Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje, w szczególności rezolucję z dnia 7 października 2010 r. w sprawie braku ochrony praw człowieka i sprawiedliwości w Demokratycznej Republice Konga

Dz.U. C 371E z 20.12.2011, s. 1.

–  uwzględniając Afrykańską kartę na rzecz demokracji, wyborów i dobrych rządów,

–  uwzględniając Afrykańską kartę praw człowieka i ludów z czerwca 1981 r.,

–  uwzględniając konstytucję Demokratycznej Republiki Konga przyjętą w dniu 18 lutego 2006 r., a w szczególności jej art. 56, który stanowi, że: „Każdy akt, każde porozumienie, każda konwencja, każda umowa lub każde inne zdarzenie, w wyniku którego pozbawia się naród, osoby fizyczne lub osoby prawne całości lub części ich własnych środków utrzymania pozyskiwanych z ich zasobów lub ich bogactw naturalnych, bez naruszania międzynarodowych przepisów dotyczących przestępstw gospodarczych, uznawane są za rabunek karany przez prawo”,

–  uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych z 1966 r.,

–  uwzględniając rezolucję Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP–UE z dnia 15 czerwca 2016 r. w sprawie sytuacji przedwyborczej i stanu bezpieczeństwa w DR Konga oraz rezolucje z dnia 2 sierpnia 2016 r. i 24 sierpnia 2016 r. w sprawie procesu wyborczego w DR Konga po rozpoczęciu dialogu narodowego w DR Konga,

–  uwzględniając oświadczenia delegatury UE w DR Konga w sprawie sytuacji w zakresie praw człowieka w tym kraju, zwłaszcza oświadczenia z dni 23 listopada 2016 r. i 24 sierpnia 2016 r.,

–  uwzględniając roczne sprawozdanie Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka z dnia 27 lipca 2015 r. w sprawie sytuacji w zakresie praw człowieka i działalności Wspólnego Biura ONZ ds. Praw Człowieka w Demokratycznej Republice Konga,

–  uwzględniając art. 3 konwencji genewskiej z 1949 r. i protokół II do tej konwencji, które zakazują, w szczególności, egzekucji pozasądowych, gwałtów, przymusowej mobilizacji i innych aktów okrucieństwa,

–  uwzględniając Konwencję o prawach dziecka ONZ przyjętą w dniu 20 listopada 1989 r.,

–  uwzględniając porozumienie dotyczące europejskiego rozporządzenia w sprawie minerałów z regionów ogarniętych konfliktami zatwierdzone przez państwa członkowskie w dniu 15 czerwca 2016 r.,

–  uwzględniając sprawozdanie Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP) z dnia 15 kwietnia 2015 r. w sprawie nielegalnej eksploatacji zasobów naturalnych i nielegalnego handlu nimi z korzyścią dla zorganizowanych grup przestępczych,

–  uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że niezdolność Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) do spójnej reakcji na ludobójstwo i jego konsekwencje oraz przyzwolenie krajów mających interesy w tym regionie, takich jak Stany Zjednoczone, Belgia i Francja, doprowadziły do tragicznej sytuacji, w której setki tysięcy, a nawet miliony ludzi – zdaniem niektórych organizacji pozarządowych do sześciu milionów osób – zginęły od 1996 r.; mając na uwadze, że rząd belgijski wspierał Clémenta Kanku, byłego ministra ds. rozwoju, który został zdymisjonowany w tym miesiącu i który ma bliskie powiązania z członkami bojówek w regionie Kasai;

B.  mając na uwadze, że prezydent DR Konga Joseph Kabila, który pozostaje u władzy od 2001 r., opóźniał przeprowadzenie wyborów i sprawował władzę także po zakończeniu swojego konstytucyjnego mandatu; mając na uwadze, że sytuacja ta doprowadziła do bezprecedensowego napięcia politycznego, zamieszek i wybuchu przemocy w całym kraju;

C.  mając na uwadze, że konstytucja DR Konga stanowi, że prezydent nie może pełnić funkcji dłużej niż przez dwie kadencje oraz że na mocy porozumienia Joseph Kabila pozostanie u władzy do czasu przeprowadzenia wyborów parlamentarnych i prezydenckich, nie później niż do grudnia 2017 r.;

D.  mając na uwadze, że od 2012 r. DR Konga znowu charakteryzuje się brakiem stabilności, który doprowadził do wielu tysięcy ofiar w wyniku walk i okrucieństw, zwłaszcza w prowincjach Kiwu Północne i Kiwu Południowe we wschodniej części kraju;

E.  mając na uwadze, że sytuacja w regionie Kasai jest niezwykle skomplikowana z powodu zamieszek między bojówkami i siłami rządowymi od czasu zabicia przywódcy plemiennego Kamwina Nsapu podczas operacji wojskowej w odpowiedzi na bunt przeciw władzom w Kinszasie w sierpniu 2016 r.;

