Έγγραφο συνόδου

 

B8-1305/2016

24.11.2016

ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ

σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 2 του Κανονισμού

σχετικά με την αίτηση για έκδοση γνώμης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου όσον αφορά τη συμβατότητα με τις Συνθήκες της συμφωνίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την προστασία των πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα για την πρόληψη, τη διερεύνηση, την ανίχνευση και τη δίωξη ποινικών αδικημάτων

( 2016/3004(RSP) )

Sophia in ‘t Veld, Cecilia Wikström, Angelika Mlinar

εξ ονόματος της Ομάδας ALDE

 

B8-1305/2016

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την αίτηση για έκδοση γνώμης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου όσον αφορά τη συμβατότητα με τις Συνθήκες της συμφωνίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την προστασία των πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα για την πρόληψη, τη διερεύνηση, την ανίχνευση και τη δίωξη ποινικών αδικημάτων

( 2016/3004(RSP) )

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 218 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), και ιδίως τις παραγράφους 6 και 11 του άρθρου αυτού,

–  έχοντας υπόψη την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη σύναψη, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμφωνίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την προστασία των πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα για την πρόληψη, τη διερεύνηση, την ανίχνευση και τη δίωξη ποινικών αδικημάτων,

–  έχοντας υπόψη τη συμφωνία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την προστασία των πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα για την πρόληψη, τη διερεύνηση, την ανίχνευση και τη δίωξη ποινικών αδικημάτων,

–  έχοντας υπόψη το έγγραφο εργασίας της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, της 19ης Σεπτεμβρίου 2010, όσον αφορά μια μελλοντική διεθνή συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (ΗΠΑ) σχετικά με την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, τα οποία διαβιβάζονται και τυγχάνουν επεξεργασίας με στόχο την πρόληψη, τη διερεύνηση, την αποκάλυψη και την δίωξη αξιόποινων πράξεων, συμπεριλαμβανομένης της τρομοκρατίας, στο πλαίσιο της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις (DT\830119EL και DT\830120EL),

–  έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 27ης Νοεμβρίου 2013, με τίτλο «Αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στις ροές δεδομένων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής» ( COM(2013)0846 ),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 12ης Μαρτίου 2014, σχετικά με το πρόγραμμα παρακολούθησης της υπηρεσίας εθνικής ασφάλειας (NSA) των ΗΠΑ, τα όργανα παρακολούθησης σε διάφορα κράτη μέλη και τον αντίκτυπό τους στα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ, και σχετικά με τη διατλαντική συνεργασία στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων[1],

–  έχοντας υπόψη το έγγραφο εργασίας της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, της 14ης Ιουλίου 2014, όσον αφορά μια μελλοντική διεθνή συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (ΗΠΑ) σχετικά με την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, τα οποία διαβιβάζονται και τυγχάνουν επεξεργασίας με στόχο την πρόληψη, τη διερεύνηση, την αποκάλυψη και την δίωξη αξιόποινων πράξεων, συμπεριλαμβανομένης της τρομοκρατίας, στο πλαίσιο της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις (DT\1031547EL),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 29ης Οκτωβρίου 2015, σχετικά με τη συνέχεια που δόθηκε στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 12ης Μαρτίου 2014, σχετικά με τη μαζική ηλεκτρονική παρακολούθηση πολιτών της ΕΕ[2],

–  έχοντας υπόψη την προκαταρκτική γνώμη του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων, της 12ης Φεβρουαρίου 2016, για τη συμφωνία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την προστασία των πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα για την πρόληψη, τη διερεύνηση, την ανίχνευση και τη δίωξη ποινικών αδικημάτων,

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 26ης Μαΐου 2016, σχετικά με τις διατλαντικές ροές δεδομένων[3],

–  έχοντας υπόψη τη δήλωση της ομάδας εργασίας του άρθρου 29 για την προστασία των δεδομένων, της 26ης Οκτωβρίου 2016, σχετικά με τη συμφωνία πλαίσιο ΕΕ-ΗΠΑ,

