Parlament Europejski,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (rozporządzenie w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności)

Dz.U. L 304 z 22.11.2011, s. 18.

–  uwzględniając sprawozdania Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie obowiązkowego określenia kraju lub miejsca pochodzenia mleka, mleka wykorzystywanego jako składnik w przetworach mlecznych oraz rodzajów mięsa innych niż mięso wołowe, wieprzowe, baranie, kozie i drobiowe (COM(2015)0205) oraz sprawozdanie dotyczące obowiązkowego wskazania państwa lub miejsca pochodzenia żywności nieprzetworzonej, produktów jednoskładnikowych oraz składników, które stanowią więcej niż 50% środka spożywczego (COM(2015)0204),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 grudnia 2013 r. dotyczące obowiązkowego podawania kraju lub miejsca pochodzenia mięsa wykorzystywanego jako składnik (COM(2013)0755) oraz towarzyszący mu dokument roboczy służb Komisji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie oznaczania pochodzenia mięsa wykorzystywanego jako składnik: postawa konsumentów, analiza możliwych scenariuszy i skutków (SWD(2013)0437),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 11 lutego 2015 r. w sprawie oznaczania kraju pochodzenia mięsa w przetworzonej żywności

Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0034.

–  uwzględniając rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 1337/2013 z dnia 13 grudnia 2013 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do wskazania kraju pochodzenia lub miejsca pochodzenia świeżego, schłodzonego i zamrożonego mięsa ze świń, z owiec, kóz i drobiu

Dz.U. L 335 z 14.12.2013, s. 19.

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 6 lutego 2014 r. w sprawie wyżej wspomnianego rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 1337/2013 z dnia 13 grudnia 2013 r.

Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0096.

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 stycznia 2014 r. w sprawie kryzysu żywnościowego, oszustw w łańcuchu dostaw żywności i nadzoru nad nimi

Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0011.

–  uwzględniając pytanie do Komisji na temat obowiązkowego wskazania kraju lub miejsca pochodzenia pewnych środków żywnościowych (O-000031/2016 – B8-0363/2016),

–  uwzględniając projekt rezolucji Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności,

–  uwzględniając art. 128 ust. 5 i art. 123 ust. 2 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 26 ust. 5 rozporządzenia w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności Komisja miała obowiązek przedstawić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do dnia 13 grudnia 2014 r. sprawozdania dotyczące obowiązku wskazywania kraju lub miejsca pochodzenia rodzajów mięsa innych niż wołowe, wieprzowe, baranie, kozie i drobiowe, mleka, mleka wykorzystywanego jako składnik w produktach mlecznych, nieprzetworzonych środków spożywczych, produktów jednoskładnikowych oraz składników stanowiących więcej niż 50% danego środka spożywczego;

B.  mając na uwadze, że art. 26 ust. 8 rozporządzenia w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności zawierał wymóg, aby do dnia 13 grudnia 2013 r. Komisja przyjęła akty wykonawcze dotyczące stosowania ust. 3 tego artykułu;

C.  mając na uwadze, że przepisy dotyczące wskazania miejsca pochodzenia zostały już wprowadzone i funkcjonują skutecznie dla wielu innych produktów spożywczych, w tym nieprzetworzonego mięsa, jaj, owoców i warzyw, ryb, miodu, oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia, oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia, wina i napojów spirytusowych;

D.  mając na uwadze, że art. 26 ust. 7 tego rozporządzenia stanowi, iż sprawozdania te muszą m.in. uwzględniać potrzebę uzyskania informacji przez konsumenta, wykonalność obowiązku wskazania kraju lub miejsca pochodzenia oraz analizę kosztów i korzyści z wprowadzenia takich środków; mając na uwadze, że w ustępie tym jest również mowa o tym, że Komisja może dołączyć do tych sprawozdań wnioski mające na celu zmianę odpowiednich przepisów UE;

E.  mając na uwadze, że w art. 26 ust. 2 podkreślono, iż wskazanie kraju lub miejsca pochodzenia jest obowiązkowe w przypadku, gdy zaniechanie ich wskazania mogłoby wprowadzać w błąd konsumenta co do rzeczywistego kraju lub miejsca pochodzenia środka spożywczego, w szczególności gdyby informacje towarzyszące środkowi spożywczemu lub etykieta jako całość mogły sugerować, że dany środek spożywczy pochodzi z innego kraju lub miejsca;

