Zittingsdocument
16.11.2016
ONTWERPRESOLUTIE
naar aanleiding van een verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid
ingediend overeenkomstig artikel 123, lid 2, van het Reglement
over de situatie in Belarus
( 2016/2934(RSP) )
Heidi Hautala, Rebecca Harms, Bronis Ropė, Igor Šoltes
namens de Verts/ALE-Fractie
Resolutie van het Europees Parlement over de situatie in Belarus
( 2016/2934(RSP) )
Het Europees Parlement,
– gezien zijn eerdere resoluties over Belarus,
– gezien de op 11 september 2016 gehouden parlementsverkiezingen en de op 11 oktober 2015 gehouden presidentsverkiezingen,
– gezien de verklaring van de woordvoerder van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) van 12 september 2016 over de parlementsverkiezingen in Belarus,
– gezien de voorlopige verklaring van de OVSE/ODIHR, de Parlementaire Vergadering van de OVSE en de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa (PACE) van 12 september 2016 over de parlementsverkiezingen in Belarus,
– gezien de conclusies van de Raad over Belarus van 15 februari 2016,
– gezien artikel 123, lid 2, van zijn Reglement,
A. overwegende dat de OVSE/ODIHR in haar eindverslag over de presidentsverkiezingen in Belarus van 2015 in samenwerking met de Commissie van Venetië van de Raad van Europa een aantal aanbevelingen heeft opgenomen die Belarus vóór de parlementsverkiezingen van 2016 ten uitvoer moest leggen;
B. overwegende dat bij de verkiezingen van 2016 een aantal positieve ontwikkelingen te zien waren, zoals het feit dat de autoriteiten geen wezenlijke beperkingen hanteerden met betrekking tot het inzamelen van handtekeningen voor het voordragen van kandidaten en het voeren van campagnes, en het lage percentage afwijzingen van verzoeken om registratie van voorgedragen groepen en kandidaten; overwegende dat volgens de beoordeling door de OVSE/ODIHR de parlementsverkiezingen van 2016 efficiënt waren georganiseerd;
C. overwegende dat echter nog steeds sprake is van een aantal sinds lange tijd bestaande systemische tekortkomingen, met inbegrip van beperkingen in het rechtskader voor politieke rechten en fundamentele vrijheden; overwegende dat er bij het tellen en het tabuleren sprake was van een aanzienlijk aantal procedurele onregelmatigheden en een gebrek aan transparantie; overwegende dat de Belarussische autoriteiten de meeste aanbevelingen van de OVSE/ODIHR, geformuleerd op basis van waarnemingen van eerdere verkiezingen, naast zich neer hebben gelegd, en dat het kleine aantal wijzigingen dat is doorgevoerd niet heeft gezorgd voor een kwalitatieve verbetering van het democratisch gehalte en de transparantie van de verkiezingen;
D. overwegende dat er sinds 1994 in Belarus geen vrije en eerlijke verkiezingen zijn gehouden overeenkomstig een kieswet die aan de internationaal erkende OVSE/ODIHR-normen voldoet; overwegende dat er voor het eerst in twintig jaar een democratische oppositie vertegenwoordigd zal zijn in het Belarussische parlement;
E. overwegende dat de EU de vijf jaar geleden ingevoerde beperkende maatregelen tegen Belarus in februari 2016 heeft opgeheven, als gebaar van goede wil om Belarus aan te moedigen de stand van de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat in het land te verbeteren;
F. overwegende dat de laatste verkiezingen volgens de twee Belarussische verkiezingswaarnemingsgroepen, Human Rights Defenders for Free Elections (HRD) en Right to Choose-2016 (R2C), niet voldeden aan een aantal belangrijke internationale normen en geen geloofwaardige uiting waren van de wil van de Belarussische burgers;
G. overwegende dat de Belarussische waarnemingsgroepen tijdens de vijfdaagse periode voor vervroegd stemmen (6-10 september 2016) en op de dag van de verkiezingen (11 september 2016) concreet bewijs hebben gevonden voor massale inspanningen in het hele land om de opkomstcijfers op te krikken;
H. overwegende dat de centrumrechtse Belarussische oppositiekrachten op 18 november 2015 voor het eerst een gemeenschappelijke samenwerkingsovereenkomst hebben gepresenteerd om bij de parlementsverkiezingen van 2016 een gezamenlijk front te vormen;
I. overwegende dat de Delegatie van het Parlement voor de betrekkingen met Belarus op 18 en 19 juni 2015 voor het eerst sinds 2002 een officieel bezoek aan Minsk heeft gebracht; overwegende dat het Parlement momenteel geen officiële betrekkingen met het Belarussische parlement onderhoudt;
J. overwegende dat Belarus een constructieve rol heeft gespeeld bij de totstandbrenging van de wapenstilstand in Oekraïne;
K. overwegende dat het conflict in Oekraïne in de Belarussische maatschappij de vrees heeft aangewakkerd voor destabilisering van de interne situatie in geval van een machtswisseling;
L. overwegende dat Belarus als enige land in Europa de doodstraf nog uitvoert; overwegende dat het Belarussische Hooggerechtshof op 4 oktober 2016 de doodstraf van Siarhei Vostrykau heeft bevestigd; overwegende dat het Belarussische Hooggerechtshof hiermee voor de vierde keer in 2016 een doodvonnis heeft bekrachtigd;
