Dokument z posiedzenia
17.7.2017
***I
SPRAWOZDANIE
w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 230/2014 z dnia 11 marca 2014 r. ustanawiające Instrument na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju
( COM(2016)0447 – C8-0264/2016 – 2016/0207(COD) )
Komisja Spraw Zagranicznych
Sprawozdawca: Arnaud Danjean
PR_COD_1amCom
Objaśnienie używanych znaków |
* Procedura konsultacji *** Procedura zgody ***I Zwykła procedura ustawodawcza (pierwsze czytanie) ***II Zwykła procedura ustawodawcza (drugie czytanie) ***III Zwykła procedura ustawodawcza (trzecie czytanie) (Wskazana procedura opiera się na podstawie prawnej zaproponowanej w projekcie aktu)
|
Poprawki do projektu aktu |
Poprawki Parlamentu w postaci dwóch kolumn
Skreślenia zaznacza się wytłuszczonym drukiem i kursywą w lewej kolumnie. Zmianę brzmienia zaznacza się wytłuszczonym drukiem i kursywą w obu kolumnach. Nowy tekst zaznacza się wytłuszczonym drukiem i kursywą w prawej kolumnie.
Pierwszy i drugi wiersz nagłówka każdej poprawki wskazuje element rozpatrywanego projektu aktu, którego dotyczy poprawka. Jeżeli poprawka odnosi się do obowiązującego aktu, do którego zmiany zmierza projekt aktu, nagłówek zawiera dodatkowo trzeci wiersz wskazujący obowiązujący akt i czwarty wiersz wskazujący przepis tego aktu, którego dotyczy poprawka.
Poprawki Parlamentu w postaci tekstu skonsolidowanego
Nowe fragmenty tekstu zaznacza się wytłuszczonym drukiem i kursywą. Fragmenty tekstu, które zostały skreślone, zaznacza się za pomocą symbolu ▌ lub przekreśla. Zmianę brzmienia zaznacza się przez wyróżnienie nowego tekstu wytłuszczonym drukiem i kursywą i usunięcie lub przekreślenie zastąpionego tekstu. Tytułem wyjątku nie zaznacza się zmian o charakterze ściśle technicznym wprowadzonych przez służby w celu opracowania końcowej wersji tekstu.
|
SPIS TREŚCI
Strona
PROJEKT REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO 5
UZASADNIENIE 8
OPINIA MNIEJSZOŚCI 12
OPINIA KOMISJI PRAWNEJ W SPRAWIE PODSTAWY PRAWNEJ 13
OPINIA Komisji Rozwoju 24
PROCEDURA W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ 42
GŁOSOWANIE KOŃCOWE W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGO W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ 43
PROJEKT REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 230/2014 z dnia 11 marca 2014 r. ustanawiające Instrument na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju
( COM(2016)0447 – C8-0264/2016 – 2016/0207(COD) )
(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
– uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie ( COM(2016)0447 ),
– uwzględniając art. 294 ust. 2, art. 209 ust. 1 oraz art. 212 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C8-0264/2016),
– uwzględniając opinię Komisji Prawnej w sprawie proponowanej podstawy prawnej,
– uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
– uwzględniając art. 59 i 39 Regulaminu,
– uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych oraz opinię przedstawioną przez Komisję Rozwoju ( A8-0261/2017 ),
1. przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;
2. zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli zastąpi ona pierwotny wniosek, wprowadzi w nim istotne zmiany lub planuje ich wprowadzenie;
3. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.
Poprawka 1
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 6 a (nowy)
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
| (6a) Stosowanie instrumentu powinno być ściśle monitorowane, a Parlament Europejski powinien regularnie otrzymywać aktualne informacje o finansowanych działaniach. Należy zauważyć, że okres stosowania instrumentu jest ściśle ograniczony do końca bieżących wieloletnich ram finansowych, dlatego Komisja powinna przeprowadzić pełną interdyscyplinarną ocenę działań finansowanych zgodnie z przepisami dotyczącymi budowania zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju zapisanymi w niniejszym rozporządzeniu oraz stosownych instrumentów wykorzystywanych przez państwa członkowskie do finansowania budowania zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju. Ocena ta powinna obejmować spójność działań w zakresie budowania zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju finansowanych przez Unię i jej państwa członkowskie z globalną strategią UE i celami ONZ w dziedzinie zrównoważonego rozwoju. Wszelkie przyszłe instrumenty ukierunkowane na powiązanie bezpieczeństwa z rozwojem powinny opierać się na wnioskach z tej oceny, być tworzone dopiero po przeprowadzeniu szeroko zakrojonych konsultacji publicznych z udziałem wielu zainteresowanych stron oraz ułatwiać współpracę cywilną między Unią, lokalnymi i regionalnymi strukturami publicznymi lub międzyrządowymi oraz organizacjami pozarządowymi, by zapewniać wsparcie dla państw trzecich. |
Poprawka 2
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 a (nowy)
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
| Artykuł 1a |
| Pomoc na podstawie art. 3a jest finansowana przez przesunięcie środków w dziale IV budżetu ogólnego Unii w wieloletnich ramach finansowych na lata 2014–2020 bez uruchamiania dodatkowych środków. Przesunięcia takie wykluczają stosowanie środków przydzielonych na działania zapisane w rozporządzeniu (UE) nr 233/2014 Parlamentu Europejskiego i Rady1a. |
| __________________ |
| 1a Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 233/2014 z dnia 11 marca 2014 r. ustanawiające Instrument Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju na lata 2014–2020. |
UZASADNIENIE
Komisja opublikowała w dniu 5 lipca 2016 r. wniosek ustawodawczy mający na celu wspieranie budowania potencjału bezpieczeństwa i obrony w krajach partnerskich. Celem tej inicjatywy jest umożliwienie Unii finansowania z własnego budżetu działań szkoleniowych i dostarczania nieśmiercionośnego sprzętu siłom bezpieczeństwa państw trzecich. Takie wsparcie UE dla jej partnerów będzie trwale poprawiać skuteczność działań szkoleniowych realizowanych przez Unię i wspierać rozwój praworządności.
Inicjatywa Komisji ma zwiększyć powiązanie bezpieczeństwa z rozwojem, zapisane już w 2003 r. w europejskiej strategii bezpieczeństwa[1] („bezpieczeństwo jest niezbędnym warunkiem rozwoju”) i jednoznacznie przypominane we wszystkich dokumentach strategicznych, zarówno ogólnych, jak i tematycznych[2].
Powiązanie bezpieczeństwa z rozwojem to oczywiście kluczowa zasada zintegrowanego podejścia UE do konfliktów i kryzysów zewnętrznych. Skoro polityka rozwojowa ma na celu zmniejszenie i ostateczne wyeliminowanie ubóstwa („bez rozwoju i likwidacji ubóstwa nie będzie trwałego pokoju”), to zwiększanie potencjału sektora bezpieczeństwa stanowi wyraźny wkład w osiąganie celów zrównoważonego rozwoju.
Parlament stale prezentował takie stanowisko. W sprawozdaniu dotyczącym kompleksowego podejścia UE[3] wyraził zadowolenie z powodu „powiązań między bezpieczeństwem a rozwojem, które powinny być najważniejszą i podstawową zasadą w stosowaniu kompleksowego podejścia UE”.
Należy również zauważyć, że przyszłe ukierunkowanie powiązania bezpieczeństwa z rozwojem zostanie jednoznacznie potwierdzone w „Konsensusie europejskim w sprawie rozwoju”, który obecnie jest poddawany przeglądowi.
Omawiany wniosek pozwala zwiększyć spójność działań Unii Europejskiej.
Umożliwia on osiągnięcie celów globalnej strategii w dziedzinie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, przedstawionej w czerwcu 2016 r. przez wysoką przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa. W priorytecie nr 4 („Od wizji do działań”) podkreślono konieczność zwiększenia zdolności krajów partnerskich do reagowania na kryzysy zewnętrzne.
O potrzebie tej przypomniano również w rezolucji Parlamentu w sprawie operacji pokojowych[4]: [Parlament] z zadowoleniem przyjmuje wspólny komunikat dotyczący budowania zdolności i wraz z Radą apeluje o jego pilne wdrożenie.
Omawiany akt bazuje na wspólnym komunikacie z kwietnia 2015 r.[5], w którym wskazano niedociągnięcia w Unii Europejskiej w tworzeniu zdolności krajów partnerskich, a także w reformowaniu sektora bezpieczeństwa (RSB). Unia prowadzi obecnie ocenę potrzeb w krajach niestabilnych, zwłaszcza w Afryce, a z Instrumentu na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju (IcSP) finansowane są już działania RSB.
Przedstawiając omawiany wniosek, Unia wywiązuje się ze swoich międzynarodowych zobowiązań w dziedzinie rozwoju. Uwzględniono w nim zmienione wytyczne sprawozdawcze OECD/DAC dotyczące oficjalnej pomocy rozwojowej (ODA) w dziedzinie pokoju i bezpieczeństwa przez rozszerzenie zasad ODA na sektor bezpieczeństwa, a także przyjęcie przez ONZ programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 i zapisany w nim cel zrównoważonego rozwoju nr 16, dotyczący pokoju i sprawiedliwości, podkreślający potrzebę wspierania krajowych instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo w państwach niestabilnych i dotkniętych konfliktem.
Wniosek ten jest odpowiedzią na pilną potrzebę i na oczekiwania podmiotów działających w terenie. Sygnały polityczne wysyłane są już od ponad trzech lat, jednak nie doprowadziły one jeszcze do wdrożenia konkretnych środków. Już w grudniu 2013 r. Rada Europejska wezwała do zainicjowania programu „train and equip” („szkolić i wyposażać”), który przekształcił się w inicjatywę CBSD („budowanie zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju”). W grudniu 2016 r. w konkluzjach Rady Europejskiej podkreślono konieczność przyjęcia wniosku ustawodawczego Komisji jeszcze w pierwszej połowie 2017 r.
Omawiany akt ustawodawczy zmienia rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 230/2014 z dnia 11 marca 2014 r. ustanawiającego Instrument na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju. Przegląd instrumentu polega wyłącznie na dodaniu funkcji uzupełniającej dotychczasowe luki w zapewnianiu wsparcia wszystkim podmiotom odpowiedzialnym za bezpieczeństwo (w tym siłom zbrojnym), by umożliwić szkolenie i dostawy wyposażenia w celu zaspokojenia pilnych potrzeb krótko- i średnioterminowych w powiązaniu z osiąganiem celów zrównoważonego rozwoju.
Szybkie wdrożenie inicjatywy CBSD w krajach partnerskich uzupełniałoby zatem obowiązujący system i stanowiło jego udoskonalenie.
