Zittingsdocument

 

B8-1132/2016

19.10.2016

ONTWERPRESOLUTIE

naar aanleiding van een verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid

ingediend overeenkomstig artikel 123, lid 2, van het Reglement

over nucleaire veiligheid en non-proliferatie

( 2016/2936(RSP) )

Urmas Paet, Petras Auštrevičius, Dita Charanzová, Gérard Deprez, Fredrick Federley, Ivan Jakovčić, Ilhan Kyuchyuk, Valentinas Mazuronis, Louis Michel, Javier Nart, Jozo Radoš, Marietje Schaake, Pavel Telička, Hilde Vautmans

namens de ALDE-Fractie

 

B8-1132/2016

Resolutie van het Europees Parlement over nucleaire veiligheid en non-proliferatie

( 2016/2936(RSP) )

Het Europees Parlement,

–  gezien zijn resolutie van 10 maart 2010 over het Verdrag inzake de non-proliferatie van kernwapens[1],

–  gezien zijn resolutie van 17 januari 2013 over de aanbevelingen van de NPV-toetsingsconferentie inzake de realisatie van een Midden-Oosten dat vrij is van massavernietigingswapens[2],

–  gezien de EU-strategie tegen de proliferatie van massavernietigingswapens, die is goedgekeurd door de Europese Raad op 12 december 2003,

–  gezien het onvermogen van de NPV-toetsingsconferentie 2015 om overeenstemming te bereiken over een slottekst,

–  gezien de conclusies van de Raad over de negende NPV-toetsingsconferentie (8079/15),

–  gezien de documenten die in het voorjaar van 2016 zijn goedgekeurd tijdens de top over nucleaire beveiliging in Washington,

–  gezien resolutie 2310 (2016) van de VN-Veiligheidsraad over het twintigjarig bestaan van het Verdrag voor een alomvattend verbod op kernproeven,

–  gezien de verklaring van Tbilisi van 1977 die bij consensus is goedgekeurd door de Parlementaire Vergadering van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa,

–  gezien de verklaring van de G7 van 11 april 2016 in Hiroshima, Japan, over non-proliferatie en ontwapening,

–  gezien de resolutie van de Algemene Vergadering van de VN van 13 december 2011 over de totstandbrenging van een kernwapenvrije zone in het Midden-Oosten (A/RES/66/61),

–  gezien Besluit 2012/422/GBVB van de Raad van 23 juli 2012 ter bevordering van een proces dat moet leiden tot de instelling van een zone in het Midden-Oosten die vrij is van kernwapens en alle andere massavernietigingswapens[3],

–  gezien de resolutie van de Algemene Vergadering van de VN van 7 december 2015 over de bevordering van multilaterale onderhandelingen over nucleaire ontwapening (A/RES/70/33) en het verslag van de open werkgroep aan de Algemene Vergadering van 19 augustus 2016 (A/71/371),

–  gezien artikel 123, lid 2, van zijn Reglement,

A.  overwegende dat de veiligheidssituatie in het nabuurschap van de Europese Unie aanzienlijk is verslechterd en de onvoorspelbaarheid is toegenomen; overwegende dat zich zowel conventionele als niet-conventionele bedreigingen voordoen, die zowel door statelijke als niet-statelijke regionale en mondiale actoren worden veroorzaakt;

B.  overwegende dat de internationale vrede, veiligheid en stabiliteit ernstig in gevaar worden gebracht door diverse ontwikkelingen, onder andere verslechterende betrekkingen tussen kernmachten zoals de Russische Federatie, de Verenigde Staten, India, Pakistan en Israël, en de verdere ontwikkeling van de nucleaire capaciteiten van de Democratische Volksrepubliek Korea (DVK);

C.  overwegende dat de proliferatie van biologische en chemische vormen van massavernietigingswapens tot een minimum wordt teruggebracht en geleidelijk stopgezet door effectieve internationale toepassing van het verbod en de verplichtingen in het Verdrag inzake biologische en toxinewapens van 1972 en het Verdrag inzake chemische wapens, maar dat de proliferatie van nucleaire massavernietigingswapens en de lanceerinrichtingen hiervoor een van de ernstigste gevaren is voor de internationale gemeenschap;

D.  overwegende dat in januari 2016 negen staten – de Verenigde Staten, Rusland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, China, India, Pakistan, Israël en de Democratische Volksrepubliek Korea – in totaal ongeveer 15 395 kernwapens hadden, tegen ongeveer 15 850 in 2015;