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 16 ΣΛΕΕ και τα άρθρα 7, 8, 21, 47 και 52 παράγραφος 1 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

–  έχοντας υπόψη την απόφαση του Δικαστηρίου, της 9ης Μαρτίου 2010, στην Υπόθεση C-518/07, Επιτροπή κατά Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας,

–  έχοντας υπόψη την απόφαση του Δικαστηρίου, της 6ης Οκτωβρίου 2015, στην Υπόθεση C-362/14, με την οποία η απόφαση της Επιτροπής 2000/520 κρίθηκε άκυρη,

–  έχοντας υπόψη τη γνώμη της Νομικής Υπηρεσίας του, της 14ης Ιανουαρίου 2016, σχετικά με τη συμφωνία πλαίσιο ΕΕ-ΗΠΑ (SJ-0784/15),

–  έχοντας υπόψη τη γνώμη του Γενικού Εισαγγελέα του Δικαστηρίου, που εκδόθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με το σχέδιο συμφωνίας μεταξύ του Καναδά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη διαβίβαση και επεξεργασία δεδομένων από τις καταστάσεις ονομάτων επιβατών,

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 108 παράγραφος 2 του Κανονισμού του,

A.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, τον Νοέμβριο του 2006, συστάθηκε μια ομάδα εργασίας υψηλού επιπέδου αποτελούμενη από υψηλόβαθμους υπαλλήλους της Επιτροπής, της Προεδρίας του Συμβουλίου και των Υπουργείων Δικαιοσύνης, Εσωτερικής Ασφάλειας και Εξωτερικών των ΗΠΑ, για να διερευνήσει τρόπους που θα επέτρεπαν στην ΕΕ και τις ΗΠΑ να συνεργαστούν στενότερα και αποτελεσματικότερα στο πεδίο της ανταλλαγής πληροφοριών για την επιβολή του νόμου, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα την προστασία των προσωπικών δεδομένων και του ιδιωτικού βίου·

B.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, στην τελική έκθεσή της, του Οκτωβρίου 2009, η ΟΕΥΕ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μια διεθνής συμφωνία που να δεσμεύει τόσο την ΕΕ όσο και τις ΗΠΑ ώστε να εφαρμόζουν συμφωνημένες κοινές αρχές για την προστασία των δεδομένων κατά τις διατλαντικές διαβιβάσεις δεδομένων στο πλαίσιο της επιβολής του νόμου είναι η βέλτιστη λύση·

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, στις 3 Δεκεμβρίου 2010, το Συμβούλιο εξέδωσε απόφαση με την οποία εξουσιοδοτούσε την Επιτροπή να αρχίσει διαπραγματεύσεις για μια συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής σχετικά με την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα κατά τη διαβίβαση και την επεξεργασία αυτών για λόγους πρόληψης, διερεύνησης, ανίχνευσης ή δίωξης ποινικών αδικημάτων, συμπεριλαμβανομένης της τρομοκρατίας, στο πλαίσιο της αστυνομικής και της δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις·

Δ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι στις 29 Απριλίου 2016 η Επιτροπή ζήτησε από το Συμβούλιο να λάβει απόφαση σχετικά με την έγκριση της συμφωνίας·

E.  λαμβάνοντας υπόψη ότι στις 19 Ιουλίου 2016 το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει από το Κοινοβούλιο την έγκρισή του για τη σύναψη της συμφωνίας·

ΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η συμφωνία μονογραφήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 2015 και υπογράφηκε στις 2 Ιουνίου 2016·

Ζ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι στις 6 Οκτωβρίου 2015 το Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση στην Υπόθεση C-362/14, με την οποία η απόφαση της Επιτροπής 2000/520 κρίθηκε άκυρη·

