Dokument z posiedzenia

B8-0570/2017

20.10.2017

PROJEKT REZOLUCJI

złożony zgodnie z art. 106 ust. 2 i 3 Regulaminu

w sprawie projektu decyzji wykonawczej Komisji zezwalającej na wprowadzenie do obrotu produktów zawierających genetycznie zmodyfikowaną soję 305423 x 40-3-2 (DP-3Ø5423-1 × MON-Ø4Ø32-6), składających się z niej lub z niej wyprodukowanych, na mocy rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy

(D052752 – 2017/2906(RSP) )

Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności

Posłowie odpowiedzialni: Bart Staes

Guillaume Balas, Lynn Boylan, Eleonora Evi, Sirpa Pietikäinen, Valentinas Mazuronis

B8-0000/2017

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji wykonawczej Komisji zezwalającej na wprowadzenie do obrotu produktów zawierających genetycznie zmodyfikowaną soję 305423 x 40-3-2 (DP-3Ø5423-1 × MON-Ø4Ø32-6), składających się z niej lub z niej wyprodukowanych, na mocy rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy

(D052752 – 2017/2906(RPS) )

Parlament Europejski,

–  uwzględniając projekt decyzji wykonawczej Komisji zezwalającej na wprowadzenie do obrotu produktów zawierających genetycznie zmodyfikowaną soję 305423 x 40-3-2 (DP-3Ø5423-1 × MON-Ø4Ø32-6), składających się z niej lub z niej wyprodukowanych, na mocy rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy (D052752),

–  uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 r. w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy[1], w szczególności jego art. 7 ust. 3 i art. 19 ust. 3,

–  uwzględniając fakt, że Stały Komitet ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt, o którym mowa w art. 35 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003, nie wydał opinii w wyniku głosowania w dniu 14 września 2017 r.,

–  uwzględniając art. 11 i 13 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającego przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję[2],

–  uwzględniając opinię Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) z dnia 14 lipca 2016 r. opublikowaną w dniu 18 sierpnia 2016 r.[3],

–  uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 182/2011 ustanawiającego przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję ( COM(2017)0085 , COD(2017)0035),

–  uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje przeciwko zatwierdzaniu organizmów zmodyfikowanych genetycznie[4],

–  uwzględniając projekt rezolucji Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności,

–  uwzględniając art. 106 ust. 2 i 3 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że w dniu 20 września 2007 r. zgodnie z art. 5 i 17 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 przedsiębiorstwo Pioneer Overseas Corporation zwróciło się do właściwego organu krajowego Holandii z wnioskiem o wprowadzenie do obrotu żywności oraz składników żywności i paszy zawierających genetycznie zmodyfikowaną soję 305423 x 40-3-2, składających się z niej lub z niej wyprodukowanych; mając na uwadze, że wniosek obejmował również wprowadzenie do obrotu genetycznie zmodyfikowanej soi 305423 x 40-3-2 w produktach składających się z niej lub ją zawierających, do zastosowań innych niż w żywności i paszy na równi z innymi rodzajami soi, z wyjątkiem uprawy;

B.  mając na uwadze, że w dniu 14 lipca 2016 r. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) wydał pozytywną opinię zgodnie z art. 6 i 18 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003, którą opublikowano w dniu 18 sierpnia 2016 r.;

C.  mając na uwadze, że rozporządzenie (WE) nr 1829/2003 stanowi, że genetycznie zmodyfikowana żywność lub pasza nie mogą mieć szkodliwego wpływu na zdrowie ludzi, zdrowie zwierząt i na środowisko, oraz wymaga, by przy sporządzaniu decyzji Komisja brała pod uwagę wszelkie odnośne przepisy prawa unijnego, a także inne uzasadnione czynniki istotne dla rozpatrywanej sprawy;