E.  overwegende dat het een prioriteit is te voorkomen dat terroristen of bijkomende staten kernwapens verkrijgen of gebruiken, alle kernwapenarsenalen in te krimpen en weg te werken en te evolueren in de richting van een wereld zonder kernwapens;

F.  overwegende dat geen vooruitgang is geboekt met de concrete stappen in de richting van nucleaire ontwapening die waren overeengekomen tijdens de NPV-toetsingsconferentie 2010; overwegende dat er met de NPV-toetsingsconferentie 2010 een hernieuwde focus is gekomen op de humanitaire impact van kernwapens,

G.  overwegende dat blijvend prioriteit moet worden gegeven aan de verdere versterking van de centrale non-proliferatie- en ontwapeningsdoelstellingen van de drie pijlers van het NPV, namelijk non-proliferatie, ontwapening en samenwerking voor een vreedzaam gebruik van kernenergie;

H.  overwegende dat kernmachten die het NPV hebben ondertekend hun kernwapenarsenaal moderniseren en verbeteren, en talmen met het inkrimpen of elimineren van hun nucleaire arsenaal en met het loslaten van een militaire doctrine van nucleaire afschrikking;

I.  overwegende dat Rusland en de Verenigde Staten voortgaan met de tenuitvoerlegging van het New START-verdrag inzake de beperking van strategische kernwapens, dat in 2021 afloopt; overwegende dat de Russische Federatie niet is ingegaan op het formele voorstel van de Verenigde Staten om post-New START-onderhandelingen aan te vatten en dat nog geen opvolgingsverdrag voor New START is gesloten om te komen tot een vermindering van zowel het aantal non-strategische als het aantal strategische kernwapens, met het oog op het elimineren ervan;

J.  overwegende dat testdetonaties van kernwapens en/of andere nucleaire detonaties een gevaar vormen voor de internationale vrede en veiligheid, en dat zij de mondiale regeling inzake nucleaire ontwapening en non-proliferatie ondermijnen; overwegende dat het Verdrag voor een alomvattend verbod op kernproeven de meest effectieve manier is om kernwapentests en andere nucleaire detonaties formeel te verbieden; overwegende dat het in 2016 twintig jaar geleden is dat het Verdrag voor een alomvattend verbod op kernproeven is opengesteld voor ondertekening, op 24 september 1996;

K.  overwegende dat de inspanningen voor het samenroepen van de conferentie over de instelling van een zone in het Midden-Oosten die vrij is van kernwapens en alle andere massavernietigingswapens tegen december 2012, overeenkomstig de consensus waarover tijdens de toetsingsconferentie 2010 tussen de staten die partij zijn bij het NPV een akkoord was bereikt, geen resultaat hebben opgeleverd;

L.  overwegende dat de veiligheid van de Amerikaanse kernwapens die in Turkije zijn gestationeerd, bijzondere aandacht krijgt door het gewapend conflict in Syrië;

M.  overwegende dat de non-proliferatie- en wapenbeheersingsverdragen een belangrijk onderdeel zijn van het veiligheidssysteem in het Europa van na de Koude Oorlog, en dat dit systeem in het licht van de Russische agressie in Oekraïne steeds kwetsbaarder lijkt;

N.  overwegende dat het op 5 december 2015 twintig jaar geleden was dat het Memorandum van Boedapest werd ondertekend; overwegende dat Oekraïne alle bepalingen daarvan heeft nageleefd en zich proactief heeft opgesteld in kwesties als nucleaire ontwapening en non-proliferatie, in tegenstelling tot de Russische Federatie die haar afspraken heeft geschonden door de bezetting van een deel van het Oekraïense grondgebied (de Krim) en door een gewapende aanval in het oosten van Oekraïne; overwegende dat hiermee een gevaarlijk precedent is gecreëerd, doordat een staat die de veiligheid van Oekraïne garandeerde als gevolg van het besluit van Oekraïne om als land zonder kernwapens tot het NPV toe te treden, de soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne heeft geschonden, en de geloofwaardigheid heeft aangetast van en ernstige schade heeft toegebracht aan het instrument van negatieve veiligheidsgaranties die door de kernmacht worden geboden, alsmede aan het NPV zelf en aan de idee van meer wereldwijde nucleaire ontwapening en non-proliferatie op basis van het internationale recht en multilaterale verdragen;