F.  mając na uwadze, że w dniu 20 maja 2015 r. Komisja opublikowała sprawozdanie w sprawie obowiązkowego określenia kraju lub miejsca pochodzenia mleka, mleka wykorzystywanego jako składnik w przetworach mlecznych oraz rodzajów mięsa innych niż mięso wołowe, wieprzowe, baranie, kozie i drobiowe („sprawozdanie w sprawie mleka i innych rodzajów mięsa”) oraz sprawozdanie dotyczące obowiązkowego wskazania państwa lub miejsca pochodzenia żywności nieprzetworzonej, produktów jednoskładnikowych oraz składników, które stanowią więcej niż 50% środka spożywczego;

G.  mając na uwadze, że zgodnie ze sprawozdaniem Komisji COM(2013)0755 im bardziej złożone są etapy rozbioru i przetwarzania w sektorze mięsa oraz im bardziej zaawansowany jest poziom przetwórstwa, tym bardziej złożona staje się identyfikowalność służąca wskazaniu miejsca pochodzenia;

H.  mając na uwadze, że łańcuch dostaw żywności jest często długi i złożony, i obejmuje liczne podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze oraz inne strony; mając na uwadze, że konsumenci coraz mniej zdają sobie sprawę z tego, jak wytwarzana jest żywność, którą jedzą, a podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze nie zawsze mają kontrolę nad całym łańcuchem produktu;

I.  mając na uwadze, że ogólnie gotowość konsumentów do płacenia za informację o pochodzeniu okazała się bardzo niewielka, chociaż badania konsumentów

http://ec.europa.eu/food/safety/docs/labelling_legislation_final_report_ew_02_15_284_en.pdf, s. 50.

J.  mając na uwadze, że Parlament w rezolucji z dnia 11 lutego 2015 r. nalegał, by Komisja przedstawiła w następstwie sprawozdania z dnia 17 grudnia 2013 r. wnioski ustawodawcze, których celem będzie wprowadzenie obowiązku wskazywania pochodzenia mięsa zawartego w przetworzonej żywności w celu zagwarantowania większej przejrzystości w łańcuchu żywnościowym oraz lepszego informowania europejskich konsumentów, przy czym należy uwzględnić ocenę skutków oraz unikać nadmiernych kosztów i obciążeń administracyjnych; mając na uwadze, że Komisja jeszcze nie przedstawiła wniosków ustawodawczych w następstwie sprawozdania;

K.  mając na uwadze, że ścisłe specyfikacje istnieją tylko w odniesieniu do nieobowiązkowych systemów jakości takich jak chroniona nazwa pochodzenia (ChNP), chronione oznaczenie geograficzne (ChOG) czy gwarantowana tradycyjna specjalność (GTS), natomiast kryteria stosowane w systemach dobrowolnego etykietowania żywności objętych rozporządzeniem (UE) nr 1169/2011 mogą się między sobą znacznie różnić;

L.  mając na uwadze, że dobrowolne etykietowanie może prowadzić do wprowadzenia szeregu różnych systemów oraz że w ocenie Komisji dotyczącej etykietowania wołowiny stwierdzono, że taka duża liczba systemów etykietowania może być myląca dla konsumenta;

Mleko spożywcze i mleko wykorzystywane jako składnik w przetworach mlecznych

1.  zwraca uwagę, że w motywie 32 rozporządzenia w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności stwierdzono, iż mleko jest jednym z produktów, w odniesieniu do których określenie miejsca pochodzenia jest uważane za szczególnie istotne;

2.  podkreśla, że według badania Eurobarometru z 2013 r. 84% obywateli UE uważa, że wskazywanie pochodzenia mleka jest konieczne, niezależnie od tego, czy jest ono sprzedawane jako takie, czy też jest składnikiem przetworów mlecznych; stwierdza, że jest to jeden z kilku czynników mogących mieć wpływ na zachowania konsumentów; wyraża zatem przekonanie, że obowiązek wskazywania pochodzenia mleka na etykiecie ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia przejrzystości i identyfikowalności, a tym samym uspokojenia konsumentów europejskich, którzy domagają się wskazywania pochodzenia;

