Pan Paolo De Castro

Przewodniczący

Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi

BRUKSELA

Dotyczy:          Opinii w sprawie podstawy prawnej wniosku dotyczącego dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2000/75/WE w zakresie szczepień przeciw chorobie niebieskiego języka (COM(2010) 666 – C7-0032/2011 – 2010/0326(COD))

Szanowny Panie Przewodniczący!

W piśmie z dnia 10 lutego 2011 r. zwrócił się Pan do Komisji Prawnej, zgodnie z art. 37 ust. 2, o wydanie opinii w sprawie przewidywanej zmiany podstawy prawnej powyższego wniosku Komisji, tj. zmiany podstawy prawnej z art. 15 dyrektywy Rady 92/119/EWG na art. 43 ust. 2 TFUE.

Komisja rozpatrzyła powyższe pytanie na posiedzeniu w dniu 28 lutego 2011 r.

Wprowadzenie

Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2000/75/WE w zakresie szczepień przeciw chorobie niebieskiego języka został przedstawiony Radzie przez Komisję w dniu 15 listopada 2010 r. W dniu 18 listopada 2010 r. przewodniczący komisji AGRI zwrócił się o opinię Wydziału Prawnego Parlamentu na temat ważności podstawy prawnej wniosku. Wydział Prawny odpowiedział w dniu 25 listopada. Następnie dnia 8 grudnia 2010 r. przewodniczący komisji AGRI wyraził w piśmie do Komisji i Rady poważne wątpliwości odnośnie do procedury przyjęcia wniosku. Zwrócił się również do Komisji o wycofanie wniosku, a Radę wezwał do nieprzyjmowania go, w oczekiwaniu na złożenie przez Komisję nowego wniosku. Zaproponowano, by podstawę nowego wniosku stanowił art. 43 ust. 2 TFUE. W piśmie podkreślono, że Komisja przyjęła wtórną podstawę prawną, która „wydaje się być niezgodna z prawem w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości (w szczególności jego orzeczenia z dnia 6 maja 2008 r. w sprawie C-133/06)” i stwierdzono ponadto, że „zgodnie z traktatem lizbońskim rolę ustawodawcy pełnią teraz wspólnie Parlament i Rada oraz że, po uchyleniu art. 202 WE, Radzie nie przysługują już wyłączne uprawnienia ustawodawcze. W odniesieniu do aktów ustawodawczych w dziedzinie rolnictwa, na mocy art. 43 ust. 2 TFUE do ich przyjęcia ma zastosowanie zwykła procedura ustawodawcza.”

Wniosek ten został omówiony w dniu 2 grudnia 2010 r. przez grupę roboczą Rady złożoną z głównych ekspertów w dziedzinie weterynarii. Podczas tego posiedzenia Służba Prawna Rady zaleciła delegacjom, by odrzuciły zastosowanie wtórnej podstawy prawnej do wniosku i zaznaczyła, że wniosek ten powinien być jej zdaniem oparty na art. 43 ust. 2 TFUE.

W związku z tym Rada postanowiła nie zastosować podstawy prawnej proponowanej przez Komisję. Komisja wyjaśniła, że nie należy spodziewać się odrzucenia wniosku i jego zastąpienia wnioskiem opartym na art. 43 ust. 2 TFUE, bo uniemożliwi to Parlamentowi i Radzie jego przyjęcie na czas, przed okresem szczepień w 2011 r.

Mając na uwadze naglący charakter wniosku, w piśmie z dnia 26 stycznia 2011 r. skierowanym do przewodniczącego Parlamentu Europejskiego Rada przekazała wniosek Parlamentowi i zaproponowała, by współustawodawcy zmienili podstawę prawną na art. 43 ust. 2 TFUE. Rada zwróciła się również do Parlamentu o przyjęcie na tej podstawie stanowiska w sprawie wniosku Komisji w ramach zwykłej procedury ustawodawczej. Przedstawiciel Komisji wyraźnie stwierdził, że Komisja nie będzie przeciwna takiemu podejściu.

Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi zamierza, jako komisja przedmiotowo właściwa, zmienić podstawę prawną wniosku zgodnie z propozycją Rady.

I. Proponowane podstawy prawne

Wniosek Komisji jest oparty na art. 15 dyrektywy Rady 92/119/EWG z dnia 17 grudnia 1992 r. wprowadzającej ogólne wspólnotowe środki zwalczania niektórych chorób zwierząt i szczególne środki odnoszące się do choroby pęcherzykowej świń

Dz.U. L 62 z 15.3.1993, s. 69.

„Artykuł 15

Na zasadzie odstępstwa od przepisów ogólnych ustanowionych w niniejszej dyrektywie, przepisy szczególne odnoszące się do środków kontroli i zwalczania danej choroby:

– są, w przypadku choroby pęcherzykowej świń, podane w załączniku II odnoszącym się do choroby pęcherzykowej świń,

– są, dla każdej z innych chorób wymienionych w załączniku I, przyjmowane przez Radę stanowiącą większością kwalifikowaną na wniosek Komisji.”

Załącznik I nosi tytuł: „Wykaz chorób do obowiązkowego zgłoszenia” i wymienia chorobę niebieskiego języka.

Podstawą prawną proponowaną przez Radę i komisję AGRI jest art. 43 ust. 2 TFUE, który brzmi następująco: „2. „Parlament Europejski i Rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą prawodawczą i po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Społecznym, ustanawiają wspólną organizację rynków rolnych przewidzianą w artykule 40 ustęp 1, jak również inne przepisy niezbędne dla osiągnięcia celów wspólnej polityki rolnej i rybołówstwa.” (podkreślenie dodane)

II. Podstawa prawna wybrana przez Komisję

Podstawą prawną proponowaną przez Komisję jest art. 15 dyrektywy Rady 92/119/EWG, tzw. wtórna podstawa prawna. Komisja następująco uzasadnia wybór tej podstawy prawnej w uzasadnieniu: „Podstawą prawną dyrektywy 2000/75/WE jest art. 15 tiret drugie dyrektywy Rady 92/119/EWG z dnia 17 grudnia 1992 r. wprowadzającej ogólne wspólnotowe środki zwalczania niektórych chorób zwierząt i szczególne środki odnoszące się do choroby pęcherzykowej świń („akt podstawowy”), w którym przewiduje się, że Rada, stanowiąc kwalifikowaną większością głosów na wniosek Komisji, może przyjąć szczegółowe przepisy związane ze środkami kontroli i zwalczania wszelkich chorób zwierzęcych wymienionych w załączniku I do dyrektywy. Ponieważ nadal obowiązuje akt podstawowy stanowiący podstawę prawną, na legalność uprawnień nadanych Radzie tym aktem wpływu nie ma wejście w życie traktatu lizbońskiego, a zatem uprawnienia te pozostają w wyłącznej gestii Rady.” (podkreślenie dodane). Takiego samego sformułowania użyto w piśmie dyrektora generalnego DG SANCO do przewodniczącego komisji AGRI z dnia 15 listopada 2010 r.: „Podstawa prawna dyrektywy 2000/75/WE dotyczącej kontroli i zwalczania choroby niebieskiego języka jest zawarta w dyrektywie Rady 92/119/EWG, w której przewiduje się, że Rada, stanowiąc kwalifikowaną większością głosów na wniosek Komisji, może przyjąć szczegółowe przepisy związane ze środkami kontroli i zwalczania szeregu chorób zwierzęcych, w tym choroby niebieskiego języka. Ponieważ nadal obowiązuje akt podstawowy stanowiący podstawę prawną, wejście w życie traktatu lizbońskiego nie ma wpływu na legalność uprawnień przyznanych Radzie na mocy tego aktu. Z tego względu wniosek Komisji jest przedkładany wyłącznie Radzie.”