O.  overwegende dat Rusland in Kaliningrad voor kernwapens geschikte korteafstandsraketten van het Iskandertype heeft gestationeerd om oefeningen en overvluchten met voor kernwapens geschikte systemen uit te voeren, en dat het besluit van Rusland om het in 2000 met de Verenigde Staten gesloten verdrag inzake de verwijdering en het beheer van plutonium op te schorten, de bezorgdheid heeft doen toenemen dat Rusland zich meer op kernwapens gaat verlaten;

P.  overwegende dat de EU een belangrijke rol speelt als partij bij het gezamenlijk algemeen actieplan dat met Iran is overeengekomen, inclusief haar rol als lid van de gezamenlijke commissie die toeziet op de tenuitvoerlegging van het akkoord;

Q.  overwegende dat de DVK op 9 september 2016 een vijfde kernproef heeft uitgevoerd, slechts enkele maanden na de vorige proef van 6 januari 2016; overwegende dat deze proef, die volgens de DVK een "geslaagde waterstofbomproef" was, een duidelijke schending is van de internationale verplichtingen van het land op grond van de resoluties van de VN-Veiligheidsraad en de verklaring van Zuid- en Noord-Korea van 1992 inzake het kernwapenvrij maken van het Koreaanse schiereiland, waarin wordt bepaald dat beide landen geen kernwapens zullen ontwikkelen of bezitten; overwegende dat de proliferatie van massavernietigingswapens, met name kernwapens, en hun lanceerinrichtingen een bedreiging is voor de internationale vrede en veiligheid; overwegende dat de DVK in 2003 haar terugtrekking heeft aangekondigd als partij bij het NPV, sinds 2006 kernproeven uitvoert en in 2009 officieel heeft verklaard dat het een kernwapen heeft ontwikkeld voor afschrikking, waardoor het gevaar dat zij oplevert voor haar buren in Noordoost-Azië en voor de regionale en internationale vrede en veiligheid, is toegenomen;

R.  overwegende dat in de Europese veiligheidsstrategie van 2003 is bepaald dat proliferatie van massavernietigingswapens potentieel het grootste gevaar is voor onze veiligheid, inclusief de mogelijkheid van een wapenwedloop met massavernietigingswapens, en dat de EU zich engageert voor het realiseren van universele toetreding tot de regelingen in het kader van multilaterale verdragen, alsmede voor het versterken van de verdragen en de verificatiebepalingen ervan; overwegende dat in de algehele EU-strategie 2016 met geen woord wordt gerept over massavernietigingswapens, non-proliferatie en wapenbeheersing;

S.  overwegende dat de EU in de aanloop naar de NPV-toetsingsconferentie van 2015 helaas geen overeenstemming heeft bereikt over een gezamenlijk standpunt inzake nucleaire ontwapening, waarbij voor het eerst is erkend dat over de gevolgen van kernwapens verschillende standpunten zijn geformuleerd, en dat tijdens de NPV-toetsingsconferentie 2015 geen slotdocument kon worden vastgesteld als gevolg van meningsverschillen over de voortzetting van de regionale inspanningen voor de totstandbrenging van een gebied zonder massavernietigingswapens in het Midden-Oosten;

T.  overwegende dat de EU heeft toegezegd gebruik te maken van alle haar ter beschikking staande instrumenten om proliferatieprogramma's die bezorgdheid op wereldniveau veroorzaken, te voorkomen, af te wenden, te stoppen en, indien mogelijk, te elimineren, zoals duidelijk is uiteengezet in de EU-strategie tegen de proliferatie van massavernietigingswapens die de Europese Raad op 12 december 2003 heeft goedgekeurd;

1.  maakt zich grote zorgen over de verslechtering van de regionale en internationale veiligheid, het feit dat kernwapens in deze context weer een rol gaan spelen en het gebrek aan tenuitvoerlegging van maatregelen met het oog op effectieve ontwapening en non-proliferatie;

2.  verzoekt alle kernmachten concrete voorlopige maatregelen te nemen om het risico van detonaties van kernwapens te verminderen, inclusief verlaging van de operationele status van kernwapens en overheveling van kernwapens van opstelling naar opslag, vermindering van de rol van kernwapens in militaire doctrines en een snelle vermindering van alle kernwapentypen;

3.  spreekt zijn grote bezorgdheid uit over potentiële schendingen van het Intermediate-Range Nuclear Forces (INF)-verdrag;

