σχετικά με την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2000/75/ΕΚ όσον αφορά τον εμβολιασμό κατά του καταρροϊκού πυρετού των προβάτων

(COM(2010)0666 – 05499/2011 – C7‑0032/2011 – 2010/0326(COD))

(Συνήθης νομοθετική διαδικασία: πρώτη ανάγνωση)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–   έχοντας υπόψη την πρόταση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο (COM(2010)0666),

–   έχοντας υπόψη την επιστολή του Συμβουλίου της 26ης Ιανουαρίου 2011, με την οποία το Συμβούλιο αποφάσισε ότι η νομική βάση θα πρέπει να τροποποιηθεί και ζήτησε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εγκρίνει τη θέση του επί της πρότασης της Επιτροπής στη βάση του άρθρου 43, παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (05499/2011 – C7-0032/2011),

–   έχοντας υπόψη το άρθρο 294, παράγραφος 2, και το άρθρο 43, παράγραφος 2, της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

–   έχοντας υπόψη το άρθρο 294, παράγραφος 3, της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

–   έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, της 15ης Μαρτίου 2011

Δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στην Επίσημη Εφημερίδα.

–   έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων σχετικά με την προτεινόμενη τροποποίηση της νομικής βάσης,

–   έχοντας υπόψη τα άρθρα 55 και 37 του Κανονισμού του,

–   έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Γεωργίας και Ανάπτυξης της Υπαίθρου (A7-0121/2011),

1.  εγκρίνει τη θέση σε πρώτη ανάγνωση όπως παρατίθεται κατωτέρω·

2.  ζητεί από την Επιτροπή να του υποβάλει εκ νέου την πρόταση, εάν προτίθεται να επιφέρει σημαντικές τροποποιήσεις ή να την αντικαταστήσει με νέο κείμενο·

3.  αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει τη θέση του Κοινοβουλίου στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή, καθώς και στα εθνικά κοινοβούλια.

Τρέχουσα κατάσταση

Ο καταρροϊκός πυρετός των προβάτων είναι μία ασθένεια που πλήττει τα μηρυκαστικά (όπως τα βοοειδή και τα αιγοπρόβατα). Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 αρκετά κύματα επιδημιών εμφανίστηκαν σε πολλά κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων κρατών στην κεντρική και βόρεια Ευρώπη, προκαλώντας σημαντικές απώλειες εξαιτίας της νοσηρότητας, της θνησιμότητας και της διακοπής στο εμπόριο ζώντων ζώων.

Η οδηγία 2000/75/ΕΚ του Συμβουλίου, της 20ής Νοεμβρίου 2000, θεσπίζει συγκεκριμένες διατάξεις σχετικές με τον έλεγχο και την εξάλειψη του καταρροϊκού πυρετού του προβάτου, συμπεριλαμβανομένων κανόνων για τον εμβολιασμό. Οι κανόνες αυτοί βασίζονται στην εμπειρία με τα αποκαλούμενα "ζώντα εξασθενημένα εμβόλια" που ήταν και τα μόνα διαθέσιμα όταν εκδόθηκε η οδηγία πριν από μία δεκαετία. Τα εμβόλια αυτά μπορεί να έχουν ως αποτέλεσμα την ανεπιθύμητη κυκλοφορία του ιού του εμβολίου σε μη εμβολιασμένα ζώα. Για το λόγο αυτό, η Οδηγία 2000/75/ΕΚ επιτρέπει τον εμβολιασμό μόνο σε ειδικές ζώνες, όπου έχει εμφανισθεί η νόσος και οι οποίες συνεπώς υπόκειντο σε περιορισμούς μετακίνησης των ζώων.

Εντούτοις, τα τελευταία χρόνια, νέα αδρανοποιημένα εμβόλια κατέστησαν διαθέσιμα. Αντίθετα με τα "ζώντα εξασθενημένα εμβόλια", αυτά τα αδρανοποιημένα εμβόλια δεν συνιστούν κίνδυνο ανεπιθύμητης κυκλοφορίας του ιού του εμβολίου, και μπορούν, ως εκ τούτου, να χρησιμοποιηθούν επιτυχώς εκτός των ζωνών που υπόκεινται σε περιορισμούς μετακίνησης των ζώων.

