Zittingsdocument
17.7.2017
***I
VERSLAG
over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr. 230/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede
( COM(2016)0447 – C8-0264/2016 – 2016/0207(COD) )
Commissie buitenlandse zaken
Rapporteur: Arnaud Danjean
PR_COD_1amCom
Verklaring van de gebruikte tekens |
* Raadplegingsprocedure *** Goedkeuringsprocedure ***I Gewone wetgevingsprocedure (eerste lezing) ***II Gewone wetgevingsprocedure (tweede lezing) ***III Gewone wetgevingsprocedure (derde lezing)
(De aangeduide procedure is gebaseerd op de in de ontwerptekst voorgestelde rechtsgrond.)
|
Amendementen op een ontwerphandeling |
Amendementen van het Parlement in twee kolommen
Geschrapte tekstdelen worden in de linkerkolom in vet cursief aangegeven. Vervangen tekstdelen worden in beide kolommen in vet cursief aangegeven. Nieuwe tekst wordt in de rechterkolom in vet cursief aangegeven.
In de eerste en tweede regel van de koptekst boven elk amendement wordt verwezen naar het tekstdeel in kwestie van de ontwerphandeling. Indien een amendement betrekking heeft op een bestaande handeling, waarop in de ontwerphandeling wijzigingen worden voorgesteld, bevat de koptekst bovendien een derde en vierde regel, die verwijzen naar de bestaande handeling respectievelijk naar de bepaling in kwestie.
Amendementen van het Parlement in de vorm van een geconsolideerde tekst
Nieuwe tekstdelen worden in vet cursief aangegeven. Geschrapte tekstdelen worden aangegeven met het symbool ▌of worden doorgestreept. Waar tekstdelen vervangen worden, wordt de nieuwe tekst in vet cursief aangegeven, terwijl de vervangen tekst wordt geschrapt of doorgestreept. Bij wijze van uitzondering worden zuiver technische wijzigingen die de diensten aanbrengen met het oog op de opstelling van de definitieve tekst, niet gemarkeerd.
|
INHOUD
Blz.
ONTWERPWETGEVINGSRESOLUTIE VAN HET EUROPEES PARLEMENT 5
MOTIVERING 8
MINDERHEIDSSTANDPUNT 12
ADVIES VAN DE COMMISSIE JURIDISCHE ZAKEN INZAKE DE RECHTSGRONDSLAG 13
ADVIES van de Commissie ontwikkelingssamenwerking 25
PROCEDURE VAN DE TEN PRINCIPALE BEVOEGDE COMMISSIE 43
HOOFDELIJKE EINDSTEMMING IN DE TEN PRINCIPALE BEVOEGDE COMMISSIE 44
ONTWERPWETGEVINGSRESOLUTIE VAN HET EUROPEES PARLEMENT
over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr. 230/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede
( COM(2016)0447 – C8-0264/2016 – 2016/0207(COD) )
(Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing)
Het Europees Parlement,
– gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2016)0447 ),
– gezien artikel 294, lid 2, en de artikelen 209, lid 1, en 212, lid 2 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0264/2016),
– gezien het advies van de Commissie juridische zaken inzake de voorgestelde rechtsgrond,
– gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,
– gezien de artikelen 59 en 39 van zijn Reglement,
– gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en het advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking ( A8-0261/2017 ),
1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast;
2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen;
3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen.
Amendement 1
Voorstel voor een verordening
Overweging 6 bis (nieuw)
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
| (6 bis) Er moet nauwlettend worden toegezien op het gebruik van dit instrument en er moet regelmatig informatie worden verstrekt aan het Europees Parlement over de activiteiten die worden gefinancierd overeenkomstig de bepalingen van deze verordening. Er dient te worden opgemerkt dat de duur van dit instrument strikt beperkt is tot het einde van het huidige meerjarig financieel kader, waarna de Commissie een volwaardige interdisciplinaire evaluatie moet uitvoeren van de acties die werden gefinancierd in overeenstemming met de in het kader van deze verordening vastgestelde bepalingen inzake capaciteitsopbouw voor veiligheid en ontwikkeling (capacity building in support of security and development - ‘CBSD’), en van de toepasselijke instrumenten die door de lidstaten worden gebruikt voor de financiering van CBSD. Bij deze evaluatie moet de samenhang worden geëvalueerd van door de Unie en de lidstaten gefinancierde CBSD-acties met de mondiale EU-strategie en de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling van de VN. Alle toekomstige instrumenten die worden gecreëerd om de verwevenheid van veiligheid en ontwikkeling aan te pakken, moeten op de conclusies van deze evaluatie worden gebaseerd, mogen alleen worden ondernomen na een brede openbare raadpleging van belanghebbenden en moeten de civiele samenwerking tussen de Unie, lokale en regionale openbare of intergouvernementele structuren en ngo's vergemakkelijken teneinde steun te bieden aan derde landen. |
Amendement 2
Voorstel voor een verordening
Artikel 1 bis (nieuw)
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
| Artikel 1 bis |
| Steun die binnen artikel 3 bis valt, wordt gefinancierd door middel van herschikking binnen rubriek IV van de algemene begroting van de Unie van het meerjarig financieel kader 2014-2020 zonder extra middelen in te zetten. Bij een dergelijke herschikking wordt het gebruik van kredieten toegekend aan maatregelen in het kader van Verordening (EU) nr. 233/2014 van het Europees Parlement en de Raad uitgesloten1bis. |
| __________________ |
| 1 bis Verordening (EU) nr. 233/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking voor de periode 2014-2020. |
MOTIVERING
De Europese Commissie heeft op 5 juli 2016 een wetgevingsvoorstel gepubliceerd om de capaciteitsopbouw op het gebied van veiligheid en defensie in de partnerlanden te ondersteunen. Doel is de Unie in staat te stellen uit haar eigen begroting opleidingsacties te financieren, alsmede de levering van niet-dodelijke uitrustingen aan de veiligheidstroepen van derde landen. Deze steun van de Unie voor haar partners zou de efficiëntie van de opleidingsacties van de Unie duurzaam ondersteunen, en de ontwikkeling van de rechtsstaat.
Het initiatief van de Commissie is erop gericht om het verband tussen veiligheid en ontwikkeling te versterken, dat in 2003 is aangebracht in de Europese veiligheidsstrategie[1] ("veiligheid is een noodzakelijke voorwaarde voor ontwikkeling") en dat sedertdien in alle strategische documenten, mondiale of thematische, expliciet is herhaald[2].
Overeengekomen wordt dat het verband tussen veiligheid en ontwikkeling een beginsel is dat ten grondslag ligt aan de geïntegreerde benadering van de Unie ten aanzien van externe crises en conflicten. Aangezien het ontwikkelingsbeleid beoogt armoede terug te dringen en uiteindelijk uit te bannen ("zonder ontwikkeling en zonder uitroeiing van de armoede, komt er geen duurzame vrede"), lijkt capaciteitsopbouw in de veiligheidssector duidelijk een essentiële bijdrage aan de doelstellingen van duurzame ontwikkeling.
Het Parlement heeft zich altijd aangesloten bij dit standpunt. In zijn verslag over de alomvattende aanpak van de Unie[3], is het in het bijzonder tevreden over de nadruk die wordt gelegd op "het verband tussen veiligheid en ontwikkeling, dat een belangrijk onderliggend beginsel moet zijn bij de toepassing van een alomvattende aanpak van de EU".
Er dient tevens op te worden gewezen dat ook in de toekomst zal worden vastgehouden aan het verband tussen veiligheid en ontwikkeling dat duidelijk zal worden bevestigd in de "Europese consensus over ontwikkeling", die momenteel wordt herzien.
Met dit voorstel kan de coherentie van de actie van de Europese Unie worden versterkt.
De doelstellingen van de mondiale strategie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Unie, die in juni 2016 door de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid is gepresenteerd, kunnen hierdoor worden uitgevoerd. In prioriteit nr. 4 "Van visie naar actie", wordt benadrukt dat de capaciteit van de partnerlanden om externe crises te kunnen beheersen, moet worden opgebouwd.
Hieraan wordt eveneens herinnerd in de resolutie van het Parlement over vredesondersteunende operaties[4]: "Het Parlement is ingenomen met de gezamenlijke mededeling inzake capaciteitsopbouw en dringt evenals de Raad aan op de spoedige tenuitvoerlegging ervan".
Deze tekst sluit aan bij de verlenging van de gezamenlijke mededeling van april 2015[5], waarin de lacunes van de Europese Unie in de capaciteitsopbouw van haar partnerlanden worden vermeld, alsmede in de hervorming van de veiligheidssector (RSS). De Unie gaat momenteel over tot een evaluatie van de behoeften van kwetsbare landen, met name in Afrika, en het instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede (IcSP) financiert nu reeds acties in het kader van de RSS.
Met dit voorstel houdt de Unie zich aan haar internationale afspraken op het gebied van ontwikkeling. Het houdt rekening met de herziene OESO-DAC-richtsnoeren voor de verslaglegging over officiële ontwikkelingshulp (ODA) met betrekking tot vrede en veiligheid waardoor het toepassingsgebied van de ODA-regels wordt uitgebreid tot de veiligheidssector, alsmede met de goedkeuring van Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de VN en de daarbij behorende duurzameontwikkelingsdoelstelling (SDG) 16 over "vrede en veiligheid", waarin wordt benadrukt dat nationale instellingen die zijn belast met de veiligheid in kwetsbare landen en conflictlanden moeten worden ondersteund.
Dit voorstel voorziet in een dringende behoefte en voldoet aan de verwachting van de actoren ter plaatse. Sinds meer dan drie jaar worden er politieke impulsen gegevens, zonder dat ze echt worden vertaald in de tenuitvoerlegging van concrete maatregelen. In december 2013 pleitte de Europese Raad al voor een programma "Train and equip", dat later het CBSD-initiatief werd ("Capacity Building and Security Development"). In december 2016 werd er in de Conclusies van de Europese Raad op aangedrongen dat het wetgevingsvoorstel van de Europese Commissie uiterlijk medio 2017 wordt aangenomen.
Deze wetgevingstekst neemt de vorm aan van een wijziging van Verordening (EU) nr. 230/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede. De herziening van het IcSP blijft dus beperkt tot de toevoeging van een nieuw element om de huidige lacunes te dichten, waardoor het instrument kan worden gebruikt voor steun aan alle veiligheidsactoren (waaronder militaire), met name voor het verstrekken van opleiding en uitrusting voor dringende behoeften op korte en middellange termijn in verband met duurzame ontwikkeling.
De snelle invoering van het CBSD-initiatief in de partnerlanden zou dus een bestaand instrument aanvullen en voltooien.
De Europese Unie beschikt reeds over meerdere instrumenten om civiele veiligheidstroepen (politie en justitie) te kunnen ondersteunen door materiaal (voertuigen, radio's, enz.) te financieren.
Zij is echter niet in staat militaire troepen te ondersteunen, terwijl in sommige gevallen alleen gewapende troepen in staat zijn een bepaalde regio te stabiliseren, door deel te nemen aan het herstel van de veiligheid van de bevolking, het openbaar bestuur en basisdiensten.