F.  mając na uwadze, że od dnia 20 grudnia 2016 r. w Kasai odbyła się już pewna liczba mediacji pod przewodnictwem Shadariego Ramazaniego, ministra spraw wewnętrznych, który jest w trakcie negocjacji z rodziną zmarłego przywódcy plemiennego Kamwina Nsapu;

G.  mając na uwadze, że porozumienie z dnia 31 grudnia 2016 r. stanowiło krok naprzód, ponieważ gwarantowało, że prezydent Kabila nie będzie ubiegać się o trzecią kadencję, a także dało podstawy do powstania „Narodowej Rady Tymczasowej”; mając na uwadze, że mogłoby być to pierwszym pokojowym przekazaniem władzy w DR Konga od czasu uzyskania przez nią niepodległości w 1960 r.; mając na uwadze, że trwają przygotowania do przeprowadzenia nowych wyborów, a ponad 24 mln osób już się zarejestrowały;

H.  mając na uwadze, że w ostatnich tygodniach nasiliły się antyrządowe rebelie w wyniku których zginęły dziesiątki osób po obu stronach; mając na uwadze, że w dniu 29 marca 2017 r. w regionie Kasai Środkowe odkryto ciała zaginionych od dwóch tygodni ekspertów ONZ, obywatela Stanów Zjednoczonych Michaela Sharpa oraz obywatelki Szwecji Zaidy Catalan; mając na uwadze, że w dniu 13 marca rząd DR Konga oświadczył, że „dostali się oni w ręce niezidentyfikowanych negatywnych sił”; mając na uwadze, że w dniu 23 kwietnia rząd Demokratycznej Republiki Konga pokazał reporterom w Kinszasie film, twierdząc, że pokazuje on członków grupy antyrządowej bojówki mordujących ekspertów, bez wyjaśnienia, w jaki sposób film wszedł w jego posiadanie; mając na uwadze, że ONZ prowadzi własne śledztwo w sprawie tych zabójstw;

I.  mając na uwadze, że pomimo iż niektóre strony odmówiły pełnego wdrożenia porozumienia z grudnia, wciąż istnieje pewne pole manewru, aby ułatwić dialog, chociaż nie jest jasne, w jaki sposób sankcje nałożone przez Radę Europejską w dniu 29 maja 2017 r. pomogą, jeżeli nie wywrze się nacisku na wszystkie strony i nie będzie dowodów istnienia wiarygodnego planu dialogu; mając na uwadze, że Unia Afrykańska (UA) prawdopodobnie będzie sprzeciwiać się nowym sankcjom;

J.  mając na uwadze, że w dniu 30 maja 2017 r. prezydent Kabila odwiedził Kasai Południowe; mając na uwadze, że obecny był następca przywódcy plemiennego Kamwina Nsapu, co można postrzegać jako symbol pojednania i dowód na rzeczywistą wolę obu stron ugruntowania pokoju w regionie Kasai;

K.  mając na uwadze, że od sierpnia 2016 r. odnotowano ok. 4 000 ofiar śmiertelnych, 30 000 tys. uchodźców, którzy schronili się w Angoli, oraz ponad 1,5 mln osób wewnętrznie przesiedlonych, co stanowi 7 % całkowitej populacji Konga; mając na uwadze, że ponad 400 tys. kongijskich uchodźców w dalszym ciągu żyje na uchodźstwie; mając na uwadze, że do DR Konga przybywają uchodźcy uciekający przed poważnym kryzysem humanitarnym w sąsiedniej Republice Środkowoafrykańskiej;

L.   mając na uwadze, że wiele zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, zakrojone na szeroką skalę przypadki łamania praw człowieka, ataki na przeciwników politycznych, masowe gwałty na kobietach i dziewczętach oraz przymusowa rekrutacja, w tym dzieci, w celu uczynienia z nich żołnierzy, są powszechnym zjawiskiem w Demokratycznej Republice Konga;

M.  mając na uwadze, że przedsiębiorstwa ponadnarodowe finansują grupy zbrojne, aby móc kontynuować wydobycie w kongijskich kopalniach; mając na uwadze, że DR Konga posiada 80 % znanych rezerw koltanu, minerału używanego przede wszystkim w kondensatorach komputerów i telefonów komórkowych, jednak korzyści z tego bogactwa przypadają głównie nie mieszkańcom DR Konga, lecz przedsiębiorstwom wielonarodowym; mając na uwadze, że zjawisko to było wielokrotnie nagłaśniane w raportach publikowanych przez Organizację Narodów Zjednoczonych; mając na uwadze, że zastępca dyrektora zarządzającego UNEP Ibrahim Thiaw oświadczył w kwietniu 2015 r., że rocznie wydobywa się surowce naturalne o wartości ponad miliarda dolarów oraz że większość zysków – do 98 % – trafia do międzynarodowych koncernów, a pozostałe 2 % zasila lokalne grupy zbrojne; mając na uwadze, że w dniu 15 czerwca 2016 r. państwa członkowskie osiągnęły porozumienie w sprawie rozporządzenia europejskiego dotyczącego „minerałów z obszarów dotkniętych konfliktami” zdecydowanie poniżej założeń, ponieważ dotyczy ono tylko „produktów brutto”, tj. 10–15 % przywozu europejskiego;

