Dokument z posiedzenia
29.6.2016
PROJEKT REZOLUCJI
złożony w następstwie oświadczenia Komisji
złożony zgodnie z art. 123 ust. 2 Regulaminu
w sprawie synergii między funduszami strukturalnymi i programem „Horyzont 2020”
( 2016/2695 (RSP) )
Rosa D’Amato, David Borrelli, Isabella Adinolfi, Rolandas Paksas
w imieniu grupy EFDD
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie synergii między funduszami strukturalnymi i programem „Horyzont 2020”
( 2016/2695 (RSP) )
Parlament Europejski,
– uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 4, 162 i 174 do 190,
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego[1] (zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie wspólnych przepisów”),
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1301/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących realizacji celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia”[2],
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1304/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego[3],
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1299/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących wsparcia z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”[4],
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1302/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1082/2006 w sprawie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT) w celu doprecyzowania, uproszczenia i usprawnienia procesu tworzenia takich ugrupowań oraz ich funkcjonowania[5],
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1300/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Funduszu Spójności[6],
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005[7],
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego nr 1291/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiające „Horyzont 2020” – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014–2020) oraz uchylające decyzję nr 1982/2006/WE[8],
– uwzględniając opinię Komitetu Regionów z dnia 30 lipca 2013 r. zatytułowaną „Zlikwidować przepaść innowacyjną” (2013/C 218/03),
– uwzględniając opinię Komitetu Regionów z dnia 20 listopada 2014 r. zatytułowaną „Środki wspierające tworzenie ekosystemów sprzyjających zakładaniu nowych przedsiębiorstw sektora zaawansowanych technologii” (2014/C 415/02),
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 stycznia 2014 r. w sprawie inteligentnej specjalizacji: tworzenie sieci doskonałości na rzecz skutecznej polityki spójności[9],
– uwzględniając komunikat Komisji z dnia 10 czerwca 2014 r. zatytułowany „Badania naukowe i innowacje jako źródło ponownego wzrostu gospodarczego” ( COM(2014)0339 ),
– uwzględniając szóste sprawozdanie Komisji w sprawie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej z dnia 23 lipca 2014 r. zatytułowane „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”,
– uwzględniając komunikat Komisji z dnia 26 listopada 2014 r. zatytułowany „Plan inwestycyjny dla Europy” ( COM(2014)0903 ),
– uwzględniając przewodnik Komisji z 2014 r. zatytułowany „Wykorzystywanie synergii między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, programem »Horyzont 2020« oraz innymi unijnymi programami związanymi z badaniami naukowymi, innowacjami i konkurencyjnością,
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 9 września 2015 r. w sprawie inwestycji na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia: wspieranie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej w Unii[10]
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie dążenia do uproszczenia polityki spójności na lata 2014–2020 i ukierunkowania jej na wyniki[11]
– uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że w okresie programowania finansowego 2014-2020 polityka spójności nadal stanowi główny instrument UE obejmujący wszystkie regiony pod względem inwestycji w gospodarkę realną i powinna przyczynić się do zmniejszenia różnic gospodarczych, społecznych i terytorialnych, które są pogłębiane przez trwający kryzys ekonomiczny i finansowy, jak również przez politykę oszczędności i cięć budżetowych;
B. mając na uwadze, że polityka spójności została zbudowana wokół jej trzech instrumentów: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) i Funduszu Spójności (FS), a także szerszej koordynacji w ramach wspólnych ram strategicznych (CSF) z funduszami na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, mianowicie Europejskim Funduszem Rolnym na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i Europejskim Funduszem Morskim i Rybackim (EFMR) dla sektora morskiego i sektora rybołówstwa;
C. mając na uwadze, że wspólne przepisy zostały ustanowione dla wszystkich pięciu z tych funduszy – europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych – w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów, natomiast szczegółowe zasady mające zastosowanie do poszczególnych funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz do celu „Europejska współpraca terytorialna” zostały uregulowane odrębnie;