De Unie ontbeert dus een financieel instrument dat snel en efficiënt kan worden geactiveerd om haar partnerlanden direct te steunen op het gebied van veiligheid wanneer dat nodig is. Het is uiterst moeilijk om op middellange en lange termijn duurzame positieve resultaten te boeken in termen van opleiding en advies voor legers van derde landen als er geen capaciteit is om gebruik te maken van de nuttige en gecoördineerde inspanningen van programma's voor de levering van uitrustingen.
Deze bijstand, die dringend noodzakelijk is, en die nu door de Commissie wordt voorgesteld, zou in de lacunes kunnen voorzien van een reeds bestaand instrument, nl. tussen programma's die gericht zijn op versterking van de 'civiele' veiligheidstroepen en andere ontwikkelingsprogramma's, tussen de opleiding die kan worden gegeven door Europese elementen en het gebrek aan uitrusting van lokale troepen. De Europese Unie moet de veiligheidstroepen van partnerlanden die zij in het kader van haar missies opleidt, kunnen voorzien van uitrusting.
Bij wijze van voorbeeld: met Europese ondersteuning zou de medische infrastructuur van het garnizoen in Mali, waar de Europese Unie al aanwezig is met haar militaire missie EUTM Mali, gefinancierd moeten kunnen worden. Het zou gaan om verbetering van de bestaande medische infrastructuur, een eerstehulppost, door deze op het niveau van aanvaardbare medische zorg te brengen. Deze eerstehulpposten moeten in staat zijn om de elementaire medische zorg te verlenen, met inbegrip van acties om het welzijn van moeder en kind te bevorderen en eerste hulp bij ongelukken te verlenen.
Met deelname aan de bouw van ziekenhuizen om gewonden te verzorgen zou de Unie voor een toegevoegde waarde zorgen, hetgeen zou bijdragen aan het welslagen van de Europese missie.
Het feit dat hier nu geen financiële middelen voor zijn doet afbreuk aan de geloofwaardigheid van het externe beleid van de Unie, terwijl andere actoren, zoals China, Rusland of Turkije die hun hulp niet, zoals de Unie, afhankelijk maken van de beginselen van goed bestuur, hun acties versterken, met name op militair gebied in Afrikaanse landen.
De Commissie overweegt verschillende mogelijkheden om dergelijke initiatieven te financieren. In haar effectbeoordeling[6]concludeert de Commissie dat een herziening van het IcSP in eerste instantie de meest geschikte optie zou zijn en de meest efficiënte op het gebied van capaciteitsopbouw ter ondersteuning van veiligheid en ontwikkeling. Met dit zeer flexibele instrument zou een breed scala van acties kunnen worden gefinancierd, zonder geografische beperking.
Met de aanvankelijke, bescheiden financiering van 100 miljoen euro zouden de lopende acties kunnen worden aangevuld, hetgeen zeer gunstige consequenties zou hebben voor de veiligheid, de ontwikkeling en de economie. In dit stadium worden geen gevolgen verwacht voor de nationale begrotingen van de lidstaten, zelfs niet als meer middelen nodig mochten zijn vanwege mondiale veiligheidseisen, alsmede activiteiten die verband houden met de RSS.
De follow-up van dit initiatief zal worden behandeld in het kader van besprekingen over het meerjarig financieel kader (MFK) voor de periode na 2020 en de tussentijdse evaluatie van de externe financieringsinstrumenten van de Unie (december 2017).
Het juridische kader van het wetgevingsvoorstel is duidelijk, nauw omschreven waardoor er niets uit de hand kan lopen.
Er zijn waarborgen ingebouwd om ervoor te zorgen dat het Reglement zorgvuldig wordt gehanteerd:
• Steun voor militaire actoren in derde landen zou alleen bij wijze van uitzondering mogelijk zijn, in specifieke partnerlanden, in duidelijk omschreven situaties waar militaire capaciteitsopbouw een ontwikkelingsdoel dient.
• De voorwaarden waaronder deze financiële hulp kan worden verleend zijn strikt: de hulp moet gerechtvaardigd worden door de situatie in het betrokken land en een akkoord tussen het derde land en de Unie.
• Voor de bijstand zelf gelden zeer nauw omschreven restricties: de bijstand mag niet worden verleend voor terugkerende militaire uitgaven (salarissen, pensioenen), mag ook niet worden aangewend voor de aanschaf van dodelijk materiaal, zoals de aankoop van wapens of munitie, en niet voor specifieke gevechtstrainingen.
Tenslotte is het van essentieel belang dat er bijzondere aandacht wordt verleend aan een goede toewijzing van de middelen.
Anderzijds moet het door het Europees Parlement gewijzigde Reglement volledig in overeenstemming zijn met de juridische eisen van de Verdragen. Financiering van de capaciteitsopbouw in de veiligheidssector op basis van de artikelen 209 en 212 VWEU (dat wil zeggen ontwikkelingssamenwerking enerzijds en economische, financiële en technische samenwerking anderzijds) is mogelijk wanneer dat noodzakelijk is, gezien de doelstellingen van de Unie op het gebied van ontwikkelingssamenwerking.
Op grond van deze rechtsgrondslag kunnen alle ontwikkelingslanden, alsmede andere kwetsbare landen onder het toepassingsgebied vallen, als aan de voorwaarden wordt voldaan. Met dit instrument kunnen landen als Mali, de Centraal-Afrikaanse Republiek of Somalië, alsmede andere kwetsbare landen met reële problemen (bijv. Niger dat kampt met terroristische overloopeffecten uit Mali, Tsjaad en Kameroen) worden geholpen.
Met betrekking tot de programmering en de tenuitvoerlegging van de recentelijk gewijzigde bepalingen dient te worden benadrukt dat de huidige bepalingen van het reglement van het IcSP van 2014 worden geëerbiedigd. Het gaat om buitengewone steunmaatregelen en interim-responsprogramma's (artikel 7), thematische strategiedocumenten en meerjarige indicatieve programma's (artikel 8). Het gaat er tevens om de verplichting om de bijstand ten uitvoer te leggen in overeenstemming met het internationale recht, waaronder het internationaal humanitair recht, uit te breiden tot bijstand voor capaciteitsopbouw ten behoeve van veiligheid en ontwikkeling (artikel 10).
Met betrekking tot de rol van het Parlement is het zo dat de bepalingen die toepasselijk zijn op het IcSP eveneens van toepassing zijn op de gewijzigde bepalingen van het huidige reglement. Met betrekking tot de niet programmeerbare maatregelen wordt het Parlement met regelmatige informatieve nota's van de Commissie aan het Politiek en Veiligheidscomité op de hoogte gehouden. Met betrekking tot de programmeerbare maatregelen onderzoekt het Parlement ontwerp-uitvoeringshandelingen (strategiedocumenten en meerjarige indicatieve programma's, jaarlijkse actieprogramma's), alsmede strategische dialogen met de diensten van de Commissie en de EDEO voor elke meerjarige programmeringsperiode.
De rapporteur is van mening dat het voorstel van de Commissie slechts een eerste fase is van een ambitieuzer Europees beleid voor de capaciteitsopbouw van de Unie in de partnerlanden. Bijna een jaar na de publicatie van het voorstel door de Europese Commissie moet het Europees Parlement zijn verantwoordelijkheid nemen en snel zijn goedkeuring hechten aan deze tekst, een essentieel instrument om op den duur de stabiliteit in derde landen, de ontwikkeling van de rechtsstaat en de efficiëntie van het extern beleid van de Europese Unie te steunen.
MINDERHEIDSSTANDPUNT
ingediend overeenkomstig artikel 52 bis, lid 4, van het Reglement, ingediend door GUE/NGL-Fractie: Sabine Lösing, Miguel Urban Crespo, Javier Couso Permuy, Takis Hadjigeorgiou
In het verslag wordt het initiatief van de Commissie om het instrument dat bijdraagt tot stabiliteit en vrede uit te breiden tot de opbouw van militaire capaciteit, gesteund. Doel van dit verslag is de huidige financieringsregels van de EU-begroting, waarin activiteiten die gericht zijn op financiering van de defensiesector en militaire actoren in derde landen worden uitgesloten, te omzeilen.
Wij tekenen bezwaar aan tegen het verslag, omdat:
het gebruik van ontwikkelingshulp voor militaire doeleinden erin wordt gesteund;
erin wordt aangedrongen op financiering van capaciteitsopbouw van gewapende troepen;
erin wordt aangedrongen op betaling van materieel en opleiding van gewapende troepen in derde landen;
de defensie-industrie en aanverwante bedrijven, die zullen opbloeien met door de EU gefinancierde programma’s voor capaciteitsopbouw, erdoor worden gestimuleerd;
de verwevenheid van veiligheid en ontwikkeling erdoor wordt versterkt;
artikel 41, lid 2, VEU, dat het gebruik van de EU-begroting voor uitgaven die voortvloeien uit operaties die gevolgen hebben op militair of defensiegebied uitsluit, erdoor wordt geschonden.
Wij eisen:
dat het instrument dat bijdraagt tot stabiliteit enkel en alleen wordt ingezet voor civiel gebruik;
dat ontwikkelingshulp niet voor militaire doeleinden wordt gebruikt;
dat armoedebestrijding, conflictpreventie, non-proliferatie en ontwapening worden gesteund;
·dat er geen financiering uit de EU-begroting wordt aangewend voor militaire doeleinden en dat artikel 41, lid 2, VEU strikt wordt geïnterpreteerd.
ADVIES VAN DE COMMISSIE JURIDISCHE ZAKEN INZAKE DE RECHTSGRONDSLAG
Dhr. Elmar Brok
Voorzitter
Commissie buitenlandse zaken
BRUSSEL
Betreft: Advies over de rechtsgrondslag van het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr. 230/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede ( COM(2016)447 - 2016/0207(COD) )
Geachte voorzitter,
Tijdens de coördinatorenvergadering van 11 juli 2016 besloot de Commissie juridische zaken op eigen initiatief overeenkomstig artikel 39, lid 3, van het Reglement een onderzoek in te stellen naar de rechtsgrondslag van het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr. 230/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede ( COM(2016)447 ). Bij schrijven van 15 november 2016 verzocht ook de voorzitter van de Commissie ontwikkelingssamenwerking overeenkomstig artikel 39 van het Reglement de Commissie juridische zaken verzocht de rechtsgrondslag van hoger genoemd voorstel te verifiëren. Het voorstel is gebaseerd op artikel 209, lid 1, en artikel 212, lid 2, VWEU inzake de goedkeuring van respectievelijk maatregelen die nodig zijn voor de uitvoering van het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid en maatregelen voor economische, financiële en technische samenwerking met derde landen die geen ontwikkelingsland zijn.
De Commissie juridische zaken behandelde deze kwestie tijdens haar vergadering van 13 juli 2017.
