Dokument z posiedzenia
29.6.2016
PROJEKT REZOLUCJI
złożony w następstwie oświadczenia Komisji
zgodnie z art. 123 ust. 2 Regulaminu
w sprawie synergii między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi a programem „Horyzont 2020” i innymi europejskimi funduszami na rzecz innowacji
Matthijs van Miltenburg, Lieve Wierinck, Iskra Mihaylova, Ivan Jakovčić
w imieniu grupy ALDE
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie synergii w dziedzinie innowacji między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, programem „Horyzont 2020” i innymi europejskimi funduszami na rzecz innowacji
Parlament Europejski,
– uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 4, 162 i 174–178,
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie wspólnych przepisów”)[1],
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1301/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących realizacji celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia” i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1080/2006[2],
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1304/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1081/2006[3],
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1299/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących wsparcia z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”[4],
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1302/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1082/2006 w sprawie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT) w celu doprecyzowania, uproszczenia i usprawnienia procesu tworzenia takich ugrupowań oraz ich funkcjonowania[5],
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1300/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1084/2006[6],
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005[7],
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 stycznia 2014 r. w sprawie inteligentnej specjalizacji: tworzenie sieci doskonałości na rzecz należycie prowadzonej polityki spójności[8],
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 9 września 2015 r. w sprawie inwestycji na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia:: wspieranie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej w Unii[9],
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie dążenia do uproszczenia polityki spójności na lata 2014–2020 i ukierunkowania jej na wyniki[10],
– uwzględniając komunikat Komisji z dnia 10 czerwca 2014 r. zatytułowany „Badania naukowe i innowacje jako źródło ponownego wzrostu gospodarczego” ( COM(2014)0339 ),
– uwzględniając szóste sprawozdanie Komisji w sprawie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej z dnia 23 lipca 2014 r. zatytułowane „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”,
– uwzględniając komunikat Komisji z dnia 26 listopada 2014 r. zatytułowany „Plan inwestycyjny dla Europy” ( COM(2014)0903 ),
– uwzględniając dokument roboczy służb Komisji z 2014 r. „Tworzenie synergii między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, programem ramowym »Horyzont 2020« i innymi unijnymi programami w obszarze badań naukowych, innowacji i konkurencyjności” ( SWD(2014)0205 ),
– uwzględniając komunikat Komisji z dnia 6 października 2010 r. „Polityka regionalna jako czynnik przyczyniający się do inteligentnego rozwoju w ramach strategii Europa 2020” ( COM(2010)0553 ),
– uwzględniając opinię Komitetu Regionów z dnia 30 lipca 2013 r. zatytułowaną „Zlikwidować przepaść innowacyjną”,
– uwzględniając opinię Komitetu Regionów z dnia 20 listopada 2014 r. zatytułowaną „Środki wspierające tworzenie ekosystemów sprzyjających zakładaniu nowych przedsiębiorstw sektora zaawansowanych technologii”,
– uwzględniając cel tematyczny 1 (Wzmacnianie badań naukowych, rozwoju technologicznego i innowacji z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych),
– uwzględniając koncentrację tematyczną w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, a w szczególności priorytety w zakresie wsparcia małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz programu COSME, instrumentu MŚP w ramach programu „Horyzont 2020” i komponentu MŚP w ramach EFIS,
– uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że w okresie programowania finansowego 2014–2020 polityka spójności nadal stanowi główny instrument UE, który obejmuje wszystkie regiony inwestycji w gospodarkę realną, a jednocześnie jest wyrazem europejskiej solidarności przez zwiększanie wzrostu i dobrobytu oraz zmniejszanie różnice gospodarczych, społecznych i terytorialnych, które zaostrzył kryzys gospodarczy i finansowy;
B. mając na uwadze, że polityka spójności powinna być w pełni dostosowana do strategii „Europa 2020” na rzecz zatrudnienia i inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu oraz powinna opierać się na wykorzystaniu swoich trzech funduszy, a mianowicie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) i Funduszu Spójności (FS), z uwzględnieniem szerszej koordynacji we wspólnych ramach strategicznych z funduszami na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, a mianowicie z Europejskim Funduszem Rolnym na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz – w przypadku sektora morskiego i sektora rybołówstwa – z Europejskim Funduszem Morskim i Rybackim (EFMR);
C. mając na uwadze, że ustanowiono wspólne przepisy dla wszystkich pięciu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych zgodnie z rozporządzeniem w sprawie wspólnych przepisów, podczas gdy konkretne przepisy mające zastosowanie do poszczególnych europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz do celu „Europejska współpraca terytorialna” podlegały odrębnym regulacjom;
D. mając na uwadze, że w ramach ostatniej reformy polityki spójności wprowadzono ograniczoną liczbę celów i priorytetów, które doprowadziły do koncentracji tematycznej, pozwalając jednocześnie na pewien stopień elastyczności i dostosowania do szczególnych cech; mając ponadto na uwadze, że reforma ta wzmocniła zasadę partnerstwa oraz zasadę sprawowania rządów na wielu poziomach, która jest dobrze zdefiniowanym podejściem do rozwoju terytorialnego, oraz wzmocniła synergie między pięcioma funduszami, ale też z innymi istotnymi funduszami (np. programami „Horyzont 2020”, EaSI, COSME, LIFE, instrumentem „Łącząc Europę”, Erasmus+ i NER300), a także jeszcze bardziej ułatwiła zasady wdrażania, skuteczne monitorowanie i system oceniania oraz zwiększyła przejrzystość ram działania i wykorzystania instrumentów finansowych, usprawniła system zarządzania i system kontroli oraz zwiększyła skuteczność systemu zarządzania finansowaniem;
E. mając na uwadze, że w celu ułatwienia skupienia się na działaniu i realizacji celów określonych w strategii „Europa 2020” wyznaczono dla każdego państwa członkowskiego rezerwę na wykonanie, składającą się z 6% środków przydzielonych do EFRR (bez celu „Europejska współpraca terytorialna”), EFS, FS, EFRROW i EFMR, oraz że na podstawie przeglądu wyników w 2019 r. przewiduje się, że rezerwa ta zostanie przeznaczona wyłącznie na programy i priorytety, które osiągnęły swoje cele pośrednie; mając na uwadze, że wprowadzono również ściślejsze powiązanie pomiędzy polityką spójności a zarządzaniem gospodarczym w Unii w celu zapewnienia skutecznego wykorzystania środków w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, podczas gdy ścisłe monitorowanie i oceny zapewniają, że w latach 2014–2020 polityka spójności jest najczęściej ocenianą polityką w kontekście budżetu UE;
F. mając na uwadze, że w dniu 14 grudnia 2015 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w realizację strategii wzrostu UE, planu inwestycyjnego i priorytetów Komisji w ciągu następnej dekady, który to komunikat jest tak naprawdę sprawozdaniem z dotychczasowego wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, sporządzonym na podstawie art. 16 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, oraz obejmuje również wyniki negocjacji ze wszystkimi państwami członkowskimi w sprawie umów partnerstwa, programów operacyjnych oraz kluczowych wyzwań dla poszczególnych państw;
