Zittingsdocument

 

B8‑0654/2017

22.11.2017

ONTWERPRESOLUTIE

naar aanleiding van een verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid

ingediend overeenkomstig artikel 123, lid 2, van het Reglement

over de situatie in Jemen

( 2017/2849(RSP) )

Barbara Lochbihler, Ernest Urtasun, Igor Šoltes, Bodil Valero, Michel Reimon, Yannick Jadot, Molly Scott Cato, Alyn Smith

namens de Verts/ALE-Fractie

 

B8‑0654/2017

Resolutie van het Europees Parlement over de situatie in Jemen

( 2017/2849(RSP) )

Het Europees Parlement,

–  gezien de donorconferentie op hoog niveau voor de humanitaire crisis in Jemen in Genève op 25 april 2017 en de aanvullende toezegging van 116 miljoen EUR die de EU heeft gedaan,

–  gezien de oproep van de speciale rapporteur van de VN voor negatieve gevolgen van de eenzijdige dwangmaatregelen, Idriss Jazairy, van 12 april 2017 om de aan Jemen opgelegde zeeblokkade op te heffen,

–  gezien zijn eerdere resoluties over Jemen, met name die van 25 februari 2016 over de humanitaire situatie in Jemen[1] en van 9 juli 2015 over de situatie in Jemen[2],

–  gezien zijn resolutie van 28 april 2016 over aanvallen op ziekenhuizen en scholen als schendingen van het internationaal humanitair recht[3] en zijn resolutie van 27 februari 2014 over de inzet van gewapende drones[4],

–  gezien de conclusies van de Raad van 3 april 2017 over Jemen, de gezamenlijke verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid over Jemen (VV/HV), Federica Mogherini, en de commissaris voor Humanitaire Hulp en Crisisbeheersing, Christos Stylianides, van 11 november 2017 over de aanval op een medisch centrum van Artsen zonder Grenzen in Jemen, en de verklaring van commissaris Stylianides van 11 november 2017 over de humanitaire situatie in Jemen,

–  gezien de verklaring van de woordvoerder van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) van 15 december 2015 over de hervatting van door de VN gefaciliteerde besprekingen over Jemen, en de gezamenlijke verklaring van de VV/HV, Federica Mogherini, en de commissaris voor Humanitaire Hulp en Crisisbeheersing, Christos Stylianides, van 2 oktober 2015 over Jemen,

–  gezien de richtsnoeren van de Europese Unie inzake de bevordering van de naleving van het internationaal humanitair recht,

–  gezien de resoluties van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties over Jemen, meer bepaald resoluties 2216(2015), 2201(2015) en 2140(2014),

–  gezien de verklaringen van de woordvoerder van de secretaris-generaal van de VN van 8 januari 2016 en 10 januari 2016 over Jemen,

–  gezien de aanbevelingen over "De economie van Jemen opnieuw bezien" van het eerste Development Champions Forum, dat gehouden werd van 29 april tot en met 1 mei 2017,

–  gezien artikel 123, lid 2, van zijn Reglement,

A.  overwegende dat Jemen, sinds de coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië, met onder meer de Verenigde Arabische Emiraten, Marokko en Jordanië, en met ondersteuning van de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, in maart 2015 begonnen is met de bombardementen, steeds verder wegzinkt in een gewapend conflict, met dramatische gevolgen voor de burgerbevolking, die al jaren lijdt onder onveiligheid en politieke spanningen, grote armoede, een dramatische verwoesting van het milieu en economische stilstand;

B.  overwegende dat het conflict tussen de twee kampen muurvast zit, met aan de ene kant de Houthi-rebellen, die een verbond hebben gesloten met voormalig president Ali Abdullah Saleh (waardoor zij de macht hebben over een gedeelte van het land waarin ongeveer 70 % van de bevolking woont, inclusief de hoofdstad, Sanaa) en die naar verluidt steun krijgen van Iran, en aan de andere kant de krachten die trouw zijn gebleven aan de afgezette maar internationaal erkende president Abdrabbuh Mansour Hadi, en steun krijgen van de coalitie onder leiding van Saudi-Arabië;

C.  overwegende dat de spanningen verder zijn toegenomen sinds de Houthi's er op 4 november 2017 voor de eerste keer in geslaagd zijn een langeafstandsraket af te vuren die de luchthaven van Riyad als doelwit had, maar die onderschept werd door de Saudische luchtverdediging voordat er sprake was van enige schade, wat betekent dat de Saudische hoofdstad een potentieel doelwit voor aanvallen is geworden; overwegende dat Saudi-Arabië Iran ervan beschuldigt de Houthi-rebellen van raketten te voorzien, en als vergeldingsactie alle toegangswegen naar Jemen via land, zee en lucht heeft afgesloten;