D. mając na uwadze, że aby zoptymalizować wartość dodaną wynikającą z inwestycji w dziedzinie badań naukowych i innowacji finansowanych w całości lub w części z budżetu UE, należy dążyć do synergii w szczególności między funkcjonowaniem funduszy strukturalnych i inwestycyjnych a programem „Horyzont 2020”;
E. mając na uwadze, że inteligentna specjalizacja może być zdefiniowana jako „strategiczne podejście do rozwoju gospodarczego poprzez ukierunkowane wsparcie dla badań i innowacji” oraz że zapewnia to priorytet inwestycjom w badania naukowe i innowacje, które zwiększają istniejące lub potencjalne atuty regionów, gwarantując tym samym bardziej efektywne wykorzystanie środków publicznych oraz pobudzają inwestycje prywatne;
F. mając na uwadze, że uzasadnienie wzmocnienia synergii między programem „Horyzont 2020” i funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi tkwi w budowaniu znaczących interakcji pomiędzy strategiami i interwencjami inwestycyjnymi jako sposobie wywierania znaczącego wpływu na gospodarkę, łączącym inwestycje w innowacje związane z miejscem na rzecz priorytetów inteligentnej specjalizacji ze światowej klasy inicjatywami badań naukowych i innowacji, zapewniając tym samym większy wpływ funduszy;
G. mając na uwadze, że w nowym okresie programowania 2014-2020 państwa członkowskie i regiony są zobowiązane do opracowania „regionalnej strategii innowacji na rzecz inteligentnej specjalizacji” (RIS3), co jest warunkiem wstępnym otrzymania funduszy inwestycyjnych EFRR na badania i innowacje;
H. mając na uwadze, że w procesie promocji synergii trzy poziomy działania muszą być traktowane w sposób połączony – poziom strategiczny, programowania i projektu; mając na uwadze, że poziom strategiczny i programowania mają kluczowe znaczenie dla zabezpieczenia ciągłości polityki, długoterminowej wizji i determinacji w realizacji strategii;
I. mając na uwadze, że tryby planowania i realizacji różnią się między programem ramowym/„Horyzont 2020” i funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, „Przewodnik w sprawie synergii” zapewnia taksonomię pięciu działań typu synergii na poziomie realizacji projektu;
J. mając na uwadze, że Komisja przyjęła komunikat w sprawie udziału funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w strategii wzrostu UE, plan inwestycyjny i priorytety Komisji na następną dekadę, który w rzeczywistości jest raportem, o którym mowa w art. 16 wspólnych przepisów dotyczących funduszy, ich dotychczasowej realizacji, który obejmuje również wyniki negocjacji ze wszystkimi państwami członkowskimi w sprawie umów o partnerstwie i programów oraz kluczowych wyzwań dla każdego kraju;
1. podkreśla ogromne znaczenie zapewnienia optymalnych synergii między programem „Horyzont 2020” i funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, aby móc zmierzyć się z coraz większą presją konkurencyjności ze strony rynków światowych oraz aby maksymalizować wpływ i efektywność środków publicznych;
2. podkreśla fakt, że rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów dotyczących funduszy strukturalnych i inwestycyjnych zawiera po raz pierwszy mandat prawny do maksymalizacji synergii nie tylko między tymi dwoma instrumentami, lecz także z innymi programami, takimi jak COSME, Erasmus + i instrument „Łącząc Europę”; przypomina, że nowe ramy polityki spójności koncentrują się na ograniczonej liczbie celów politycznych i czterech obszarach priorytetowych o wysokim potencjale wzrostu, a mianowicie na badaniach naukowych i innowacjach, MŚP, technologiach informacyjno-komunikacyjnych i gospodarce niskoemisyjnej;
3. zauważa, że synergie powinny pomóc w realizacji strategii inteligentnej specjalizacji, która stanowi warunek wstępny inwestycji w dziedzinie badań naukowych i innowacji;
4. podkreśla, że w sprzyjaniu synergii niezbędne jest stymulowanie współpracy strategicznej między organami publicznymi odpowiedzialnymi za projektowanie programów, jak również koordynacja inwestycji w badania i innowacje w określonych dziedzinach priorytetowych wspierających konkurencyjność i wzrost;
5. podkreśla, że należy zapewnić pełną spójność i synergię między wszystkimi instrumentami UE, aby uniknąć pokrywania się lub sprzeczności między nimi lub między poszczególnymi szczeblami realizacji polityki; wyraża ubolewanie w związku z tym, że utworzenie Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) wiązało się nie tylko ze zmniejszeniem budżetu programu „Horyzont 2020” o 2,2 mld EUR, co ogranicza jego zdolność do realizacji celów i poddaje w wątpliwość deklarowaną politykę Unii, która zakłada, że inwestycje w badania naukowe zapewniają najlepszy mnożnik umożliwiający wychodzenie z kryzysu, ale również wykazało niezgodność tego funduszu z celami spójności społecznej, gospodarczej i terytorialnej, zapisanymi w traktatach;