D.  mając na uwadze, że jedna z roślin rodzicielskich – soja 305423 – została genetycznie zmodyfikowana w celu zmiany zawartości oleju w roślinach i uodpornienia ich na herbicydy z grupy chemicznej inhibitorów syntazy acetylomleczanowej (ALS), które obejmują herbicydy imidazolinowe, sulfonylomocznikowe, triazolopirymidyny, pyrimidinyl(thio)benzoesan i suflonyl; mając na uwadze, że druga roślina rodzicielska, soja 40-3-2, zawiera gen EPSPS, który uodparnia ją na herbicydy na bazie glifosatu; mając na uwadze, że obie odmiany genetycznie zmodyfikowanej soi zostały połączone w tzw. złożoną modyfikację genetyczną odporną na dwa ww. herbicydy i cechującą się zmienioną zawartością oleju;

E.  mając na uwadze, że w trakcie trzymiesięcznego okresu konsultacji państwa członkowskie nadesłały wiele uwag krytycznych[5]; mając na uwadze, że większość uwag krytycznych odnosi się do faktu, że nie jest możliwe wydanie pozytywnej opinii, z punktu widzenia żywienia ludzi lub zwierząt, na temat profilu bezpieczeństwa produktów pochodzących z genetycznie zmodyfikowanych odmian soi 305423 i 40-3-2, że nie jest możliwe wyciągnięcie wniosków dotyczących działania uczulającego tej złożonej modyfikacji genetycznej soi, że odpowiednie i wystarczające dane porównawcze są niedostępne dla oceny ewentualnych interakcji między liniami rodzicielskimi oraz wykrycia ubocznych skutków złożonej modyfikacji genetycznej w stosunku do linii rodzicielskich oraz że na podstawie przekazanych danych nie można przeprowadzić oceny ryzyka w odniesieniu do soi 305423 x 40-3-2;

F.  mając na uwadze, że wnioskodawca przedstawił 90-dniowe żywieniowe badanie toksykologiczne, które zostało odrzucone przez EFSA ze względu na niewystarczającą jakość; mając na uwadze, że w z tej sytuacji ocena ryzyka nie zawiera tego rodzaju badań, co krytykowało szereg właściwych organów państw członkowskich; mając na uwadze, że ten brak danych jest niedopuszczalny, zwłaszcza że wytyczne EFSA z 2006 r. zawierają wymóg przedstawienia takiego badania[6];

G.  mając na uwadze, że wobec licznych niedostatków danych (w tym wobec braku oceny niezamierzonych skutków danej modyfikacji genetycznej, braku oceny działania toksycznego i braku oceny pozostałości pochodzących z oprysków herbicydami uzupełniającymi) w niezależnym badaniu stwierdzono, że nie można przeprowadzić oceny ryzyka, w związku z czym wniosek należy odrzucić[7];

H.  mając na uwadze, że stosowanie herbicydów uzupełniających należy do rutynowych praktyk rolnych w uprawie roślin odpornych na herbicydy, dlatego można założyć, że pozostałości z oprysków zawsze będą obecne w zbiorach i że nie można ich uniknąć; mając na uwadze, że wykazano, że uprawa roślin zmodyfikowanych genetycznie tolerujących herbicydy prowadzi do wyższego zużycia herbicydów uzupełniających w porównaniu z konwencjonalnymi odpowiednikami tych roślin[8];

I.  mając na uwadze, że obecne zezwolenie na stosowanie glifosatu wygaśnie najpóźniej w dniu 31 grudnia 2017 r.; mając na uwadze, że utrzymują się wątpliwości na temat rakotwórczości glifosatu; mając na uwadze, że EFSA stwierdził w listopadzie 2015 r., że mało prawdopodobne jest, aby glifosat był rakotwórczy, a Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA) stwierdziła w marcu 2017 r., że takie klasyfikowanie tego środka nie jest uzasadnione; mając na uwadze, że z kolei Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) pod auspicjami WHO zaklasyfikowała glifosat w 2015 r. jako substancję prawdopodobnie rakotwórczą dla ludzi;

J.  mając na uwadze, że według panelu EFSA ds. pestycydów z dotychczas przekazanych danych nie można wyciągnąć wniosków co do bezpieczeństwa opryskiwania glifosatem upraw genetycznie zmodyfikowanych[9]; mając na uwadze, że dodatki i ich mieszaniny stosowane w komercyjnych formach użytkowych do oprysków glifosatem mogą wykazywać toksyczność wyższą niż sama substancja czynna[10]; mając na uwadze, że z wielu badań wynika, iż formy użytkowe glifosatu mogą zaburzać funkcjonowanie układu hormonalnego[11];