N.   mając na uwadze, że międzynarodowe instytucje finansowe, a w szczególności Bank Światowy, za pomocą planów dostosowań strukturalnych doprowadziły do jeszcze większej destabilizacji kraju, czyniąc z niego raj prawny i podatkowy dla przedsiębiorstw wielonarodowych, zwłaszcza w sektorze wydobywczym; mając na uwadze, że w wyniku tych planów dostosowań strukturalnych załamała się podstawa gospodarki DR Konga i tysiące pracowników straciło pracę, co pozbawia obywateli ich źródeł utrzymania i pogarsza ich warunki życia, tymczasem duże grupy przemysłowe czerpią z tego korzyści;

1.  potępia represje zorganizowane przez siły obrony i bezpieczeństwa; domaga się natychmiastowego i bezwarunkowego uwolnienia wszystkich arbitralnie przetrzymywanych osób;

2.  wyraża szczególne zaniepokojenie eskalacją przemocy w przedbiegu wyborów; podkreśla konieczność poszanowania i ochrony prawa do wolności wypowiedzi, zrzeszania się i pokojowych zgromadzeń, a także potępia wszelkie formy zastraszania i nękania, w tym nękania sądowego, nękania obrońców praw człowieka, dziennikarzy, przeciwników politycznych i innych wyrazicieli niezależnych bądź krytycznych głosów;

3.  uważa walkę z bezkarnością w kontekście naruszeń prawa humanitarnego oraz przestępstw gospodarczo-finansowych za niezbędny warunek dla przywrócenia pokoju w DR Konga;

4.  podziela pogląd UA i ONZ, że jedynie dialog obejmujący wszystkie partie i reprezentantów społeczeństwa DR Konga, w ścisłym poszanowaniu konstytucji i interesów ludności, jak i proces wolnych, uczciwych, przejrzystych i wiarygodnych wyborów, przyczynią się do złagodzenia napięć politycznych w tym kraju;

5.  wyraża szczególne zaniepokojenie sytuacją kobiet w kraju oraz przestępstwami i przejawami dyskryminacji, których padają ofiarami; uważa za kluczową kwestię wzmożenie wysiłków podejmowanych przez władze i społeczność międzynarodową w celu położenia kresu masowym gwałtom traktowanym jako narzędzie wojny, zagwarantowania dostępu do publicznej i darmowej służby zdrowia, zwłaszcza opieki w zakresie zdrowia reprodukcyjnego, środków antykoncepcyjnych i aborcji, oraz propagowania rzeczywistej równości płci;

6.  jest zdania, że położenie kresu zjawisku dzieci-żołnierzy musi być priorytetem władz i społeczności międzynarodowej;

7.  potępia fakt, że podstawowe potrzeby ludności kongijskiej są systematycznie poświęcane w imię realizacji interesów gospodarczych i geopolitycznych przedsiębiorstw wielonarodowych i mocarstw zagranicznych;

8.  w związku z tym uważa, że dramatyczną sytuację we wschodniej części DR Konga można rozwiązać w perspektywie długoterminowej, jeżeli podjęte zostaną działania w celu zagwarantowania, że ludność ostatecznie czerpie korzyści z zasobów naturalnych; podkreśla, że w tym celu kraj ten musi odzyskać swoją suwerenność nad zasobami naturalnymi, ustanawiając kontrolę działalności zagranicznych podmiotów transnarodowych oraz rozwijając infrastrukturę krajową w celu eksploatowania, przetwarzania i wprowadzania do na rynek surowców, co oznacza zmianę i uchylenie wszystkich umów dotyczących górnictwa i leśnictwa zgodnie z art. 56 konstytucji RD Konga, aby zapewnić, że surowce te przynoszą korzyści jak największej liczbie osób, a nie mniejszości;

9.  potwierdza konieczność zagwarantowania prawa DR Konga do suwerenności żywnościowej, która obejmuje prawo rolników do produkowania żywności dla swego kraju, położenie kresu zawłaszczaniu gruntów i zapewnienie rolnikom dostępu do ziemi, materiału siewnego i wody;