3.  podkreśla, że obowiązkowe wskazywanie pochodzenia mleka, sprzedawanego jako takie lub używanego jako składnik przetworów mlecznych, stanowi środek pozwalający chronić jakość przetworów mlecznych, walczyć z fałszowaniem żywności i utrzymać miejsca pracy w sektorze, który przechodzi poważny kryzys;

4.  zwraca uwagę, że zgodnie z badaniem dołączonym do sprawozdania Komisji w sprawie mleka i innych rodzajów mięsa koszty obowiązkowego wskazania miejsca pochodzenia mleka oraz mleka wykorzystywanego jako składnik przetworów mlecznych rosną wraz ze wzrostem złożoności procesu produkcji; zwraca uwagę, że w tym samym badaniu zasugerowano, iż przedsiębiorcy w niektórych państwach członkowskich wyolbrzymili wpływ obowiązkowego wskazania miejsca pochodzenia na konkurencyjność, gdyż w badaniu nie udało się znaleźć jasnego uzasadnienia podanych przez tych przedsiębiorców szacunków dotyczących wysokich kosztów, lecz stwierdzono, że już to samo w sobie może świadczyć o zdecydowanym sprzeciwie wobec wskazywania miejsca pochodzenia;

5.  wzywa Komisję do utworzenia grupy roboczej mającej dokładniej ocenić sprawozdanie Komisji opublikowane w dniu 20 maja 2015 r., aby określić, które koszty można ograniczyć do akceptowalnego poziomu, jeżeli dalsze propozycje dotyczące obowiązkowego oznaczania kraju pochodzenia będą ograniczały się do produktów mlecznych i nisko przetworzonych przetworów mlecznych;

6.  wysoko ocenia zawartą w badaniu analizę kosztów i korzyści związanych z wprowadzeniem obowiązku wskazania miejsca pochodzenia w przypadku mleka i mleka wykorzystywanego jako składnik w przetworach mlecznych, lecz wyraża przekonanie, że Komisja w swoich wnioskach niedostatecznie wzięła pod uwagę pozytywne aspekty oznaczania kraju pochodzenia takich produktów, takie jak lepsze informowanie konsumentów; zwraca uwagę, że konsumenci mogą czuć się wprowadzeni w błąd, gdy informacje dotyczące obowiązkowego wskazania miejsca pochodzenia są niedostępne, a stosowane jest inne oznaczenie produktów spożywczych, np. flagi państwowe;

7.  podkreśla znaczenie małych i średnich przedsiębiorstw w łańcuchu procesu przetwarzania;

8.  wyraża przekonanie, że we wnioskach dotyczących mleka i mleka wykorzystywanego jako składnik przetworów mlecznych Komisja prawdopodobnie przeszacowała koszty oznaczania kraju pochodzenia, które ponieśliby przedsiębiorcy, gdyż ocenione zostały wszystkie przetwory mleczne razem;

9.  zwraca uwagę, że Komisja stwierdziła, iż koszty oznaczania kraju pochodzenia w przypadku mleka byłyby niewielkie;

Inne rodzaje mięsa

10.  podkreśla, że według badania Eurobarometru z 2013 r. 88% obywateli UE uważa, że konieczne jest wskazywanie pochodzenia rodzajów mięsa innych niż mięso wołowe, wieprzowe, baranie, kozie i drobiowe;

11.  zwraca uwagę, że spośród rodzajów mięsa omówionych w sprawozdaniu Komisji tylko w przypadku mięsa końskiego istnieje system oznaczania i rejestracji żywych zwierząt;

12.  zwraca uwagę, że skandal związany z mięsem końskim wskazuje na potrzebę zwiększenia przejrzystości w łańcuchu dostaw tego mięsa;

13.  zwraca uwagę, że według sprawozdania Komisji koszty operacyjne związane z obowiązkowym oznaczaniem kraju pochodzenia mięsa będącego przedmiotem sprawozdania byłyby stosunkowo niewielkie;

Mięso przetworzone

14.  podkreśla, że w sprawozdaniu Komisji z dnia 17 grudnia 2013 r. dotyczącym obowiązkowego podawania kraju lub miejsca pochodzenia mięsa wykorzystywanego jako składnik przyznano, że ponad 90% konsumentów będących respondentami badania uważa, iż ważne jest, by miejsce pochodzenia mięsa było oznaczane na przetworzonych środkach spożywczych;