1. ponownie podkreśla, że powiązania pomiędzy polityką spójności a innymi politykami UE, programami finansowania i inicjatywami (np. programem „Horyzont 2020”, instrumentem „Łącząc Europę”, jednolitym rynkiem treści cyfrowych, rozwojem obszarów wiejskich, Unią innowacji oraz flagowymi inicjatywami strategii „Europa 2020”) zostały wzmocnione we wspólnych ramach strategicznych, które wprowadzono na mocy rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, oraz że polityka spójności poprzez wszystkie swoje instrumenty i cele – łącznie z agendą miejską, agendą terytorialną, inwestycjami w MŚP, strategiami inteligentnego rozwoju i inteligentnej specjalizacji, potencjalnymi odbiorcami innowacyjnych rozwiązań i potencjalnymi inwestycjami w innowacyjne rozwiązania w dziedzinie, między innymi, środowiska naturalnego, energetyki, zdrowia, klimatu, cyfryzacji, transportu i kwestii miejskich – wnosi istotny wkład we wzmocnienie jednolitego rynku oraz w osiągnięcie celów strategii „Europa 2020”;
2. podkreśla fakt, że wspomniane synergie są budowane już na etapie strategicznego planowania oraz że w związku z tym od samego początku wymagają od regionów i państw członkowskich strategicznych wyborów i strategicznego planowania w celu określenia i stworzenia możliwości, na przykład na rzecz promowania doskonałości w obszarach inteligentnej specjalizacji; zaznacza, że w przypadku programu „Horyzont 2020” takie działania obejmują podnoszenie świadomości, udzielanie informacji (w szczególności dotyczących wyników badań przeprowadzonych w ramach siódmego programu ramowego i programu „Horyzont 2020”), angażowanie się w kampanie informacyjne, otwieranie istniejących sieci dla nowych członków oraz maksymalne integrowanie krajowych punktów kontaktowych z krajowymi i regionalnymi podmiotami kształtującymi politykę w zakresie europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz podmiotami zarządzającymi tymi funduszami;
3. podkreśla, że opracowanie strategii inteligentnej specjalizacji poprzez zaangażowanie krajowych lub regionalnych organów zarządzających i zainteresowanych stron, takich jak uniwersytety i inne placówki szkolnictwa wyższego, przedstawiciele przemysłu i partnerzy społeczni, w proces przedsiębiorczego odkrywania jest obowiązkowe dla tych regionów i państw członkowskich, które chcą inwestować środki z EFRR w badania naukowe i innowacje; przypomina, że – biorąc pod uwagę fakt, iż strategie inteligentnej specjalizacji powinny obejmować działania odgórne (budowanie potencjału i udoskonalanie krajowych/regionalnych systemów w zakresie badań naukowych i innowacji) oraz działania oddolne (wykorzystywanie wyników badań naukowych, wspieranie innowacji oraz dostęp do rynku) w ramach programu „Horyzont 2020”, co z kolei stymuluje współpracę na szczeblu UE na rzecz likwidacji przepaści innowacyjnej w Europie oraz wzmocnienia globalnej konkurencyjności Unii, przy jednoczesnym inwestowaniu również w powiązania pomiędzy liderami a naśladowcami w kontekście upowszechniania doskonałości i rozszerzania uczestnictwa – metodologia inteligentnej specjalizacji powinna pozostać modelem formułowania polityki spójności w okresie po 2020 r.;
4. wyraża swoje zadowolenie, że w okresie programowania 2014–2020 polityka spójności umożliwia instrumentom finansowym odgrywanie większej roli, oraz zauważa, że instrumenty finansowe – biorąc pod uwagę fakt, że stanowią uzupełnienie dotacji – wywierają istotny efekt dźwigni oraz mogą przyczynić się do poprawy wskaźnika absorpcji poprzez udostępnianie potrzebnego współfinansowania; podkreśla jednak fakt, że dotacje w dalszym ciągu są niezbędne dla realizacji projektów, które nie są w pełni zyskowne, na przykład projektów w dziedzinie badań naukowych i innowacji oraz projektów silnie ukierunkowanych na problemy społeczne;
5. wzywa Komisję i państwa członkowskie do ciągłego zwracania uwagi na potrzeby MŚP w kontekście planowania i wdrażania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz programu „Horyzont 2020”, a także na synergie występujące między tymi instrumentami; przypomina o rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 5 lutego 2013 r. w sprawie poprawy dostępu MŚP do finansowania ( P7_TA(2013)0036 ) i w związku z tym podkreśla, że każde dodatkowe finansowanie UE jest wysoce pożądane; zwraca się do Komisji o przygotowanie skoordynowanych zaproszeń do składania wniosków w celu ułatwienia finansowania z wielu funduszy; apeluje również o przeprowadzenie dokładnej oceny istotnych programów na rzecz MŚP, takich jak program COSME, instrument MŚP w ramach programu „Horyzont 2020” oraz komponent MŚP w ramach EFIS, pod kątem zarówno przyznanych środków budżetowych, jak i wskaźnika powodzenia poszczególnych projektów, a także obciążenia administracyjnego i łatwości realizacji;
