Dokument z posiedzenia

 

B8‑0095/2018

5.2.2018

PROJEKT REZOLUCJI

złożony w następstwie oświadczenia wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa

zgodnie z art. 123 ust. 2 Regulaminu

w sprawie bieżącej sytuacji w zakresie praw człowieka w Turcji

( 2018/2527(RSP) )

Fabio Massimo Castaldo, Ignazio Corrao

w imieniu grupy EFDD

 

B8‑0095/2018

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie bieżącej sytuacji w zakresie praw człowieka w Turcji

( 2018/2527(RSP) )

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje, w szczególności rezolucję z dnia 24 listopada 2016 r. w sprawie stosunków UE–Turcja[1] i rezolucję z dnia 27 października 2016 r. w sprawie sytuacji dziennikarzy w Turcji[2],

–  uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 46 europejskiej konwencji praw człowieka (EKPC), który stanowi, że układające się strony zobowiązują się do przestrzegania i wykonywania ostatecznych wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka we wszystkich sprawach, w których są stronami,

–  uwzględniając fakt, że poszanowanie rządów prawa, w tym w szczególności rozdziału władz, demokracji, wolności wypowiedzi i środków przekazu, praw człowieka, praw mniejszości i wolności wyznania, wolności zrzeszania się i prawa do pokojowego protestu leży – zgodnie z kryteriami kopenhaskimi ubiegania się o członkostwo w Unii Europejskiej – u podstaw procesu negocjacji,

–  uwzględniając prawo do wolności wypowiedzi zapisane EKPC i w Międzynarodowym pakcie praw obywatelskich i politycznych (MPPOiP), których Turcja jest stroną,

–  uwzględniając oświadczenie rzecznika ESDZ z dnia 26 października 2017 r. w sprawie toczących się w Turcji spraw dotyczących praw człowieka,

–  uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że rząd turecki po raz szósty od lipca 2016 r. przedłużył stan wyjątkowy; mając na uwadze, że według konstytucji Turcji stan wyjątkowy może zostać wprowadzony na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy;

B.  mając na uwadze, że trwający nieprzerwanie stan wyjątkowy doprowadził do powstania de facto systemu prezydenckiego i umocnił jednoosobowe rządy prezydenta Erdogana; mając na uwadze, że według opozycji rządząca Partia Sprawiedliwości i Rozwoju (AKP) planuje utrzymać stan wyjątkowy do listopada 2019 r., kiedy to mają się odbyć wybory prezydenckie;

C.  mając na uwadze, że od próby zamachu stanu sytuacja w zakresie praw człowieka gwałtownie się pogorszyła, przy czym pod presją znalazły się głównie trzy grupy osób, które są też nękane metodami sądowymi, aresztowane i prześladowane: każda osoba podejrzana o przynależność do ruchu Gülena, wybrani w wyborach urzędnicy i zwolennicy ruchów kurdyjskich oraz liderzy i działacze organizacji społeczeństwa obywatelskiego krytyczni wobec obecnego rządu;

D.  mając na uwadze, że nikomu nie udało się uniknąć prowadzonych przez prezydenta Erdogana czystek – w postaci nękania przez policję i metodami sądowymi, arbitralnych zatrzymań, zakazu podróżowania i wielu innych środków ograniczających – które nadal dotykają dużą liczbę osób, w tym urzędników, nauczycieli akademickich, zwykłych obywateli, dziennikarzy, prawników, pisarzy, artystów itp.; mając na uwadze, że w warunkach stałej erozji praworządności oskarża się i zatrzymuje nawet sędziów i prokuratorów;

E.  mając na uwadze, że po ponad 16 miesiącach trwania stanu wyjątkowego liczba przypadków represji jest zdumiewająca; mając na uwadze, że według opozycji liczba osób zwolnionych ze służby publicznej osiągnęła 125 000, natomiast 50 500 osób zostało aresztowanych, a wobec 169 000 prowadzono postępowanie sądowe;

