i bezwzględną utratę szacunku dla międzynarodowych praw człowieka i prawa humanitarnego” w sytuacjach konfliktu zbrojnego, co grozi powrotem do czasów wojny totalnej; mając na uwadze, że w sprawozdaniu wskazano, że zaniechanie żądania i krzewienia poszanowania naszych wspólnych norm oraz wspierania istniejących mechanizmów ich egzekwowania, monitorowania i odpowiedzialności przyczynia się to tej utraty;

F.  mając na uwadze, że wszystkie strony zaangażowane w konflikt, w tym państwowe i niepaństwowe siły zbrojne, muszą gwarantować podmiotom udzielającym pomocy humanitarnej konieczny dostęp, aby mogły pomagać zagrożonej, dotkniętej konfliktem ludności cywilnej;

G.  mając na uwadze, że międzynarodowe prawo humanitarne, nazywane również prawem konfliktów zbrojnych, ma na celu złagodzenie skutków konfliktów zbrojnych poprzez ochronę podmiotów, które nie biorą udziału w konflikcie, i poprzez regulowanie środków i metod prowadzenia wojny;

H.  mając na uwadze, że szpitale i personel medyczny jednoznacznie podlegają ochronie na mocy międzynarodowego prawa humanitarnego oraz że każdy zamierzony atak skierowany przeciwko ludności i infrastruktury cywilnej uważa się za poważne naruszenie międzynarodowego prawa humanitarnego;

I.  mając na uwadze, że niektóre ugrupowania zbrojne są przeciwne edukacji świeckiej i edukacji dziewcząt lub leczeniu dziewcząt przez męski personel medyczny i w związku z tym utrudniają dostęp do tych usług; mając na uwadze, że ogólne poczucie zagrożenia na skutek konfliktów zbrojnych również uniemożliwia dzieciom, nauczycielom i personelowi medycznemu uczęszczanie do szkół lub korzystanie z pomocy medycznej;

J.  mając na uwadze, że od dnia 14 marca 2016 r. 52 państwa, w tym 13 państw członkowskich UE, podpisały Deklarację w sprawie bezpiecznych szkół po konferencji z Oslo poświęconej bezpiecznym szkołom, która odbyła się w maju 2015 r.;

K.  mając na uwadze, że przyjmując wytyczne UE w sprawie promowania przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego Rada do Spraw Zagranicznych podkreśliła znaczenie skutecznego zajęcia się skutkami poważnych naruszeń poprzez wspieranie odpowiednich mechanizmów odpowiedzialności oraz istotną rolę Międzynarodowego Trybunału Karnego, jaką może on odegrać w sprawach, w których dane państwo lub państwa nie są w stanie lub nie chcą sprawować swojej jurysdykcji; mając na uwadze, że w wytycznych UE zobowiązuje się również „odpowiednie grupy robocze Rady” do monitorowania sytuacji, w których mogłoby być stosowane międzynarodowe prawo humanitarne oraz do zalecania w takich przypadkach działań mających na celu promowanie przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego (ust. 15 lit. a);

L.  mając na uwadze, że w uaktualnionych wytycznych UE w sprawie promowania przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego czyni się odwołanie do zróżnicowanych środków działania, którymi dysponuje UE w swoich stosunkach z państwami trzecimi w tym zakresie, a które obejmują dialog polityczny, ogólne oświadczenia publiczne, środki ograniczające, współpracę z innymi organami międzynarodowymi, operacje zarządzania kryzysowego, odpowiedzialność indywidualną, szkolenia i kontrolę wywozu broni (ust. 16);

M.  mając na uwadze, że w latach 2012-2015 Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża (MKCK) zorganizował szeroki proces konsultacji w sprawie sposobów wzmocnienia ochrony prawnej ofiar konfliktów zbrojnych oraz poprawy skuteczności mechanizmów zapewnienia zgodności z normami międzynarodowego prawa humanitarnego;