M. overwegende dat de Belarussische autoriteiten nog steeds repressieve methodes hanteren om hun politieke tegenstanders te dwarsbomen: vreedzame demonstranten worden nog altijd administratief aansprakelijk gesteld, andere civiele en politieke rechten worden beperkt en het aantal politieke gevangen in het land is toegenomen; overwegende dat de Belarussische autoriteiten geen maatregelen hebben genomen om systemische en kwalitatieve veranderingen door te voeren op het gebied van de mensenrechten, met name in de wetgeving;
N. overwegende dat een aanzienlijke verbetering van de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van de media, de eerbiediging van de politieke rechten van gewone burgers en oppositie-activisten en de volledige eerbiediging van de rechtsstaat en de grondrechten de randvoorwaarden zijn voor betere betrekkingen tussen de EU en Belarus; overwegende dat de Europese Unie zich onverminderd blijft inzetten voor de verdediging van de mensenrechten in Belarus, waaronder de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van de media;
O. overwegende dat volgens het recente verslag van de speciale VN-rapporteur over de mensenrechtensituatie in Belarus, Miklós Haraszti, de schendingen van de mensenrechten in het land verergeren, waarbij met name wordt verwezen naar het ongewijzigde juridische en administratieve systeem van beperkingen van de mensenrechten;
P. overwegende dat Belarus op 25 oktober 2016 zijn eerste nationale actieplan voor de mensenrechten heeft vastgesteld, dat was goedgekeurd met een resolutie van de ministerraad; overwegende dat dit plan volgens de Belarussische autoriteiten de voornaamste actiepunten omschrijft voor het uitvoeren van de voornemens van het land op het gebied van de mensenrechten;
Q. overwegende dat Belarus nog niet kan worden uitgenodigd om toe te treden tot de Parlementaire Vergadering Euronest, die in mei 2011 is opgericht als parlementaire dimensie van het oostelijk partnerschap;
R. overwegende dat een land dat kernenergie gaat opwekken zich strikt moet houden aan de internationale vereisten en normen op het gebied van nucleaire veiligheid en milieu; overwegende dat de regering van Belarus, die de exclusieve verantwoordelijkheid draagt voor de veiligheid en beveiliging van nucleaire installaties op haar grondgebied, moet voldoen aan haar verplichtingen ten opzichte van de eigen burgers, alsmede van de buurlanden; overwegende dat de beginselen van openheid en transparantie aan de basis moeten staan van de ontwikkeling, exploitatie en ontmanteling van nucleaire installaties;
1. erkent de vooruitgang die Belarus heeft geboekt met betrekking tot het verloop van de parlementaire verkiezingen van 2016 ten opzichte van eerdere verkiezingen; wijst erop dat de oppositie twee vertegenwoordigers zal hebben in het nieuw verkozen parlement;
2. betreurt echter dat de verkiezingen in strijd waren met een aantal belangrijke internationale normen voor democratische en vrije verkiezingen, alsmede met de kieswetgeving van het land zelf; benadrukt met name het gebrek aan gelijke toegang tot de publieke media voor alle kandidaten, de partijdigheid van de kiescommissies, gevallen van misbruik van administratieve middelen ten gunste van regeringsgezinde kandidaten, talloze gevallen waarbij kiezers worden gedwongen vervroegd hun stem uit te brengen en het gebrek aan transparantie van bepaalde kiesprocedures voor waarnemers;
3. verzoekt de Belarussische autoriteiten onverwijld verder te gaan met een algemene hervorming van het kiesstelsel in het kader van het bredere democratiseringsproces en in samenwerking met internationale partners; benadrukt dat de aanbevelingen van de OVSE/ODIHR op tijd voor de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2018 ten uitvoer moeten worden gelegd; benadrukt dat dit van essentieel belang is om het volledige potentieel van de betrekkingen tussen de EU en Belarus te bewerkstelligen;
4. herhaalt zijn verzoek aan de Belarussische autoriteiten om onder alle omstandigheden te zorgen voor de eerbiediging van de democratische beginselen, de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, overeenkomstig de Universele Verklaring van de rechten van de mens en de internationale en regionale mensenrechteninstrumenten die Belarus heeft geratificeerd;
5. verwelkomt in dit verband de goedkeuring door de ministerraad van Belarus van het actieplan voor de uitvoering van de aanbevelingen gedaan door de Werkgroep universele periodieke evaluatie van de VN-Mensenrechtenraad, en verwacht dat dit plan volledig zal worden uitgevoerd; kijkt uit naar de oprichting van een nationale instantie voor mensenrechten en hoopt dat deze instantie op zo kort mogelijke termijn volledig actief zal zijn en doeltreffend kan optreden; vraagt de Belarussische autoriteiten het mandaat van de speciale VN-rapporteur over de mensenrechtensituatie in Belarus te erkennen en hem volledige medewerking te verlenen door een substantiële en constructieve dialoog aan te gaan en een bezoek aan het land te faciliteren;