Unia Europejska dysponuje już kilkoma instrumentami pozwalającymi jej wspierać cywilne siły bezpieczeństwa (policję) i wymiar sprawiedliwości dzięki finansowaniu określonego wyposażenia (pojazdów, sprzętu radiowego itp.).
Nie może jednak wspierać sił zbrojnych, choć w niektórych przypadkach tylko one są w stanie zapewnić stabilność na danym terytorium, uczestnicząc w przywracaniu bezpieczeństwa ludności oraz odtwarzaniu administracji publicznej i podstawowych usług.
Unii brakuje zatem instrumentu finansowego, który można w razie potrzeby szybko i skutecznie uruchomić, by bezpośrednio wspierać partnerów z krajów trzecich w dziedzinie bezpieczeństwa. Bez możliwości wspierania stosownych i skoordynowanych programów wyposażenia niezwykle trudno jest osiągnąć w perspektywie średnio- i długoterminowej trwałe pozytywne wyniki w postaci szkolenia i doradztwa dla sił zbrojnych państw trzecich.
Ta niezbędna i pilna pomoc zaproponowana przez Komisję pozwoliłaby na uzupełnienie luk, jakie istnieją w obecnym systemie między programami umacniania „cywilnych” sił bezpieczeństwa a innymi programami rozwoju, między szkoleniami, które mogą prowadzić podmioty europejskie, a brakiem wyposażenia sił lokalnych. Unia Europejska musi móc wyposażać siły bezpieczeństwa krajów partnerskich, które szkoli w ramach swoich misji.
Tytułem przykładu europejska pomoc umożliwiłaby finansowanie infrastruktury medycznej garnizonu w Mali, gdzie Unia Europejska już jest obecna dzięki misji wojskowej EUTM Mali. Chodziłoby o remont istniejącej infrastruktury medycznej (gabinety pielęgniarskie), aby zapewnić przyzwoity poziom opieki medycznej. Gabinety pielęgniarskie muszą być w stanie świadczyć podstawowe usługi zdrowotne, obejmujące również opiekę nad matkami i dziećmi oraz pierwszą pomoc.
Udział w budowie szpitali, w których leczono by rannych, dałby Unii prawdziwą wartość dodaną i przyczyniłby się do sukcesu europejskiej misji.
Obecnie brak finansowania osłabia wiarygodność unijnych działań zewnętrznych, podczas gdy inne kraje, takie jak Chiny, Rosja czy Turcja, w ogóle nie warunkujące udzielanej pomocy zasadami dobrego zarządzania, które promuje Unia, stale rozwijają działania w krajach afrykańskich, zwłaszcza w sferze wojskowej.
Komisja brała pod uwagę wiele możliwości finansowania tych inicjatyw. W swojej ocenie skutków[6] stwierdza, że przegląd IcSP byłby na początek najlepszą i najskuteczniejszą opcją do wykorzystania przy budowaniu zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju. Instrument ten, bardzo elastyczny, umożliwia finansowanie szerokiego zakresu działań, bez ograniczeń geograficznych.
Początkowe niewielkie finansowanie (100 mln EUR) pozwoliłoby zakończyć rozpoczęte działania, mające bardzo korzystne skutki dla bezpieczeństwa, rozwoju i gospodarki. Na tym etapie nie przewiduje się żadnych skutków dla budżetów państw członkowskich, chociaż budżet ten mógłby wymagać większych inwestycji z powodu wymogów bezpieczeństwa na świecie, a także działań związanych z RSB.
Dalsze działania w ramach tej inicjatywy będą rozważane w dyskusji na temat wieloletnich ram finansowych na okres po 2020 r., a na grudzień 2017 r. przewidziano śródokresowy przegląd unijnych instrumentów finansowania zewnętrznego.
Ramy prawne wniosku są jasne, ściśle określone i umożliwią uniknięcie wszelkich nieprawidłowości.
Starannie określono zabezpieczenia, aby zapewnić właściwe stosowanie rozporządzenia:
• Pomoc dla armii państw trzecich miałaby miejsce wyłącznie w niektórych krajach partnerskich w jasno określonych sytuacjach, kiedy budowanie zdolności podmiotów wojskowych przyczynia się do osiągnięcia celów rozwoju.
• Warunki uruchamiania pomocy finansowej są precyzyjne: pomoc musi być uzasadniona sytuacją zainteresowanego państwa oraz porozumieniem między państwem trzecim a Unią.
• Sama pomoc podlega wyraźnie określonym ograniczeniom: nie może być wykorzystywana na stałe wydatki wojskowe (wynagrodzenia, emerytury), na nabywanie śmiercionośnego sprzętu, takiego jak broń czy amunicja, ani też na szkolenia przygotowujące do walki.
Ponadto należy zwrócić szczególną uwagę na właściwe przeznaczenie środków finansowych.
Z drugiej strony rozporządzenie w wersji zmienionej przez Parlament Europejski będzie musiało być w pełni zgodne z wymogami prawnymi traktatów. Finansowanie budowania zdolności w sektorze bezpieczeństwa na podstawie art. 209 i 212 TFUE (tj. współpraca na rzecz rozwoju z jednej strony i współpraca gospodarcza, finansowa i techniczna z drugiej strony) jest możliwe, gdy jest to konieczne, z uwzględnieniem unijnych celów współpracy na rzecz rozwoju.
Ta podstawa prawna pozwala objąć zakresem stosowania ogół krajów rozwijających się oraz innych osłabionych krajów, jeżeli spełnione są określone warunki. Instrument umożliwiłby pomaganie takim krajom, jak Mali, Republika Środkowoafrykańska czy inne kraje niestabilne, gdzie taka potrzeba jest realnie odczuwana (Niger zmagający się z atakami terrorystycznymi z Mali, Czad i Kamerun).
Jeżeli chodzi o programowanie i wdrażanie niedawno zmienionych przepisów, należy zaznaczyć, że obowiązujące postanowienia rozporządzenia IcSP z 2014 r. będą przestrzegane. Chodzi o nadzwyczajne środki pomocy oraz przejściowe programy reagowania (art. 7), a także o tematyczne dokumenty strategiczne oraz wieloletnie programy indykatywne (art. 8). Chodzi również o rozszerzenie obowiązku wdrażania środków pomocy zgodnie z przepisami prawa międzynarodowego na środki pomocy związane z budowaniem zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju (art. 10).
W kwestii roli Parlamentu przepisy mające zastosowanie do IcSP będą także obowiązywać w stosunku do wszystkich postanowień zmienionych przedmiotowym rozporządzeniem. O środkach niepodlegających programowaniu Parlament jest informowany za pośrednictwem regularnych komunikatów Komisji dla Komitetu Politycznego i Bezpieczeństwa. W odniesieniu do środków programowanych Parlament rozpatruje projekty aktów wykonawczych (dokument strategiczny, wieloletnie programy indykatywne, roczne programy działania), a także dialogi strategiczne ze służbami Komisji i ESDZ przed każdym wieloletnim okresem programowania.
Sprawozdawca jest zdania, że wniosek Komisji to dopiero pierwszy etap bardziej ambitnej polityki europejskiej dotyczącej budowania zdolności Unii w krajach partnerskich. Blisko rok po opublikowaniu wniosku Komisji Europejskiej Parlament Europejski musi wypełnić swoje obowiązki i szybko przyjąć ten tekst, który jest zasadniczym narzędziem długoterminowego wsparcia stabilności państw trzecich, rozwoju praworządności oraz skuteczności działań zewnętrznych Unii Europejskiej.
OPINIA MNIEJSZOŚCI
Przedłożyli zgodnie z art. 52a ust. 4 Regulaminu PE, w imieniu grupy GUE/NGL: Sabine Lösing, Miguel Urban Crespo, Javier Couso Permuy, Takis Hadjigeorgiou
W sprawozdaniu poparto inicjatywę Komisji mającą na celu rozszerzenie instrumentu na rzecz przyczyniania się do stabilności i pokoju o budowanie zdolności wojskowych. Sprawozdanie zmierza do obejścia obowiązujących zasad finansowania z budżetu UE, wykluczających finansowanie podmiotów z sektora obronności i wojskowości w państwach trzecich.
Wyrażamy sprzeciw wobec tego sprawozdania, ponieważ:
poparto w nim wykorzystanie pomocy rozwojowej do celów wojskowych;
zażądano finansowania budowania zdolności sił zbrojnych;
wezwano do finansowania wyposażenia i szkoleń dla sił zbrojnych w państwach trzecich;
wspiera ono przemysł obronny i należące do niego przedsiębiorstwa, co udostępni im programy budowania zdolności finansowane ze środków UE;
umacnia ono powiązania między bezpieczeństwem a rozwojem;
narusza ono art.41 ust. 2 TUE, w którym zakazano wykorzystywania budżetu UE do pokrywania wydatków powiązanych z operacjami mającymi wpływ na wojskowość lub obronność.
Domagamy się:
czysto cywilnego wykorzystania instrumentu na rzecz stabilności;
niewykorzystywania pomocy rozwojowej do celów wojskowych;
wspierania eliminacji ubóstwa, zapobiegania konfliktom, nierozprzestrzeniania broni masowego rażenia, a także rozbrojenia;
niefinansowania wydatków wojskowych z budżetu UE i rygorystycznej interpretacji art. 41 ust. 2 TUE.
OPINIA KOMISJI PRAWNEJ W SPRAWIE PODSTAWY PRAWNEJ
Sz.P. Elmar Brok
Przewodniczący
Komisja Spraw Zagranicznych
BRUKSELA
Przedmiot: Opinia w sprawie podstawy prawnej wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 230/2014 z dnia 11 marca 2014 r. ustanawiające Instrument na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju ( COM(2016)447 - 2016/0207(COD) )
Szanowny Panie Przewodniczący!
Podczas posiedzenia koordynatorów w dniu 11 lipca 2016 r. Komisja Prawna postanowiła zbadać z własnej inicjatywy, na mocy art. 39 ust. 3 Regulaminu, podstawę prawną wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 230/2014 z dnia 11 marca 2014 r. ustanawiające Instrument na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju ( COM(2016)447 ). Również przewodnicząca Komisji Rozwoju zwróciła się na mocy art. 39 Regulaminu do Komisji Prawnej, w piśmie z dnia 15 listopada 2016 r., o zbadanie podstawy prawnej przedmiotowego wniosku ustawodawczego. Podstawą wniosku jest art. 209 ust. 1 i art. 212 ust. 2 TFUE, które dotyczą odpowiednio przyjmowania środków niezbędnych do realizacji polityki w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju oraz działań w zakresie współpracy gospodarczej, finansowej i technicznej z państwami trzecimi innymi niż kraje rozwijające się.
Komisja rozpatrzyła tę kwestię na posiedzeniu w dniu 13 lipca 2017 r.