K.  mając na uwadze, że importowana soja zmodyfikowana genetycznie jest powszechnie wykorzystywana w Unii jako pasza; mając na uwadze, że zrecenzowane badanie naukowe wskazuje na możliwą korelację między glifosatem obecnym w paszy dla prośnych loch a wzrostem częstotliwości występowania poważnych wrodzonych anomalii u prosiąt[12];

L.  mając na uwadze, że nie istnieje kompleksowa ocena ryzyka pozostałości z oprysków inhibitorami ALS jako herbicydami uzupełniającymi w uprawie genetycznie zmodyfikowanej soi; mając natomiast na uwadze, że panel EFSA ds. pestycydów wskazał na poważne luki w danych o tifensulfuronie, jednym ze składników aktywnych działających jako inhibitor ALS[13];

M.  mając na uwadze, że nie oceniono pozostałości z oprysków dokonywanych z użyciem herbicydów uzupełniających; mając na uwadze, że nie można zatem uznać, że genetycznie zmodyfikowana soja 305423 x 40-3-2 opryskiwana glifosatem i herbicydami stanowiącymi inhibitory ALS może być bezpiecznie wykorzystywana w żywności i paszy;

N.  mając na uwadze, że wydanie zezwolenia na przywóz soi 305423 x 40-3-2 do Unii bez wątpienia doprowadzi do zwiększenia jej upraw w państwach trzecich, a także do proporcjonalnie większego zużycia herbicydów uzupełniających;

O.  mając na uwadze, że soja 305423 x 40-3-2 jest uprawiana w Argentynie, Kanadzie i Japonii; mając na uwadze, że w Argentynie szeroko udokumentowano szkodliwy wpływ glifosatu na zdrowie;

P.  mając na uwadze, że Unia podpisała się pod celami zrównoważonego rozwoju, które obejmują zobowiązanie do znacznego obniżenia do 2030 r. liczby zgonów i chorób powodowanych przez niebezpieczne substancje chemiczne oraz zanieczyszczenie i skażenie powietrza, wody i gleby (cel zrównoważonego rozwoju nr 3, zadanie 3.9)[14]; mając na uwadze, że Unia jest zobowiązana do zapewnienia spójności polityki na rzecz rozwoju, która ma minimalizować sprzeczności i tworzyć synergię między różnymi obszarami polityki Unii, w tym w dziedzinie handlu, środowiska naturalnego i rolnictwa, aby przynieść korzyści krajom rozwijającym się i zwiększyć skuteczność współpracy na rzecz rozwoju;

Q.  mając na uwadze, że rozwój zmodyfikowanych genetycznie upraw tolerujących szereg selektywnych herbicydów wynika głównie z gwałtownej zmiany odporności chwastów na glifosat w krajach, które w znacznym stopniu uzależnione są od upraw zmodyfikowanych genetycznie; mając na uwadze, że w publikacjach naukowych opisano ponad 20 różnych odmian chwastów odpornych na glifosat[15];

R.  mając na uwadze, że Stały Komitet ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt, o którym mowa w art. 35 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003, nie wydał opinii w wyniku głosowania w dniu 14 września 2017 r.; mając na uwadze, że 14 państw członkowskich głosowało przeciw wnioskowi, tylko 10 państw członkowskich – reprezentujących jedynie 38,43 % mieszkańców Unii – głosowało za jego przyjęciem, a cztery państwa członkowskie wstrzymały się od głosu;

S.  mając na uwadze, że Komisja niejednokrotnie wyrażała ubolewanie, że od czasu wejścia w życie rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 przyjmowała decyzje zatwierdzające bez wsparcia ze strony Stałego Komitetu ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt, oraz że odsyłanie dokumentacji do Komisji w celu podjęcia ostatecznej decyzji, co miało być wyjątkiem w procedurze, stało się normą w podejmowaniu decyzji o wydaniu zezwoleń dotyczących genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy; mając na uwadze, że praktykę tę jako niedemokratyczną potępił również przewodniczący Komisji Jean-Claude Juncker[16];