I – Achtergrond
Verordening (EU) nr. 230/2014 (hierna "IcSP"genoemd)[7] voorziet in maatregelen van technische en financiële bijstand met het oog op crisispreventie en crisisrespons en om bij te dragen tot stabiliteits- en vredesopbouw. De voorgestelde amendementen op het IcSP hebben tot doel een nieuwe soort van Uniebijstand in het leven te roepen die specifiek bedoeld is voor de opbouw van capaciteit van de militaire actoren in derde landen wanneer zich uitzonderlijke omstandigheden voordoen. In het voorstel van de Commissie wordt uitgegaan van een mogelijk nauw verband tussen veiligheid en ontwikkeling, waarbij het ondersteunen van de partnerlanden bij de hervorming van hun veiligheidssystemen wordt bekeken in het kader van een breder hervormingsproces om een doeltreffende en verantwoordingsplichtige veiligheidssector op te bouwen ten behoeve van de staat en de individuele burgers, om zo bij te dragen aan de EU-doelstellingen met betrekking tot inclusieve en duurzame ontwikkeling en de rechtsstaat.
De koppeling tussen veiligheid en ontwikkeling is in de praktijk terug te vinden in Verordening 1717/2006 tot invoering van een stabiliteitsinstrument (hierna "IfS" genoemd)[8], de voorloper van het IcSP. Het IfS had tot doel maatregelen te nemen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking en op het gebied van financiële, economische en technische samenwerking met derde landen[9] en het toepassingsgebied ervan bestreek aanvankelijk ook militaire monitoring- en vredeshandhavingsmissies[10]. De desbetreffende bepaling – die later werd weggelaten tijdens de periode van onderhandelingen over de verordening tussen de Commissie, de Raad en het Parlement – was opgenomen in artikel 2 letter a) en luidt als volgt:
"militair toezicht, vredesmissies of vredesondersteunende missies (ook met een civiele component) door regionale en subregionale organisaties en andere coalities van staten die door de Verenigde Naties gesteund worden; maatregelen om de capaciteit van dergelijke organisaties en hun leden te vergroten, zodat zij dergelijke operaties kunnen plannen, uitvoeren en politiek controleren."
II - De relevante Verdragsbepalingen
In deel vijf van het voorstel van de Commissie, getiteld "Het extern optreden van de Unie", worden artikel 209, lid 1, VWEU juncto artikel 212, lid 1, VWEU als rechtsgrondslag gepresenteerd. Deze artikelen luiden als volgt:
Artikel 209 VWEU
(oud artikel 179 VEG)
1. Het Europees Parlement en de Raad stellen, volgens de gewone wetgevingsprocedure, de maatregelen vast die nodig zijn voor de uitvoering van het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid, die betrekking kunnen hebben op meerjarenprogramma's voor samenwerking met ontwikkelingslanden of op thematische programma's. [...]
Artikel 212 VWEU
(oud artikel 181 A VEG)
2. Het Europees Parlement en de Raad stellen, volgens de gewone wetgevingsprocedure, de voor de uitvoering van lid 1 nodige maatregelen vast. [...]
Lid 1 van artikel 212 VWEU luidt als volgt (onderstreping toegevoegd):
Artikel 212 VWEU
(oud artikel 181 A VEG)
1. Onverminderd de overige bepalingen van de Verdragen, met name de artikelen 208 tot en met 211, onderneemt de Unie activiteiten voor economische, financiële en technische samenwerking, met inbegrip van bijstand op met name financieel gebied, met derde landen die geen ontwikkelingsland zijn. Deze activiteiten zijn coherent met het ontwikkelingsbeleid van de Unie en vinden plaats in het kader van de beginselen en doelstellingen van haar externe optreden. De acties van de Unie en die van de lidstaten completeren en versterken elkaar.
In Artikel 208 VWEU worden de uitgangspunten voor het goedkeuren van maatregelen inzake ontwikkelingssamenwerking vastgesteld. Het artikel luidt als volgt (onderstreping toegevoegd):
Artikel 208 VWEU
(oud artikel 177 VEG)
1. Het beleid van de Unie op het gebied van ontwikkelingssamenwerking wordt gevoerd in het kader van de beginselen en doelstellingen van het externe optreden van de Unie. Het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid van de Unie en dat van de lidstaten completeren en versterken elkaar.
Hoofddoel van het beleid van de Unie op dit gebied is de armoede terug te dringen en uiteindelijk uit te bannen. De Unie houdt bij de uitvoering van beleid dat gevolgen kan hebben voor de ontwikkelingslanden rekening met de doelstellingen van de ontwikkelingssamenwerking."
Aangezien wordt verwezen naar de beginselen en de doelstellingen van het externe optreden van de Unie, dient te worden gekeken naar artikel 21 VWE (onderstreping toegevoegd):
Artikel 21 VEU
1. Het internationaal optreden van de Unie berust en is gericht op de wereldwijde verspreiding van de beginselen die aan de oprichting, de ontwikkeling en de uitbreiding van de Unie ten grondslag liggen: de democratie, de rechtsstaat, de universaliteit en de ondeelbaarheid van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, de eerbiediging van de menselijke waardigheid, de beginselen van gelijkheid en solidariteit en de naleving van de beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties en het internationaal recht. […]
2. De Unie bepaalt en voert een gemeenschappelijk beleid en optreden en beijvert zich voor een hoge mate van samenwerking op alle gebieden van de internationale betrekkingen, met de volgende doelstellingen:
(a) bescherming van haar waarden, fundamentele belangen, veiligheid, onafhankelijkheid en integriteit;
(b) consolidering en ondersteuning van de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en de beginselen van het internationaal recht;
(c) handhaving van de vrede, voorkoming van conflicten en versterking van de internationale veiligheid, overeenkomstig de doelstellingen en de beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties, de beginselen van de Slotakte van Helsinki en de doelstellingen van het Handvest van Parijs, met inbegrip van de doelstellingen betreffende de buitengrenzen;
(d) ondersteuning van de duurzame ontwikkeling van de ontwikkelingslanden op economisch, sociaal en milieugebied, met uitbanning van de armoede als voornaamste doel;
(e) stimulering van de integratie van alle landen in de wereldeconomie, onder meer door het geleidelijk wegwerken van belemmeringen voor de internationale handel;
(f) het leveren van een bijdrage tot het uitwerken van internationale maatregelen ter bescherming en verbetering van de kwaliteit van het milieu en het duurzaam beheer van de mondiale natuurlijke rijkdommen, teneinde duurzame ontwikkeling te waarborgen;
(g) het verlenen van hulp aan volkeren, landen en regio's die te kampen hebben met natuurrampen of door de mens veroorzaakte rampen; en
(h) het bevorderen van een internationaal bestel dat gebaseerd is op intensievere multilaterale samenwerking, en van goed mondiaal bestuur.
3. De Unie eerbiedigt de in de leden 1 en 2 bedoelde beginselen en streeft de in deze leden genoemde doelstellingen na bij de bepaling en de uitvoering van het externe optreden op de verschillende door deze titel en het vijfde deel van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie bestreken gebieden, alsmede van het overige beleid van de Unie wat de externe aspecten betreft.
De Unie ziet toe op de samenhang tussen de diverse onderdelen van haar externe optreden en tussen het externe optreden en het beleid van de Unie op andere terreinen. De Raad en de Commissie, hierin bijgestaan door de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, dragen zorg voor deze samenhang en werken daartoe samen.
Ook artikel 24, lid 1, wordt relevant geacht voor de analyse en vaststelling van de passende rechtsgrondslag. Het luidt als volgt (onderstreping toegevoegd):
Artikel 24 VEU
(oud artikel 11 VEU)
1. De bevoegdheid van de Unie met betrekking tot het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid bestrijkt alle gebieden van het buitenlands beleid en alle vraagstukken die verband houden met de veiligheid van de Unie, met inbegrip van de geleidelijke bepaling van een gemeenschappelijk defensiebeleid dat kan leiden tot een gemeenschappelijke defensie.
Het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid is aan specifieke regels en procedures onderworpen. Het wordt bepaald en uitgevoerd door de Europese Raad en door de Raad, die besluiten met eenparigheid van stemmen, tenzij in de Verdragen anders wordt bepaald. Wetgevingshandelingen kunnen in dezen niet worden aangenomen. Aan het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid wordt uitvoering gegeven door de Hoge Vertegenwoordiger van de Unie voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid en door de lidstaten, overeenkomstig de Verdragen. De specifieke rol van het Europees Parlement en van de Commissie op dit gebied wordt bepaald in de Verdragen. Het Hof van Justitie van de Europese Unie is niet bevoegd ten aanzien van deze bepalingen, met uitzondering van zijn bevoegdheid toezicht te houden op de naleving van artikel 40 van dit Verdrag en de wettigheid van bepaalde besluiten na te gaan, als bepaald in artikel 275, tweede alinea, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. [...]
Artikel 40 VWEU luidt als volgt:
Artikel 40 VEU
De uitvoering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid heeft geen gevolgen voor de toepassing van de procedures en de respectieve omvang van de bevoegdheden van de instellingen waarin de Verdragen voorzien voor de uitoefening van de in de artikelen 3 tot en met 6 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie bedoelde bevoegdheden van de Europese Unie.
Evenmin heeft de uitvoering van de in deze artikelen bedoelde beleidsonderdelen gevolgen voor de toepassing van de procedures en de respectieve omvang van de bevoegdheden van de instellingen waarin de Verdragen voorzien voor de uitoefening van de bevoegdheden van de Unie op grond van dit hoofdstuk.
III – De voorgestelde rechtsgrondslag
De Commissie heeft artikelen 209, lid 1, en 212, lid 2, VWEU voorgesteld als de passende rechtsgrondslag voor de wijziging van Verordening (EU) nr. 230/2014. Beide bepalingen zijn opgenomen in Titel III inzake "Samenwerking met derde landen en humanitaire hulp" binnen het kader van het extern optreden van de Unie, waarin de oude titels XX (artikelen 177-181 VEG) en XXI (artikel 181 bis VEG) van deel drie van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap zijn samengenomen, en ze stellen de Gemeenschap (nu Unie) in staat maatregelen te nemen inzake ontwikkelingssamenwerking zowel met ontwikkelingslanden (artikel 177-188 VEG) als met ontwikkelde landen (artikel 188 bis VEG).