D.  overwegende dat bijna 90% van de basisvoedingsmiddelen van het land wordt ingevoerd; overwegende dat de speciale rapporteur van de VN negatieve gevolgen van de eenzijdige dwangmaatregelen er in het verleden reeds op heeft gewezen dat de lucht- en zeeblokkade die de coalitietroepen aan Jemen hebben opgelegd, een van de voornaamste oorzaken is van de huidige humanitaire catastrofe; overwegende dat deze blokkade de in- en uitvoer van goederen, brandstof en geneesmiddelen heeft beperkt en verstoord, alsook de humanitaire hulpverlening; overwegende dat een onredelijke vertraging en/of verbod voor schepen om in Jemenitische havens aan te leggen, volgens het internationaal recht neerkomt op een onwettige unilaterale dwangmaatregel;

E.  overwegende dat de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN (FAO) in februari 2017 verklaard heeft dat Jemen te kampen heeft met de ergste noodtoestand op het gebied van voedselzekerheid ter wereld; overwegende dat humanitaire organisaties schatten dat van de 27 miljoen mensen in Jemen bijna 70 % humanitaire hulp nodig heeft (80 % van alle kinderen), dat meer dan 17 miljoen mensen met voedselonzekerheid kampen, en dat voor 7 miljoen onder hen acute hongersnood dreigt; overwegende dat het VN-Bureau voor de coördinatie van humanitaire aangelegenheden (OCHA) op 2 november 2017 verklaard heeft dat er in Jemen al 895 000 gevallen van cholera geregistreerd werden als gevolg van de snelst groeiende cholera-epidemie ooit;

F.  overwegende dat humanitaire organisaties benadrukt hebben dat de gerapporteerde heropening door Saudi-Arabië van bepaalde havens en toegangspunten in gebieden die onder controle van de internationaal erkende regering zijn, geen oplossing vormt voor de acute voedsel- en brandstoftekorten waarmee het grootste deel van de bevolking in door de rebellen gecontroleerde gebieden te kampen heeft; overwegende dat ziekenhuizen niet naar behoren kunnen functioneren door het brandstoftekort;

G.  overwegende dat verschillende landen en organisaties op de donorconferentie op hoog niveau voor de humanitaire crisis in Jemen in Genève in april 2017 weliswaar toezeggingen hebben gedaan voor een totaalbedrag van 1,1 miljard USD, maar dat de middelen die de donoren op dinsdag 21 november 2017 hadden gestort goed waren voor amper 56,9 % van de 2,3 miljard USD aan humanitaire hulp voor Jemen waartoe de VN had opgeroepen voor 2017;

H.  overwegende dat de VN verklaard heeft dat meer dan 90 % van de slachtoffers van de crisis burgerslachtoffers zijn, en dat hun aantal sinds 2015 tot in de tienduizenden oploopt; overwegende dat de coalitie onder leiding van Saudi-Arabië beschuldigd wordt van oorlogsmisdaden, omdat zij onrechtmatig scholen, markten, ziekenhuizen, huwelijken, een begrafenis en huizen tot doelwit heeft gemaakt in lukrake aanvallen en aanvallen op burgerdoelwitten de afgelopen jaren; overwegende dat de coalitie van Houthi's en Saleh-aanhangers lukraak burgerwijken in de stad Ta'izz heeft gebombardeerd en lukraak artillerieaanvallen heeft uitgevoerd over de grens tot in Saudi-Arabië, waarbij burgers zijn gedood en gewond en jongens van amper 15 jaar zijn gerekruteerd om als kindsoldaten te vechten aan de frontlijn;

I.  overwegende dat de bij het conflict betrokken partijen er, ondanks de internationale druk om tot een politiek oplossing voor de crisis te komen, niet in geslaagd zijn om een vergelijk te bereiken;