15.  wyraża przekonanie, że konsumenci, podobnie jak wielu pracowników sektora, opowiadają się za obowiązkowym oznaczaniem pochodzenia mięsa w daniach przetworzonych, że pracownicy sektora nie uważają takiego środka za przeszkodę w prowadzeniu działalności oraz że środek taki pozwoliłby utrzymać zaufanie konsumentów do produktów spożywczych przez zwiększenie przejrzystości w łańcuchu dostaw;

16.  odnotowuje poszczególne badania dotyczące kosztów wdrożenia obowiązkowego wskazania miejsca pochodzenia mięsa w daniach przetworzonych; przypomina, że oznakowania takiego chcą konsumenci, a także wzywa Komisję, by ponownie oceniła swój wniosek w świetle tych poszczególnych analiz;

17.  podkreśla, że obowiązek wskazania miejsca pochodzenia wszystkich produktów spożywczych leży w interesie europejskich konsumentów;

18.  zwraca uwagę, że samo etykietowanie nie daje ochrony przed oszustwami, a także podkreśla potrzebę opłacalnego systemu kontroli, który zapewni zaufanie konsumentów;

19.  przypomina, że dobrowolne systemy etykietowania, które są prawidłowo wdrażane w wielu państwach członkowskich, okazały się skuteczne zarówno pod względem informacji dla konsumentów, jak i dla producentów, zdaniem których wpływ na koszty produkcji był znikomy lub takiego wpływu nie było

Według szacunków Bord Bia w Irlandii producenci, którzy wzięli udział w systemie zapewniania jakości obejmującym wskazanie miejsca pochodzenia, nie stwierdzili wzrostu kosztów.

20.  wyraża przekonanie, że możliwość wyboru środków spożywczych, w przypadku których podmioty zapewniają nieobowiązkowe informacje o pochodzeniu, zderza się z rzeczywistością, gdzie dobrowolnie podawane informacje co prawda tworzą wartość dodaną produktu, lecz nie podlegają ścisłym specyfikacjom, a jedynie ogólnemu wymogowi rzetelnego informowania określonemu w art. 7 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, który to wymóg w ostatecznym rozrachunku muszą egzekwować właściwe organy;

21.  jest zdania, że nieprzyjęcie aktów wykonawczych, o których mowa w art. 26 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, nie pozwala na jego właściwe stosowanie;

22.  zwraca uwagę, że w przypadku wielu przetworzonych produktów mięsnych i przetworów mlecznych (np. szynki i serów) wprowadzono już chronione nazwy pochodzenia, zgodnie z którymi pochodzenie użytego mięsa jest określone w kryteriach produkcji i zastosowanie mają zwiększone wymogi związane z identyfikowalnością produktów; w związku z tym wzywa Komisję do wspierania rozwoju produktów o chronionej nazwie pochodzenia (ChNP), chronionym oznaczeniu geograficznym (ChOG) bądź będących gwarantowanymi tradycyjnymi specjalnościami (GTS) zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1151/2012

Dz.U. L 343 z 14.12.2012, s. 1–29.

23.  wzywa Komisję do zapewnienia, aby żadne obowiązujące przepisy UE dotyczące oznaczania kraju pochodzenia nie zostały osłabione w trwających negocjacjach handlowych, np. negocjacjach w sprawie TTIP, oraz aby nie utrudniano wykonywania prawa do proponowania w przyszłości dalszych dodatkowych przepisów w zakresie oznaczania kraju pochodzenia w przypadku innych produktów spożywczych;

Wnioski

24.  przypomina, że Parlament popiera obowiązek wskazywania kraju lub miejsca pochodzenia mięsa zawartego w przetworzonej żywności; dodaje, że wskazanie takie powinno być obowiązkowe także w odniesieniu do mięsa innego niż mięso wołowe, wieprzowe, baranie, kozie i drobiowe, mleka i mleka wykorzystywanego jako składnik przetworów mlecznych, a także nieprzetworzonych środków spożywczych, produktów jednoskładnikowych oraz składników, które stanowią więcej niż 50% środka spożywczego;