De keuze van de juiste rechtsgrondslag is een steeds weer opduikend probleem in het gebied van het externe optreden van de EU, met name met betrekking tot de samenhang tussen het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid en het beleid inzake ontwikkelingssamenwerking en economische, financiële en technische samenwerking. Dit is te wijten aan de aanzienlijke juridische verschillen tussen de reeksen bepalingen die op deze gebieden van toepassing zijn, alsook aan de nauwe verwevenheid tussen het beleid dat de instellingen van de Unie in de praktijk hebben ontwikkeld. Met name de ontwikkelingssamenwerking en de economische, financiële en technische samenwerking worden uitgevoerd met het traditionele integratiemodel als uitgangspunt, waarbij het Europees Parlement actief deelneemt aan de besluitvorming volgens de gewone wetgevingsprocedure na een voorstel van de Commissie, een procedure die onder de bevoegdheid van het Hof van Justitie valt.[11] In het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid daarentegen worden de maatregelen voornamelijk met eenparigheid van stemmen goedgekeurd door de Raad, waarbij het Parlement alleen maar op de hoogte wordt gehouden en de bevoegdheid van het Hof van Justitie expliciet wordt uitgesloten.[12]
Het is tegen deze achtergrond dat de Commissie juridische zaken besloten heeft na te gaan wat de correcte rechtsgrondslag is voor de voorgestelde wijziging van Verordening nr. 230/2014. Moet de Unie de voorgestelde maatregel, die zowel betrekking heeft op ontwikkelingssamenwerking en economische, financiële en technische samenwerking als op veiligheids- en defensiebeleid, goedkeuren overeenkomstig de bepalingen van het ene gebied dan wel die van het andere gebied? Het antwoord op deze juridische vraag bepaalt niet alleen welke procedure moet worden gevolgd voor de goedkeuring van de voorgestelde maatregel, maar bepaalt ook de juridische kenmerken en implicaties van deze maatregel.
IV – De rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie betreffende de keuze van de rechtsgrondslag
Het Hof van Justitie beschouwt de keuze van de juiste rechtsgrondslag vanouds als een kwestie van constitutioneel belang, die een rol speelt als het gaat om de naleving van het beginsel van bevoegdheidstoedeling (artikel 5 VEU) en die bepalend is voor de aard en omvang van de bevoegdheid van de Unie.[13] Volgens vaste rechtspraak van het Hof van Justitie moet "de keuze van de rechtsgrondslag van een gemeenschapshandeling [...] berusten op objectieve gegevens die voor rechterlijke toetsing vatbaar zijn. Tot die gegevens behoren met name het doel en de inhoud van de handeling".[14] De keuze van een onjuiste rechtsgrondslag kan dan ook aanleiding vormen tot de nietigverklaring van de desbetreffende handeling. Zonder betekenis in dit verband zijn de wens van een instelling om intensiever deel te nemen aan de vaststelling van een bepaalde handeling, de context waarbinnen de handeling is vastgesteld, of het werk dat op het werkterrein waaronder de handeling valt, op een andere grond is verricht.[15]
Indien bij het onderzoek van de betrokken handeling blijkt dat zij een tweeledig doel heeft of dat er sprake is van twee componenten, waarvan er een kan worden gezien als hoofddoel of voornaamste component, terwijl het andere doel of de andere component slechts van ondergeschikt belang is, moet die handeling op één enkele rechtsgrondslag worden gebaseerd, namelijk die welke het hoofddoel of de voornaamste component vereist.[16] Indien een maatregel echter tegelijkertijd meerdere doelstellingen of componenten heeft die onverbrekelijk met elkaar verbonden zijn zonder dat de ene secundair en indirect is ten opzichte van de andere, moet deze handeling op de verschillende desbetreffende rechtsgrondslagen worden gebaseerd,[17] als de procedures die in de respectieve rechtsgronden zijn vastgesteld niet onverenigbaar zijn met het recht van het Europees Parlement en dat recht niet in het gedrang brengen.[18]
V – Doel en inhoud van de voorgestelde handeling
Het doel van dit voorstel, zoals uiteengezet door de Commissie in haar toelichting, is "de toevoeging van een nieuw artikel aan titel II van de genoemde verordening om de bijstand van de Unie in uitzonderlijke omstandigheden uit te breiden tot capaciteitsopbouw voor militaire actoren in partnerlanden, teneinde bij te dragen tot duurzame ontwikkeling, en met name de bewerkstelliging van vreedzame en inclusieve samenlevingen.".[19] Volgens de effectbeoordeling die het voorstel van de Commissie vergezelt, zijn de algemene doelstellingen van dit initiatief tweevoudig: enerzijds ervoor zorgen dat de EU-bijstand aan kwetsbare ontwikkelingslanden niet wordt ondermijnd door instabiliteit en conflicten, door alle veiligheidsactoren, ook militaire, in staat te stellen stabiliteit, vrede en recht te handhaven; anderzijds de ondersteuning van de duurzame ontwikkeling van de ontwikkelingslanden op economisch, sociaal en milieugebied, met uitbanning van de armoede als voornaamste doel.[20]
In dit verband wordt in overweging 3 gesteld dat steun voor de veiligheidssector, inclusief in uitzonderlijke omstandigheden voor militaire actoren, in derde landen waar conflictpreventie, crisisbeheer of stabilisatie moet plaatsvinden, essentieel is om een passend klimaat te scheppen voor de uitroeiing van armoede en voor ontwikkeling. Ook wordt benadrukt dat deze acties bedoeld zijn om te zorgen voor de bescherming van de burgerbevolking in gebieden die worden getroffen door een conflict, crisis of kwetsbaarheid, om bij te dragen tot goed bestuur en doeltreffende democratische controle alsook tot de naleving van de mensenrechten en de rechtsstaat. In overwegingen 2, 4 en 5 wordt nogmaals gewezen op de sterke band tussen veiligheid en duurzame ontwikkeling en daartoe wordt verwezen naar de Agenda 2010 voor duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties[21], naar de conclusies van de Europese Raad van 19 en 20 december 2013 en naar de gezamenlijke mededeling over "Capaciteitsopbouw voor veiligheid en ontwikkeling - De partners in staat stellen crises te voorkomen en te beheersen".[22]
Meer specifiek wordt in het voorstel bepaald dat de bijstand van de Unie aan actoren uit de veiligheidsdiensten ook militaire actoren kan betreffen in uitzonderlijke omstandigheden, in het kader van een breder hervormingsproces van de veiligheidssector en in overeenstemming met de overkoepelende doelstelling van duurzame ontwikkeling (nieuwe alinea bij artikel 1, lid 2). In artikel 3 bis wordt nogmaals gewezen op de doelstelling van het bijdragen aan duurzame ontwikkeling en het bewerkstelligen van stabiele, vreedzame en inclusieve samenlevingen door middel van de bijstand van de Unie in uitzonderlijke omstandigheden met het oog op de capaciteitsopbouw van militaire actoren in partnerlanden. Uit lid 2 blijkt dat de bijstand van de Unie voor dit doel de vorm moet aannemen van programma's voor capaciteitsopbouw ter ondersteuning van veiligheid en ontwikkeling, waaronder opleiding, begeleiding en advies, alsmede de levering van uitrusting, verbetering van de infrastructuur en levering van andere diensten. Deze vorm van bijstand moet worden gebruikt als een laatste redmiddel, wanneer een beroep op niet-militaire actoren niet voldoende waarborgen biedt voor het bewerkstelligen van stabiele, vreedzame en inclusieve samenlevingen. Dit zal het geval zijn wanneer er sprake is van een bedreiging voor het functioneren van statelijke instellingen en voor de bescherming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, of wanneer de statelijke instellingen niet langer het hoofd kunnen bieden aan deze ernstige bedreiging, en op voorwaarde dat het betrokken land en de internationale gemeenschap en/of de Europese Unie het erover eens zijn dat de strijdkrachten essentieel zijn voor stabiliteit, vrede en ontwikkeling, met name bij crises of in kwetsbare omstandigheden en situaties. In lid 4 wordt de werkingssfeer van de militaire bijstand verder beperkt door de bepaling dat deze niet mag worden gebruikt voor de financiering van periodieke defensie-uitgaven noch voor de aankoop van wapens en munitie of opleiding die uitsluitend is bedoeld om de gevechtscapaciteit van de strijdkrachten te vergroten. Tot slot wordt in lid 5 herhaald dat militaire bijstand gericht moet zijn op het bevorderen van de zeggenschap van het partnerlanden en op het ontwikkelen van de noodzakelijke elementen en goede praktijken voor de duurzaamheid op middellange en lange termijn, en dat ze de rechtsstaat en gevestigde beginselen van internationaal recht moet bevorderen.
Andere kleinere wijzigingen van artikelen 7, lid 1, 8, lid 1, en 10, lid 1, van het IcSP hebben tot doel een kruisverwijzing naar het nieuwe artikel 3 bis te introduceren. Tot slot wordt artikel 13, lid 1, gewijzigd om het budget voor de tenuitvoerlegging van de verordening met 100 000 000 EUR te verhogen.
VI - Analyse en vaststelling van de juiste rechtsgrondslag
De Commissie heeft artikel 209, lid 1, en artikel 212, lid 2, VWEU voorgesteld als de passende rechtsgrondslag voor de wijziging van Verordening (EU) nr. 230/2014. Volgens artikel 209, lid 1, VWEU kunnen de medewetgevers van de Unie, handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure, de maatregelen goedkeuren die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid, dat volgens artikel 208, lid 1, VWEU moet worden gevoerd in het kader van de beginselen en doelstellingen van het externe optreden van de Unie en dat als belangrijkste doel de vermindering en op lange termijn de uitbanning van de armoede vooropstelt. De uitbanning van armoede is een doelstelling die ook wordt beoogd door artikel 21, lid 2, VEU, de algemene bepaling inzake de gehele reeks van doelstellingen van het extern optreden van de Unie. Door het aanstippen van deze doelstelling wordt in artikel 208, lid 1, VWEU duidelijk gesuggereerd dat de andere doelstellingen die in artikel 21, lid 2, VEU zijn vastgelegd, kunnen worden gerealiseerd door ontwikkelingssamenwerkingsmaatregelen, maar alleen in zoverre deze secundair zijn.[23]
De ruime werkingssfeer van het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid van de Unie, wanneer het gaat om overeenkomsten inzake ontwikkelingssamenwerking, werd bevestigd in de zaak Portugal/Raad, waar het Hof van Justitie tot de slotsom kwam dat (onderstreping toegevoegd):[24]
"wanneer in een ontwikkelingssamenwerkingsovereenkomst clausules voorkomen betreffende verschillende specifieke gebieden, dit geen wijziging kan brengen in de kwalificatie van deze overeenkomst, die dient te geschieden met inachtneming van het voornaamste onderwerp van de overeenkomst en niet op basis van bijzondere clausules, mits verplichtingen op de bedoelde specifieke gebieden in deze clausules niet een zodanige omvang hebben dat het hierbij in werkelijkheid om andere doelstellingen gaat dan doelstellingen van ontwikkelingssamenwerking."
In zaak C-403/05 Parlement tegen Commissie, bevestigde het Hof nogmaals dat met ontwikkelingssamenwerking (onderstreping toegevoegd):[25]
niet alleen de duurzame economische en sociale ontwikkeling van deze landen, hun harmonische en geleidelijke integratie in de wereldeconomie en de strijd tegen de armoede [werd beoogd], maar ook de ontwikkeling en consolidatie van de democratie en van de rechtsstaat, alsmede de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden. Daarbij dient men zich te houden aan de verbintenissen die in het kader van de Verenigde Naties en andere bevoegde internationale organisaties zijn onderschreven”.