10.  wzywa wspólnotę międzynarodową, a w szczególności Belgię, do usunięcia przeszkód utrudniających rozwój DR Konga, a tym samym do budowania pokoju dzięki zniesieniu długu i odsetek, które kraj ten nadal płaci, oraz dzięki wdrażaniu autentycznej współpracy międzynarodowej z poszanowaniem podstawowych praw człowieka i suwerenności państwa kongijskiego, zamiast umów o wolnym handlu i planów dostosowań strukturalnych; wzywa władze DR Konga, aby zwróciły się o przeprowadzenie audytu swojego zadłużenia i anulowanie wszystkich zaciągniętych niezgodnie z prawem długów względem wierzycieli zagranicznych w celu całkowitego wyeliminowania długu i zaspokojenia podstawowych potrzeb ludności;

11.  wzywa UE i państwa członkowskie do zwiększenia wsparcia finansowego i pomocy humanitarnej w celu zaspokojenia pilnych potrzeb ludności; apeluje, by pomoc UE i państw członkowskich była dostarczana w formie dotacji, a nie pożyczek, aby nie zwiększać ciężaru zadłużenia; ubolewa, że wiele państw członkowskich Unii nie osiągnęło celu polegającego na przeznaczaniu na tę pomoc 0,7 % ich DNB i że niektóre państwa ograniczyły środki na pomoc rozwojową; wyraża ubolewanie w związku z brakiem uczestnictwa niektórych państw członkowskich w programach pomocy żywnościowej;

12.  nalega, by nie traktować pomocy rozwojowej jako narzędzia do celów ograniczania lub kontrolowania granic czy zapewniania readmisji migrantów; apeluje do UE i państw członkowskich, by pomoc dla DR Konga stała się priorytetem w celu rozwiązania problemów głębokich nierówności, ubóstwa, chronicznego niedożywienia, dostępu do opieki zdrowotnej i usług publicznych, w tym usług opieki w zakresie zdrowia reprodukcyjnego, a także realizacji celów zrównoważonego rozwoju; domaga się ponadto zwiększenia pomocy żywnościowej oraz przeznaczania jej przede wszystkim na zakup żywności od miejscowych rolników;

13.  ponownie zauważa, że działania przedsiębiorstw europejskich prowadzących działalność w państwach trzecich muszą być w pełni zgodne z międzynarodowymi standardami w dziedzinie praw człowieka; wzywa państwa członkowskie do zapewnienia, że przedsiębiorstwa podlegające ich prawu krajowemu są nadal zobowiązane do przestrzegania praw człowieka oraz nałożonych na nie norm społecznych, sanitarnych i środowiskowych, jeżeli zakładają siedzibę lub prowadzą działalność w państwie trzecim; wzywa Komisję i państwa członkowskie do podejmowania koniecznych środków wobec europejskich przedsiębiorstw, które nie przestrzegają tych norm, a ponadto nie zapewniają wystarczających odszkodowań ofiarom naruszeń praw człowieka, za które są pośrednio lub bezpośrednio odpowiedzialne; zwraca się o szybkie wprowadzenie w życie porozumienia osiągniętego przez państwa członkowskie w dniu 15 czerwca 2016 r. dotyczącego rozporządzenia UE w sprawie minerałów z regionów ogarniętych konfliktami i do kontynuowania prac na szczeblu UE i ONZ, aby rozszerzyć międzynarodowe przepisy w tej kwestii;

14.  wzywa w szczególności DR Konga do wszczęcia niezależnego dochodzenia w sprawie przestrzegania norm społecznych i środowiskowych w europejskich przedsiębiorstwach, zwłaszcza w sektorze surowców naturalnych, oraz powiązań, które te firmy mogą mieć z finansowaniem grup zbrojnych; domaga się także wszczęcia międzynarodowego dochodzenia, aby wyjaśnić zarzuty dotyczące współudziału, łączące plany dostosowań strukturalnych, wsparcie finansowe międzynarodowych instytucji finansowych i zbrodnie popełnione w tym kraju;

15.  sprzeciwia się wszelkim dążeniom do powierzenia polityki migracyjnej UE państwom trzecim; potępia fakt, że proces z Rabatu, w którym DR Konga jest stroną, nie pozwala wyeliminować pierwotnych przyczyn migracji, którymi należy się zająć, ale skupia się po prostu na propagowaniu polityki powrotów i readmisji; uważa, że polityka ta jest sprzeczna z prawem do swobodnego przepływu i prawem do azylu, i wzywa w związku z tym do natychmiastowego zaprzestania negocjacji prowadzonych z DR Konga w ramach procesu z Rabatu;

16.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Unii Afrykańskiej, rządom krajów regionu Wielkich Jezior Afrykańskich, prezydentowi, premierowi i parlamentowi DRK, Sekretarzowi Generalnemu ONZ, Radzie Praw Człowieka ONZ i Wspólnemu Zgromadzeniu Parlamentarnemu AKP–UE.