I – Kontekst
Rozporządzenie (UE) nr 230/2014 (zwane dalej „IcSP”)[7] ustanawia środki pomocy technicznej i finansowej służące zapobieganiu kryzysom i reagowaniu na nie oraz przyczynianiu się do budowania stabilności i pokoju. Proponowane poprawki do rozporządzenia IcSP mają na celu dodanie nowego rodzaju pomocy unijnej służącej konkretnie budowaniu zdolności podmiotów wojskowych w państwach trzecich na wypadek nadzwyczajnych okoliczności. Wniosek Komisji zakłada zasadniczo bliski związek między bezpieczeństwem a rozwojem, który przewiduje wspieranie systemów bezpieczeństwa krajów partnerskich w ramach szerszego procesu reform mającego na celu zapewnienie skutecznego i odpowiedzialnego bezpieczeństwa państwa i osób, przyczyniając się tym samym do realizacji celów UE w zakresie zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu i praworządności.
Ścisłe powiązanie bezpieczeństwa i rozwoju w praktyce można zauważyć w rozporządzeniu (WE) nr 1717/2006 ustanawiającym Instrument na rzecz Stabilności (zwanym dalej „IfS”)[8], który jest poprzednikiem IcSP. IfS miał na celu podejmowanie środków związanych z współpracą na rzecz rozwoju oraz działań w zakresie współpracy finansowej, gospodarczej i technicznej z państwami trzecimi[9]. Początkowo jego zakres obejmował też wojskowe operacje monitorowania i utrzymywania pokoju[10]. Odnośny przepis – z którego później zrezygnowano w toku negocjacji nad rozporządzeniem między Komisją, Radą i Parlamentem – został włączony do art. 2 lit. a) i ma następujące brzmienie:
„wojskowych operacji monitorowania i utrzymywania lub wspierania pokoju (w tym operacji uwzględniających czynnik cywilny) prowadzonych przez organizacje regionalne i podregionalne, a także inne koalicje państw działających za zgodą Narodów Zjednoczonych; środków wzmacniających zdolności takich organizacji i ich członków do planowania, wykonywania i zapewnienia skutecznej kontroli politycznej takich operacji”.
II – Odnośne artykuły Traktatu
We wniosku Komisji jako podstawę prawną podano art. 209 ust. 1 TFUE w powiązaniu z art. 212 ust. 1 TFUE, które znajdują się w części piątej zatytułowanej „Działania zewnętrzne Unii” i mają następujące brzmienie (wyróżnienie dodano):
Artykuł 209 TFUE
(dawny artykuł 179 TWE)
1. Parlament Europejski i Rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, przyjmują środki niezbędne w celu realizacji polityki w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju, które mogą dotyczyć wieloletnich programów współpracy z krajami rozwijającymi się lub programów tematycznych. [...]
Artykuł 212 TFUE
(dawny artykuł 181a TWE)
2. Parlament Europejski i Rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, przyjmują środki niezbędne do wykonania ustępu 1. [...]
Artykuł 212 ust. 1 TFUE ma następujące brzmienie (wyróżnienie dodano):
Artykuł 212 TFUE
(dawny artykuł 181a TWE)
1. Bez uszczerbku dla innych postanowień Traktatów, w szczególności postanowień artykułów 208–211, Unia prowadzi działania w zakresie współpracy gospodarczej, finansowej i technicznej, w tym pomocy w szczególności w dziedzinie finansowej, z państwami trzecimi innymi niż kraje rozwijające się. Działania te są spójne z polityką Unii na rzecz rozwoju i są prowadzone zgodnie z zasadami i celami jej działań zewnętrznych. Działania Unii i państw członkowskich wzajemnie się uzupełniają i wzmacniają.
Artykuł 208 TFUE określający założenia, zgodnie z którymi mogą być przyjmowane środki związane z współpracą na rzecz rozwoju, ma następujące brzmienie (wyróżnienie dodano):
Artykuł 208 TFUE
(dawny artykuł 177 TWE)
1. Polityka Unii w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju jest prowadzona zgodnie z zasadami i celami działań zewnętrznych Unii. Polityka Unii i polityka państw członkowskich w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju uzupełniają się i wzmacniają wzajemnie.
Głównym celem polityki Unii w tej dziedzinie jest zmniejszenie, a docelowo, likwidacja ubóstwa. Przy realizacji polityk, które mogłyby mieć wpływ na kraje rozwijające się, Unia bierze pod uwagę cele współpracy na rzecz rozwoju. [...]
Z uwagi na odniesienie do zasad i celów działań zewnętrznych Unii Europejskiej należy przyjrzeć się art. 21 TUE (wyróżnienie dodano):
Artykuł 21 TUE
1. Działania Unii na arenie międzynarodowej oparte są na zasadach, które leżą u podstaw jej utworzenia, rozwoju i rozszerzenia oraz które zamierza wspierać na świecie: demokracji, państwa prawnego, powszechności i niepodzielności praw człowieka i podstawowych wolności, poszanowania godności ludzkiej, zasad równości i solidarności oraz poszanowania zasad Karty Narodów Zjednoczonych oraz prawa międzynarodowego. […]
2. Unia określa i prowadzi wspólne polityki i działania oraz dąży do zapewnienia wysokiego stopnia współpracy we wszelkich dziedzinach stosunków międzynarodowych, w celu:
a) ochrony swoich wartości, podstawowych interesów, bezpieczeństwa, niezależności i integralności;
b) umacniania i wspierania demokracji, państwa prawnego, praw człowieka i zasad prawa międzynarodowego;
c) utrzymania pokoju, zapobiegania konfliktom i umacniania bezpieczeństwa międzynarodowego zgodnie z celami i zasadami Karty Narodów Zjednoczonych,
jak również z zasadami Aktu końcowego z Helsinek oraz celami Karty Paryskiej, w tym z celami i zasadami dotyczącymi granic zewnętrznych;
d) wspierania trwałego rozwoju gospodarczego i społecznego oraz środowiskowego krajów rozwijających się, przyjmując za nadrzędny cel likwidację ubóstwa;
e) zachęcania wszystkich krajów do integracji w ramach gospodarki światowej, między innymi drogą stopniowego znoszenia ograniczeń w handlu międzynarodowym;
f) przyczyniania się do opracowywania międzynarodowych środków służących ochronie i poprawie stanu środowiska naturalnego oraz zrównoważonego zarządzania światowymi zasobami naturalnymi, w celu zapewnienia trwałego rozwoju;
g) niesienia pomocy narodom, krajom i regionom dotkniętym klęskami żywiołowymi lub katastrofami spowodowanymi przez człowieka; oraz
h) wspierania systemu międzynarodowego opartego na silniejszej współpracy wielostronnej i na dobrych rządach na poziomie światowym.
3. Unia szanuje zasady i dąży do osiągnięcia celów, o których mowa w ustępach 1 i 2, przy opracowywaniu i wprowadzaniu w życie jej działań zewnętrznych w różnych dziedzinach objętych niniejszym tytułem i częścią piątą Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, jak również zewnętrznych aspektów innych polityk Unii.
Unia czuwa nad spójnością różnych dziedzin jej działań zewnętrznych oraz nad ich spójnością z innymi politykami Unii. Rada i Komisja, wspomagane przez wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, zapewniają tę spójność oraz współpracują w tym celu.
Artykuł 24 ust. 1 TUE należy również uznać za ważny w kontekście analizy i ustalenia właściwej podstawy prawnej. Ma on następujące brzmienie (wyróżnienie dodano):
Art. 24 TUE
(dawny art. 11 TUE)
1. Kompetencje Unii w zakresie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa obejmują wszelkie dziedziny polityki zagranicznej i ogół kwestii dotyczących bezpieczeństwa Unii, w tym stopniowe określanie wspólnej polityki obronnej, która może prowadzić do wspólnej obrony.
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa podlega szczególnym zasadom i procedurom. Jest określana i realizowana przez Radę Europejską i Radę, stanowiące jednomyślnie, chyba że Traktaty przewidują inaczej. Wyklucza się przyjmowanie aktów prawodawczych. Wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa realizuje wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa oraz państwa członkowskie, zgodnie z Traktatami. Szczególną rolę Parlamentu Europejskiego i Komisji w tej dziedzinie określają Traktaty. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie jest właściwy w zakresie tych postanowień, z wyjątkiem właściwości do kontrolowania przestrzegania artykułu 40 niniejszego Traktatu i do kontroli legalności niektórych decyzji przewidzianych w artykule 275 akapit drugi Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. [...]
Art. 40 TUE stanowi:
Art. 40 TUE
Realizacja wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa nie narusza stosowania procedur oraz odpowiedniego zakresu uprawnień instytucji przewidzianych w Traktatach do wykonywania kompetencji Unii, o których mowa w artykułach 3–6 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
Realizacja polityk, o których mowa w tych artykułach, nie narusza także stosowania procedur oraz odpowiedniego zakresu uprawnień instytucji przewidzianych w Traktatach do wykonywania kompetencji Unii na podstawie niniejszego rozdziału.
III – Proponowana podstawa prawna
Komisja zaproponowała art. 209 ust. 1 i art. 212 ust. 2 TFUE jako właściwą podstawę prawną aktu zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 230/2014. Oba przepisy znajdują się w rozdziale III zatytułowanym „Współpraca z państwami trzecimi i pomoc humanitarna” w ramach działań zewnętrznych, który to rozdział obejmuje dawne rozdziały XX (art. 177–181 TWE) i XXI (art. 181a TWE) części trzeciej Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, które umożliwiały Wspólnocie (a obecnie Unii) podejmowanie środków w zakresie współpracy zarówno z krajami rozwijającymi się (art. 177–188 TWE), jak i rozwiniętymi (188a TWE).
Wybór właściwej podstawy prawnej jest powracającą kwestią w dziedzinie działań zewnętrznych UE, zwłaszcza w odniesieniu do powiązania między wspólną polityką bezpieczeństwa i obrony a polityką współpracy rozwojowej, gospodarczej, finansowej i technicznej. Wynika to ze znacznych różnic prawnych między zestawami przepisów regulujących te dziedziny oraz ze ścisłego powiązania tych polityk, które zostały rozwinięte przez instytucje unijne w praktyce. W szczególności współpraca rozwojowa i gospodarcza oraz finansowa i techniczna jest podejmowana w oparciu o tradycyjny model integracji, w ramach którego Parlament Europejski aktywnie uczestniczy w podejmowaniu decyzji zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą po przedstawieniu wniosku przez Komisję i z uwzględnieniem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości[11]. Z drugiej strony w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony Rada przyjmuje środki głównie na zasadzie jednomyślności, jedynie informując o nich Parlament, a właściwość Trybunału Sprawiedliwości jest wyraźnie wyłączona[12].