F.  mając na uwadze, że według raportu opublikowanego przez Europejski Trybunał Praw Człowieka za rok 2017 Turcja naruszyła prawa człowieka w 2988 przypadkach i znalazła się wśród krajów, w których skala łamania praw człowieka w Europie jest największa;

G.  mając na uwadze, że w Turcji, która stała się jednym z najbardziej niebezpiecznych krajów do prowadzenia działalności dziennikarskiej, przestrzeń dla wolnych mediów stale się kurczy; mając na uwadze, że od zamachu stanu zakazano działalności sześciu agencji prasowych, 50 gazet, 18 kanałów telewizyjnych, 29 wydawnictw, 20 czasopism, 22 stacji radiowych i 1520 stowarzyszeń; mając na uwadze, że aresztowano 145 dziennikarzy, a 2500 straciło pracę wskutek zamknięcia mediów;

H.  mając na uwadze, że komisja ad hoc utworzona w celu dokonania przeglądu decyzji podjętych w okresie obowiązywania stanu wyjątkowego nie tylko nie jest niezależna, ponieważ jej członkowie są powoływani przez te same władze, które są odpowiedzialne za zatwierdzanie zwolnień i zamknięcia, ale również jej działalność nie przyniosła dotychczas żadnych wymiernych rezultatów;

I.  mając na uwadze, że praworządność w kraju słabnie; mając na uwadze, że pod presją polityczną ze strony rządu cztery odrębne sądy karne pierwszej instancji odmówiły wykonania nakazu uwolnienia Mehmeta Altana i Sahina Alpaya wydanego przez turecki Trybunał Konstytucyjny po orzeczeniu, że prawa tych dziennikarzy zostały naruszone; mając na uwadze, że uchylenie przez sąd niższej instancji decyzji sądu konstytucyjnego jest niespójne z prawnego punktu widzenia, oraz mając na uwadze, że eksperci w dziedzinie prawa zgodnie uznają, iż takie posunięcie budzi poważne wątpliwości co do całego systemu sądowego w Turcji;

J.  mając na uwadze, że opozycja polityczna w Turcji narażona jest na brutalne represje, a wybrani w wyborach urzędnicy stają w obliczu coraz większych trudności; mając na uwadze, że zwolniono ze stanowiska wielu demokratycznie wybranych burmistrzów i zastąpiono ich osobami wyznaczonymi przez ministra spraw wewnętrznych, a urzędników i posłów do parlamentu nęka się metodami sądowymi, są oni zatrzymywani i otrzymują długie wyroki; mając na uwadze, że opozycyjna Ludowa Partia Demokratyczna (HDP) stała się celem ciągłych prześladowań – uwięziono jej współprzewodniczących Figen Yüksekdağ i Selahattina Demirtaşa, dziewięciu ustawodawców, 80 burmistrzów i tysiące członków;

K.  mając na uwadze, że według rzecznika HDP Osmana Baydemira po nieudanym zamachu stanu aresztowano około 10 000 zwolenników HDP, w tym burmistrzów i urzędników miejskich związanych z tą partią;

L.  mając na uwadze, że laureatka Nagrody im. Sacharowa Leyla Zana, która jako pierwsza Kurdyjka zdobyła mandat w parlamencie tureckim, została w drodze głosowania w parlamencie pozbawiona statusu posła ze względu na fakt, że nie złożyła ślubowania parlamentarnego zgodnie z art. 81 konstytucji i od jej wyboru w listopadzie 2015 r. nie wzięła udziału w 212 posiedzeniach; mając na uwadze, że podane przyczyny jej zwolnienia wydają się nieuzasadnione, a głosowanie miało najwyraźniej charakter wysoce polityczny;