J.  overwegende dat in het 18e EU-jaarverslag over wapenuitvoer te lezen staat dat 16 EU-lidstaten, waaronder Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Spanje, voor miljarden euro's wapens hebben uitgevoerd naar en militaire steun hebben verleend aan leden van de door Saudi-Arabië geleide coalitie, waaronder Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten; overwegende dat president Trump tijdens zijn recente bezoek aan Saudi-Arabië olie op het vuur gegooid heeft door onvoorwaardelijke steun uit te drukken voor het beleid van Saudi-Arabië in de regio, en beloofd heeft voor een totaal van 110 miljard USD wapens naar het land uit te voeren; overwegende dat er sinds president Trump aan de macht is een dramatische stijging heeft plaatsgevonden van het aantal extraterritoriale en buitengerechtelijke dodelijke operaties van de VS in Jemen, vooral met behulp van drones, met naar verluidt vele burgerslachtoffers tot gevolg; overwegende dat er bewijs is dat EU-lidstaten deze dodelijke operaties zowel direct als indirect ondersteunen via inlichtingen en op andere manieren; overwegende dat de wapenuitvoer en de militaire steun de blokkade en de aanhoudende luchtaanvallen in de hand werken, en bijdragen aan de humanitaire crisis en het feit dat er nog steeds geen politieke oplossing voor het conflict is bereikt;

K.  overwegende dat het Parlement in zijn resolutie van 25 februari 2016 over de humanitaire situatie in Jemen de VV/HV heeft opgeroepen om het initiatief te nemen tot de instelling van een EU-wapenembargo tegen Saudi-Arabië, overeenkomstig het Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB van de Raad van 8 december 2008; overwegende dat vier fractieleiders van het Europees Parlement in oktober 2017 de VV/HV schriftelijk hebben verzocht gevolg te geven aan de herhaalde oproep van het Parlement tot een EU-wapenembargo tegen Jemen;

1.  spreekt zijn diepe bezorgdheid uit over de alarmerende verslechtering van de humanitaire situatie in Jemen; betreurt ten zeerste het verlies aan mensenlevens ten gevolge van het conflict en het extreme lijden van diegenen die geen humanitaire hulp of toegang tot basisproducten krijgen, doordat zij zich in gevechtszones bevinden en ontheemd raken of hun bestaansmiddelen verliezen; betuigt zijn medeleven aan de families van de slachtoffers; bevestigt opnieuw dat het Jemen en de Jemenitische bevolking zal blijven steunen;

2.  roept de door Saudi-Arabië geleide coalitie op om onmiddellijk en volledig te stoppen met de lucht- en zeeblokkade tegen Jemen, en met name de havens van Hodeida en Saleef en de internationale luchthaven van Sanaa opnieuw toegankelijk te maken, zodat humanitaire hulp, water en brandstof tot bij de uitgehongerde bevolking kan raken; roept evenzeer de coalitie van Houthi's en aanhangers van Saleh op om medewerkers van hulporganisaties en humanitairehulpverleners onbelemmerd toegang te geven;

3.  veroordeelt krachtig de willekeurige aanvallen op burgers, onder meer bombardementen, vuurgevechten, het gebruik van clustermunitie en het gemelde gebruik van antipersoneelsmijnen, alsmede de aanvallen waarbij civiele infrastructuur, met name scholen, medische voorzieningen, woonwijken, markten, watersystemen, havens en luchthavens, wordt vernietigd; herhaalt zijn dringende oproep aan alle partijen bij het conflict om te zorgen voor de bescherming van de burgerbevolking, en het internationaal humanitair recht en de internationale mensenrechtenwetgeving te eerbiedigen;

4.  dringt er bij alle partijen op aan dringend een overeenkomst te bereiken over het staken van de vijandelijkheden, onder toezicht van de VN, als een eerste stap in de richting van het hervatten van de vredesgesprekken onder leiding van de VN, in de overweging dat alleen een dringend noodzakelijk staakt-het-vuren een einde kan maken aan het dramatisch lijden van de burgerbevolking;

5.  herinnert alle betrokken partijen eraan dat de aanhoudende chaos en instabiliteit ten gevolge van het conflict koren op de molen zijn van extremistische groeperingen zoals AQAP en ISIS/Da'esh; bevestigt dat de EU zich zal blijven inspannen om extremistische groeperingen en hun ideologieën te bestrijden en benadrukt dat de partijen in de regio dat ook moeten doen;

6.  herhaalt zijn oproep aan de VV/HV om een initiatief te lanceren voor een EU-wapenembargo tegen leden van de door Saudi-Arabië geleide coalitie, gezien de zware schendingen van het internationaal humanitair recht en het internationaal recht inzake de mensenrechten door deze coalitie en het feit dat nog steeds wapenhandel met deze landen wordt toegestaan, wat in strijd is met Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB van 8 december 2008, de nationale wetgeving van EU-lidstaten en het Wapenhandelsverdrag; verzoekt de VV/HV mee te delen welke maatregelen zijn genomen om uitvoering te geven aan de eerdere oproep die het Parlement heeft gedaan in zijn resolutie van 25 februari 2016;