Z uwagi na powyższe Komisja Prawna postanowiła przyjrzeć się kwestii właściwej podstawy prawnej proponowanej zmiany rozporządzenia (UE) nr 230/2014. Czy Unia powinna przyjąć proponowany środek, który dotyczy współpracy rozwojowej, gospodarczej, finansowej i technicznej oraz polityki bezpieczeństwa i obrony, zgodnie z przepisami regulującymi tę pierwszą czy drugą dziedzinę? W odpowiedzi na to pytanie prawne należy określić nie tylko procedurę przyjęcia proponowanego aktu, jaką należy zastosować, ale i jego właściwości i konsekwencje prawne.
IV – Orzecznictwo TSUE w sprawie wyboru podstawy prawnej
Trybunał Sprawiedliwości postrzega kwestię właściwej podstawy prawnej tradycyjnie jako zagadnienie o kluczowym znaczeniu dla zagwarantowania zgodności z zasadą przyznania kompetencji (art. 5 TUE) i dla określenia charakteru i zakresu kompetencji Unii[13]. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości „wybór podstawy prawnej wspólnotowego aktu prawnego musi być oparty na obiektywnych czynnikach, które mogą zostać poddane kontroli sądowej; należą do nich w szczególności cel i treść danego aktu”[14]. Wybór niewłaściwej podstawy prawnej może zatem uzasadniać uchylenie danego aktu. W tym kontekście wola instytucji, by aktywniej uczestniczyć w przyjęciu danego aktu prawnego, okoliczności, w których akt został przyjęty, ani praca wykonana w odniesieniu do innych aspektów wchodzących w zakres działania objętego danym aktem nie są istotne dla określenia właściwej podstawy prawnej[15].
Jeżeli analiza danego aktu wykaże, że wyznaczono mu dwa cele lub ma on dwa elementy składowe i jeden z tych celów lub elementów składowych można zidentyfikować jako główny lub dominujący, podczas gdy drugi jest jedynie pomocniczy, wówczas ten akt prawny należy wydać na jednej podstawie prawnej, tj. na tej podstawie, która jest wymagana z racji głównego lub dominującego celu lub elementu składowego[16]. Jeżeli jednak dany akt prawny posiada jednocześnie kilka celów lub elementów składowych, które są nierozerwalnie związane, przy czym żaden nie jest drugorzędny lub pośredni w stosunku do innych, wówczas taki akt prawny należy wydać na odpowiadających im różnych podstawach prawnych[17], o ile procedury określone dla odnośnych podstaw prawnych nie są sprzeczne z prawami Parlamentu Europejskiego i nie podważają jego praw[18].
V – Cel i treść proponowanego aktu
Przedmiotowy wniosek – zgodnie ze stwierdzeniem Komisji zawartym w uzasadnieniu – ma na celu wprowadzenie „nowego artykułu w tytule II rozporządzenia (UE) nr 230/2014 w celu rozszerzenia pomocy Unii w nadzwyczajnych okolicznościach, aby budować zdolność podmiotów wojskowych w krajach partnerskich w celu przyczynienia się do zrównoważonego rozwoju, a w szczególności do tworzenia pokojowych i integracyjnych społeczeństw”[19]. Z oceny skutków towarzyszącej wnioskowi Komisji wynika, że ogólne cele tej inicjatywy są dwojakie: z jednej strony zagwarantowanie, aby niestabilność i konflikty nie szkodziły pomocy rozwojowej UE dla niestabilnych krajów rozwijających się, poprzez umożliwienie wszystkim podmiotom odpowiedzialnym za bezpieczeństwo, w tym wojsku, zapewnienia stabilności, pokoju i porządku publicznego; z drugiej strony wspieranie zrównoważonego rozwoju gospodarczego, społecznego i środowiskowego krajów rozwijających się, przy czym nadrzędnym celem jest likwidacja ubóstwa[20].
W tym kontekście motyw 3 stanowi, że wspieranie podmiotów sektora bezpieczeństwa, w tym wojska w nadzwyczajnych okolicznościach, w kontekście zapobiegania konfliktom, zarządzania kryzysowego lub stabilizacji ma zasadnicze znaczenie, aby zapewnić odpowiednie warunki dla rozwoju i zwalczania ubóstwa. W motywie tym podkreśla się też, że działania te mają na celu ochronę ludności cywilnej na obszarach dotkniętych konfliktami, kryzysami lub niestabilnością, a także przyczyniają się do dobrych rządów, skutecznej kontroli demokratycznej oraz przestrzegania praw człowieka i zasad praworządności. W motywach 2, 4 i 5 przypomina się o ścisłym związku między bezpieczeństwem a zrównoważonym rozwojem poprzez odniesienie w tym celu do Agendy Organizacji Narodów Zjednoczonych na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030[21], do konkluzji Rady Europejskiej z 19–20 grudnia 2013 r. oraz do wspólnego komunikatu zatytułowanego „Budowanie zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju – Umożliwienie partnerom zapobiegania kryzysom i zarządzania nimi”[22].
W szczególności wniosek stanowi, że pomoc Unii dla podmiotów sektora bezpieczeństwa może objąć podmioty wojskowe w nadzwyczajnych okolicznościach w kontekście szerszego procesu reform sektora bezpieczeństwa i zgodnie z nadrzędnym celem, jakim jest osiągnięcie zrównoważonego rozwoju (nowy akapit w art. 1 ust. 2). W art. 3a ust. 1 przypomina się cel polegający na przyczynieniu się do zrównoważonego rozwoju i na tworzeniu stabilnych, pokojowych i integracyjnych społeczeństw poprzez udzielanie pomocy unijnej w nadzwyczajnych okolicznościach w celu budowania zdolności podmiotów wojskowych w krajach partnerskich. Ustęp 2 zawiera przykład wyjaśniający, że pomoc udzielana przez Unię w tym celu powinna objąć realizację programów budowania zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju, w tym szkolenia, mentoring i doradztwo, a także dostawę sprzętu, poprawę infrastruktury i świadczenie innych usług. Ta forma pomocy powinna być stosowana w ostateczności, kiedy nie można należycie zagwarantować stworzenia stabilnych, pokojowych i integracyjnych społeczeństw za pośrednictwem podmiotów pozawojskowych. Będzie tak albo w przypadku poważnego zagrożenia dla istnienia funkcjonujących instytucji państwowych oraz dla ochrony praw człowieka i podstawowych wolności, albo gdy instytucje państwowe nie będą w stanie dalej przeciwdziałać takiemu zagrożeniu; a także pod warunkiem istnienia zgody pomiędzy danym krajem a społecznością międzynarodową lub Unią Europejską, że wojsko jest kluczem do stabilności, pokoju i rozwoju, zwłaszcza w przypadku kryzysu oraz w kontekstach i sytuacjach niestabilności. Ustęp 4 dodatkowo ogranicza zakres pomocy udzielanej podmiotom wojskowym, gdyż stanowi, że nie powinna ona służyć do finansowania ani stałych wydatków wojskowych, ani zakupu broni i amunicji czy szkoleń, których wyłącznym celem jest przyczynianie się do zdolności bojowej sił zbrojnych.
Ponadto w ust. 5 przypomina się, że pomoc dla podmiotów wojskowych powinna mieć na celu propagowanie zaangażowania kraju partnerskiego oraz rozwój elementów i dobrych praktyk niezbędnych do zapewnienia trwałości w perspektywie średnio- i długoterminowej, jak również propagowanie praworządności i ustalonych zasad prawa międzynarodowego.
Inne drobne zmiany w art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 i art. 10 ust. 1 IcSP mają na celu wprowadzenie odniesienia do nowego art. 3a. I wreszcie, art. 13 ust. 1 zostaje zmieniony, tak aby zwiększyć pulę środków finansowych na wykonanie rozporządzenia o 100 000 000 EUR.
VI – Analiza i ustalenie właściwej podstawy prawnej
Komisja zaproponowała art. 209 ust. 1 i art. 212 ust. 2 TFUE jako właściwą podstawę prawną aktu zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 230/2014. Zgodnie z art. 209 ust. 1 TFUE organy ustawodawcze Unii, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, mogą przyjmować środki niezbędne do realizacji polityki w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju, która zgodnie z art. 208 ust. 1 TFUE jest prowadzona zgodnie z zasadami i celami działań zewnętrznych Unii i której głównym celem jest zmniejszenie i docelowo likwidacja ubóstwa. Likwidacja ubóstwa jest celem, który przewidziano również w art. 21 ust. 2 TUE stanowiącym ogólny przepis dotyczący całego szeregu celów działań zewnętrznych Unii. Zasygnalizowanie tego celu w art. 208 ust. 1 TFUE sugeruje, że pozostałe cele wyszczególnione w art. 21 ust. 2 TUE mogą być realizowane za pomocą środków związanych z współpracą na rzecz rozwoju, ale wyłącznie jeżeli mają charakter drugorzędny[23].
Szeroki zakres rozumienia unijnej polityki współpracy na rzecz rozwoju w przypadku umów o współpracy na rzecz rozwoju został potwierdzony w wyroku w sprawie Portugalia przeciwko Radzie Unii Europejskiej, w którym Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że (wyróżnienie dodano)[24]:
„Dlatego należy uznać, że istnienie w umowie o współpracy na rzecz rozwoju klauzul dotyczących różnych szczególnych dziedzin nie może powodować zmiany kwalifikacji tej umowy, której powinno się dokonać przy uwzględnieniu jej zasadniczego celu, a nie poszczególnych klauzul, pod warunkiem że klauzule te nie zawierają obowiązków o takim zakresie w analizowanych szczególnych dziedzinach, co zakres stanowiący w rzeczywistości cele odrębne od celów współpracy na rzecz rozwoju”.
W sprawie C-403/05 Parlament przeciwko Komisji Trybunał potwierdził, że współpraca na rzecz rozwoju obejmuje (wyróżnienie dodano)[25]:
„nie tylko trwały rozwój gospodarczy i społeczny tych krajów, ich harmonijne i stopniowe włączenie do gospodarki światowej, a także zwalczanie biedy, ale również rozwój i wzmocnienie demokracji i państwa prawa, a także przestrzeganie praw człowieka i podstawowych wolności przy jednoczesnym poszanowaniu zobowiązań podjętych w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych i innych organizacji międzynarodowych”.
W komunikacie Wydziału Prawnego z 2004 r. w sprawie wyboru podstawy prawnej aktu poprzedzającego IcSP, który zawierał pierwotnie podobny przepis dotyczący budowania zdolności wojskowych w sytuacjach nadzwyczajnych, stwierdzono, że[26]:
„można jednoznacznie uznać, że środki związane z utrzymywaniem i wspieraniem pokoju przyczyniają się do realizacji celu rozwijania demokracji i praworządności. Brzmienie art. 179 TWE (obecnie art. 209 ust. 1 TFUE) i art. 181 TUE (obecnie art. 212 ust. 2 TFUE) nie wyklucza finansowania działań na rzecz utrzymania pokoju w celu realizacji określonych w nich założeń. Ponadto z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości wynika, że politykę Unii na rzecz rozwoju należy postrzegać w szerszym ujęciu”[27].