M.  mając na uwadze, że Taner Kılıç, prawnik zajmujący się prawami człowieka i szef Amnesty International w Turcji, od czerwca 2017 r. przebywa w areszcie tymczasowym pod zarzutem „członkostwa w zbrojnej organizacji terrorystycznej”, i jeżeli zostanie uznany winnym, grozi mu do 15 lat pozbawienia wolności; mając na uwadze, że kilka godzin po tym, jak sąd pierwszej instancji w Stambule orzekł warunkowe zwolnienie Kılıça z aresztu tymczasowego, prokurator odwołał się od tej decyzji i drugi sąd uznał odwołanie, ponownie osadzając Kılıça w więzieniu pomimo braku jakichkolwiek obciążających go dowodów;

N.  mając na uwadze, że podczas rozprawy w dniu 25 grudnia 2017 r. turecki sędzia nakazał, aby czterech dziennikarzy i wyższych rangą pracowników gazety Cumhuriyet pozostało w więzieniu – przy czym niektórzy przetrzymywani są od 14 miesięcy – do czasu następnej rozprawy w dniu 9 marca 2018 r.; mając na uwadze, że w toku całego postępowania sądowego dochodzi do uchybień proceduralnych i nie jest przestrzegane prawo do obrony;

O.  mając na uwadze, że oskarżono lub zatrzymano również pewną liczbę obywateli UE, w tym Deniza Yücela, który spędził w więzieniu już niemal rok, jak dotąd bez oskarżenia, i reporterkę Aylę Albayrak, którą oskarżono o „propagandę terrorystyczną” w Turcji i skazano zaocznie na karę ponad dwóch lat pozbawienia wolności;

P.  mając na uwadze, że dwoje nauczycieli akademickich Nuriye Gülmen i Semih Özakça podjęło strajk głodowy, aby potępić arbitralne masowe zwolnienia urzędników służby cywilnej, lecz po 320 dniach byli zmuszeni przerwać strajk z powodu nieodwracalnych szkód dla zdrowia; mając na uwadze, że również ich adwokaci zostali oskarżeni i zatrzymani;

Q.  mając na uwadze, że Osman Kawala, pomysłodawca inicjatywy na rzecz międzynarodowego pokoju i pojednania oraz jedna z najbardziej znanych i szanowanych postaci na tureckiej scenie artystyczno-kulturalnej, został w październiku 2017 r. aresztowany i oskarżony o „próbę obalenia porządku konstytucyjnego”, mimo że przed sądem nie przedstawiono żadnych dowodów;

R.  mając na uwadze, że rząd turecki rozprawia się z każdym, kto sprzeciwia się tureckiej kampanii wojskowej w celu zdobycia kurdyjskiego regionu Afrin w północno-zachodniej Syrii lub krytykuje tę kampanię; mając na uwadze, że w całym kraju za krytykę ofensywy na Afrin zatrzymano ponad 300 osób, w tym pisarzy, dziennikarzy, studentów, przywódców lokalnych i posłów z partii HDP, oskarżając ich o rozpowszechnianie „propagandy terrorystycznej”; mając na uwadze, że strony internetowe publikujące aktualności z Afrin zostały zablokowane;

S.  mając na uwadze, że w dniu 30 stycznia 2018 r. policja turecka aresztowała – i przeprowadziła rewizje w domach i w miejscu pracy – jedenastu członków Centralnej Rady Tureckiego Stowarzyszenia Lekarzy (TTB) pod zarzutem „uprawiania propagandy na rzecz organizacji terrorystycznej” i „wywoływania u ludności niechęci i wrogości”; mając na uwadze, że TTB zaapelowało o zakończenie tureckiej operacji wojskowej pod nazwą „Gałązka oliwna” w Afrin;