6. verzoekt de Belarussische regering de vrijgelaten politieke gevangenen te rehabiliteren en hun politieke en burgerrechten terug te geven;
7. maakt zich zorgen over het feit dat er sinds 2000 geen nieuwe politieke partijen in Belarus zijn geregistreerd; verzoekt in dit verband om een minder restrictieve aanpak;
8. verwacht van de autoriteiten dat zij een einde maken aan het intimideren van onafhankelijke media om politieke redenen; dringt aan op beëindiging van de administratieve vervolging en het willekeurig gebruiken van artikel 22, lid 9, tweede deel, van de wet bestuursrecht tegen freelance journalisten omdat zij zonder accreditatie voor buitenlandse media werken, hetgeen het recht van vrije meningsuiting en de verspreiding van informatie beperkt;
9. neemt kennis van het voornemen van de Belarussische regering om de mogelijke afschaffing van de doodstraf nader te overwegen; dringt erop aan dat Belarus, het enige land in Europa dat de doodstraf nog steeds toepast, zich aansluit bij het wereldwijde moratorium op uitvoering van doodvonnissen, als eerste stap naar de definitieve afschaffing van de doodstraf; wijst er nogmaals op dat de doodstraf onmenselijk en onterend is, geen bewezen afschrikkend effect heeft en gerechtelijke fouten onomkeerbaar maakt;
10. verzoekt de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) en de Commissie op zoek te gaan naar nieuwe manieren om organisaties van het maatschappelijk middenveld in Belarus te steunen; benadrukt in dit verband de noodzaak om alle onafhankelijke nieuwsbronnen voor de Belarussische maatschappij te steunen, met inbegrip van media die in de Belarussische taal uitzenden en media die vanuit het buitenland uitzenden;
11. neemt er nota van dat in januari 2014 onderhandelingen zijn gestart over een soepelere visumregeling om de interpersoonlijke contacten te verbeteren en de ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld te bevorderen; benadrukt de noodzaak om in dit opzicht meer vooruitgang te boeken;
12. steunt de Commissie in haar beleid van "kritische betrokkenheid" ten aanzien van de Belarussische autoriteiten en spreekt zijn bereidheid uit om daaraan ook via zijn Delegatie voor de betrekkingen met Belarus een bijdrage te leveren, mits de Belarussische gesprekspartner een oprechte, open en resultaatgerichte houding toont; roept de EDEO in dit verband op een minimumreeks benchmarks voor de korte en middellange termijn te formuleren om de bereidheid van de Belarussische autoriteiten tot intensievere samenwerking met de EU te peilen;
13. hecht groot belang aan en kijkt uit naar de toetreding van Belarus tot de Parlementaire Vergadering Euronest, overeenkomstig de oprichtingsakte daarvan, zodra aan de politieke voorwaarden is voldaan, omdat deze toetreding op natuurlijke wijze zou aansluiten bij de deelname van Belarus aan het multilaterale samenwerkingskader van het Oostelijk Partnerschap;
14. benadrukt dat het dringend noodzakelijk is Europees en internationaal toezicht op het project van de kerncentrale van Ostrovets te waarborgen, en dringt aan op de volgende maatregelen; a) het uitvoeren van stresstests voor het kerncentraleproject, zoals op 23 juni 2011 overeengekomen met de Commissie met de ondertekening van een verklaring over de stresstest, b) het in volle omvang uitvoeren van de IAEA SEED-missie voor de uitvoering van een onpartijdige beoordeling van de gekozen locatie in Ostrovets, van alternatieve locaties en van de criteria voor het selecteren van de locatie, en c) het waarborgen van internationaal toezicht op de uitvoering van het kerncentraleproject, om mogelijke incidenten of ongevallen te voorkomen; dringt er daarom bij de Belarussische autoriteiten op aan de bouw van de kerncentrale ogenblikkelijk stop te zetten totdat bovengenoemde stappen en veiligheidsmaatregelen zijn genomen;
15. dringt er bij de Raad en de Commissie op aan de macrofinanciële steun van de EU aan Belarus te koppelen en afhankelijk te maken van aanzienlijke vooruitgang op het gebied van de eerbiediging van de burgerlijke vrijheden en grondrechten, alsmede van constructieve stappen door Belarus met betrekking tot de veiligheid van het kerncentraleproject van Ostrovets;
16. herhaalt zijn toezegging om zich in te zetten voor de Belarussische bevolking, ondersteuning te bieden aan haar prodemocratische ambities en initiatieven, en een bijdrage te leveren aan een stabiele, democratische en voorspoedige toekomst voor het land;
17. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV), de Europese Dienst voor extern optreden, de Raad, de Commissie, de lidstaten, de OVSE/ODIHR, de Raad van Europa alsmede de Belarussische autoriteiten.