Στόχος και πεδίο εφαρμογής της πρότασης της Επιτροπής

Στόχος της πρότασης της Επιτροπής είναι να καταστούν οι κανόνες για τον εμβολιασμό κατά του καταρροϊκού πυρετού των προβάτων περισσότερο ευέλικτοι, ιδιαίτερα επιτρέποντας τη χρησιμοποίηση αδρανοποιημένων εμβολίων εκτός των ζωνών που υπόκεινται σε περιορισμούς μετακίνησης των ζώων.

Θέση του εισηγητή

Ο εισηγητής υποστηρίζει επί της αρχής την πρόταση της Επιτροπής με στόχο να χαλαρώσουν ορισμένοι περιορισμοί, οι οποίοι δεν είναι πλέον απαραίτητοι μετά τις πρόσφατες εξελίξεις στην παραγωγή των εμβολίων. Οι νέοι κανόνες μπορούν να βοηθήσουν τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν πιο αποτελεσματικά τον εμβολιασμό για τον έλεγχο του καταρροϊκού πυρετού των προβάτων και να μειώσουν το βάρος που η ασθένεια αυτή δημιουργεί στον γεωργικό τομέα.

Ο εισηγητής είναι της γνώμης ότι η νομική βάση που χρησιμοποιήθηκε στην αρχική πρόταση της Επιτροπής πρέπει να τροποποιηθεί, υποστηρίζει δε την πρόταση του Συμβουλίου όπως εκφράσθηκε στην επιστολή της 26ης Ιανουαρίου 2011, σύμφωνα με την οποία η πράξη που τροποποιεί την Οδηγία του Συμβουλίου 2000/75/ΕΚ πρέπει να εγκριθεί από τους συν-νομοθέτες στο πλαίσιο της συνήθους νομικής διαδικασίας σύμφωνα με το άρθρο 43, παράγραφος 2.

Κύριο Paolo De Castro

Πρόεδρο

Επιτροπή Γεωργίας και Ανάπτυξης της Υπαίθρου

ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ

Θέμα:             Γνωμοδότηση σχετικά με τη νομική βάση της πρότασης οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2000/75/ΕΚ όσον αφορά τον εμβολιασμό κατά του καταρροϊκού πυρετού του προβάτου

                       (COM(2010)0666 – C7-0032/2011 – 2010/0326(COD))

Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε,

Με επιστολή της 10ης Φεβρουαρίου 2011 ζητήσατε από την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων να γνωμοδοτήσει σύμφωνα με το άρθρο 37, παράγραφος 2 του Κανονισμού, σχετικά με την προβλεπόμενη τροποποίηση της νομικής βάσης της ανωτέρω πρότασης της Επιτροπής, δηλαδή την αλλαγή της νομικής βάσης από το άρθρο 15 της οδηγίας 92/119/ΕΟΚ του Συμβουλίου στο άρθρο 43, παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).

Η επιτροπή εξέτασε το εν λόγω ζήτημα κατά τη συνεδρίασή της στις 28 Φεβρουαρίου 2011.

Ιστορικό

Η πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2000/75/ΕΚ σχετικά με τον εμβολιασμό κατά του καταρροϊκού πυρετού του προβάτου υποβλήθηκε στο Συμβούλιο από την Επιτροπή στις 15 Νοεμβρίου 2010. Στις 18 Νοεμβρίου 2010 ο πρόεδρος της επιτροπής AGRI ζήτησε τη γνώμη της Νομικής Υπηρεσίας του Κοινοβουλίου όσον αφορά την εγκυρότητα της νομικής βάσης της πρότασης και η Νομική Υπηρεσία απάντησε στις 25 Νοεμβρίου. Εν συνεχεία, ο πρόεδρος της επιτροπής AGRI απηύθυνε στις 8 Δεκεμβρίου 2010 επιστολή στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο στην οποία διετύπωσε σοβαρές επιφυλάξεις όσον αφορά τη διαδικασία έγκρισης της πρότασης. Κάλεσε επίσης την Επιτροπή να αποσύρει την πρότασή της και το Συμβούλιο να μην την εγκρίνει αλλά να αναμείνει την υποβολή νέας πρότασης από την Επιτροπή. Προτάθηκε η νέα πρόταση να βασιστεί στο άρθρο 43 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ. Στην επιστολή υπογραμμίστηκε ότι η Επιτροπή είχε χρησιμοποιήσει μια δευτερεύουσα νομική βάση η οποία, "(...) με βάση τη νομολογία του Δικαστηρίου (και ιδίως την απόφαση της 6ης Μαΐου 2008 στην υπόθεση C-133/06) φαίνεται ότι είναι εσφαλμένη και ότι, σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λισαβόνας, Κοινοβούλιο και Συμβούλιο ασκούν από κοινού τη νομοθετική αρμοδιότητα και, δεδομένου ότι το άρθρο 202 ΕΚ έχει καταργηθεί, το Συμβούλιο δεν διαθέτει πλέον αυτόνομη νομοθετική αρμοδιότητα. Για την έγκριση νομοθετικών πράξεων στον τομέα της γεωργίας εφαρμόζεται, σύμφωνα με το άρθρο 43, παράγραφος 2 ΣΛΕΕ, η συνήθης νομοθετική διαδικασία".