6. zauważa, że synergie z innymi politykami i instrumentami należy dalej wzmacniać, aby zmaksymalizować wpływ inwestycji; przypomina w tym kontekście o realizowanym z budżetu UE projekcie pilotażowym „Schody ku doskonałości” (S2E), który nadal wspiera regiony i państwa członkowskie w rozwijaniu i wykorzystywaniu synergii między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi; apeluje do państw członkowskich o dostatecznie elastyczne stosowanie „pieczęci doskonałości”; proponuje, aby projekty opatrzone „pieczęcią doskonałości” mogły być realizowane jako projekty pilotażowe na rzecz dostosowania i zwiększenia spójności w odniesieniu do pomocy państwa i zasad udzielania zamówień publicznych w kontekście europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz programu „Horyzont 2020”; podkreśla również znaczenie identyfikacji powiązanych obszarów specjalizacji w innych regionach i państwach członkowskich w celu zapewnienia lepszej współpracy oraz lepszego przygotowania do wykorzystywania możliwości związanych z realizacją projektów przez większą liczbę państw, a także działania na skalę międzynarodową;
7. podkreśla, że Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) musi stanowić uzupełnienie oraz dodatek do europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz innych programów UE takich jak „Horyzont 2020”, a także do tradycyjnej działalności Europejskiego Banku Inwestycyjnego; zauważa, że w rezultacie EFIS jest ukierunkowany na innego rodzaju projekty niż te, które miałyby być realizowane za pomocą 2,2 mld EUR z programu „Horyzont 2020”; podkreśla, że należy zapewnić pełną spójność oraz synergie między wszystkimi instrumentami UE, aby zrealizować nadrzędne strategiczne cele inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu oraz aby uniknąć ich nakładania się lub sprzeczności między nimi lub między różnymi poziomami wdrażania polityki, przy jednoczesnym uzupełnieniu krajowych i regionalnych funduszy i programów; przypomina, że w przeglądzie strategii „Europa 2020” należy uwzględnić to wyzwanie w celu skutecznego wykorzystania wszystkich dostępnych zasobów oraz osiągnięcia oczekiwanych rezultatów w kontekście realizacji nadrzędnych strategicznych celów, biorąc pod uwagę fakt, że należy zwiększyć ilość, poprawić jakość oraz wpływ inwestycji w badania naukowe i innowacje poprzez skoordynowane wykorzystywanie instrumentów polityki spójności oraz programu „Horyzont 2020”; zauważa jednak, że doskonałość powinna pozostać najważniejszym kryterium wyboru projektów w ramach programu „Horyzont 2020”;
8. wzywa Komisję do śledzenia synergii oraz do informowania o ich sukcesie w celu rozpowszechniania najlepszych praktyk oraz zwiększenia ich przyszłego wpływu na przegląd strategii „Europa 2020”; zwraca uwagę na fakt, że żaden tego rodzaju system nie powinien zwiększać obciążenia administracyjnego;
9. podkreśla prace przygotowawcze podejmowane przez komisarz ds. badań, innowacji i nauki na rzecz ewentualnego utworzenia Europejskiej Rady ds. Innowacji w celu lepszej koordynacji innowacyjnych inicjatyw w Unii Europejskiej;
10. zwraca uwagę na związek pomiędzy programem „Horyzont 2020” a europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi pod kątem procedur kontrolnych; z tego względu wzywa Komisję do określenia jasnego, dostosowanego i skoordynowanego podejścia na okres po 2020 r. w odniesieniu do przyszłego rozwoju europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji, ze szczególnym naciskiem na procedury administracyjne i kontrolne, proporcjonalność i odpowiedzialność;
11. zwraca się do Komisji, aby w ramach śródokresowego przeglądu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych wydała komunikat w sprawie wdrażania synergii, ponieważ – pomijając wzmiankę o potencjale synergii w zakresie wykorzystywania znikomych środków na inwestycje oraz ogólne propozycje dotyczące radzenia sobie z nowymi wyzwaniami w przyszłości – kwestia ta została pominięta w sprawozdaniu Komisji sporządzonym na podstawie art. 16 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, mimo że zalecenia dla poszczególnych krajów stanowią ich część;
12. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji i Radzie, a także rządom krajowym i regionalnym państw członkowskich.