7.  betreurt ten zeerste dat president Trump een forse verhoging van de wapenuitvoer naar Saudi-Arabië heeft aangekondigd en onderstreept dat de wapenexporteurs die het conflict in Jemen aanwakkeren, het risico lopen zich schuldig te maken aan oorlogsmisdaden; betreurt de dramatische stijging van het aantal dodelijke terrorismebestrijdingsoperaties van de VS in Jemen; spoort de Raad, de VV/HV en de lidstaten aan om zich tegen buitengerechtelijke executies te verzetten, het standpunt van de EU uit hoofde van het internationaal recht nogmaals te bevestigen, en te verzekeren dat lidstaten geen illegale dodelijke operaties uitvoeren, mogelijk maken of er op enigerlei wijze deel van uitmaken; verzoekt de VV/HV, lidstaten en derde landen om, in lijn met hun verplichtingen uit hoofde van het internationaal recht, onderzoek te verrichten naar geloofwaardige beschuldigingen van mogelijk onwettige executies, en het gemeenschappelijk standpunt over het gebruik van gewapende drones buiten gewapende conflicten aan te nemen;

8.  geeft zijn volledige steun aan de inspanningen van de EU-lidstaten en derde landen om internationale mechanismen voor de verzameling van bewijzen vast te stellen en de verantwoordelijken voor zware schendingen van de mensenrechten en schendingen van het internationaal humanitair recht aansprakelijk te stellen; onderstreept dat het, met het oog op een duurzame oplossing van het conflict, van cruciaal belang is ervoor te zorgen dat voor schendingen verantwoording wordt afgelegd; verwelkomt in dit verband de oprichting van een VN-groep van gezaghebbende internationale en regionale deskundigen met als mandaat het uitoefenen van toezicht op en het rapporteren over de situatie van de mensenrechten in Jemen, alsook het grondig onderzoeken van alle vermeende gevallen van misbruik en schendingen van het internationaal recht inzake de mensenrechten en andere relevante internationale wetgeving door alle partijen bij het conflict sinds maart 2015;

9.  verzoekt alle partijen bij het conflict zich in te spannen voor het wegwerken van alle logistieke en financiële obstakels die de invoer en de distributie van voeding en geneesmiddelen aan de noodlijdende burgerbevolking hinderen;

10.  vraagt alle partijen, en met name de leiders van de Houthi-beweging, om onbelemmerde toegang voor journalisten tot alle delen van Jemen mogelijk te maken, verwelkomt de recente vrijlating van Yahya Abdulraqeeb al-Jubeihi, Abed al-Mahziri en Kamel al-Khozani en dringt aan op de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van alle journalisten die nog vastzitten;

11.  herinnert eraan dat het conflict in Jemen niet met militaire middelen kan worden opgelost en dat er alleen een uitweg uit de crisis kan worden gevonden via een onderhandelingsproces waarbij alle belanghebbende partijen worden betrokken, met de volledige en betekenisvolle deelname van vrouwen, jongeren en andere gemarginaliseerde groepen, en waarbij het doel een inclusieve politieke oplossing is; herhaalt zijn steun voor de inspanningen van de EDEO om een hervatting van de onderhandelingen te faciliteren en dringt er bij alle partijen bij het conflict op aan dat zij op een constructieve wijze en zonder voorafgaande voorwaarden te stellen op deze initiatieven ingaan; roept de EU en de lidstaten op om de blokkade en de gevolgen ervan sterk publiek te veroordelen en alle partijen bij het conflict ter verantwoording te roepen voor hun handelswijze;

12.  verzoekt de landen en organisaties die toezeggingen hebben gedaan op de donorconferentie op hoog niveau voor de humanitaire crisis in Jemen in Genève in april 2017, om deze toezeggingen onverwijld na te komen en de toegezegde bedragen te verhogen teneinde te voldoen aan alle door de VN vastgestelde behoeften;

13.  roept de EU en haar lidstaten op om, naast hun humanitaire en politieke inspanningen, ook acties voor de totstandbrenging van vrede en weerbaarheid te ondersteunen, onder meer door maatschappelijke organisaties en lokale economische en governancestructuren te ondersteunen, teneinde een snel herstel van basisvoorzieningen en infrastructuur te verzekeren, de lokale economie te bevorderen en vrede en sociale cohesie te stimuleren;

14.  verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de secretaris-generaal van de Samenwerkingsraad van de Golf, de secretaris-generaal van de Liga van Arabische Staten en de regering van Jemen.

[1] Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0066
[2] PB C 265 van 11.8.2017, blz. 93.
[3] Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0201
[4] PB C 285 van 29.8.2017, blz. 110.