Η πρόταση συζητήθηκε στις 2 Δεκεμβρίου 2010 στην ομάδα εργασίας των Γενικών Διευθυντών της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας του Συμβουλίου. Κατά τη συνεδρίαση αυτή, η Νομική Υπηρεσία του Συμβουλίου συνέστησε στις αντιπροσωπείες να μη χρησιμοποιήσουν τη δευτερεύουσα νομική βάση για την πρόταση και τάχθηκε υπέρ του άρθρου 43 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ ως νομική βάση.

Ενόψει των προηγηθέντων, το Συμβούλιο αποφάσισε να μη χρησιμοποιήσει τη νομική βάση που πρότεινε η Επιτροπή. Η Επιτροπή διευκρίνισε ότι δεν μπορεί να αναμένεται η απόσυρση της πρότασης και η αντικατάστασή της από μια πρόταση βάσει του άρθρου 43 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ, ούτως ώστε το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να μπορούν να την εγκρίνουν εγκαίρως πριν από την εκστρατεία εμβολιασμού για το 2011.

Λόγω του επείγοντος χαρακτήρα του στόχου αυτού, το Συμβούλιο διαβίβασε την πρόταση στο Κοινοβούλιο με επιστολή της 26ης Ιανουαρίου 2011 και πρότεινε να υιοθετήσουν τα δύο νομοθετικά όργανα ως νομική βάση το άρθρο 43 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ. Το Συμβούλιο κάλεσε επίσης το Κοινοβούλιο να εγκρίνει στη βάση αυτή τη θέση του σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία. Οι εκπρόσωπο της Επιτροπής κατέστησαν σαφές ότι η Επιτροπή δεν θα εκφράσει αντιρρήσεις κατά της προσέγγισης αυτής.

Η Επιτροπή Γεωργίας και Ανάπτυξης της Υπαίθρου, ως αρμόδια επί της ουσίας επιτροπή, προτίθεται να τροποποιήσει τη νομική βάση της πρότασης σύμφωνα με τις υποδείξεις του Συμβουλίου.

I. Οι υπό εξέταση νομικές βάσεις

Η πρόταση της Επιτροπής βασίζεται στο άρθρο 15 της οδηγίας 92/119/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1992, για τη θέσπιση γενικών κοινοτικών μέτρων καταπολέμησης ορισμένων ασθενειών των ζώων καθώς και ειδικών μέτρων για τη φυσαλιδώδη νόσο των χοίρων

ΕΕ L 62, 15.03.1993, σ. 69.

"Άρθρο 15

Κατά παρέκκλιση των γενικών διατάξεων της παρούσας οδηγίας, οι ειδικές διατάξεις για τα μέτρα καταπολέμησης και εξάλειψης των επιμέρους ασθενειών:

– θεσπίζονται, για τη φυσαλιδώδη νόσο των χοίρων, στο παράρτημα II για τη φυσαλιδώδη νόσο των χοίρων,

– θεσπίζονται, για καθεμία από τις λοιπές ασθένειες του παραρτήματος I, από το Συμβούλιο, το οποίο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία βάσει πρότασης της Επιτροπής."

Το παράρτημα Ι φέρει τον τίτλο "Κατάλογος των νόσων που πρέπει να δηλώνονται υποχρεωτικά" και περιλαμβάνει τον καταρροϊκό πυρετό του προβάτου.