Wydział Prawny Parlamentu potwierdził w komunikacie z dnia 6 stycznia 2017 r., że nadzwyczajne okoliczności, w których środki dotyczące budowania zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju byłyby zapewniane na mocy zmienionego IcSP, mogłyby dopuszczać alternatywną interpretację, zgodnie z którą aspekt wojskowy, o którym mowa w art. 3a, jest zarówno pomocniczy, jak i niezbędny. Potwierdzeniem tego jest ponadto wykluczenie wsparcia o charakterze czysto wojskowym zgodnie z art. 3a ust. 4, co można by dodatkowo wzmocnić poprzez wyraźne ustalenie bliższego związku z unijną polityką współpracy na rzecz rozwoju[28]. W komunikacie w sprawie podstawy prawnej w procedurze 2016/0207(COD) , wydanym dnia 2 lutego 2017 r. na wniosek Komisji Prawnej, służby Komisji potwierdziły, że wniosek służy realizacji celu związanego z rozwojem poprzez zaangażowanie dodatkowego podmiotu, a mianowicie wojska, w ograniczonym zakresie okoliczności, gdzie podmiot ten nie prowadzi działań o charakterze wojskowym, a realizuje cele czysto cywilne[29].
Zgodnie z wspólnym komunikatem Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 kwietnia 2015 r. pt. „Budowanie zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju”[30] przy budowaniu zdolności w sektorze bezpieczeństwa można koncentrować się nie tylko na siłach cywilnych lub policyjnych, ale również na siłach wojskowych. Europejska strategia bezpieczeństwa z 2003 r. zakłada, że bezpieczeństwo stanowi warunek wstępny rozwoju, ponieważ konflikty prowadzą do niszczenia infrastruktury, łącznie z infrastrukturą społeczną, a jednocześnie sprzyjają przestępczości oraz utrudniają inwestycje i normalną działalność gospodarczą[31]. Wreszcie, w myśl Europejskiego konsensusu w sprawie rozwoju zasadniczym celem unijnej współpracy na rzecz rozwoju jest likwidacja ubóstwa w kontekście zrównoważonego rozwoju, który łączy się z „dobrymi rządami, prawami człowieka oraz aspektami politycznymi, gospodarczymi, społecznymi i związanymi ze środowiskiem naturalnym”[32]. Co więcej, Konsensus Europejski ma „stanowić przewodnik w planowaniu i wdrażaniu komponentu pomocy rozwojowej wszystkich wspólnotowych instrumentów i strategii współpracy z państwami trzecimi, przy czym „komponent pomocy rozwojowej jest definiowany jako każda forma oficjalnej pomocy rozwojowej (ODA) zgodnie z ustaleniami Komitetu Pomocy Rozwojowej przy OECD”[33]. Zgodnie ze zmienionymi wytycznymi w sprawie ODA finansowanie wojska państw partnerskich jest możliwe jedynie wtedy, kiedy nadzwyczajne okoliczności wymagają wyświadczenia usług rozwojowych przez wojsko, którego rola polega na przywróceniu praworządności. Natomiast bezpośredni udział w wydatkach wojskowych pozostaje niedopuszczalny[34]. W rezultacie sytuacja, w której instytucje państwowe nie są w stanie zapewnić powstania pokojowych i integracyjnych społeczeństw, nie jest objęta zmienionymi wytycznymi w sprawie ODA, a proponowane rozporządzenie umożliwia wyjście poza ODA w kwestii wykorzystania wojska jako podmiotu świadczącego usługi rozwojowe[35]. Z prawnego punktu widzenia wytyczne w sprawie ODA nie stanowią jako takie prawnie wiążących granic zakresu art. 208 TFUE, a rozporządzenie w sprawie IcSP nie uzależnia jego stosowania od takich warunków dotyczących ODA[36].
Jednak – tak, jak uznano w ocenie skutków załączonej do wniosku – budowanie zdolności wojskowych i obronnych do celów niezwiązanych z współpracą na rzecz rozwoju byłoby w rzeczywistości sprzeczne z WPZiB i stanowiłoby naruszenie art. 40 TUE, który wprowadził zasadę „wzajemnej nieingerencji” między zewnętrznymi działaniami Unii związanymi z WPZiB i niezwiązanymi z tą polityką[37]. W ten sam sposób akt skupiający się przede wszystkim na finansowaniu sił zbrojnych państw trzecich w celach związanych z obroną powinien być objęty unijną WPZiB i nie należy go łączyć podstawą prawną niedotyczącą WPZiB. Zostało to potwierdzone przez Trybunał w sprawie C‑263/14 Parlament przeciwko Radzie:
„W odniesieniu do aktów przyjmowanych na podstawie postanowienia dotyczącego WPZiB zadaniem Trybunału jest dbanie w szczególności na podstawie art. 275 akapit drugi część pierwsza zdania TFUE i art. 40 TUE, aby realizacja tej polityki nie naruszała stosowania procedur oraz odpowiedniego zakresu uprawnień instytucji przewidzianych w traktatach do wykonywania kompetencji Unii na mocy traktatu FUE.
Wybór odpowiedniej podstawy prawnej aktu Unii ma znaczenie konstytucyjne, gdyż zastosowanie błędnej podstawy prawnej może przesądzić o nieważności takiego aktu, w szczególności w przypadku, gdy właściwa podstawa prawna przewiduje stosowanie innej procedury legislacyjnej niż ta, która została rzeczywiście zastosowana. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wybór podstawy prawnej aktu Unii [...] musi opierać się na obiektywnych czynnikach, które mogą zostać poddane kontroli sądowej, a do których należą w szczególności cel i treść tego aktu”[38].
W tym sensie aspekt wojskowy w proponowanym rozporządzeniu należy postrzegać w szerszym kontekście celów i treści IcSP. W tym celu należy wziąć pod uwagę charakter proponowanej reformy jako „środka podejmowanego w ostateczności” oraz zdecydowane ograniczenie przypadków, w jakich użycie pomocy wojskowej mogłoby zostać uznane za jedyny skuteczny sposób przyczynienia się do powstania pokojowych i integracyjnych społeczeństw. Poza tym we wniosku zakazuje się unijnej pomocy na finansowanie szkoleń wojskowych, których wyłącznym celem jest przyczynianie się do zdolności bojowej sił zbrojnych, na finansowanie stałych wydatków wojskowych oraz zakupu broni i amunicji, co można by uznać za wskazanie, że wniosek ma na celu przyczynienie się do bezpieczeństwa i ochrony ludności cywilnej w państwach trzecich[39]. Możliwość tę ogranicza ponadto obowiązek opracowania przez Komisję procedur oceny ryzyka, monitorowania i oceny środków (ust. 6 tego samego przepisu). Zasady monitorowania i oceny są określone w art. 12 i 13 rozporządzenia (UE) nr 236/2014, które ma zastosowanie do wszystkich unijnych instrumentów finansowania zewnętrznego, w tym IcSP.
W świetle powyższego można by twierdzić, że proponowane rozporządzenie ma na celu przyczynienie się do zrównoważonego rozwoju i tworzenia stabilnych, pokojowych i integracyjnych społeczeństw poprzez dobre zarządzanie w administracji publicznej, łącznie z ministerstwami obrony i siłami zbrojnymi, które stanowią integralną część władzy wykonawczej, aczkolwiek pod nadzorem cywilnym i w nadzwyczajnych okolicznościach, kiedy zrównoważonego rozwoju nie można osiągnąć przy udziale wyłącznie podmiotów niewojskowych.
VII - Wnioski i zalecenie
W świetle powyższego, mimo że wniosek Komisji wprowadza obowiązki mające na celu rozwój oraz umocnienie praworządności i dobrych rządów za pomocą cywilnej kontroli i cywilnego nadzoru nad wojskiem w państwach trzecich, przez co jest powiązany z WPZiB i WPBiO, to jego głównym i dominującym celem jest jednak realizacja polityki współpracy rozwojowej, gospodarczej, finansowej i technicznej ze szczególnym naciskiem na przyczynienie się do tworzenia pokojowych i integracyjnych społeczeństw postrzeganych jako niezbędne do osiągnięcia zrównoważonego rozwoju. Jako że te cele są ze sobą nierozerwalnie związane, a żaden nie jest drugorzędny i pośredni w stosunku do pozostałych[40], ważną i właściwą podstawę prawną wniosku powinien stanowić art. 209 ust. 1 w powiązaniu z art. 212 ust. 2 TFUE.
Na posiedzeniu w dniu 13 lipca 2017 r. Komisja Prawna postanowiła w związku z tym – przy 10 głosach za, 7 głosach przeciw i 6 głosach wstrzymujących się[41] – zalecić Państwu uznanie art. 209 ust. 1 i art. 212 ust. 2 TFUE za właściwą podstawę prawną wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 230/2014 z dnia 11 marca 2014 r. ustanawiające Instrument na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju.
Z wyrazami szacunku
Pavel Svoboda
5.7.2017
OPINIA Komisji Rozwoju
dla Komisji Spraw Zagranicznych
w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 230/2014 z dnia 11 marca 2014 r. ustanawiające Instrument na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju
( COM(2016)0447 – C8-0264/2016 – 2016/0207(COD) )
Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej: Linda McAvan
ZWIĘZŁE UZASADNIENIE
Wniosek ustawodawczy ma na celu zmianę rozporządzenia (UE) nr 230/2014 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca 2014 r. ustanawiającego Instrument na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju, z myślą o wprowadzeniu nowego artykułu umożliwiającego rozszerzenie pomocy UE, w nadzwyczajnych okolicznościach, aby budować zdolność podmiotów wojskowych w krajach partnerskich, czego głównymi deklarowanymi celami są przyczynienie się do zrównoważonego rozwoju i tworzenie pokojowych i integracyjnych społeczeństw.
Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej popiera ogólne założenie wniosku Komisji, wzywa jednak do ścisłego monitorowania działań, które mają być finansowane w ramach nowego instrumentu i podkreśla, że konieczna jest pełna, przejrzysta i interdyscyplinarna ocena działań w zakresie budowania zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju.
Sprawozdawczyni przypomina również, że głównym celem unijnej polityki współpracy na rzecz rozwoju jest ograniczenie, a w perspektywie długoterminowej likwidacja ubóstwa (art. 208 ust. 1 TFUE), a w związku z tym środki z Instrumentu Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju (DCI) lub Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR) nie powinny być przeznaczane na działania w ramach budowania zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju.