III. Stanowisko Trybunału Sprawiedliwości

Szereg zasad ma swoje źródło w orzecznictwie Trybunału. Po pierwsze, z uwagi na skutki podstawy prawnej dla właściwości i procedury, wybór właściwej podstawy prawnej ma zasadnicze znaczenie

Opinia w sprawie 2/00 Carthagena Protocol, Zb.orz. I-9713 pkt 5; Sprawa C-370/91 Komisja przeciwko Radzie, pkt 46-49; Opinia 1/08 General Agreement on Trade in Services, [2009] Zb.orz. I-11129 pkt 110.

W orzeczeniu z dnia 6 maja 2008 r. w sprawie C-133/06 Trybunał Sprawiedliwości opowiedział się przeciwko stosowaniu przez instytucje UE wtórnej podstawy prawnej, stwierdzając, co następuje:

„56. Uznanie, że instytucja ma możliwość wprowadzania wtórnych podstaw prawnych – niezależnie od tego, czy zmierzałyby one do usztywnienia, czy też złagodzenia trybu wydawania aktu – oznaczałoby przyznanie jej uprawnień prawodawczych wykraczających poza to, co przewiduje traktat.

57.  Prowadziłoby to również do zezwolenia jej na naruszenie zasady równowagi instytucjonalnej, która oznacza, że każda instytucja wykonuje swoje kompetencje z poszanowaniem kompetencji pozostałych instytucji (sprawa C-70/88 Parlament przeciwko Radzie [1990] Zb.orz. I-2041 pkt 22).”

Z orzeczenia Trybunału wynika, że ustawodawca UE może jedynie przyjąć akt ustawodawczy, działając zgodnie z procedurami przewidzianymi w traktacie i nie może ustanowić swojej własnej dodatkowej podstawy prawnej i procedur przyjęcia aktu.

IV. Cel i treść proponowanych środków

Wniosek ma na celu zmianę dyrektywy 2000/75/WE z dnia 20 listopada 2000 r. ustanawiającej przepisy szczególne dotyczące kontroli i zwalczania choroby niebieskiego języka

Dz.U. L 327 z 22.12.2000, s. 74.

Należy zauważyć, że wybór podstawy prawnej aktu nie wynika z przekonania danej instytucji o zamierzonym celu, ale musi „opierać się na obiektywnych czynnikach, które mogą zostać poddane kontroli sądowej

Sprawa C-45/86 Komisja przeciwko Radzie, [1987] Zb.orz., s. 1493 pkt 11.

Celem wniosku jest wprowadzenie możliwości dodatkowego szczepienia przeciwko chorobie niebieskiego języka i „ograniczenie obciążenia sektora rolnego powodowanego tą chorobą” (punkt 5 preambuły wniosku). Dotyczy on zatem polityki rolnej i powinien być oparty na art. 43 ust. 2 TFUE.

V. Wniosek

Uznano, że art. 15 dyrektywy 92/119/EWG nie jest ważną podstawą prawną przyjęcia wniosku, który powinien opierać się raczej na art. 43 ust. 2 TFUE.

Na posiedzeniu w dniu 28 lutego 2011 r. Komisja Prawna postanowiła jednogłośnie

W głosowaniu końcowym uczestniczyli: Klaus-Heiner Lehne (przewodniczący), Raffaele Baldassarre (wiceprzewodniczący), Evelyn Regner (wiceprzewodnicząca), Sebastian Valentin Bodu (wiceprzewodniczący), Piotr Borys, Françoise Castex, Sergio Gaetano Cofferati, Christian Engström, Eva Lichtenberger, Toine Manders, Antonio Masip Hidalgo, Alajos Mészáros, Bernhard Rapkay, Francesco Enrico Speroni, Alexandra Thein, Cecilia Wikström, Zbigniew Ziobro, Tadeusz Zwiefka.

Z wyrazami szacunku

Klaus-Heiner Lehne