Η νομική βάση που προτείνεται από το Συμβούλιο και την επιτροπή AGRI είναι το άρθρο 43 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ που έχει ως εξής: "2. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία και μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, ορίζουν την κοινή οργάνωση των γεωργικών αγορών που προβλέπεται στο άρθρο 40, παράγραφος 1, καθώς και τις άλλες διατάξεις που είναι αναγκαίες για την επίτευξη των στόχων της κοινής γεωργικής και αλιευτικής πολιτικής." (η έμφαση του συντάκτη).

ΙΙ. Η επιλογή της νομικής βάσης από την Επιτροπή

Η νομική βάση που πρότεινε η Επιτροπή είναι το άρθρο 15 της οδηγίας 92/119/ΕΟΚ του Συμβουλίου, δηλαδή η λεγόμενη δευτερεύουσα νομική βάση. Η επιλογή της νομικής βάσης δικαιολογείται από την Επιτροπή στην αιτιολογική της έκθεση ως εξής: "Η νομική βάση της οδηγίας 2000/75/ΕΚ είναι η δεύτερη περίπτωση του άρθρου 15 της οδηγίας 92/119/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1992, για τη θέσπιση γενικών κοινοτικών μέτρων καταπολέμησης ορισμένων ασθενειών των ζώων καθώς και ειδικών μέτρων για τη φυσαλιδώδη νόσο των χοίρων (η "βασική πράξη"), που προβλέπει ότι το Συμβούλιο μπορεί να θεσπίσει ειδικές διατάξεις σχετικά με τα μέτρα καταπολέμησης και εκρίζωσης για καθεμία από τις λοιπές ασθένειες του παραρτήματος Ι της εν λόγω οδηγίας, αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία βάσει πρότασης της Επιτροπής. Δεδομένου ότι η βασική πράξη που προβλέπει αυτήν τη νομική βάση εξακολουθεί να ισχύει, η νομιμότητα των εξουσιών του Συμβουλίου στην παρούσα πράξη δεν επηρεάζεται από την έναρξη ισχύος της συνθήκης της Λισαβόνας και οι εξουσίες αυτές εξακολουθούν να ανήκουν αποκλειστικά στο Συμβούλιο." (η έμφαση του συντάκτη). Παρόμοια διατύπωση χρησιμοποιήθηκε σε επιστολή του Γενικού Διευθυντή της ΓΔ SANCO προς τον πρόεδρο της επιτροπής AGRI στις 15 Νοεμβρίου 2010. "Τη νομική βάση της οδηγίας 2000/75/ΕΚ του Συμβουλίου σχετικά με μέτρα καταπολέμησης και εξάλειψης του καταρροϊκού πυρετού του προβάτου αποτελεί η οδηγία 92/119/ΕΟΚ του Συμβουλίου η οποία ορίζει ότι το Συμβούλιο μπορεί να θεσπίσει ειδικές διατάξεις σχετικά με τη λήψη μέτρων καταπολέμησης και εξάλειψης ορισμένων ασθενειών των ζώων, μεταξύ των οποίων και ο καταρροϊκός πυρετός του προβάτου, αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία βάσει πρότασης της Επιτροπής. Δεδομένου ότι η βασική πράξη που προβλέπει αυτήν τη νομική βάση εξακολουθεί να ισχύει, η νομιμότητα των εξουσιών του Συμβουλίου στην παρούσα πράξη δεν επηρεάζεται από την έναρξη ισχύος της συνθήκης της Λισαβόνας. Για το λόγο αυτό, η πρόταση της Επιτροπής απευθύνεται αποκλειστικά στο Συμβούλιο".

ΙΙΙ. Η άποψη του Δικαστηρίου

Ορισμένες αρχές απορρέουν από τη νομολογία του Δικαστηρίου. Πρώτον, όσον αφορά τις συνέπειες της νομικής βάσης για την ουσιαστική αρμοδιότητα και τη διαδικασία, η επιλογή της νομικής βάσης έχει θεσμική σημασία

Γνώμη 2/00, Πρωτόκολλο της Καρθαγένης, Συλλογή 2001, σ. I-9713, παρ. 5· Υπόθεση C-370/07 Επιτροπή κατά Συμβουλίου, παράγραφοι 46-49· Γνώμη 1/08, Γενική Συμφωνία σχετικά με το εμπόριο υπηρεσιών, Συλλογή 2009, σ. I-11129, παρ. 110.