POPRAWKI
Komisja Rozwoju zwraca się do Komisji Spraw Zagranicznych, jako komisji przedmiotowo właściwej, o wzięcie pod uwagę następujących poprawek:
Poprawka 1
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Umocowanie 1 a (nowe)
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
| uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 24, 40 oraz art. 41 ust. 2, |
Uzasadnienie
Odniesienia do odpowiednich artykułów dotyczących WPZiB
Poprawka 2
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 1
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
(1) Związek między bezpieczeństwem a rozwojem został dostrzeżony w Konsensusie europejskim w sprawie rozwoju z 2005 r.16. | (1) Związek między bezpieczeństwem a rozwojem został dostrzeżony w Konsensusie europejskim w sprawie rozwoju z 2005 r.16, w którym podkreślono również fakt, że uzupełniają się one nawzajem, oraz w Programie działań na rzecz zmian16 a, w którym położono nacisk na powiązania między rozwojem a bezpieczeństwem. |
__________________ | __________________ |
16 Wspólne oświadczenie Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w Radzie, Parlamentu Europejskiego i Komisji w sprawie polityki rozwojowej Unii Europejskiej: „Konsensus europejski”, Dz.U. C 46 z 24.2.2006. | 16 Wspólne oświadczenie Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w Radzie, Parlamentu Europejskiego i Komisji w sprawie polityki rozwojowej Unii Europejskiej: „Konsensus europejski”, Dz.U. C 46 z 24.2.2006. |
| 16a Komunikat Komisji: „Zwiększanie wpływu unijnej polityki rozwoju – Program działań na rzecz zmian” ( COM(2011)0637 final). |
Poprawka 3
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 1 a (nowy)
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
| (1a) Jak wyraźnie przewiduje art. 208 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), najważniejszym celem unijnej polityki na rzecz rozwoju powinno być ograniczenie, a w perspektywie długoterminowej likwidacja ubóstwa, a podstawą tej polityki powinny być zasady skuteczności rozwoju; ustanowione na mocy niniejszego rozporządzenia finansowanie bieżących działań w obszarze budowania zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju powinno zatem pochodzić z instrumentów innych niż Instrument Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju (DCI) lub Europejski Fundusz Rozwoju (EFR), tak aby te dwa fundusze w dalszym ciągu służyły głównie ograniczaniu i likwidacji ubóstwa; |
Uzasadnienie
Instrumenty w dziedzinie bezpieczeństwa muszą być finansowane ze specjalnych linii budżetowych przeznaczonych na bezpieczeństwo. DCI i EFR muszą wypełniać zobowiązanie traktatowe, zgodnie z którym mają być przeznaczane na eliminację ubóstwa.
Poprawka 4
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 1 b (nowy)
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
| (1b) Zgodnie z tym, co przewiduje art. 208 TFUE, przy realizacji polityk, które mogłyby mieć wpływ na kraje rozwijające się, Unia powinna brać pod uwagę cele współpracy na rzecz rozwoju; z tego względu – mając na uwadze, że należy bezwzględnie unikać wszelkiego podporządkowania pomocy rozwojowej i współpracy na rzecz rozwoju polityce bezpieczeństwa lub obrony – zewnętrzne instrumenty finansowe, w tym Instrument na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju, należy wdrażać w tym duchu. |
Poprawka 5
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 2
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
(2) Przyjęta przez Organizację Narodów Zjednoczonych we wrześniu 2015 r. Agenda na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030 uwypukla znaczenie promowania pokojowych i integracyjnych społeczeństw zarówno dla realizacji 16. celu zrównoważonego rozwoju, jak i dla osiągnięcia innych efektów polityki rozwoju. 16. cel zrównoważonego rozwoju zawiera konkretny postulat „wzmocnienia odpowiednich instytucji krajowych, w tym poprzez współpracę międzynarodową na rzecz budowania zdolności na wszystkich szczeblach, zwłaszcza w krajach rozwijających się, aby zapobiegać przemocy oraz zwalczać terroryzm i przestępczość”17. | (2) Przyjęta przez Organizację Narodów Zjednoczonych we wrześniu 2015 r. Agenda na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030 określa cele zrównoważonego rozwoju, spośród których pierwszy dotyczy eliminacji ubóstwa (1. cel zrównoważonego rozwoju). 16. cel zrównoważonego rozwoju uwypukla znaczenie promowania pokojowych i integracyjnych społeczeństw. 16. cel zrównoważonego rozwoju zawiera konkretny postulat „wzmocnienia odpowiednich instytucji krajowych, w tym poprzez współpracę międzynarodową na rzecz budowania zdolności na wszystkich szczeblach, zwłaszcza w krajach rozwijających się, aby zapobiegać przemocy oraz zwalczać terroryzm i przestępczość”17. |
__________________ | __________________ |
17 ONZ, A/RES/70/1, rezolucja przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne w dniu 25 września 2015 r. | 17 ONZ, A/RES/70/1, rezolucja przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne w dniu 25 września 2015 r. |
Poprawka 6
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 3
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
(3) Wspieranie podmiotów sektora bezpieczeństwa, w tym wojskowych w nadzwyczajnych okolicznościach, w państwach trzecich w kontekście zapobiegania konfliktom, zarządzania kryzysowego lub stabilizacji ma zasadnicze znaczenie, aby zapewnić odpowiednie warunki dla zwalczania ubóstwa i rozwoju. Działania te są szczególnie konieczne w celu zapewnienia ochrony ludności cywilnej w obszarach dotkniętych konfliktami, kryzysami lub niestabilnością. Dobre rządy oraz skuteczna kontrola demokratyczna i nadzór cywilny nad systemem bezpieczeństwa, w tym wojskiem, a także przestrzeganie praw człowieka i zasad praworządności, są zasadniczymi cechami dobrze funkcjonującego państwa w każdym kontekście i należy je propagować poprzez wsparcie państw trzecich w szerszej reformie sektora bezpieczeństwa. | (3) Reforma sektora bezpieczeństwa, w tym wsparcie sił zbrojnych w nadzwyczajnych okolicznościach, w państwach trzecich w kontekście zapobiegania konfliktom, zarządzania kryzysowego lub stabilizacji ma zasadnicze znaczenie, aby zapewnić odpowiednie warunki, w tym dobre rządy, dla skutecznego wykorzystywania współpracy na rzecz rozwoju, której głównym celem jest eliminacja ubóstwa. Działania te są szczególnie konieczne w celu zapewnienia ochrony ludności cywilnej w obszarach dotkniętych konfliktami, kryzysami lub niestabilnością. Dobre rządy oraz skuteczna kontrola demokratyczna i nadzór cywilny nad systemem bezpieczeństwa, w tym wojskiem, a także przestrzeganie praw człowieka i zasad praworządności, są zasadniczymi cechami dobrze funkcjonującego państwa w każdym kontekście. Stosowanie instrumentu powinno być ściśle monitorowane, a Parlament Europejski powinien regularnie otrzymywać aktualne informacje o finansowanych działaniach. Należy zauważyć, że okres stosowania instrumentu jest ściśle ograniczony do końca bieżących wieloletnich ram finansowych, dlatego Komisja powinna przeprowadzić pełną interdyscyplinarną ocenę działań finansowanych zgodnie z przepisami dotyczącymi budowania zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju zapisanymi w niniejszym rozporządzeniu oraz stosownych instrumentów wykorzystywanych przez państwa członkowskie do finansowania budowania zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju. Ocena ta powinna obejmować spójność działań w zakresie budowania zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju finansowanych przez Unię i jej państwa członkowskie z globalną strategią UE i celami ONZ w dziedzinie zrównoważonego rozwoju. Wszelkie przyszłe instrumenty ukierunkowane na powiązanie bezpieczeństwa z rozwojem powinny opierać się na wnioskach z tej oceny, być tworzone dopiero po przeprowadzeniu szeroko zakrojonych konsultacji publicznych z udziałem wielu zainteresowanych stron oraz ułatwiać współpracę cywilną między Unią, lokalnymi i regionalnymi strukturami publicznymi lub międzyrządowymi oraz organizacjami pozarządowymi, by zapewniać wsparcie dla państw trzecich. |
Poprawka 7
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 6
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
(6) W swoich konkluzjach w sprawie wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO) z dnia 18 maja 2015 r. Rada wezwała do zbadania możliwości zwiększenia spójności i koordynacji działań UE w zakresie bezpieczeństwa i rozwoju, a także usprawnienia budowania zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju, zwłaszcza w odniesieniu do instrumentów finansowych19. Wezwano w nich również do opracowania ogólnounijnych ram strategicznych reformy sektora bezpieczeństwa, które skupiałyby WPBiO i wszystkie inne odpowiednie narzędzia wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB), a także instrumenty współpracy na rzecz rozwoju oraz podmioty działające w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. | (6) W swoich konkluzjach w sprawie wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO) z dnia 18 maja 2015 r. Rada wezwała do zbadania możliwości zwiększenia spójności i koordynacji działań UE w zakresie bezpieczeństwa i rozwoju, a także usprawnienia budowania zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju, zwłaszcza w odniesieniu do instrumentów finansowych19. Wezwano w nich również do opracowania ogólnounijnych ram strategicznych reformy sektora bezpieczeństwa, które skupiałyby WPBiO i wszystkie inne odpowiednie narzędzia wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB), a także podmioty działające w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. |
__________________ | __________________ |
19 Konkluzje Rady do Spraw Zagranicznych (Formacji Obrony) w sprawie WPBiO, dokument 8971/15 z dnia 18 maja 2015 r. | 19 Konkluzje Rady do Spraw Zagranicznych (Formacji Obrony) w sprawie WPBiO, dokument 8971/15 z dnia 18 maja 2015 r. |
Poprawka 8
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 6 a (nowy)
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
| (6a) W konkluzjach Rady Europejskiej z dnia 7 i 8 lutego 2013 r. wskazano, że co najmniej 90 % globalnej pomocy zewnętrznej UE należy uznać za oficjalną pomoc rozwojową zgodnie z definicją przyjętą przez Komitet Pomocy Rozwojowej OECD. Niezwykle ważne jest zatem, by podział środków przyznanych w ramach zmienionego rozporządzenia (UE) nr 230/2014 odpowiadał, w miarę możliwości, tej proporcji. |
Uzasadnienie
Obecnie blisko 90 % kwot wypłaconych w ramach Instrumentu na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju kwalifikuje się do kryteriów Komitetu Pomocy Rozwojowej.
Poprawka 9
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 6 b (nowy)
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
| (6b) Głównym celem oficjalnej pomocy rozwojowej (ODA) nie jest finansowanie instrumentów związanych z bezpieczeństwem. |
Uzasadnienie
Instrumenty w dziedzinie bezpieczeństwa muszą być finansowane ze specjalnych linii budżetowych przeznaczonych na bezpieczeństwo. DCI i EFR muszą wypełniać zobowiązanie traktatowe, zgodnie z którym mają być przeznaczane na eliminację ubóstwa.