1.  wyraża głębokie zaniepokojenie ciągłym pogarszaniem się sytuacji w zakresie podstawowych wolności i praworządności w Turcji; krytykuje decyzję rządu o przedłużeniu stanu wyjątkowego, który jest wykorzystywany jako pretekst do tłumienia sprzeciwu i rozprawienia się z przeciwnikami, w tym politykami, dziennikarzami, obrońcami praw człowieka i działaczami na rzecz praw człowieka, oraz – w wielu przypadkach – do obchodzenia nadzoru parlamentarnego i kontroli ze strony sądu konstytucyjnego w drodze przyjmowania dekretów; apeluje do rządu, by nie przedłużał ponownie stanu wyjątkowego;

2.  wzywa władze tureckie, aby zapewniły – we wszystkich okolicznościach – poszanowanie praw człowieka i podstawowych wolności zgodnie z międzynarodowymi standardami praw człowieka i międzynarodowymi instrumentami ratyfikowanymi przez Turcję;

3.  potępia stosowanie arbitralnych zatrzymań i nękanie metodami sądowymi i administracyjnymi wykorzystywane do prześladowania tysięcy obrońców praw człowieka, członków niezależnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, nauczycieli akademickich, dziennikarzy i każdego, kto jest w opozycji do rządu;

4.  wzywa rząd Turcji do poszanowania zasady domniemania niewinności i podkreśla, że tymczasowe aresztowanie musi być stosowane zgodnie z europejską konwencją praw człowieka; zwraca się do władz tureckich, aby przeprowadziły szczegółowe dochodzenie w sprawie zarzutów brutalnego traktowania więźniów, o czym informuje kilka organizacji obrońców praw człowieka, oraz apeluje o pociągnięcie do pełnej odpowiedzialności i ukaranie winnych łamania praw człowieka; wyraża głębokie zaniepokojenie panującymi w kraju warunkami przetrzymywania;

5.  wzywa rząd Turcji do uwolnienia wszystkich osób zatrzymanych niezgodnie z prawem oraz wszystkich tych, którzy są przetrzymywani w aresztach tymczasowych dłużej niż jest to dopuszczone prawem i w oparciu o bezpodstawne dowody, oraz do wycofania wszystkich postawionych im zarzutów;

6.  wzywa rząd Turcji, aby zapewnił wszystkim osobom objętym środkami ograniczającymi odpowiednie i skuteczne środki ochrony prawnej oraz kontroli sądowej zgodnie z zasadami państwa prawa; zauważa, że w związku z obowiązującym stanem wyjątkowym aresztowani obywatele nie mają prawa do pomocy prawnej w ciągu pierwszych pięciu dni pozbawienia wolności, oraz wyraża ubolewanie z powodu poważnych ograniczeń nałożonych na kontakty więźniów z prawnikami;

7.  wzywa rząd Turcji do pilnej zmiany zasad komisji śledczej ds. praktyk stanu wyjątkowego tak, by stała się solidną, niezależną i dysponującą pełnią uprawnień komisją zdolną do poświęcenia indywidualnej uwagi każdej sprawie, do skutecznego rozpatrzenia ogromnej liczby wniosków, które otrzyma, oraz zagwarantowania, że kontrola sądowa nie będzie bezpodstawnie opóźniana;

8.  wzywa rząd Turcji, aby zaprzestał ingerencji w system sądowy w drodze wywierania presji na sędziów i prokuratorów, zwalniania ich lub aresztowania i konfiskaty ich własności oraz aby przywrócił i wdrożył wszystkie gwarancje prawne w celu zapewnienia pełnego poszanowania niezawisłości sądownictwa;

9.  potępia niedawną decyzję o pozbawieniu Leyli Zany statusu posła; potępia również wcześniejsze podobne decyzje w odniesieniu do pięciu innych posłów HDP; potwierdza swoją solidarność z legalnie wybranymi parlamentarzystami tureckimi, wobec których stosuje się zatrzymania i zastraszanie; wzywa rząd Turcji do poszanowania mandatów tych parlamentarzystów i ich prawa do odpowiedniej obrony w sądzie;