In de nota die werd opgesteld door de Juridische Dienst van het Parlement in 2004 over de keuze van de rechtsgrondslag van de voorganger van het IcSP, die aanvankelijk een soortgelijke bepaling bevatte over militaire capaciteitsopbouw in uitzonderlijke omstandigheden, wordt het volgende gesteld:[26]
"maatregelen in verband met vredeshandhaving en vredesondersteuning kunnen duidelijk worden beschouwd als een bijdrage aan de doelstelling van de ontwikkeling van de democratie en de rechtstaat. De formulering van artikelen 179 (nu 209, lid 1, VWEU) en 181 bis (nu 212, lid 2, VWEU ) van het EG-Verdrag sluit de financiering van vredeshandhaving voor het verwezenlijken van de doelstellingen van deze artikelen, niet uit. Bovendien wordt door de vaste rechtspraak van het Hof van Justitie bevestigd dat het ontwikkelingsbeleid van de Unie ruim moet worden geïnterpreteerd.[27]"
De Juridische Dienst van het Parlement heeft in zijn nota van 6 januari 2017 bevestigd dat de uitzonderlijke omstandigheden waarin CBSD-maatregelen kunnen worden vastgesteld in het kader van het gewijzigde IcSP, ruimte kunnen geven voor een alternatieve interpretatie volgens dewelke de militaire component in artikel 3 bis incidenteel en noodzakelijk is. Dit wordt bovendien bevestigd in artikel 3 bis, lid 4, dat bijstand van strikt militaire aard uitsluit, en het zou nog verder kunnen worden versterkt door het expliciet vastleggen van een nauwere band met het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid van de Unie.[28] Zoals bevestigd in de nota van 2 februari 2017 van de Commissiediensten inzake de rechtsgrondslag in procedure nr. 2016/0207(COD) die werd opgesteld op verzoek van de Commissie juridische zaken, wordt met het voorstel een ontwikkelingsdoelstelling nagestreefd middels een bijkomende actor - het leger - in de beperkte omstandigheden waarin deze actor niet optreedt in zijn militaire hoedanigheid maar uitsluitend civiele doelstellingen nastreeft.[29]
Volgens de gemeenschappelijke mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad van 28 april 2015 inzake "Capaciteitsopbouw ter ondersteuning van veiligheid en ontwikkeling"[30] kan de capaciteitsopbouw van de veiligheidssector zowel worden toegespitst op de civiele of politiemachten als op de strijdkrachten. In de Europese veiligheidsstrategie van 2003 wordt gesteld dat veiligheid een voorwaarde is voor ontwikkeling aangezien conflicten de infrastructuur, ook de sociale infrastructuur, vernielen, aansporen tot criminaliteit en investeringen en normale economische activiteit afschrikken.[31] Tot slot is de primaire doelstelling van de ontwikkelingssamenwerking, overeenkomstig de Europese consensus inzake ontwikkeling, het uitbannen van armoede tegen de achtergrond van duurzame ontwikkeling, die onder meer „behoorlijk bestuur, mensenrechten en politieke, economische, sociale en ecologische aspecten” omvat.[32] Bovendien heeft de Europese consensus als intentie "een leidraad te vormen voor de planning en uitvoering van de component ontwikkelingshulp van alle instrumenten en samenwerkingsstrategieën van de Gemeenschap met derde landen", waarbij de component ontwikkelingshulp wordt "omschreven als alle officiële ontwikkelingshulp (ODA) zoals bepaald door de Commissie voor ontwikkelingsbijstand van de OESO".[33] Volgens de herziene ODA-richtlijnen is de financiering van de strijdkrachten van partnerlanden slechts mogelijk wanneer uitzonderlijke omstandigheden vereisen dat ontwikkelingsdiensten worden verstrekt door de strijdkrachten in hun rol van hersteller van de rechtstaat. De rechtstreekse deelname aan militaire uitgaven blijft daarentegen uitgesloten.[34] Bijgevolg is de situatie waarbij overheidsinstellingen niet langer in staat zijn te zorgen voor vreedzame en inclusieve samenlevingen, niet gedekt door de herziene ODA-richtlijnen en in het kader van de voorgestelde verordening wordt ervan uitgegaan dat de officiële ontwikkelingshulp kan worden omzeild door gebruik te maken van het leger voor het verstrekken van ontwikkelingsdiensten.[35] Vanuit juridisch oogpunt vormen de ODA-richtlijnen als zodanig geen juridisch bindende beperkingen op het toepassingsgebied van artikel 208 VWEU en de implementatie van de IcSP-verordening is niet afhankelijk van deze ODA-voorwaarden.[36]
Toch wordt in de effectbeoordeling die het voorstel vergezelt, erkend dat het voorstel waarin sprake is van de opbouw van militaire en defensiecapaciteit zonder dat er een verband is met ontwikkelingssamenwerking, inderdaad afbreuk zou doen aan het GBVB en tevens een schending zou vormen van artikel 40 VEU, waarin het beginsel wordt geïntroduceerd dat het externe optreden van de Unie binnen het kader van het GBVB geen gevolgen heeft op het optreden buiten het kader van het GBVB en andersom.[37] Evenzo dient een maatregel die in de eerste plaats bedoeld is om de strijdkrachten van derde landen te financieren voor defensiedoeleinden, onder het GBVB van de Unie te vallen en kan deze niet worden gecombineerd met een rechtsgrondslag die niet met het GBVB gerelateerd is. Dit werd bevestigd door het Hof in zaak C-263/14, Parlement/Raad.
"Wat de handelingen betreft die op grond van een bepaling inzake het GBVB worden vastgesteld, is het aan het Hof om – overeenkomstig artikel 275, tweede alinea, eerste zinsnede, VWEU en artikel 40 VEU – erop toe te zien dat de uitvoering van dit beleid geen gevolgen heeft voor de toepassing van de procedures en de respectieve omvang van de bevoegdheden van de instellingen waarin de Verdragen voorzien voor de uitoefening van de bevoegdheden waarover de Unie krachtens het VWEU beschikt. De keuze van de juiste rechtsgrondslag voor een handeling van de Unie is van constitutioneel belang, aangezien het gebruik van een onjuiste rechtsgrondslag de ongeldigheid van een dergelijke handeling kan meebrengen, met name wanneer de juiste rechtsgrondslag voor de vaststelling van de betrokken handeling een andere procedure voorschrijft dan die welke daadwerkelijk is gevolgd. Krachtens vaste rechtspraak moet de keuze van de rechtsgrondslag van een handeling van de Europese Unie [...] gebaseerd zijn op objectieve gegevens die voor rechterlijke toetsing vatbaar zijn, waartoe met name het doel en de inhoud van de maatregel behoren"[38]
Zodoende moet de militaire component van de voorgestelde verordening worden bekeken in de ruimere context van de doelstellingen en de inhoud van het IcSP. Met het oog hierop moet rekening worden gehouden met het "laatste redmiddel”-karakter van de voorgestelde hervorming en met de strikt afgebakende gevallen waarin een beroep op militaire bijstand kan worden gezien als het enige efficiënte middel om bij te dragen tot het bewerkstelligen van duurzame en inclusieve samenlevingen. Bovendien verbiedt het voorstel dat de Unie bijstand verleent voor de financiering van militaire opleiding die uitsluitend is bedoeld voor het vergroten van de gevechtscapaciteit van de strijdkrachten of bij te dragen aan periodieke defensie-uitgaven en de aankoop van wapens en munitie, wat erop wijst dat het doel van het voorstel is bij te dragen aan de veiligheid van burgers in derde landen.[39] Deze mogelijkheid wordt voorts beperkt door de verplichting die op de Commissie rust om te zorgen voor passende risicobeoordelings-, toezicht- en evaluatieprocedures met betrekking tot de maatregelen (lid 6 van diezelfde bepaling). De regelingen betreffende controle en evaluatie zijn ook vastgesteld in de artikelen 12 en 13 van Verordening (EU) nr. 236/2014, die van toepassing is op alle externe financieringsinstrumenten van de Unie, waaronder het IcSP.
In het licht van wat vooraf gaat kan worden gesteld dat het voorstel voor een verordening tot doel heeft bij te dragen aan duurzame ontwikkeling en het bewerkstelligen van stabiele, vreedzame en inclusieve samenlevingen door middel van goed bestuur bij overheidsdiensten, waaronder ministeries van defensie en de strijdkrachten, die een integraal deel vormen van de uitvoerende macht, zij het onder civiel toezicht en in uitzonderlijke omstandigheden waarin duurzame ontwikkeling niet kan worden bereikt door uitsluitend gebruik te maken van niet-militaire actoren.
VII – Conclusie en aanbeveling
In het licht van wat voorafgaat kan worden gesteld dat het voorstel van de Commissie weliswaar verplichtingen introduceert die tot doel hebben de rechtstaat en goed bestuur te ontwikkelen en te consolideren door middel van versterkte civiele controle en civiel toezicht op de militaire strijdkrachten in derde landen, en dat het zodoende verbonden is aan het GBVB en het GVDB, maar dat de belangrijkste en overwegende doelstelling van het voorstel toch is de ontwikkelingsamenwerking en economische, financiële en technische samenwerking, met nadruk op de bijdrage tot vreedzame en inclusieve samenlevingen die onontbeerlijk worden geacht voor het verwezenlijken van duurzame ontwikkeling. Aangezien deze hoofddoelstellingen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, zonder dat de ene secundair en indirect is ten opzichte van de andere[40], moet artikel 209, lid 1, juncto artikel 212, lid 2, VWEU de geldige en juiste rechtsgrondslag voor het voorstel vormen.
Zodoende heeft de Commissie juridische zaken op haar vergadering van 13 juli 2017 met 10 stemmen voor, 7 tegen en bij 6 onthoudingen[41] besloten u aan te bevelen dat artikel 209, lid 1, juncto artikel 212, lid 2, VWEU de juiste rechtsgrondslag vormt voor het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr. 230/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede.
Hoogachtend,
Pavel Svoboda
5.7.2017
ADVIES van de Commissie ontwikkelingssamenwerking
aan de Commissie buitenlandse zaken
inzake het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr. 230/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede
( COM(2016)0447 – C8-0264/2016 – 2016/0207(COD) )
Rapporteur voor advies: Linda McAvan
BEKNOPTE MOTIVERING
Het wetgevingsvoorstel beoogt Verordening (EU) nr. 230/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede te wijzigen om er een nieuw artikel aan toe te voegen om de bijstand van de EU in uitzonderlijke omstandigheden uit te breiden tot capaciteitsopbouw voor militaire actoren in partnerlanden, met duurzame ontwikkeling en de bewerkstelliging van vreedzame en inclusieve samenlevingen als verklaarde voornaamste doelstellingen.
De rapporteur onderschrijft de algemene lijn van het Commissievoorstel, maar vraagt om nauwlettende monitoring van de activiteiten die worden gefinancierd in het kader van het nieuwe instrument, en benadrukt dat de CBSD-activiteiten (Capacity Building in support of Security and Development, Capaciteitsopbouw ter ondersteuning van veiligheid en ontwikkeling) volledig, transparant en interdisciplinair moeten worden geëvalueerd.