N.  mając na uwadze, że państwa uczestniczące w 32. międzynarodowej konferencji Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca, która odbyła się w grudniu 2015 r. uzgodniły uruchomienie nowego międzyrządowego procesu zmierzającego do znalezienia sposobów lepszego wdrażania norm międzynarodowego prawa humanitarnego, z myślą o przedstawieniu jego wyników na kolejnej międzynarodowej konferencji w 2019 r.;

O.  mając na uwadze, że udzielana przez UE pomoc humanitarna, której wysokość sięgnęła w 2015 r. 909 mln euro, stanowi mniej niż 1% całkowitego budżetu Unii; mając na uwadze, że lepsze powiązanie pomocy doraźnej ze wsparciem długoterminowym stanowi jeden z elementów służących zmniejszeniu obecnych rozbieżności pomiędzy ogromnymi potrzebami humanitarnymi a dostępnymi zasobami;

1.  wyraża oburzenie i poważne zaniepokojenie z powodu tragicznych w skutkach ataków na szpitale i szkoły, których liczba podczas konfliktów zbrojnych na całym świecie alarmująco rośnie i których celami oraz ofiarami stają się pacjenci, uczniowie, personel medyczny i dydaktyczny, pracownicy organizacji humanitarnych, dzieci oraz członkowie rodzin; jest zdania, że w ślad za ich potępieniem przez społeczność międzynarodową muszą pójść niezależnie dochodzenia i faktyczne rozliczenie odpowiedzialności; wzywa państwa członkowskie UE i ONZ, instytucje UE oraz wiceprzewodniczącą/wysoką przedstawiciel do dostrzeżenia prawdziwej skali tej sytuacji wyjątkowej oraz do wykorzystania wszystkich instrumentów znajdujących się w ich dyspozycji;

2.  potępia ataki na szpitale i szkoły, które są zakazane na mocy prawa międzynarodowego, zauważając, że tego rodzaju działania mogą stanowić poważne naruszenia konwencji genewskich z 1949 r. oraz przestępstwa wojenne w rozumieniu Rzymskiego Statutu MTK; wyraża przekonanie, że należy zapewnić, aby placówki zdrowotne i edukacyjne były w sytuacji konfliktów zbrojnych miejscami neutralnymi i chronionymi, w drodze przejrzystych, niezależnych i bezstronnych dochodzeń w sprawie przeprowadzonych już brutalnych ataków oraz w drodze rzeczywistej odpowiedzialności za przestępstwa popełnione przez wszystkie zaangażowane strony;

3.  podkreśla, że prawo do zdrowia jest prawem człowieka oraz wzywa strony zaangażowane w konflikt zbrojny do zagwarantowania dostępności, akceptowalności i jakości usług medycznych w trakcie konfliktów zbrojnych;

4.  zauważa rolę pełnioną przez rodziny przy zapewnianiu ochrony i opieki najbardziej zagrożonym osobom, zwłaszcza dzieciom i kobietom, oraz dostrzega wagę nawiązania partnerstwa z rodzinami w celu zmaksymalizowania adekwatności i efektywności pomocy humanitarnej;

5.  zachęca UE i jej państwa członkowskie do poparcia apelu Sekretarza Generalnego ONZ skierowanego do wszystkich państw członkowskich ONZ o wykorzystanie sposobności, jaką stwarza Międzynarodowy Szczyt Humanitarny na odnowienie zobowiązań do ochrony ludności cywilnej oraz praw człowieka dla wszystkich poprzez poszanowanie dotychczas uzgodnionych przez nie zasad; podkreśla znaczenie, jakie przywiązuje Sekretarz Generalny ONZ do wzmocnienia międzynarodowych mechanizmów dochodzeń i wymiaru sprawiedliwości, w tym MTK z myślą o uzupełnieniu ram krajowych, w celu położenia kresu bezkarności przypadków pogwałceń międzynarodowego prawa humanitarnego;

6.  wzywa do zaciągnięcia na Międzynarodowym Szczycie Humanitarnym zobowiązania do przyjęcia systematycznego i zorientowanego na wyniki podejścia o charakterze partycypacyjnym poprzez ustanowienie konkretnych wskaźników i metodyki prac, które ma być wzmocnione i podzielane przez darczyńców oraz agencje wdrażające, a także do podjęcia działań zmierzających do instytucjonalizacji, lepszego monitorowania i oceny opracowanych przez ONZ ram odpowiedzialności wobec zagrożonej ludności;