T.  mając na uwadze, że w dniu 28 października 2015 r. Parlament odrzucił w pierwszym czytaniu wniosek ustawodawczy z dnia 22 kwietnia 2015 r. zmieniający rozporządzenie (WE) nr 1829/2003 oraz wezwał Komisję do wycofania tego wniosku i przedstawienia nowego;

U.  mając na uwadze, że w motywie 14 rozporządzenia (UE) nr 182/2011 stwierdzono, że Komisja będzie – w miarę możliwości – działać tak, by unikać sprzeciwiania się jakiemukolwiek dominującemu stanowisku prezentowanemu w komitecie odwoławczym, a kwestionującemu stosowność przyjęcia aktu wykonawczego, zwłaszcza ze względów tak istotnych jak zdrowie konsumentów, bezpieczeństwo żywności i środowisko naturalne;

V.  mając na uwadze, że wniosek Komisji w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 182/2011 nie jest wystarczający, by rozwiązać problem niedemokratyczności procedury udzielania zezwoleń dotyczących GMO;

W.  mając na uwadze, że legitymację demokratyczną można zagwarantować tylko przez zapewnienie przynajmniej, że wobec braku opinii Stałego Komitetu ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt wniosek Komisji będzie wycofywany; mając na uwadze, że procedura ta istnieje już w przypadku niektórych innych komisji stałych;

1.  uważa, że projekt decyzji wykonawczej Komisji przekracza uprawnienia wykonawcze przewidziane w rozporządzeniu (WE) nr 1829/2003;

2.  uważa, że decyzja wykonawcza Komisji nie jest spójna z prawem Unii, gdyż nie odpowiada celowi rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 zakładającemu – zgodnie z zasadami ogólnymi określonymi w rozporządzeniu (WE) nr 178/2002[17] – stworzenie podstaw do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony życia i zdrowia ludzkiego, zdrowia i dobrostanu zwierząt, środowiska naturalnego oraz interesów konsumenta w związku z genetycznie zmodyfikowaną żywnością i paszą, przy jednoczesnym zapewnieniu skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego;

3.  wzywa Komisję do wycofania projektu decyzji wykonawczej;

4.  wzywa Komisję do zawieszenia wszelkich decyzji wykonawczych dotyczących wniosków o zezwolenie dotyczące organizmów zmodyfikowanych genetycznie do czasu zmiany procedury zatwierdzania w sposób pozwalający wyeliminować niedociągnięcia obecnej procedury, która okazała się nieodpowiednia;

5.  wzywa odpowiedzialnych prawodawców do pilnego przyspieszenia prac nad wnioskiem Komisji zmieniającym rozporządzenie (UE) nr 182/2011 oraz do zapewnienia m.in. wycofania wniosku przez Komisję w razie niewydania opinii przez Stały Komitet ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt w sprawie zatwierdzenia GMO przeznaczonych uprawy lub do żywności i pasz;

6.  wzywa Komisję, aby nie wydawała zezwoleń dotyczących żadnych roślin zmodyfikowanych genetycznie tolerujących herbicydy bez przeprowadzenia pełnej oceny szczególnych skumulowanych skutków pozostałości pochodzących z oprysków kombinacją herbicydów uzupełniających i ich komercyjnych form użytkowych stosowanych w krajach uprawy;

7.  wzywa Komisję, aby wymagała znacznie bardziej szczegółowych badań w celu wskazania zagrożeń dla zdrowia wynikających ze złożonych modyfikacji genetycznych, takich jak soja 305423 x 40-3-2;

8.  wzywa Komisję, aby opracowała strategie oceny zagrożeń dla zdrowia i toksykologii, a także nadzoru po wprowadzeniu do obrotu w odniesieniu do całego łańcucha żywnościowego i paszowego;

9.  wzywa Komisję, aby w pełni uwzględniała ocenę ryzyka stosowania herbicydów uzupełniających i ich pozostałości w ocenie ryzyka roślin zmodyfikowanych genetycznie tolerujących herbicydy, niezależnie od tego, czy roślina zmodyfikowana genetycznie jest przeznaczona do uprawy w Unii, czy też ma być importowana jako żywność i pasza;

10.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.