De rapporteur brengt in herinnering dat het belangrijkste doel van het beleid van de Unie inzake ontwikkelingssamenwerking de vermindering en op lange termijn de uitbanning van de armoede moet zijn (artikel 208, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie) en dat het instrument voor ontwikkelingssamenwerking of het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) derhalve niet mogen bijdragen tot de CBSD-activiteiten.
AMENDEMENTEN
De Commissie ontwikkelingssamenwerking verzoekt de ten principale bevoegde Commissie buitenlandse zaken onderstaande amendementen in aanmerking te nemen:
Amendement 1
Voorstel voor een verordening
Visum 1 bis (nieuw)
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
| Gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie, en met name artikel 24, artikel 40, en artikel 41, lid 2, |
Motivering
Verwijzingen naar relevante GBVB-artikelen in het verdrag.
Amendement 2
Voorstel voor een verordening
Overweging 1
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
(1) In de Europese consensus over ontwikkeling van 2005 werd het verband tussen veiligheid en ontwikkeling erkend16. | (1) In de Europese consensus over ontwikkeling van 2005 werd het verband tussen veiligheid en ontwikkeling erkend16, waarbij hun aanvullende aard werd benadrukt,16 en in de agenda voor verandering van 201116 bis werd het verband tussen ontwikkeling en veiligheid beklemtoond. |
__________________ | __________________ |
16 Gemeenschappelijke verklaring van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen der lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, het Europees Parlement en de Commissie betreffende het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie: "De Europese consensus" (PB C 46 van 24.2.2006). | 16 Gemeenschappelijke verklaring van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen der lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, het Europees Parlement en de Commissie betreffende het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie: "De Europese consensus" (PB C 46 van 24.2.2006). |
| 16 bis Mededeling van de Commissie van 13 oktober 2011: Het effect van het EU-ontwikkelingsbeleid vergroten: een agenda voor verandering ( COM(2011) 637 final). |
Amendement 3
Voorstel voor een verordening
Overweging 1 bis (nieuw)
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
| (1 bis) Het ontwikkelingsbeleid van de Unie moet de vermindering en op lange termijn de uitbanning van de armoede als voornaamste doel hebben, zoals duidelijk vastgesteld in artikel 208, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en moet gebaseerd zijn op beginselen inzake de doeltreffendheid van ontwikkelingssamenwerking. De financiering voor de huidige activiteiten op het vlak van capaciteitsopbouw ter ondersteuning van veiligheid en ontwikkeling (CBSD), vastgesteld door deze verordening, moet derhalve komen van andere instrumenten dan het instrument voor ontwikkelingssamenwerking (DCI) of het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF), zodat deze fondsen in de eerste plaats gericht blijven op de vermindering en de uitbanning van armoede. |
Motivering
Veiligheidsgerelateerde instrumenten moeten worden gefinancierd door speciale begrotingsonderdelen voor veiligheid. Het DCI en het EOF moeten de op het Verdrag gebaseerde verplichting met betrekking tot armoedebestrijding nakomen.
Amendement 4
Voorstel voor een verordening
Overweging 1 ter (nieuw)
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
| (1 ter) De Unie moet bij de uitvoering van beleid dat gevolgen kan hebben voor de ontwikkelingslanden, rekening houden met de doelstellingen van de ontwikkelingssamenwerking, zoals vermeld in artikel 208 VWEU. Aangezien achterstelling van ontwikkelingshulp en samenwerking ten aanzien van veiligheids- of defensiebeleid absoluut moet worden vermeden, moeten de externe financieringsinstrumenten, inclusief het IcSP, daarom in die geest worden geïmplementeerd. |
Amendement 5
Voorstel voor een verordening
Overweging 2
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
(2) In de in september 2015 vastgestelde Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties wordt het belang benadrukt van het bevorderen van vreedzame en inclusieve samenlevingen, zowel als duurzameontwikkelingsdoelstelling op zich (SDG 16) als voor de verwezenlijking van andere beleidsdoelen. SDG 16a roept specifiek op tot versterking van alle relevante nationale instellingen, ook via internationale samenwerking, voor de opbouw van capaciteit op alle niveaus, met name in ontwikkelingslanden, om geweld te voorkomen en terrorisme en criminaliteit te bestrijden17. | (2) In de in september 2015 vastgestelde Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties worden de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG's) beschreven, waarvan de eerste de uitbanning van de armoede is (SDG 1). SDG 16 benadrukt het belang van het bevorderen van vreedzame en inclusieve samenlevingen. SDG 16a roept specifiek op tot versterking van alle relevante nationale instellingen, ook via internationale samenwerking, voor de opbouw van capaciteit op alle niveaus, met name in ontwikkelingslanden, om geweld te voorkomen en terrorisme en criminaliteit te bestrijden17. |
__________________ | __________________ |
17 Resolutie A/RES/70/1 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 25 september 2015. | 17 Resolutie A/RES/70/1 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 25 september 2015. |
Amendement 6
Voorstel voor een verordening
Overweging 3
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
(3) Steun voor de veiligheidssector, inclusief in uitzonderlijke omstandigheden voor militaire actoren, in derde landen waar conflictpreventie, crisisbeheer of stabilisatie moet plaatsvinden, is essentieel om een passend klimaat te scheppen voor de uitroeiing van armoede en voor ontwikkeling. Dergelijke maatregelen zijn met name noodzakelijk om te zorgen voor de bescherming van de burgerbevolking in gebieden die worden getroffen door een conflict, crisis of kwetsbaarheid. Goed bestuur, doeltreffende democratische controle en civiel toezicht op het veiligheidssysteem, inclusief de militaire actoren, alsmede naleving van de mensenrechten en de rechtsstaat zijn altijd en overal essentieel voor een goed functionerende staat en deze aspecten moeten worden bevorderd in het kader van de bredere ondersteuning van de hervorming van de veiligheidssector in derde landen. | (3) Hervorming van de veiligheidssector, inclusief in uitzonderlijke omstandigheden voor de strijdkrachten, in derde landen waar conflictpreventie, crisisbeheer of stabilisatie moet plaatsvinden, is essentieel om een passend klimaat te scheppen, met inbegrip van goed bestuur voor een doeltreffend gebruik van ontwikkelingssamenwerking, met als hoofddoel de uitroeiing van armoede. Dergelijke maatregelen zijn met name noodzakelijk om te zorgen voor de bescherming van de burgerbevolking in gebieden die worden getroffen door een conflict, crisis of kwetsbaarheid. Goed bestuur, doeltreffende democratische controle en civiel toezicht op het veiligheidssysteem, inclusief de militaire actoren, alsmede naleving van de mensenrechten en de rechtsstaat zijn altijd en overal essentieel voor een goed functionerende staat. Het gebruik van dit instrument moet nauwlettend worden gemonitord en regelmatig moet aan het Europees Parlement informatie worden gegeven over de activiteiten die worden gefinancierd overeenkomstig de bepalingen van deze verordening. Er dient te worden opgemerkt dat de duur van dit instrument strikt beperkt is tot het einde van het huidige meerjarig financieel kader, waarna de Commissie een volwaardige interdisciplinaire evaluatie moet uitvoeren van de acties die werden gefinancierd in overeenstemming met de in het kader van deze verordening vastgestelde bepalingen inzake CBSD, en van de toepasselijke instrumenten die door de lidstaten worden gebruikt voor de financiering van CBSD. Bij deze evaluatie moet de samenhang worden geëvalueerd van door de Unie en de lidstaten gefinancierde CBSD-acties met de mondiale EU-strategie en de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling van de VN. Alle toekomstige instrumenten die worden gecreëerd om de verwevenheid van veiligheid en ontwikkeling aan te pakken, moeten op de conclusies van deze evaluatie worden gebaseerd, mogen alleen worden ondernomen na een brede openbare raadpleging van belanghebbenden en moeten de civiele samenwerking tussen de Unie, lokale en regionale openbare of intergouvernementele structuren en ngo's vergemakkelijken teneinde steun te bieden aan derde landen. |
Amendement 7
Voorstel voor een verordening
Overweging 6
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
(6) In de conclusies van de Raad over het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) van 18 mei 2015 werd ertoe opgeroepen uit te zoeken hoe meer samenhang en coördinatie kan worden bewerkstelligd tussen de EU-acties op het gebied van veiligheid en ontwikkeling, alsmede hoe de capaciteitsopbouw ter ondersteuning van veiligheid en ontwikkeling kan worden verbeterd, met name wat betreft financieringsinstrumenten19. Ook werd gepleit voor een EU-breed strategisch kader voor de hervorming van de veiligheidssector, waarin GVDB- en alle andere relevante GBVB-instrumenten worden samengebracht, alsmede actoren op het gebied van vrijheid, veiligheid en justitie. | (6) In de conclusies van de Raad over het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) van 18 mei 2015 werd ertoe opgeroepen uit te zoeken hoe meer samenhang en coördinatie kan worden bewerkstelligd tussen de EU-acties op het gebied van veiligheid en ontwikkeling, alsmede hoe de capaciteitsopbouw ter ondersteuning van veiligheid en ontwikkeling kan worden verbeterd, met name wat betreft financieringsinstrumenten19. Ook werd gepleit voor een EU-breed strategisch kader voor de hervorming van de veiligheidssector, waarin GVDB- en alle andere relevante GBVB-instrumenten worden samengebracht, alsmede actoren op het gebied van vrijheid, veiligheid en justitie. |
__________________ | __________________ |
19 Conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken (in de formatie Defensie) over het GVDB, document 8971/15 van 18 mei 2015. | 19 Conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken (in de formatie Defensie) over het GVDB, document 8971/15 van 18 mei 2015. |
Amendement 8
Voorstel voor een verordening
Overweging 6 bis (nieuw)
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
| (6 bis) In de conclusies van de Europese Raad van 7 en 8 februari 2013 werd aangegeven dat ten minste 90 % van de totale externe hulp van de EU moet worden aangemerkt als officiële ontwikkelingshulp volgens de huidige definitie van de Commissie voor ontwikkelingsbijstand (DAC) van de OESO. Het is derhalve essentieel dat bij de herverdeling van de toegezegde middelen in het kader van de herziene Verordening (EU) nr. 230/2014 deze verhouding voor zover mogelijk dient te worden gerespecteerd. |
Motivering
Momenteel voldoen bijna 90 % van de uitgaven in het kader van het instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede (IcSP) aan de criteria van de DAC.
Amendement 9
Voorstel voor een verordening
Overweging 6 ter (nieuw)
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
| (6 ter) Het belangrijkste doel van officiële ontwikkelingshulp is niet om veiligheidsgerelateerde instrumenten te financieren. |
Motivering
Veiligheidsgerelateerde instrumenten moeten worden gefinancierd door speciale begrotingsonderdelen voor veiligheid. Het DCI en het EOF moeten de op het Verdrag gebaseerde verplichting met betrekking tot armoedebestrijding nakomen.