H.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η συμφωνία αυτή, ως διεθνής συμφωνία, μπορεί να κατισχύει των πράξεων του παράγωγου δικαίου της Ένωσης που έχουν εγκριθεί από το νομοθετικό σώμα της ΕΕ και η υπεροχή αυτή της συμφωνίας πλαισίου ΕΕ-ΗΠΑ θα μπορούσε μελλοντικά να ισχύσει και για τη δέσμη μέτρων για την προστασία των δεδομένων·

Θ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι σκοπός της συμφωνίας, όπως ορίζεται στο άρθρο 1 της συμφωνίας αυτής, είναι να εξασφαλιστεί υψηλό επίπεδο προστασίας των πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα και να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της, όσον αφορά την πρόληψη, τη διερεύνηση, την ανίχνευση ή τη δίωξη ποινικών αδικημάτων, συμπεριλαμβανομένης της τρομοκρατίας·

Ι.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, στις 12 Φεβρουαρίου 2016, ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων εξέδωσε προσωρινή γνώμη για τη συμφωνία, με την οποία συνιστούσε την εφαρμογή ουσιωδών βελτιώσεων ώστε το κείμενό της να συμμορφώνεται προς τον Χάρτη και το άρθρο 16 της ΣΛΕΕ, και ιδίως να αποσαφηνιστεί πως όλες οι διασφαλίσεις έχουν ισχύ για όλα τα πρόσωπα στην ΕΕ και όχι μόνο για τους πολίτες χωρών της ΕΕ, εξασφαλίζοντας πως οι διατάξεις περί δικαστικής προσφυγής είναι αποτελεσματικές κατά την έννοια του Χάρτη, καθώς και να αποσαφηνιστεί πως δεν επιτρέπεται η μαζική διαβίβαση προσωπικών δεδομένων·

ΙΑ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ο νόμος των ΗΠΑ περί δικαστικής προσφυγής, του 2015, που υπογράφηκε από τον Πρόεδρο Ομπάμα στις 24 Φεβρουαρίου του 2016 (H.R.1428), εξουσιοδοτεί το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ να ορίσει ξένες χώρες ή περιφερειακούς οργανισμούς οικονομικής ολοκλήρωσης των οποίων οι πολίτες θα μπορούν να ασκούν αγωγές, δυνάμει του νόμου του 1974 περί προστασίας της ιδιωτικής ζωής, κατά ορισμένων κυβερνητικών οργανισμών των ΗΠΑ για πρόσβαση στα δεδομένα που έχουν στην κατοχή τους οι εν λόγω οργανισμοί ή την τροποποίησή τους ή την αποκατάσταση παράνομων γνωστοποιήσεων των καταχωρίσεων που διαβιβάζονται από μια ξένη χώρα στις Ηνωμένες Πολιτείες για την πρόληψη, τη διερεύνηση, την ανίχνευση ή τη δίωξη ποινικών αδικημάτων·

ΙΒ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ μπορεί να ορίσει χώρες ή οργανισμούς των οποίων οι πολίτες μπορούν να έχουν πρόσβαση σε τέτοια διορθωτικά μέτρα, εάν η χώρα ή ο οργανισμός του προσώπου που προσφεύγει διαθέτει τα κατάλληλα μέτρα προστασίας της ιδιωτικής ζωής για την ανταλλαγή πληροφοριών με τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως προβλέπεται σε σχετική συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες ή όπως ορίζει το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, επιτρέπει τη διαβίβαση προσωπικών δεδομένων για εμπορικούς σκοπούς μεταξύ του εδάφους της και των Ηνωμένων Πολιτειών και διαθέτει πιστοποιημένες από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ πολιτικές διαβίβασης δεδομένων που δεν θέτουν εμπόδια στα συμφέροντα εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ·

