Dokument z posiedzenia
29.6.2016
PROJEKT REZOLUCJI
złożony w następstwie oświadczenia Komisji
zgodnie z art. 123 ust. 2 Regulaminu
w sprawie synergii na rzecz innowacji między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, programem ramowym »Horyzont 2020« i innymi europejskimi funduszami na rzecz innowacji
( 2016/2695(RSP) )
Younous Omarjee, Merja Kyllönen, Jiří Maštálka, Ángela Vallina, Martina Michels
w imieniu grupy GUE/NGL
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie synergii na rzecz innowacji między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, programem ramowym »Horyzont 2020« i innymi europejskimi funduszami na rzecz innowacji
( 2016/2695(RSP) )
Parlament Europejski,
– uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 4, 162 i 174–178,
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie wspólnych przepisów”)[1],
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1301/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących realizacji celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia” i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1080/2006[2],
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1304/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1081/2006[3],
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1299/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących wsparcia z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”[4],
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1302/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1082/2006 w sprawie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT) w celu doprecyzowania, uproszczenia i usprawnienia procesu tworzenia takich ugrupowań oraz ich funkcjonowania[5],
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1300/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1084/2006[6],
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005[7],
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie optymalnego rozwijania potencjału regionów najbardziej oddalonych poprzez stworzenie synergii między funduszami strukturalnymi i innymi programami Unii Europejskiej[8],
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 9 września 2015 r. w sprawie inwestycji na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia: wspieranie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej w Unii[9],
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie dążenia do uproszczenia polityki spójności na lata 2014–2020 i ukierunkowania jej na wyniki[10],
– uwzględniając szóste sprawozdanie Komisji w sprawie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej z dnia 23 lipca 2014 r. zatytułowane „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”,
– uwzględniając przewodnik opublikowany przez Komisję w 2014 r. zatytułowany „Enabling synergies between European Structural and Investment Funds, Horizon 2020 and other research, innovation and competitiveness-related Union programmes” („Tworzenie synergii między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, programem ramowym »Horyzont 2020« i innymi unijnymi programami w obszarze badań naukowych, innowacji i konkurencyjności”),
– uwzględniając porozumienie COP21 podpisane w Paryżu w 2015 r.,
– uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że polityka spójności w okresie programowania finansowego 2014–2020 nadal stanowi główny instrument UE obejmujący wszystkie regiony, a także mając na uwadze, że jest ona jedynym funduszem służącym redystrybucji bogactwa między regionami UE, zwiększaniu dobrobytu oraz zmniejszaniu różnic gospodarczych, społecznych i terytorialnych, które pogłębił kryzys gospodarczy i finansowy oraz polityka oszczędnościowa;
B. mając na uwadze, że podstawą polityki spójności jest współdziałanie jej trzech funduszy: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) i Funduszu Spójności (FS) w połączeniu z szerszą koordynacją w ramach wspólnych ram strategicznych z funduszami na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, a mianowicie Europejskim Funduszem Rolnym na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), oraz na rzecz sektora żeglugi i rybołówstwa – Europejskim Funduszem Morskim i Rybackim (EFMR);
C. mając na uwadze, że ustanowione zostały wspólne przepisy dla wszystkich tych pięciu funduszy – europejskich funduszów strukturalnych i inwestycyjnych (EFSI) – na mocy rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, natomiast szczegółowe regulacje mające zastosowanie do każdego z tych funduszy oraz europejskiej współpracy terytorialnej zostały objęte odrębnymi przepisami;
D. mając na uwadze, że w ramach ostatniej reformy polityki spójności wprowadzono ograniczoną liczbę celów i priorytetów, tworząc koncentrację tematyczną;
1. przypomina, że efekty synergii nie mogą być wykorzystywane jako sposób na odstąpienie od celu europejskich funduszów strukturalnych i inwestycyjnych, jakim jest spójność terytorialna, gospodarcza i społeczna;
2. przypomina, że polityka spójności ma na celu zwiększanie dobrobytu oraz zmniejszanie różnic gospodarczych, społecznych i terytorialnych, które pogłębił kryzys gospodarczy i finansowy oraz polityka oszczędnościowa; w związku z tym zdecydowanie potępia powiązanie zarządzania gospodarczego z polityką spójności;
3. ponownie stwierdza, że powiązania między polityką spójności a innymi politykami oraz inicjatywami UE zostały wzmocnione we wspólnych ramach strategicznych wprowadzonych na podstawie rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, a więc za pośrednictwem wszystkich ich instrumentów i celów, w tym agendy miejskiej, agendy terytorialnej, inwestycji w MŚP, a zwłaszcza mikroprzedsiębiorstwa, inteligentnego wzrostu oraz strategii inteligentnej specjalizacji, i muszą przyczyniać się do osiągnięcia celów spójności;