10.  potępia arbitralne zastępowanie przedstawicieli wybranych na szczeblu lokalnym, które podważa demokratyczną strukturę Turcji i jest wbrew woli wyborców; wzywa rząd do przywrócenia wszystkich pozbawionych urzędu przedstawicieli wybranych lokalnie na stanowiska, na które zostali wybrani zgodnie z prawem;

11.  zdecydowanie potępia poważny regres pod względem wolności wypowiedzi oraz przypadki łamania tej wolności, a także poważne naruszenia wolności mediów, w tym nieproporcjonalne zakazy działania ośrodków medialnych i mediów społecznościowych, zamykanie placówek medialnych i aresztowania dziennikarzy; przypomina, że wolna i pluralistyczna prasa, w tym wolny i otwarty internet, stanowi zasadniczy element każdej demokracji, i wzywa rząd Turcji, by to respektował;

12.  potępia oświadczenie wydane przez biuro gubernatora Ankary w dniu 19 listopada 2017 r., dotyczące decyzji o nieograniczonym w czasie zakazie wszelkich imprez organizowanych przez organizacje LGBTI; wyraża zaniepokojenie, że nastąpiło to po trzech kolejnych zakazach parady równości w Stambule oraz innych marszów równości w kraju; wyraża ubolewanie, że w następstwie wspomnianego oświadczenia inne regiony również zabroniły organizacji imprez związanych z LGBTI; podkreśla, że stanowi to rażące naruszenie prawa do wolności wypowiedzi i wolności zgromadzeń, zagwarantowanego w art. 26, 33 i 34 konstytucji tureckiej, a także w art. 19 i 21 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych; apeluje do władz tureckich o niezwłoczne odwołanie zakazu i przywrócenie prawa do wolności wypowiedzi i wolności zgromadzeń;

13.  wzywa delegaturę UE w Ankarze do objęcia przewodniej roli, wraz z ambasadami państw członkowskich, w celu zapewnienia skoordynowanego wsparcia i, w razie potrzeby, publicznego poparcia dla obrońców praw człowieka, zwłaszcza w drodze monitorowania i obserwacji procesów sądowych, zwracania się o zgodę na wizyty w więzieniach oraz wydawania oświadczeń skierowanych do władz tureckich na wszystkich szczeblach;

14.  uważa, że wspieranie tureckich obrońców praw człowieka i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego (dziennikarzy, nauczycieli akademickich, artystów, pisarzy itp.) ma kluczowe znaczenie dla przyszłości kraju oraz wiarygodności UE; ponownie wzywa Komisję, aby podczas przeglądu środków finansowych Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej uwzględniła rozwój sytuacji w Turcji oraz oceniła konkretne możliwości zwiększenia wsparcia dla tureckiego społeczeństwa obywatelskiego; podkreśla, że żadnych środków finansowych nie powinno się przeznaczać na projekty zarządzane bezpośrednio przez tureckie ministerstwa zaangażowane w demontaż państwa prawa lub zań odpowiedzialne, takie jak Ministerstwo Sprawiedliwości;

15.  ponownie podkreśla znaczenie, jakie ma odbudowanie wiarygodnego, otwartego i konstruktywnego dialogu politycznego z Turcją, ale uważa, że wstępnym warunkiem tego, by dialog taki był owocny, jest poprawa poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności; przypomina, że delegacja Parlamentu do wspólnej komisji parlamentarnej UE-Turcja jest nadal główną platformą takiego dialogu, w tym na temat praw człowieka;

16.  przypomina swój apel o formalne zawieszenie negocjacji akcesyjnych z Turcją, jeżeli reformy konstytucyjne zaproponowane przez rząd i zatwierdzone w drodze referendum zostaną wdrożone bez zmian, z uwagi na to, że nowa konstytucja byłaby niezgodna z kryteriami kopenhaskimi, a to oznaczałoby, że tureccy prawodawcy nie dążą już do integracji z Unią Europejską;

17.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Radzie, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich oraz rządowi i parlamentowi Turcji.

[1] Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0450
[2] Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0423