Poprawka 10
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 6 c (nowy)
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
| (6c) Konkluzje Rady1a z dnia 20 lipca 2015 r. w sprawie planu działania UE dotyczącego praw człowieka i demokracji na lata 2015–2019, a zwłaszcza załączony plan działania UE dotyczący praw człowieka i demokracji i jego pkt 21 lit. c) zawierają apel do Komisji, Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) i Rady o opracowanie i wdrożenie do 2017 r. polityki należytej staranności w celu zapewnienia, by wsparcie udzielane przez Unię siłom bezpieczeństwa było zgodne z unijną polityką w zakresie praw człowieka, przyczyniało się do jej wdrażania i było spójne z propagowaniem, ochroną i egzekwowaniem, odpowiednio, międzynarodowego prawa dotyczącego praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego. |
| __________________ |
| 1a http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-10897-2015-INIT/pl/pdf |
Uzasadnienie
Kluczowe znaczenie ma to, aby przed wejściem w życie zmienionego rozporządzenia w sprawie Instrumentu na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju weszła w życie polityka należytej staranności mająca gwarantować zgodność wsparcia, którego Unia udzieli siłom bezpieczeństwa na podstawie nowego art. 3a, z unijną polityką praw człowieka.
Poprawka 11
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 6 d (nowy)
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
| (6d) Jeżeli chodzi o możliwości dostępne w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB), w rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 22 listopada 2016 r. w sprawie Europejskiej Unii Obrony wskazano w ust. 47 na ewentualną reformę mechanizmu ATHENA mającą na celu zwiększenie potencjału tego mechanizmu w zakresie podziału kosztów i wspólnego finansowania, w szczególności w odniesieniu do budowania zdolności sił wojskowych w krajach partnerskich (szkolenie, mentoring, doradztwo, zapewnienie sprzętu, poprawa infrastruktury i inne usługi). Podobny mechanizm został opracowany poza budżetem Unii za pośrednictwem Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce. |
Uzasadnienie
Ważne jest podkreślenie, że w ramach WPZiB istnieją możliwości realizacji programów dotyczących budowania zdolności wojskowych w krajach trzecich. Jedną z takich możliwości mogłaby być reforma mechanizmu ATHENA, promowana już i poparta w niedawnej rezolucji Parlamentu Europejskiego.
Poprawka 12
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 1
Rozporządzenie (UE) nr 230/2014
Artykuł 1 – ustęp 2 – akapit 1 a
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
W przypadku, gdy pomoc Unii udzielana jest podmiotom sektora bezpieczeństwa, może ona również objąć podmioty wojskowe w nadzwyczajnych okolicznościach przewidzianych w art. 3a, zwłaszcza w kontekście szerszego procesu reform sektora bezpieczeństwa lub w ramach budowania zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju zgodnie z nadrzędnym celem, jakim jest osiągnięcie zrównoważonego rozwoju. | W przypadku, gdy pomoc Unii udzielana jest podmiotom sektora bezpieczeństwa, może ona również objąć podmioty wojskowe w nadzwyczajnych okolicznościach przewidzianych w art. 3a, zwłaszcza w kontekście szerszego procesu reform sektora bezpieczeństwa lub w ramach budowania zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju zgodnie z celami zrównoważone rozwoju, zasadami skuteczności pomocy i spójności strategii politycznych. |
Poprawka 13
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 2
Rozporządzenie (UE) nr 230/2014
Artykuł 3 a – nagłówek
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
Budowanie zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju | Budowanie zdolności w kontekście reformy sektora bezpieczeństwa |
Uzasadnienie
Wszelkie środki w ramach nowego art. 3a powinny być częścią szerszej inicjatywy reformy sektora bezpieczeństwa (RSB), zgodnie z nową koncepcją UE dotyczącą RSB oraz odpowiednimi środkami RSB w kontekście instrumentów współpracy na rzecz rozwoju. Środki takie powinny koncentrować się na reformie odpowiednich struktur rządowych, aby umocnić nadzór parlamentarny i kontrolę cywilną, przejrzystość, odpowiedzialność i skuteczność. Środki przewidziane w art. 3a nie powinny być rozumiane jako reakcja na kryzys, ale jako elementy średnio- i długoterminowej polityki reform strukturalnych.
Poprawka 14
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 2
Rozporządzenie (UE) nr 230/2014
Artykuł 3 a – ustęp 2
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
2. Pomoc może w szczególności objąć realizację programów budowania zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju, w tym szkolenia, mentoring i doradztwo, a także dostawę sprzętu, poprawę infrastruktury i świadczenie innych usług. | 2. Do pomocy kwalifikuje się realizacja programów budowania zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju, w tym szkolenia, mentoring i doradztwo, a także dostawa sprzętu, poprawa infrastruktury i świadczenie innych usług. |
| Pomoc objęta zakresem niniejszego artykułu jest finansowana przez przesunięcie środków w dziale IV budżetu ogólnego Unii w wieloletnich ramach finansowych na lata 2014–2020 bez uruchamiania dodatkowych środków. Przesunięcia takie wykluczają stosowanie środków przydzielonych na działania zapisane w rozporządzeniu (UE) nr 233/2014 Parlamentu Europejskiego i Rady1a. |
| __________________ |
| 1a Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 233/2014 z dnia 11 marca 2014 r. ustanawiające Instrument Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju na lata 2014–2020. |
Uzasadnienie
Parlament apeluje o zamknięty wykaz działań kwalifikujących się do pomocy w ramach tego instrumentu oraz przypomina, że środki DCI nie mogą być przeznaczane na finansowanie działań w zakresie budowania zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju.
Poprawka 15
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 2
Rozporządzenie (UE) nr 230/2014
Artykuł 3 a – ustęp 3 – wprowadzenie
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
3. Pomoc na podstawie niniejszego artykułu może być świadczona jedynie w sytuacji, gdy: | 3. Pomoc na podstawie niniejszego artykułu ma charakter nadal nadzwyczajny i świadczy się ją zgodnie z następującymi dwoma warunkami: |
Poprawka 16
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 2
Rozporządzenie (UE) nr 230/2014
Artykuł 3 a – ustęp 3 – litera b
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
b) istnieje zgoda pomiędzy danym krajem i społecznością międzynarodową lub Unią Europejską, że sektor bezpieczeństwa, w szczególności wojsko, jest kluczem do stabilności, pokoju i rozwoju, zwłaszcza w przypadku kryzysu lub w kontekstach i sytuacjach niestabilności. | b) istnieje zgoda pomiędzy danym krajem a Unią Europejską, że sektor bezpieczeństwa, w tym siły zbrojne danego kraju, jest kluczem do zachowania, ustanowienia lub przywrócenia warunków niezbędnych dla zrównoważonego rozwoju. |
Uzasadnienie
Nie można zmienić zasadniczego celu w kierunku stabilności, pokoju i zarządzania sytuacjami kryzysowymi, nie przesuwając jednocześnie punktu ciężkości rozporządzenia.
Poprawka 17
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 2
Rozporządzenie (UE) nr 230/2014
Artykuł 3 a – ustęp 4 – litera b
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
b) zakupu broni i amunicji, | b) zakupu broni, części zamiennych i amunicji ani żadnego innego sprzętu przeznaczonego do przenoszenia broni śmiercionośnej, |
Poprawka 18
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 2
Rozporządzenie (UE) nr 230/2014
Artykuł 3 a – ustęp 5
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
5. Przy projektowaniu i wdrażaniu środków na mocy niniejszego artykułu Komisja propaguje zaangażowanie kraju partnerskiego. Komisja rozwija także elementy i dobre praktyki niezbędne do zapewnienia trwałości w perspektywie średnio- i długoterminowej, jak również propaguje praworządność i ustalone zasady prawa międzynarodowego. | 5. Przy projektowaniu i wdrażaniu środków na mocy niniejszego artykułu Komisja i ESDZ zapewniają pełną komplementarność z innymi unijnymi instrumentami pomocy zewnętrznej, a także spójność działań zewnętrznych w ujęciu ogólnym, w tym WPZiB, oraz propagują zaangażowanie kraju partnerskiego. Komisja rozwija także elementy i dobre praktyki niezbędne do zapewnienia trwałości w perspektywie średnio- i długoterminowej, jak również propaguje praworządność i ustalone zasady prawa międzynarodowego. |
Poprawka 19
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 2
Rozporządzenie (UE) nr 230/2014
Artykuł 3 a – ustęp 6
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
6. Komisja ustanawia odpowiednie procedury oceny ryzyka, monitorowania i oceny środków na podstawie niniejszego artykułu. | 6. Komisja ustanawia odpowiednie procedury oceny ryzyka, monitorowania i oceny środków na podstawie niniejszego artykułu oraz niezwłocznie podaje te informacje do wiadomości publicznej. Parlament Europejski jest zawsze bezpośrednio informowany. |
Poprawka 20
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 3
Rozporządzenie (UE) nr 230/2014
Artykuł 7 – ustęp 1
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
3) artykuł 7 ust. 1 otrzymuje brzmienie: | skreśla się |
„1. Pomoc unijna na podstawie art. 3 i, w stosownych przypadkach, art. 3a udzielana jest w formie nadzwyczajnych środków pomocy oraz przejściowych programów reagowania.”; |
|
Uzasadnienie
Decyzje odnoszące się do nowego art. 3a dotyczącego budowania zdolności wojskowych nie powinny być podejmowane przy użyciu procedur przewidzianych dla art. 3 niniejszego rozporządzenia, które opracowano na potrzeby przyspieszonych decyzji w sprawie pilnych nadzwyczajnych środków pomocy. Procedura na potrzeby art. 3 nie obejmuje Parlamentu Europejskiego, podczas gdy procedura z art. 4 i 5 przewiduje udział PE.
Poprawka 21
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 4
Rozporządzenie (UE) nr 230/2014
Artykuł 8 – ustęp 1
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
1. Tematyczne dokumenty strategiczne stanowią ogólną podstawę realizacji pomocy zgodnie z art. 4 i 5 oraz, w stosownych przypadkach, art. 3a. Tematyczne dokumenty strategiczne zapewniają ramy współpracy Unii z zainteresowanymi krajami lub regionami partnerskimi. | 1. Tematyczne dokumenty strategiczne stanowią ogólną podstawę realizacji pomocy zgodnie z art. 4 i 5 oraz art. 3a. Tematyczne dokumenty strategiczne zapewniają ramy współpracy Unii z zainteresowanymi krajami lub regionami partnerskimi. |
Uzasadnienie
Procedura przewidziana dla art. 4 i 5 niniejszego rozporządzenia jest odpowiednią procedurą dla nowego art. 3a. Procedura ta gwarantuje, że Parlament zostanie włączony w proces, a środki budowania zdolności wojskowych zostaną opracowane jako tzw. środki długoterminowe służące rozwiązaniu problemów strukturalnych w kontekście szerszego działania związanego z reformą sektora bezpieczeństwa.