ΙΓ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, μέχρι σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση ή τα κράτη μέλη της δεν έχουν χαρακτηριστεί από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ «καλυπτόμενη χώρα» ώστε οι πολίτες τους να είναι σε θέση να ασκούν αγωγές κατά ορισμένων κρατικών οργανισμών των ΗΠΑ δυνάμει του νόμου του 1974 περί προστασίας της ιδιωτικής ζωής·

ΙΔ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι τα δικαστικά διορθωτικά μέτρα που παρέχει ο νόμος των ΗΠΑ περί δικαστικής προσφυγής δεν προσφέρονται στα πρόσωπα στην ΕΕ που δεν είναι πολίτες κράτους μέλους της Ένωσης των οποίων τα προσωπικά δεδομένα υφίστανται επεξεργασία και διαβιβάζονται στις ΗΠΑ σύμφωνα με την παρούσα συμφωνία·

ΙΕ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η τρέχουσα νομοθεσία των ΗΠΑ περιλαμβάνει διάφορους περιορισμούς και προϋποθέσεις όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής, το αντικείμενο, τον ορισμό των καλυπτόμενων υπηρεσιών και την εφαρμογή του νόμου του 1974 περί προστασίας της ιδιωτικής ζωής σε ζητήματα επιβολής του νόμου·

ΙΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι τα προσωπικά δεδομένα που υφίστανται επεξεργασία στη βάση της συμφωνίας μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ σχετικά με τις καταστάσεις με τα ονόματα των επιβατών (PNR) και της συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ σχετικά με την επεξεργασία και τη διαβίβαση δεδομένων χρηματοπιστωτικών μηνυμάτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής για σκοπούς του προγράμματος παρακολούθησης της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (συμφωνία TFTP) εξαιρούνται σήμερα από τις διατάξεις σχετικά με διορθωτικά μέτρα δυνάμει του νόμου του 1974 περί προστασίας της ιδιωτικής ζωής·

ΙΖ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, στη δήλωση της ομάδας εργασίας του άρθρου 29 για την προστασία των δεδομένων, της 26ης Οκτωβρίου 2016, τονίζεται πως ίσως απαιτούνται ορισμένες διευκρινίσεις για να εξασφαλιστεί ότι το επίπεδο προστασίας των προσωπικών δεδομένων που προσφέρεται από τη συμφωνία πλαίσιο είναι πλήρως συμβατό με τη νομοθεσία της ΕΕ και πως, ιδίως, πρέπει να δοθεί προσοχή στα ακόλουθα σημεία: οι ορισμοί των εννοιών των «προσωπικών δεδομένων» και της «επεξεργασίας δεδομένων» διαφέρουν από τους αντίστοιχους ορισμούς της ΕΕ· η περίοδος διατήρησης των δεδομένων πρέπει να προσδιοριστεί αυστηρότερα σε σχέση με τον επιδιωκόμενο σκοπό· οι περιορισμοί στα δικαιώματα πρόσβασης των προσώπων είναι αυστηρότατοι και η πρόσβαση θα μπορούσε να βελτιωθεί με τη θέσπιση ενός μηχανισμού έμμεσου δικαιώματος πρόσβασης·

1.  υποστηρίζει ότι υπάρχει ασάφεια δικαίου ως προς τη συμβατότητα της συμφωνίας με τις διατάξεις των Συνθηκών (άρθρο 16) και του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (άρθρα 7, 8, 21, 47 και 52 παράγραφος 1), όσον αφορά το δικαίωμα των ατόμων στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, την αρχή της μη εφαρμογής διακρίσεων και το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής και αμερόληπτου δικαστηρίου·

2.  αποφασίζει να ζητήσει τη γνώμη του Δικαστηρίου σχετικά με τη συμβατότητα της Συμφωνίας με τις Συνθήκες·

3.  αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα, προς ενημέρωση, στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή, και να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες προκειμένου να αποφανθεί σχετικά το Δικαστήριο.

[1] Κείμενα που εγκρίθηκαν, P7_TA(2014)0230
[2] Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2015)0388
[3] Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2016)0233