4.  steunt de top over nucleaire veiligheid van 2016, erkent dat de illegale handel in en het gebruik van nucleair materiaal een onmiddellijke en ernstige bedreiging vormt voor de mondiale veiligheid, en kijkt uit naar het realiseren van de volledige tracering en fysieke beveiliging van alle materiaal voor kernwapens;

5.  is verheugd over de voltooiing van de werkzaamheden van de open werkgroep van de Verenigde Naties ter bevordering van multilaterale onderhandelingen over nucleaire ontwapening (OEWG) overeenkomstig resolutie A/RES/70/33 van de Algemene Vergadering van de VN; is verheugd over de aanbeveling van de Algemene Vergadering van de VN, die is opgenomen in het eindverslag van de OEWG (A/71/371) en op 19 augustus 2016 met ruime steun is aangenomen, om in 2017 een conferentie te beleggen waaraan alle staten mogen deelnemen, om te onderhandelen over een juridisch bindend instrument om kernwapens te verbieden, wat moet leiden tot volledige uitbanning ervan; merkt op dat dit de non-proliferatie- en ontwapeningsdoelstellingen en -verplichtingen in het NPV zal versterken en zal helpen de voorwaarden te creëren voor mondiale veiligheid en een wereld zonder kernwapens;

6.  verzoekt de lidstaten de organisatie van deze conferentie in 2017 te steunen en er op constructieve wijze aan deel te nemen, en verzoekt VV/HV Federica Mogherini en de Europese Dienst voor extern optreden op positieve wijze bij te dragen tot het verloop van de onderhandelingsconferentie van 2017;

7.  herinnert eraan dat het twintig jaar geleden is dat het Verdrag voor een alomvattend verbod op kernproeven is opengesteld voor ondertekening, op 24 september 1996, en onderstreept dat een universeel en internationaal en effectief verifieerbaar verdrag voor een verbod op kernproeven de meest effectieve manier is om proefdetonaties van kernwapens en alle andere nucleaire detonaties te verbieden;

8.  verzoekt de resterende landen in bijlage II bij het verdrag, wier ratificering vereist is om het verdrag in werking te laten treden, met aandrang om het verdrag onverwijld te ondertekenen en/of te ratificeren, teneinde dit cruciale internationale instrument zonder verder uitstel volledige rechtskracht te verlenen; verwelkomt in dit verband de goedkeuring van resolutie 2310 (2016) van de VN-Veiligheidsraad;

9.  spreekt zijn waardering uit voor de aanzienlijke vooruitgang die de voorbereidende commissie van het Verdrag voor een alomvattend verbod op kernproeven heeft geboekt met de voltooiing en exploitatie van haar effectieve internationale monitoringsysteem, dat zelfs zonder de inwerkingtreding van het verdrag bijdraagt tot regionale stabiliteit door vertrouwen op te bouwen, de regeling inzake nucleaire non-proliferatie en ontwapening versterkt en extra wetenschappelijke en civiele voordelen voor de landen oplevert; is ervan overtuigd dat de voorbereidende commissie van het Verdrag voor een alomvattend verbod op kernproeven voor de verdere exploitatie van het monitoringsysteem kan blijven steunen op de financieringsbijdragen van de staten;

10.  vraagt de kernmachten met aandrang om af te zien van een toekomstige strategische planning die gebaseerd is op het gebruik van kernwapens; dringt aan op nauwer overleg met alle kernmachten om een gemeenschappelijke agenda na te streven die gericht is op de geleidelijke vermindering van het kernkoppenarsenaal; steunt met name de stappen die de VS en de Russische Federatie hebben ondernomen om het aantal kernwapens dat zij hebben gestationeerd, te verminderen, zoals afgesproken in het New START-verdrag;

11.  merkt op dat de verwijdering van alle kernkoppen voor de korte en middellange afstand en aangewezen substrategische kernkoppen van het Europese grondgebied positief zou kunnen bijdragen tot het creëren van de voorwaarden voor de instelling van bijkomende kernwapenvrije zones, wat de nakoming van de non-proliferatie- en ontwapeningsverplichtingen in het NPV in de hand zou werken en tegelijk een precedent zou scheppen voor verdere nucleaire ontwapening;