Poprawka 22
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 5
Rozporządzenie (UE) nr 230/2014
Artykuł 10 – ustęp 1
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
1. Komisja zapewnia wdrażanie przyjętych na mocy niniejszego rozporządzenia środków związanych ze zwalczaniem terroryzmu i przestępczości zorganizowanej, jak również środków objętych art. 3a, zgodnie z prawem międzynarodowym, w tym międzynarodowym prawem humanitarnym. | 1. Komisja zapewnia wdrażanie przyjętych na mocy niniejszego rozporządzenia środków związanych ze zwalczaniem terroryzmu i przestępczości zorganizowanej, jak również środków objętych art. 3a, zgodnie z zasadą „nie szkodzić” oraz z prawem międzynarodowym, w tym międzynarodowym prawem humanitarnym, prawem dotyczącym praw człowieka oraz unijną polityką należytej staranności w celu zapewnienia, by wsparcie udzielane przez Unię siłom bezpieczeństwa było zgodne z unijną polityką w zakresie praw człowieka, przyczyniało się do jej wdrażania i było spójne z propagowaniem, ochroną i egzekwowaniem międzynarodowego prawa dotyczącego praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego. Komisja bezzwłocznie podaje do publicznej wiadomości odpowiednie oceny. |
Uzasadnienie
Należy ująć wyraźne odniesienie do zasady nieszkodzenia i do prawa dotyczącego praw człowieka.
Poprawka 23
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 6 a (nowy)
Rozporządzenie (UE) nr 230/2014
Artykuł 13 – ustęp 3 – litera b a (nowa)
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
| 6a) w art. 13 ust. 3 dodaje się literę w brzmieniu: |
| „ba) 21 punktów procentowych puli środków finansowych przeznacza się na działania wchodzące w zakres stosowania art. 5” |
Uzasadnienie
Artykuł 13 niniejszego rozporządzenia stanowi, że na działania określone w art. 3 można wykorzystać 70 % puli środków finansowych, natomiast na działania określone w art. 4 można przeznaczyć 9 %. Powyższe sformułowanie należy dodać w celu zagwarantowania, że działania określone w art. 5 będą w dalszym ciągu otrzymywać co najmniej 21 %. W przeciwnym razie istnieje ryzyko, że na działania określone w nowym art. 3a wykorzystana zostanie nie tylko kwota 100 mln EUR, ale także środki przewidziane na potrzeby art. 5, lecz niewłaściwie przeznaczone.
Poprawka 24
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 6 b (nowy)
Rozporządzenie (UE) nr 230/2014
Artykuł 13 – ustęp 3 – litera b b (nowa)
| |
Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka |
| 6b) w art. 13 ust. 3 dodaje się literę w brzmieniu: |
| „bb) pomoc wchodzącą w zakres stosowania art. 3a ogranicza się do maksymalnego poziomu 100 000 000 EUR.” |
Uzasadnienie
Należy zagwarantować, że w wyniku wprowadzenia nowego art. 3a dotyczącego budowania zdolności wojskowych środki dostępne na potrzeby już obowiązujących art. 3, 4 i 5 nie zostaną ograniczone.
PROCEDURA W KOMISJI OPINIODAWCZEJ
Tytuł | Ustanowienie Instrumentu na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju | |||
Odsyłacze | COM(2016)0447 – C8-0264/2016 – 2016/0207(COD) | |||
Komisja przedmiotowo właściwa Data ogłoszenia na posiedzeniu | AFET 12.9.2016 |
|
|
|
Opinia wydana przez Data ogłoszenia na posiedzeniu | DEVE 12.9.2016 | |||
Sprawozdawca(czyni) komisji opiniodawczej Data powołania | Linda McAvan 10.2.2017 | |||
Poprzedni(a) sprawozdawca(czyni) komisji opiniodawczej | Paavo Väyrynen | |||
Rozpatrzenie w komisji | 25.4.2017 | 29.5.2017 |
|
|
Data przyjęcia | 3.7.2017 |
|
|
|
Wynik głosowania końcowego | +: –: 0: | 13 8 1 | ||
Posłowie obecni podczas głosowania końcowego | Beatriz Becerra Basterrechea, Ignazio Corrao, Doru-Claudian Frunzulică, Enrique Guerrero Salom, Heidi Hautala, Teresa Jiménez-Becerril Barrio, Arne Lietz, Linda McAvan, Maurice Ponga, Cristian Dan Preda, Lola Sánchez Caldentey, Elly Schlein, Paavo Väyrynen, Bogdan Brunon Wenta, Joachim Zeller, Željana Zovko | |||
Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego | Frank Engel, Ádám Kósa, Judith Sargentini | |||
Zastępcy (art. 200 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego | John Stuart Agnew, Jean-Paul Denanot, Estefanía Torres Martínez | |||
GŁOSOWANIE KOŃCOWE W KOMISJI OPINIODAWCZEJ W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGO
13 | + |
PPE | Frank Engel, Teresa Jiménez-Becerril Barrio, Ádám Kósa, Maurice Ponga, Cristian Dan Preda, Bogdan Brunon Wenta, Željana Zovko |
S&D | Jean-Paul Denanot, Doru-Claudian Frunzulică, Enrique Guerrero Salom, Arne Lietz, Linda McAvan, Elly Schlein |
8 | - |
ALDE | Beatriz Becerra Basterrechea, Paavo Väyrynen |
EFDD | John Stuart Agnew, Ignazio Corrao |
GUE/NGL | Lola Sánchez Caldentey, Estefanía Torres Martínez |
Verts/ALE | Heidi Hautala, Judith Sargentini |
1 | 0 |
PPE | Joachim Zeller |
Objaśnienie używanych znaków:
+ : za
- : przeciw
0 : wstrzymało się
PROCEDURA W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ
Tytuł | Ustanowienie Instrumentu na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju | |||
Odsyłacze | COM(2016)0447 – C8-0264/2016 – 2016/0207(COD) | |||
Data przedstawienia w PE | 5.7.2016 |
|
|
|
Komisja przedmiotowo właściwa Data ogłoszenia na posiedzeniu | AFET 12.9.2016 |
|
|
|
Komisje wyznaczone do wydania opinii Data ogłoszenia na posiedzeniu | DEVE 12.9.2016 | INTA 12.9.2016 | BUDG 12.9.2016 |
|
Opinia niewydana Data decyzji | INTA 31.8.2016 | BUDG 31.8.2016 |
|
|
Sprawozdawcy Data powołania | Arnaud Danjean 13.12.2016 |
|
|
|
Zastrzeżenia do podstawy prawnej Data wydania opinii JURI | JURI 13.7.2017 |
|
|
|
Data przyjęcia | 11.7.2017 |
|
|
|
Wynik głosowania końcowego | +: –: 0: | 48 14 4 | ||
Posłowie obecni podczas głosowania końcowego | Lars Adaktusson, Michèle Alliot-Marie, Francisco Assis, Petras Auštrevičius, Bas Belder, Mario Borghezio, Victor Boştinaru, Elmar Brok, Klaus Buchner, James Carver, Fabio Massimo Castaldo, Lorenzo Cesa, Aymeric Chauprade, Javier Couso Permuy, Andi Cristea, Arnaud Danjean, Knut Fleckenstein, Eugen Freund, Michael Gahler, Iveta Grigule, Sandra Kalniete, Tunne Kelam, Janusz Korwin-Mikke, Andrey Kovatchev, Eduard Kukan, Ryszard Antoni Legutko, Arne Lietz, Barbara Lochbihler, Sabine Lösing, Andrejs Mamikins, Alex Mayer, David McAllister, Tamás Meszerics, Francisco José Millán Mon, Javier Nart, Demetris Papadakis, Ioan Mircea Paşcu, Alojz Peterle, Tonino Picula, Julia Pitera, Cristian Dan Preda, Jozo Radoš, Sofia Sakorafa, Jordi Solé, Jaromír Štětina, Charles Tannock, László Tőkés, Miguel Urbán Crespo, Ivo Vajgl, Elena Valenciano, Geoffrey Van Orden, Hilde Vautmans, Anders Primdahl Vistisen, Boris Zala | |||
Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego | Brando Benifei, Luis de Grandes Pascual, András Gyürk, Javi López, Marietje Schaake, Eleni Theocharous, Ernest Urtasun, Bodil Valero, Paavo Väyrynen, Marie-Christine Vergiat | |||
Zastępcy (art. 200 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego | Inés Ayala Sender, Ádám Kósa | |||
Data złożenia | 17.7.2017 | |||
GŁOSOWANIE KOŃCOWE W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGO W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ
48 | + |
ALDE
| Petras Auštrevičius, Javier Nart, Jozo Radoš, Marietje Schaake, Ivo Vajgl, Hilde Vautmans |
ECR | Bas Belder, Ryszard Antoni Legutko, Charles Tannock, Eleni Theocharous, Geoffrey Van Orden, Anders Primdahl Vistisen |
NI | Aymeric Chauprade |
PPE | Lars Adaktusson, Michèle Alliot-Marie, Elmar Brok, Lorenzo Cesa, Arnaud Danjean, Michael Gahler, András Gyürk, Sandra Kalniete, Tunne Kelam, Andrey Kovatchev, Eduard Kukan, Ádám Kósa, David McAllister, Francisco José Millán Mon, Alojz Peterle, Julia Pitera, Cristian Dan Preda, László Tőkés, Luis de Grandes Pascual, Jaromír Štětina |
S&D | Francisco Assis, Inés Ayala Sender, Brando Benifei, Victor Boştinaru, Andi Cristea, Knut Fleckenstein, Eugen Freund, Javi López, Andrejs Mamikins, Alex Mayer, Demetris Papadakis, Ioan Mircea Paşcu, Tonino Picula, Elena Valenciano, Boris Zala |
14 | - |
EFDD | James Carver, Fabio Massimo Castaldo |
GUE/NGL | Javier Couso Permuy, Sabine Lösing, Sofia Sakorafa, Miguel Urbán Crespo, Marie-Christine Vergiat |
NI | Janusz Korwin-Mikke |
Verts/ALE | Klaus Buchner, Barbara Lochbihler, Tamás Meszerics, Jordi Solé, Ernest Urtasun, Bodil Valero |
4 | 0 |
ALDE | Iveta Grigule, Paavo Väyrynen |
ENF | Mario Borghezio |
S&D | Arne Lietz |
Objaśnienie używanych znaków:
+ : za
- : przeciw
0 : wstrzymało się