7.  podkreśla fakt, że zajęcie się nowymi i długotrwałymi katastrofami i zagrożeniami wymaga unikania systemów równoległych, poszerzenia podstawy finansowania, długoterminowych przewidywalnych inwestycji i zgodności z nową agendą zrównoważonego rozwoju, głównie poprzez promowanie wspólnego podejścia podmiotów zajmujących się pomocą humanitarną i rozwojem do oceny ryzyka i potrzeb, planowania i finansowania; podkreśla, że zwiększenie komplementarności pomocy humanitarnej i rozwojowej w celu zajęcia się kwestiami skuteczności oraz likwidacji luk w finansowaniu pomocy humanitarnej jest konieczne, a także powinno iść w parze ze zwiększonym finansowaniem pomocy na rzecz rozwoju i pomocy humanitarnej; przypomina w tym kontekście wieloletnie międzynarodowe zobowiązanie do osiągnięcia poziomu wydatków w wysokości 0,7% DNB;

8.  uznaje znaczenie i wyjątkowy charakter wytycznych UE w sprawie promowania przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego, ponieważ żadne inne państwa ani organizacje nie przyjęły równoważnego dokumentu; wzywa państwa członkowskie do skutecznego wdrażania wytycznych UE;

9.  wzywa Radę do Spraw Zagranicznych i wiceprzewodniczącą/wysoką przedstawiciel do zapewnienia, aby polityka i działania UE dotyczące międzynarodowego prawa humanitarnego były rozwijane w spójny i skuteczny sposób oraz aby wdrażanie wytycznych dotyczących międzynarodowego prawa humanitarnego należało przede wszystkim do kompetencji grupy roboczej Rady ds. prawa publicznego międzynarodowego, której przewodniczy prezydencja Rady; w tym kontekście podkreśla, że w wytycznych UE zobowiązuje się „odpowiednie grupy robocze Rady” do monitorowania sytuacji, w których mogłoby być stosowane międzynarodowe prawo humanitarne, oraz do zalecania działań mających na celu promowanie przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego (ust. 15 lit. a));

10.  przypomina stanowisko zajęte w wytycznych UE, zgodnie z którym we właściwych przypadkach będzie się rozważać korzystanie z usług Międzynarodowej Komisji Humanitarnej ds. Ustalania Faktów, utworzonej na mocy dodatkowego protokołu I do konwencji genewskich z 1949 r., która, mając możliwości ustalania faktów i pełniąc misję dobrych usług, może pomóc w promowaniu przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego; zauważa, że dotychczas nie korzystano z usług Międzynarodowej Komisji Humanitarnej ds. Ustalania Faktów i wzywa zaangażowane strony do rozważenia jej aktywacji;

11.  wzywa do zwiększenia przestrzeni instytucjonalnej dla społeczności międzynarodowej w celu rozwiązywania wspólnych problemów związanych ze stosowaniem międzynarodowego prawa humanitarnego oraz do zintensyfikowania dialogu politycznego zmierzającego do zwiększenia stopnia zapobiegania konfliktom i położenia kresu konfliktom zbrojnym na całym świecie tak szybko, jak to możliwe; wzywa UE oraz jej państwa członkowskie do pracy w celu osiągnięcia lepszych rezultatów przyszłego procesu międzyrządowego w celu znalezienia sposobów lepszego stosowania międzynarodowego prawa humanitarnego, zgodnie z ustaleniami dokonanymi na 32. międzynarodowej konferencji Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca w grudniu 2015 r.;

12.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wiceprzewodniczącej komisji/wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Radzie, Komisji, specjalnemu przedstawicielowi UE ds. praw człowieka, rządom i parlamentom państw członkowskich, sekretarzowi generalnemu ONZ, przewodniczącemu Zgromadzenia Ogólnego ONZ oraz rządom państw członkowskich ONZ.

[1] Dz.U. C 303 z 15.12.2009, s. 12.
[2] Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0066
[3] Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0040
[4] Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0459