12.  vraagt om de instelling van kernwapenvrije zones als positieve stap in de richting van een kernwapenvrije wereld; is in dit verband van mening dat een kernwapenvrije zone in het Midden-Oosten van fundamenteel belang zou zijn voor het bereiken van duurzame en alomvattende vrede in die regio; spreekt in dit verband zijn ernstige teleurstelling uit over het feit dat het niet is gelukt in 2012 de conferentie te houden over de instelling van een massavernietigingswapenvrije zone in het Midden-Oosten, ondanks de opdracht hiertoe op grond van het NPV;

13.  steunt verdere inspanningen om de taakomschrijving van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA) uit te breiden, met inbegrip van de algemene toepassing van de aanvullende protocollen bij de IAEA-garantieovereenkomsten en andere stappen met het oog op de ontwikkeling van vertrouwenwekkende maatregelen;

14.  is van mening dat het gezamenlijk alomvattend actieplan (JCPOA), ook wel bekend als de nucleaire overeenkomst met Iran, een belangrijk succes was voor de multilaterale diplomatie, en dan met name voor de Europese diplomatie, en niet alleen een aanzienlijke verbetering van de betrekkingen tussen de EU en Iran mogelijk moet maken, maar ook moet bijdragen tot de bevordering van de stabiliteit in de regio; is van mening dat alle partijen thans verantwoordelijk zijn voor het waarborgen van de strikte en volledige tenuitvoerlegging ervan; is ingenomen met de oprichting van de gemengde commissie bestaande uit vertegenwoordigers van Iran en de E3/EU+3 (China, Frankrijk, Duitsland, de Russische Federatie, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten), met de VV/HV; staat volledig achter de VV/HV in haar rol als coördinator van de gemengde commissie die in het kader van het JCPOA is opgericht, en is van mening dat de strikte en volledige tenuitvoerlegging van het JCPOA van het grootste belang blijft;

15.  veroordeelt de recentste kernproeven die de DVK heeft uitgevoerd en de afwijzing door de DVK van de diverse resoluties van de VN-Veiligheidsraad, waaronder de recentste van 2 maart 2016 (2070); vraagt de DVK af te zien van verdere provocerende acties door haar nucleaire en ballistische programma's volledig en op verifieerbare en onherroepelijke wijze stop te zetten, alle gerelateerde activiteiten te staken en onmiddellijk te voldoen aan al haar internationale verplichtingen, inclusief de resoluties van de VN-Veiligheidsraad en de Raad van bestuur van de IAEA, alsmede aan overige internationale normen inzake ontwapening en non-proliferatie, en naar de onderhandelingstafel terug te keren; vraagt de DVK om het Verdrag voor een alomvattend verbod op kernproeven onverwijld te ondertekenen en te bekrachtigen; pleit uitdrukkelijk voor een diplomatieke en politieke oplossing voor de Noord-Koreaanse nucleaire kwestie; vraagt China als permanent lid van de VN-Veiligheidsraad om consequent druk uit te oefenen op de DVK;

16.  is ingenomen met de opname van clausules inzake de non-proliferatie van massavernietigingswapens in de overeenkomsten van de EU met derde landen en de actieplannen van de EU; merkt op dat deze maatregelen zonder uitzondering door alle partnerlanden van de EU ten uitvoer moeten worden gelegd;

17.  is verheugd over de presentatie van de algehele strategie van de EU en vraagt de EDEO om bij wijze van follow-up de EU-strategie tegen de proliferatie van massavernietigingswapens van 2003 en de nieuwe actielijnen van 2009 te actualiseren en uit te breiden, rekening houdend met de hierboven beschreven kwesties en problemen, teneinde van de EU een drijvende kracht te maken voor het versterken en bevorderen van multilaterale akkoorden inzake nucleaire ontwapening en non-proliferatie;

18.  is verheugd over de regelmatige contacten over deze kwesties met het EU-Consortium non-proliferatie en andere maatschappelijke organisaties en denktanks, en verzoekt het EU-Consortium non-proliferatie zijn agenda uit te breiden en het thema ontwapening op gelijke voet te behandelen;

19.  verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de lidstaten, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Raad, de Commissie, de secretaris-generaal van de VN, de hoge commissaris van de VN voor ontwapening, de secretaris van het Verdrag voor een alomvattend verbod op kernproeven en de directeur-generaal van de IAEA.

[1] PB C 349E van 22.12.2010, blz. 77.
[2] PB C 440 van 30.12.2015, blz. 97.
[3] PB L 196 van 24.7.2012, blz. 67.