25.  wzywa Komisję do wdrożenia obowiązku wskazywania kraju lub miejsca pochodzenia do wszystkich rodzajów mleka spożywczego, jak również przetworów mlecznych i produktów mięsnych, oraz rozważenia możliwości rozszerzenia obowiązku wskazywania kraju lub miejsca pochodzenia na produkty spożywcze jednoskładnikowe lub z przewagą jednego składnika przez przygotowanie wniosków ustawodawczych w tym zakresie;

26.  wzywa Komisję do przedstawienia wniosków ustawodawczych wprowadzających obowiązek wskazywania pochodzenia mięsa zawartego w przetworzonych środkach spożywczych w celu zapewnienia większej przejrzystości w całym łańcuchu żywnościowym oraz lepszego informowania konsumentów w kontekście skandalu związanego z mięsem końskim i innych przypadków fałszowania żywności; zwraca ponadto uwagę, że wymogi obowiązujące w zakresie etykietowania powinny uwzględniać zasadę proporcjonalności oraz obciążenia administracyjne spoczywające na podmiotach prowadzących przedsiębiorstwa spożywcze i organach egzekwowania prawa;

27.  wyraża przekonanie, że obowiązkowe wskazanie miejsca pochodzenia środków spożywczych ma na celu przywrócenie zaufania konsumentów do produktów spożywczych; wzywa Komisję do przedstawienia odnośnego wniosku przy uwzględnieniu przejrzystości informacji i ich czytelności dla konsumentów, rentowności przedsiębiorstw europejskich oraz siły nabywczej konsumentów;

28.  podkreśla znaczenie równych warunków działania na rynku wewnętrznym i nawołuje Komisję do uwzględnienia tej kwestii podczas omawiania przepisów dotyczących obowiązkowego wskazania miejsca pochodzenia;

29.  wzywa Komisję do wsparcia systemów etykietowania związanych z dobrostanem zwierząt podczas hodowli, transportu i uboju;

30.  wyraża ubolewanie, że Komisja nie podjęła dotychczas żadnych działań w celu umieszczenia jaj i produktów jajecznych w wykazie środków spożywczych objętych obowiązkiem wskazywania miejsca pochodzenia, mimo że szczególnie tanie produkty z płynnej masy jajowej lub jaj suszonych wykorzystywane przede wszystkim w produktach przetworzonych trafiają na rynek UE w ramach przywozu z państw trzecich i wyraźnie obchodzą obowiązujący w UE zakaz chowu klatkowego; w związku z tym uważa, że obowiązek wskazania miejsca pochodzenia i formy chowu w przypadku produktów jajecznych i środków spożywczych zawierających jaja mógłby poprawić przejrzystość i ochronę, a ponadto wzywa Komisję do przedłożenia analizy sytuacji rynkowej i ewentualnie do przygotowania odpowiednich wniosków ustawodawczych;

31.  wyraża przekonanie, że oznaczanie kraju pochodzenia mleka spożywczego i nisko przetworzonych przetworów mlecznych (takich jak ser i śmietana), a także nisko przetworzonych produktów mięsnych (takich jak kiełbasy i boczek) znacznie zmniejszyłoby powiązane koszty oraz że ten wariant etykietowania należy zbadać w pierwszej kolejności;

32.  wyraża przekonanie, że wskazanie miejsca pochodzenia samo w sobie nie zapobiega oszustwom; w związku z tym opowiada się zdecydowanie za dalszymi surowymi kontrolami, lepszym egzekwowaniem istniejących przepisów i zaostrzeniem kar;

33.  wzywa Komisję do podjęcia działań koniecznych do zwalczania oszustw w odniesieniu do przepisów dotyczących dobrowolnego wskazywania miejsca pochodzenia środków spożywczych;

34.  zwraca się do Komisji o wsparcie istniejących systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych objętych rozporządzeniem (UE) nr 1151/2012

Dz.U. L 343 z 14.12.2012, s. 1–29.

35.  zwraca się po raz kolejny do Komisji o dopełnienie prawnego obowiązku przyjęcia do dnia 13 grudnia 2013 r. aktów wykonawczych koniecznych do właściwego egzekwowania art. 26 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, tak aby organy krajowe mogły nakładać odpowiednie kary;

36.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.