6. zwraca uwagę, że w okresie programowania 2014-2020 polityka spójności zezwala, aby instrumenty finansowe odgrywały większą rolę, ale przypomina, że zgodnie z motywem 53 rozporządzenia nr 966/2012 w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii instrumenty finansowe powinny mieć charakter uzupełniający wobec innych form finansowania działań Unii, w tym dotacji, i że decyzja o ich wykorzystaniu powinna być oparta na ocenie ex ante wykazującej ich większą skuteczność w osiąganiu celów polityki Unii w porównaniu z innymi formami finansowania przez UE;
7. zwraca uwagę, że realizacja skutecznej polityki w zakresie synergii wymaga jasnej definicji operacyjnej, czym jest synergia, a czym nie jest, i że zwykłego dodania środków lub przekazania środków z jednego funduszu do drugiego z pewnością nie można zakwalifikować jako synergii jakiegokolwiek rodzaju; podkreśla, że struktura synergii musi być prosta i skoncentrowana, aby wygenerować znacznie większy rezultat, poprzez połączone wkłady, niż pojedyncze wkłady indywidualnie; podkreśla, że warunkiem koniecznym dla osiągnięcia synergii jest pełne wykorzystanie możliwości sytuacji sprzed synergii; wzywa na tej podstawie, aby strategia na rzecz synergii była połączona ze szczegółowymi przeglądami realizacji zarówno funduszy strukturalnych, jak i programu „Horyzont 2020”, aby zapewnić, że synergie nie służą jako pretekst do zamykania oczu na dobrze udokumentowane, często powtarzające się problemy w realizacji występujące w różnych państwach członkowskich;
8. zauważa, że synergie z innymi politykami i instrumentami muszą być dodatkowo wzmocnione w celu maksymalizacji wpływu inwestycji; przypomina w tym kontekście projekt pilotażowy budżetu UE „schody do doskonałości” (S2E), który wspiera regiony 13 państw członkowskich w rozwijaniu i wykorzystywaniu synergii między funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi; podkreśla znaczenie określenia także pokrewnych obszarów specjalizacji innych regionów i państw członkowskich w celu połączenia z nimi sił i lepszego przygotowania możliwości projektowych obejmujących wiele krajów i odpowiedniego połączenia na skalę międzynarodową;
9. przypomina, że nie ma wystarczających funduszy w ramach programu „Horyzont 2020” i że wiele projektów ocenionych jako doskonałe nie może otrzymać finansowania; podkreśla, że alternatywne finansowanie musi być odblokowane, np. dotacje z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych mogłyby przejąć doskonałe projekty programu „Horyzont 2020” za pomocą programu „Pieczęć doskonałości”; proponuje, aby ich status pod względem poziomu doskonałości ocenionego w ramach programu „Horyzont 2020” był akceptowany ex ante jako kryterium oceny zgodne z zasadami określonymi w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów dla odpowiedniego celu tematycznego (np. „Wzmacnianie badań naukowych, rozwoju technologicznego i innowacji”);
10. ponownie podkreśla zatem znaczenie zapewnienia zbieżności zawartości i kryteriów wyboru dla finansowania z funduszy strukturalnych i inwestycyjnych z działaniami typu „Horyzont 2020”, aby zapewnić wsparcie tych funduszy dla projektów, które spełniają wymagania progowe oceny programu „Horyzont 2020”, ale nie mogą być finansowane z powodu braków budżetowych programu „Horyzont 2020”;
11. apeluje o system monitoringu, który umożliwi śledzenie skuteczności synergii w celu rozpowszechniania najlepszych praktyk i zwiększenia ich wpływu przed przeglądem strategii „Europa 2020”;
12. podkreśla fakt, że komisarz ds. badań, nauki i innowacji musi znacząco poprawić koordynację inicjatyw innowacyjnych w UE, wprowadzając istotne zmiany legislacyjne i operacyjne do niektórych z nich i zapewniając, aby finansowanie działań związanych z innowacją było ściśle powiązane z rzeczywistą wydajnością i miało na celu osiągnięcie wymiernych rezultatów w całej Unii; podkreśla w związku z tym, że przed ustanowieniem nowego organu lub organizacji w tej dziedzinie niezwykle ważne jest – w kategoriach politycznych – aby w pełni wykorzystać wszystkie możliwości istniejących organów;
13. zwraca uwagę na kwestię związku między programem „Horyzont 2020” i funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi pod względem bezpieczeństwa (niezbędny jest ten sam poziom infrastruktury ICT w całej UE), a także wymiar produkcyjny tego związku; oczekuje harmonizacji struktur bezpieczeństwa ICT, tak aby rozporządzenie dotyczące funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na następny okres programowania uwzględniało także te aspekty, i podkreśla, że należy zapewnić w tym celuwystarczające środki finansowe;
14. zwraca się do Komisji, aby wydała komunikat w sprawie realizacji synergii, zważywszy że z wyjątkiem odniesienia do ich potencjału w zakresie wykorzystania ograniczonych zasobów inwestycyjnych oraz ogólnych perspektyw pokonywania nowych wyzwań w przyszłości, kwestii tej nie ujęto w raporcie sporządzonym na podstawie art. 16 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, podczas gdy zalecenia dla poszczególnych krajów stanowią część tych synergii;
15. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.