4. podkreśla fakt, że rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów dotyczące europejskich funduszów strukturalnych i inwestycyjnych obejmuje po raz pierwszy mandat prawny do maksymalizacji synergii nie tylko między tymi dwoma instrumentami, ale także między innymi programami, takimi jak COSME, Erasmus+ i instrument „Łącząc Europę”; przypomina, że nowe ramy polityki spójności koncentrują się na ograniczonej liczbie celów politycznych i czterech obszarach priorytetowych;
5. podkreśla fakt, że synergie są wbudowane już na poziomie planowania strategicznego, a zatem od początku wymagają od regionów i państw członkowskich podejmowania strategicznych decyzji oraz planowania w celu określenia i stworzenia możliwości; zwraca uwagę, że w przypadku programu „Horyzont 2020” polega to na wdrażaniu programów w sposób sprzyjający synergiom w zakresie podnoszenia świadomości, dostarczania informacji, angażowania się w kampanie komunikacyjne oraz jak najściślejsza współpraca krajowych punktów kontaktowych z krajowymi i regionalnymi decydentami i organami zarządzającymi europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi;
6. podkreśla, że strategie rozwoju inteligentnej specjalizacji przez angażowanie krajowych lub regionalnych organów zarządzających i zainteresowanych podmiotów, takich jak uniwersytety i inne instytucje szkolnictwa wyższego, oraz partnerów społecznych są użyteczne dla regionów i państw członkowskich, które chcą inwestować środki EFRR w badania i innowacje;
7. uznaje większe wykorzystanie instrumentów finansowych w budżecie Unii za formę finansowania uzupełniającą subsydia i dotacje; zwraca uwagę, że instrumenty finansowe mogą stanowić alternatywę i komplementarny sposób finansowania, ale powinny mieć zastosowanie tylko w przypadku projektów, dla których ten rodzaj finansowania stanowi wartość dodaną i poprawia prawidłowe zarządzanie środkami publicznymi;
8. wzywa Komisję do prowadzenia dogłębnej analizy wykorzystania instrumentów finansowych począwszy od bieżącego okresu programowania; podkreśla, że przy ocenie danego instrumentu finansowego aspekt efektu dźwigni nie może być jedynym kryterium oceny; przypomina w tym kontekście o znaczeniu kryteriów„dodatkowości“ i oceny wkładu w realizację celów spójności UE, jako że podstawą prawną EFIS jest art. 175 ust. 3 TFUE;
9. ubolewa w tym kontekście nad brakiem kryteriów geograficznych i rozwojowych w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS); podkreśla, że polityka EFIS i europejskich funduszów strukturalnych i inwestycyjnych (w tym spójności, rozwoju obszarów wiejskich i rybołówstwa) dotyczą różnych obszarów polityki i poziomów instytucjonalnych; podkreśla konieczność zapewnienia pełnej spójności i synergii między wszystkimi instrumentami UE, aby uniknąć pokrywania się lub sprzeczności między nimi lub między poszczególnymi szczeblami realizacji polityki; ubolewa w związku z tym, że utworzenie EFIS spowodowało ograniczenie budżetów programów „Łącząc Europę” i „Horyzont 2020” i tym samym zmniejszyło ich zdolność do wypełniania swoich celów oraz wykazało niezgodność tego funduszu z zapisanymi w traktatach celami spójności społecznej, gospodarczej i terytorialnej;
10. przypomina, że program „Horyzont 2020” nie ma wystarczającego finansowania, w szczególności w regionach słabiej rozwiniętych i regionach peryferyjnych, a projekty oceniane jako doskonałe nie otrzymują finansowania; podkreśla, że należy odblokować alternatywne finansowanie (np. dotacje EFIS mogą przejąć doskonałe projekty programu „Horyzont 2020”); proponuje, aby ich status związany z poziomem doskonałości zgodnie z oceną programu „Horyzont 2020” został zaakceptowany ex ante, jako że kryteria oceny są zgodne z przewidzianymi w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów dla odpowiedniego celu tematycznego (np. „wzmocnienie badań, rozwoju technologicznego i innowacji”);
11. ubolewa nad koncentracją terytorialną środków UE na badania w kilku krajach i uniwersytetach; apeluje o politykę badań i innowacji, która zagwarantuje sprawiedliwy podział terytorialny w rzeczywistej konwergencji z celami polityki spójności;
12. apeluje do Komisji o szybkie stworzenie ram wzmacniających skuteczne synergie między EFRR a EFR;
13. apeluje do Komisji o zainicjowanie ram dla synergii między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, programem „Horyzont 2020” i strategią na rzecz „niebieskiego” wzrostu;
14. przypomina, że rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów opiera się na poziomym celu zrównoważonego rozwoju, i uważa, że pod tym względem synergie pomiędzy europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi i innymi politykami UE muszą zostać wzmocnione, w szczególności zgodnie z celami UE na rzecz rozwoju odnawialnych źródeł energii, w tym celami COP21 oraz wszystkimi funduszami unijnymi na rzecz ochrony przyrody i różnorodności biologicznej;
15. uważa, że synergie między polityką spójności a programem „Horyzont 2020” nie powinny być ukierunkowane na badania wojskowe;
16. podkreśla problem, że polityka oszczędnościowa i ograniczenia budżetowe stanowią dla władz krajowych, regionalnych i lokalnych okazję do osiągnięcia współczynnika współfinansowania z funduszy Unii Europejskiej; wzywa Komisję do dokonania przeglądu aktualnych wskaźników współfinansowania umożliwiającego tymczasowe zwolnienia dla państw członkowskich i regionów UE, które borykają się z poważnymi problemami gospodarczymi;
17. apeluje o śledzenie za pośrednictwem systemu monitorowania sukcesu synergii w celu rozpowszechniania najlepszych praktyk i wyciągnięcia wniosków przed przeglądem strategii „Europa 2020”;
18. zwraca się do Komisji o ocenę możliwości zastosowania „złotej reguły” do inwestycji publicznych, zwalniając tym samym inwestycje publiczne z obowiązujących wartości deficytu publicznego i umożliwiając państwom członkowskim prowadzenie inwestycji publicznych, w tym inwestycji wspieranych ze środków UE;
19. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, jak również rządom i parlamentom państw członkowskich.