Amendement 10
Voorstel voor een verordening
Overweging 6 quater (nieuw)
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
| (6 quater) In de conclusies van de Raad1 bis over het actieplan inzake mensenrechten en democratie 2015-2019 van 20 juli 2015, met name het daaraan gehechte actieplan van de EU inzake mensenrechten en democratie en het punt 21c, worden de Commissie, de EDEO en de Raad verzocht om in 2017 een beleid van gepaste zorgvuldigheid te ontwikkelen en ten uitvoer te leggen, om te garanderen dat de steun van de EU aan veiligheidsdiensten overeenstemt met en bijdraagt tot de uitvoering van het mensenrechtenbeleid van de EU en strookt met de bevordering, bescherming en handhaving van internationaal recht inzake mensenrechten en internationaal humanitair recht, naargelang het geval. |
| __________________ |
| 1 bis http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-10897-2015-INIT/en/pdf |
Motivering
Het is van cruciaal belang dat, vóór de inwerkingtreding van de gewijzigde IcSP-verordening, een beleid van gepaste zorgvuldigheid van kracht wordt, om ervoor te zorgen dat de EU-steun voor veiligheidsdiensten op grond van het nieuwe artikel 3 bis in overeenstemming is met het mensenrechtenbeleid van de EU.
Amendement 11
Voorstel voor een verordening
Overweging 6 quinquies (nieuw)
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
| (6 quinquies) Wat de opties betreft die beschikbaar zijn binnen het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB), wordt in paragraaf 47 van de resolutie van het Europees Parlement van 22 november 2016 inzake de Europese defensie-unie een mogelijke hervorming van het Athena-mechanisme besproken, gericht op het vergroten van het potentieel ervan voor kostendeling en gemeenschappelijke financiering, in het bijzonder wat betreft de capaciteitsopbouw van militaire actoren in partnerlanden (op het gebied van opleiding, begeleiding, advies, de levering van uitrusting, verbetering van de infrastructuur en andere diensten). Een vergelijkbaar mechanisme is ontwikkeld buiten de begroting van de Unie door middel van de Afrikaanse Vredesfaciliteit. |
Motivering
Het is belangrijk om te benadrukken dat er binnen het GBVB opties zijn om programma's voor militaire capaciteitsopbouw in derde landen ten uitvoer te leggen. Een van deze opties betreft de hervorming van het Athena-mechanisme, zoals reeds bevorderd en ondersteund door een recente resolutie van het Europees Parlement.
Amendement 12
Voorstel voor een verordening
Artikel 1 – alinea 1 – punt 1
Verordening (EU) nr. 230/2014
Artikel 1 – lid 2 – alinea 1 bis
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
"Wanneer de Unie bijstand verleent aan actoren uit de veiligheidssector, kan dit in uitzonderlijke omstandigheden zoals beschreven in artikel 3 bis, ook militaire actoren betreffen, met name in het kader van een breder hervormingsproces van de veiligheidssector en/of capaciteitsopbouw ter ondersteuning van veiligheid en ontwikkeling in derde landen, in overeenstemming met de overkoepelende doelstelling van duurzame ontwikkeling." | Wanneer de Unie bijstand verleent aan actoren uit de veiligheidssector, kan dit in uitzonderlijke omstandigheden zoals beschreven in artikel 3 bis, ook militaire actoren betreffen, met name in het kader van een breder hervormingsproces van de veiligheidssector en/of capaciteitsopbouw ter ondersteuning van veiligheid en ontwikkeling in derde landen, in overeenstemming met de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling, de beginselen voor de doeltreffendheid van de steun en de coherentie van het beleid. |
Amendement 13
Voorstel voor een verordening
Artikel 1 – alinea 1 – punt 2
Verordening (EU) nr. 230/2014
Artikel 3 bis – titel
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
Capaciteitsopbouw voor veiligheid en ontwikkeling | Capaciteitsopbouw in het kader van de hervorming van de veiligheidssector |
Motivering
De maatregelen in het kader van het nieuwe artikel 3 bis moeten deel uitmaken van een breder initiatief ter hervorming van de veiligheidssector (SSR) in overeenstemming met het nieuwe EU-concept inzake SSR en relevante SSR-maatregelen in het kader van instrumenten voor ontwikkelingssamenwerking. Dergelijke maatregelen moeten zijn gericht op de hervorming van relevante gouvernementele structuren, waarbij het parlementaire toezicht, de civiele controle, de transparantie, de verantwoordingsplicht en de efficiëntie worden verbeterd. De artikel 3 bis-maatregel moet niet worden beschouwd als crisisrespons, maar als onderdeel van een structureel hervormingsbeleid op middellange en lange termijn.
Amendement 14
Voorstel voor een verordening
Artikel 1 – alinea 1 – punt 2
Verordening (EU) nr. 230/2014
Artikel 3 bis – lid 2
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
2. De bijstand kan met name betrekking hebben op programma's voor capaciteitsopbouw ter ondersteuning van veiligheid en ontwikkeling, waaronder opleiding, begeleiding en advies, alsmede de levering van uitrusting, verbetering van de infrastructuur en levering van andere diensten. | 2. Programma's voor capaciteitsopbouw ter ondersteuning van veiligheid en ontwikkeling, waaronder opleiding, begeleiding en advies, alsmede de levering van uitrusting, verbetering van de infrastructuur en levering van andere diensten, komen in aanmerking voor bijstand. |
| Steun die binnen dit artikel valt, wordt gefinancierd door middel van herschikking binnen rubriek IV van de algemene begroting van de Unie voor het meerjarig financieel kader 2014-2020 zonder extra middelen in te zetten. Bij dergelijke herschikking wordt het gebruik van kredieten toegekend aan maatregelen in het kader van Verordening (EU) nr. 233/2014 van het Europees Parlement en de Raad1bis uitgesloten. |
| __________________ |
| 1 bis Verordening (EU) nr. 233/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking voor de periode 2014-2020. |
Motivering
Het Parlement dringt aan op een gesloten positieve lijst van activiteiten die in aanmerking komen voor steun in het kader van het instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede, en herinnert eraan dat DCI-middelen niet mogen worden gebruikt voor de financiering van CBSD-activiteiten.
Amendement 15
Voorstel voor een verordening
Artikel 1 – alinea 1 – punt 2
Verordening (EU) nr. 230/2014
Artikel 3 bis – lid 3 – inleidende formule
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
3. Bijstand uit hoofde van dit artikel wordt alleen verstrekt: | 3. Bijstand uit hoofde van dit artikel wordt alleen in uitzonderlijke gevallen verstrekt en mits aan de volgende twee voorwaarden wordt voldaan: |
Amendement 16
Voorstel voor een verordening
Artikel 1 – alinea 1 – punt 2
Verordening (EU) nr. 230/2014
Artikel 3 bis – lid 3 – letter b
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
(b) wanneer er consensus bestaat tussen het betrokken land en de internationale gemeenschap en/of de Europese Unie dat de veiligheidssector, en met name de militaire component daarvan, essentieel is voor stabiliteit, vrede en ontwikkeling, met name bij crises of in kwetsbare omstandigheden en situaties. | (b) wanneer er consensus bestaat tussen het betrokken land en de Europese Unie dat de veiligheidssector, met inbegrip van de strijdkrachten in het land, essentieel is voor het behouden, creëren of herstellen van de noodzakelijke voorwaarden voor duurzame ontwikkeling. |
Motivering
Het belangrijkste doel kan niet worden verschoven richting stabiliteit en vrede en crisisbeheer, zonder het zwaartepunt te verschuiven.
Amendement 17
Voorstel voor een verordening
Artikel 1 – alinea 1 – punt 2
Verordening (EU) nr. 230/2014
Artikel 3 bis – lid 4 – letter b
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
(b) de aankoop van wapens of munitie; | (b) de aankoop van wapens, reserveonderdelen of munitie of andere middelen die ontworpen zijn voor dodelijk geweld; |
Amendement 18
Voorstel voor een verordening
Artikel 1 – alinea 1 – punt 2
Verordening (EU) nr. 230/2014
Artikel 3 bis – lid 5
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
5. Bij het opzetten en uitvoeren van maatregelen uit hoofde van dit artikel bevordert de Commissie de zeggenschap van het partnerland. Zij ontwikkelt ook de noodzakelijke elementen en goede praktijken voor de duurzaamheid op middellange en lange termijn en bevordert de rechtsstaat en gevestigde beginselen van internationaal recht. | 5. Bij het opzetten en uitvoeren van maatregelen uit hoofde van dit artikel zorgen de Commissie en de EDEO voor volledige complementariteit met andere Unie-instrumenten voor externe bijstand alsook voor samenhang met het algehele externe optreden, inclusief het GBVB, en bevorderen ze de zeggenschap van het partnerland. Zij ontwikkelt ook de noodzakelijke elementen en goede praktijken voor de duurzaamheid op middellange en lange termijn en bevordert de rechtsstaat en gevestigde beginselen van internationaal recht. |
Amendement 19
Voorstel voor een verordening
Artikel 1 – alinea 1 – punt 2
Verordening (EU) nr. 230/2014
Artikel 3 bis – lid 6
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
6. De Commissie zorgt voor passende risicobeoordelings-, toezicht- en evaluatieprocedures met betrekking tot de maatregelen uit hoofde van dit artikel." | 6. De Commissie zorgt voor passende risicobeoordelings-, toezicht- en evaluatieprocedures met betrekking tot de maatregelen uit hoofde van dit artikel en stelt deze informatie onverwijld publiek beschikbaar. Het Europees Parlement moet altijd rechtstreeks op de hoogte worden gebracht. |
Amendement 20
Voorstel voor een verordening
Artikel 1 – alinea 1 – punt 3
Verordening (EU) nr. 230/2014
Artikel 7 – lid 1
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
(3) Artikel 7, lid 1, wordt vervangen door: | Schrappen |
“1. De bijstand van de Unie uit hoofde van de artikelen 3 en 3 bis wordt uitgevoerd door middel van buitengewone steunmaatregelen en interim-responsprogramma's." |
|
Motivering
Besluiten met betrekking tot het nieuwe artikel 3 bis inzake militaire capaciteitsopbouw moeten niet worden genomen met behulp van de procedures zoals voorzien voor artikel 3 van deze verordening, die ontworpen zijn voor versnelde besluitvorming voor urgente en buitengewone steunmaatregelen. De procedure voor artikel 3 betrekt het Europees Parlement niet in het proces, terwijl de procedure voor artikel 4 en artikel 5 dit wel doet.
Amendement 21
Voorstel voor een verordening
Artikel 1 – alinea 1 – punt 4
Verordening (EU) nr. 230/2014
Artikel 8 – lid 1
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
1. Thematische strategiedocumenten vormen de algemene basis voor de tenuitvoerlegging van bijstand uit hoofde van de artikelen 4 en 5, en artikel 3 bis indien van toepassing. In de thematische strategiedocumenten wordt een kader vastgesteld voor de samenwerking tussen de Unie en de betrokken partnerlanden of -regio's. | 1. Thematische strategiedocumenten vormen de algemene basis voor de tenuitvoerlegging van bijstand uit hoofde van de artikelen 4 en 5, en artikel 3 bis. In de thematische strategiedocumenten wordt een kader vastgesteld voor de samenwerking tussen de Unie en de betrokken partnerlanden of -regio's. |
Motivering
De procedure zoals voorzien voor artikel 4 en artikel 5 van deze verordening is de geschikte procedure voor het nieuwe artikel 3 bis. Deze procedure garandeert de betrokkenheid van het Parlement in het proces en bevestigt dat maatregelen zijn bedoeld als langetermijnmaatregelen, die structurele problemen aanpakken in het kader van een breder initiatief ter hervorming van de veiligheidssector.