Στην απόφαση της 6ης Μαΐου 2008 στην υπόθεση C-133/06, το Δικαστήριο αποφάνθηκε κατά της χρησιμοποίησης μιας δευτερεύουσας νομικής βάσης από τα όργανα της ΕΕ με τα ακόλουθα επιχειρήματα:

"56.  Η αναγνώριση της ευχέρειας ενός οργάνου να δημιουργεί παράγωγα κανονιστικά θεμέλια που συμβάλλουν στην επιβάρυνση ή την απλούστευση των κανόνων έγκρισης μιας πράξης, θα σήμαινε την απόδοση στην πράξη αυτή μιας νομοθετικής εξουσίας που υπερβαίνει τα προβλεπόμενα από τη Συνθήκη.

57.   Τούτο θα σήμαινε επίσης ότι η πράξη θα μπορούσε να πλήξει την αρχή της θεσμικής ισορροπίας που συνεπάγεται ότι το κάθε όργανο ασκεί τις αρμοδιότητές του σε πλαίσιο του σεβασμού εκείνων των άλλων θεσμικών οργάνων (Υπόθεση C 70/88 Κοινοβούλιο κατά Συμβουλίου [1990] σ. I 2041, παράγραφος 22)."

Από την απόφαση του Δικαστηρίου προκύπτει ότι ο ενωσιακός νομοθέτης μπορεί να εγκρίνει μια νομοθετική πράξη μόνο σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται από τη Συνθήκη και δεν μπορεί να θεσπίσει αυτόνομα μια πρόσθετη νομική βάση και πρόσθετες διαδικασίες για την έγκριση μιας πράξης.

IV. Σκοπός και περιεχόμενο των προτεινόμενων μέτρων

Με την πρόταση επιδιώκεται η τροποποίηση της οδηγίας 2000/75/ΕΚ του Συμβουλίου της 20ής Νοεμβρίου 2000 για τη θέσπιση ειδικών μέτρων για τον έλεγχο και την εξάλειψη του καταρροϊκού πυρετού των προβάτων

ΕΕ αριθ. L 327 της 22.12.2000, σ. 74

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η επιλογή της νομικής βάσης μιας πράξης δεν βασίζεται στην άποψη του σχετικού οργάνου όσον αφορά τον επιδιωκόμενο σκοπό αλλά πρέπει "να βασίζεται σε αντικειμενικούς παράγοντες επιδεκτικούς δικαστικού ελέγχου"

Υπόθεση 45/86, Επιτροπή κατά Συμβουλίου, Συλλογή 1987, σ. 1493, παρ. 11.

Στόχο της πρότασης αποτελεί η θέσπιση πρόσθετων δυνατοτήτων εμβολιασμού κατά του καταρροϊκού πυρετού του προβάτου και η "μείωση της επιβάρυνσης που προκαλεί η νόσος αυτή στο γεωργικό τομέα" (αιτιολογική σκέψη 5 της πρότασης). Η πρόταση αφορά συνεπώς τη γεωργική πολιτική και πρέπει να βασίζεται στο άρθρο 43 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ.

V. Συμπέρασμα

Υποστηρίζεται ότι το άρθρο 15 της οδηγίας 92/119/ΕΟΚ δεν αποτελεί κατάλληλη νομική βάση για την έγκριση της πρότασης, η οποία θα πρέπει, αντιθέτως, να βασίζεται στο άρθρο 43 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ.

Κατά τη συνεδρίασή της στις 28 Φεβρουαρίου 2011 η Επιτροπή Νομικών Θεμάτων αποφάσισε συνεπώς ομόφωνα

Ήταν παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία: Klaus-Heiner Lehne (πρόεδρος), Raffaele Baldassarre (αντιπρόεδρος), Evelyn Regner (αντιπρόεδρος), Sebastian Valentin Bodu (αντιπρόεδρος), Piotr Borys, Françoise Castex, Sergio Gaetano Cofferati, Christian Engström, Eva Lichtenberger, Toine Manders, Antonio Masip Hidalgo, Alajos Mészáros, Bernhard Rapkay, Francesco Enrico Speroni, Alexandra Thein, Cecilia Wikström, Zbigniew Ziobro και Tadeusz Zwiefka.

Μετά τιμής,

Klaus-Heiner Lehne