Amendement 22
Voorstel voor een verordening
Artikel 1 – alinea 1 – punt 5
Verordening (EU) nr. 230/2014
Artikel 10 – lid 1
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
1. De Commissie zorgt ervoor dat de uit hoofde van deze verordening vastgestelde maatregelen ter bestrijding van terrorisme en georganiseerde misdaad, alsmede de maatregelen die vallen onder artikel 3 bis, ten uitvoer worden gelegd in overeenstemming met het internationale recht, waaronder het internationaal humanitair recht." | 1. De Commissie zorgt ervoor dat de uit hoofde van deze verordening vastgestelde maatregelen ter bestrijding van terrorisme en georganiseerde misdaad, alsmede de maatregelen die vallen onder artikel 3 bis, ten uitvoer worden gelegd in overeenstemming met het "berokken geen schade"-beginsel alsmede het internationale recht, waaronder het internationaal humanitair recht en het recht inzake mensenrechten, en het beleid van gepaste zorgvuldigheid van de Unie om ervoor te zorgen dat de steun van de Unie aan veiligheidsdiensten overeenstemt met en bijdraagt tot de uitvoering van het mensenrechtenbeleid van de Unie en strookt met de bevordering, bescherming en handhaving van het internationaal recht inzake de mensenrechten en het internationaal humanitair recht. De Commissie stelt onverwijld haar relevante beoordelingen publiek beschikbaar. |
Motivering
Er moet een specifieke verwijzing naar het "berokken geen schade"-beginsel en het recht inzake de mensenrechten worden toegevoegd.
Amendement 23
Voorstel voor een verordening
Artikel 1 – alinea 1 – punt 6 bis (nieuw)
Verordening (EU) nr. 230/2014
Artikel 13 – lid 3 – letter b bis (nieuw)
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
| (6 bis) Aan artikel 13, lid 3, wordt het volgende punt toegevoegd: |
| "b bis) 21 procentpunten van de financiële middelen toegewezen aan maatregelen die onder artikel 5 vallen;"; |
Motivering
In artikel 13 van deze verordening wordt vermeld dat artikel 3-maatregelen 70 % van de financiële middelen kunnen gebruiken en artikel 4-maatregelen 9 %. Om ervoor te zorgen dat artikel 5 minimaal 21 % blijft ontvangen, is deze toevoeging belangrijk. Het risico bestaat anders dat het nieuwe artikel 3 bis niet alleen 100 miljoen EUR verbruikt, maar ook de geplande financiële middelen voor artikel 5.
Amendement 24
Voorstel voor een verordening
Artikel 1 – alinea 1 – punt 6 ter (nieuw)
Verordening (EU) nr. 230/2014
Artikel 13 – lid 3 – letter -b ter (nieuw)
| |
Door de Commissie voorgestelde tekst | Amendement |
| (6 ter) Aan artikel 13, lid 3, wordt het volgende punt toegevoegd: |
| "b ter) financiële hulpmiddelen uit hoofde van artikel 3 bis beperkt tot een maximum van 100 000 000 EUR.". |
Motivering
Het is belangrijk te garanderen dat, als gevolg van de invoering van het nieuwe artikel 3 bis inzake militaire capaciteitsopbouw, de beschikbare middelen voor de reeds bestaande artikelen 3, 4 en 5 niet worden gereduceerd.
PROCEDURE VAN DE MEDEADVISERENDE COMMISSIE
Titel | Vaststelling van een instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede | |||
Document- en procedurenummers | COM(2016)0447 – C8-0264/2016 – 2016/0207(COD) | |||
Commissie ten principale Datum bekendmaking | AFET 12.9.2016 |
|
|
|
Advies uitgebracht door Datum bekendmaking | DEVE 12.9.2016 | |||
Rapporteur voor advies Datum benoeming | Linda McAvan 10.2.2017 | |||
Vervangen rapporteur voor advies | Paavo Väyrynen | |||
Behandeling in de commissie | 25.4.2017 | 29.5.2017 |
|
|
Datum goedkeuring | 3.7.2017 |
|
|
|
Uitslag eindstemming | +: –: 0: | 13 8 1 | ||
Bij de eindstemming aanwezige leden | Beatriz Becerra Basterrechea, Ignazio Corrao, Doru-Claudian Frunzulică, Enrique Guerrero Salom, Heidi Hautala, Teresa Jiménez-Becerril Barrio, Arne Lietz, Linda McAvan, Maurice Ponga, Cristian Dan Preda, Lola Sánchez Caldentey, Elly Schlein, Paavo Väyrynen, Bogdan Brunon Wenta, Joachim Zeller, Željana Zovko | |||
Bij de eindstemming aanwezige vaste plaatsvervangers | Frank Engel, Ádám Kósa, Judith Sargentini | |||
Bij de eindstemming aanwezige plaatsvervangers (art. 200, lid 2) | John Stuart Agnew, Jean-Paul Denanot, Estefanía Torres Martínez | |||
HOOFDELIJKE EINDSTEMMING
IN DE MEDEADVISERENDE COMMISSIE
13 | + |
PPE | Frank Engel, Teresa Jiménez-Becerril Barrio, Ádám Kósa, Maurice Ponga, Cristian Dan Preda, Bogdan Brunon Wenta, Željana Zovko |
S&D | Jean-Paul Denanot, Doru-Claudian Frunzulică, Enrique Guerrero Salom, Arne Lietz, Linda McAvan, Elly Schlein |
8 | - |
ALDE | Beatriz Becerra Basterrechea, Paavo Väyrynen |
EFDD | John Stuart Agnew, Ignazio Corrao |
GUE/NGL | Lola Sánchez Caldentey, Estefanía Torres Martínez |
Verts/ALE | Heidi Hautala, Judith Sargentini |
1 | 0 |
PPE | Joachim Zeller |
Verklaring van de gebruikte tekens:
+ : voor
- : tegen
0 : onthouding
PROCEDURE VAN DE TEN PRINCIPALE BEVOEGDE COMMISSIE
Titel | Vaststelling van een instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede | |||
Document- en procedurenummers | COM(2016)0447 – C8-0264/2016 – 2016/0207(COD) | |||
Datum indiening bij EP | 5.7.2016 |
|
|
|
Commissie ten principale Datum bekendmaking | AFET 12.9.2016 |
|
|
|
Medeadviserende commissies Datum bekendmaking | DEVE 12.9.2016 | INTA 12.9.2016 | BUDG 12.9.2016 |
|
Geen advies Datum besluit | INTA 31.8.2016 | BUDG 31.8.2016 |
|
|
Rapporteurs Datum benoeming | Arnaud Danjean 13.12.2016 |
|
|
|
Betwisting rechtsgrondslag Datum JURI-advies | JURI 13.7.2017 |
|
|
|
Datum goedkeuring | 11.7.2017 |
|
|
|
Uitslag eindstemming | +: –: 0: | 48 14 4 | ||
Bij de eindstemming aanwezige leden | Lars Adaktusson, Michèle Alliot-Marie, Francisco Assis, Petras Auštrevičius, Bas Belder, Mario Borghezio, Victor Boştinaru, Elmar Brok, Klaus Buchner, James Carver, Fabio Massimo Castaldo, Lorenzo Cesa, Aymeric Chauprade, Javier Couso Permuy, Andi Cristea, Arnaud Danjean, Knut Fleckenstein, Eugen Freund, Michael Gahler, Iveta Grigule, Sandra Kalniete, Tunne Kelam, Janusz Korwin-Mikke, Andrey Kovatchev, Eduard Kukan, Ryszard Antoni Legutko, Arne Lietz, Barbara Lochbihler, Sabine Lösing, Andrejs Mamikins, Alex Mayer, David McAllister, Tamás Meszerics, Francisco José Millán Mon, Javier Nart, Demetris Papadakis, Ioan Mircea Paşcu, Alojz Peterle, Tonino Picula, Julia Pitera, Cristian Dan Preda, Jozo Radoš, Sofia Sakorafa, Jordi Solé, Jaromír Štětina, Charles Tannock, László Tőkés, Miguel Urbán Crespo, Ivo Vajgl, Elena Valenciano, Geoffrey Van Orden, Hilde Vautmans, Anders Primdahl Vistisen, Boris Zala | |||
Bij de eindstemming aanwezige vaste plaatsvervangers | Brando Benifei, Luis de Grandes Pascual, András Gyürk, Javi López, Marietje Schaake, Eleni Theocharous, Ernest Urtasun, Bodil Valero, Paavo Väyrynen, Marie-Christine Vergiat | |||
Bij de eindstemming aanwezige plaatsvervangers (art. 200, lid 2) | Inés Ayala Sender, Ádám Kósa | |||
Datum indiening | 17.7.2017 | |||
HOOFDELIJKE EINDSTEMMING
IN DE TEN PRINCIPALE BEVOEGDE COMMISSIE
48 | + |
ALDE
| Petras Auštrevičius, Javier Nart, Jozo Radoš, Marietje Schaake, Ivo Vajgl, Hilde Vautmans |
ECR | Bas Belder, Ryszard Antoni Legutko, Charles Tannock, Eleni Theocharous, Geoffrey Van Orden, Anders Primdahl Vistisen |
NI | Aymeric Chauprade |
PPE | Lars Adaktusson, Michèle Alliot-Marie, Elmar Brok, Lorenzo Cesa, Arnaud Danjean, Michael Gahler, András Gyürk, Sandra Kalniete, Tunne Kelam, Andrey Kovatchev, Eduard Kukan, Ádám Kósa, David McAllister, Francisco José Millán Mon, Alojz Peterle, Julia Pitera, Cristian Dan Preda, László Tőkés, Luis de Grandes Pascual, Jaromír Štětina |
S&D | Francisco Assis, Inés Ayala Sender, Brando Benifei, Victor Boştinaru, Andi Cristea, Knut Fleckenstein, Eugen Freund, Javi López, Andrejs Mamikins, Alex Mayer, Demetris Papadakis, Ioan Mircea Paşcu, Tonino Picula, Elena Valenciano, Boris Zala |
14 | - |
EFDD | James Carver, Fabio Massimo Castaldo |
GUE/NGL | Javier Couso Permuy, Sabine Lösing, Sofia Sakorafa, Miguel Urbán Crespo, Marie-Christine Vergiat |
NI | Janusz Korwin-Mikke |
Verts/ALE | Klaus Buchner, Barbara Lochbihler, Tamás Meszerics, Jordi Solé, Ernest Urtasun, Bodil Valero |
4 | 0 |
ALDE | Iveta Grigule, Paavo Väyrynen |
ENF | Mario Borghezio |
S&D | Arne Lietz |
Verklaring van de gebruikte tekens:
+ : voor
- : tegen
0 : onthouding