Dokument z posiedzenia

A8-0318/2017

19.10.2017

***I

SPRAWOZDANIE

w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej Europejski kodeks łączności elektronicznej (wersja przekształcona)

( COM(2016)0590 – C8-0379/2016 – 2016/0288(COD) )

Komisja Przemysłu, Badań Naukowych i Energii

Sprawozdawczyni: Pilar del Castillo Vera

Sprawozdawca komisji opiniodawczej (*):

Dita Charanzová, Komisja Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów

(*) Zaangażowana komisja – art. 54 Regulaminu

(Wersja przekształcona – art. 104 Regulaminu)

PR_COD_1recastingam

SPIS TREŚCI

Strona

PROJEKT REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO  4

UZASADNIENIE  258

OPINIA Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów  291

OPINIA Komisji Kultury i Edukacji  453

OPINIA Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych  495

ZAŁĄCZNIK: PISMO KOMISJI PRAWNEJ  528

ZAŁĄCZNIK: OPINIA KONSULTACYJNEJ GRUPY ROBOCZEJ SŁUŻB PRAWNYCH PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY I KOMISJI  530

PROCEDURA W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ  534

GŁOSOWANIE KOŃCOWE W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGO W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ  535

PROJEKT REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej Europejski kodeks łączności elektronicznej (wersja przekształcona)

( COM(2016)0590 – C8-0379/2016 – 2016/0288(COD) )

(Zwykła procedura ustawodawcza – wersja przekształcona)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Protokół (nr 1) do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) w sprawie roli parlamentów narodowych w Unii Europejskiej,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie ( COM(2016)0590 ),

–  po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, mając na uwadze ich uzasadnione opinie,

–  uwzględniając art. 294 ust. 2 i art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C8-0379/2016),

–  uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając uzasadnioną opinię przedstawione – na mocy protokołu nr 2 w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności – przez szwedzki Riksdag, w której stwierdzono, że projekt aktu ustawodawczego nie jest zgodny z zasadą pomocniczości,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 26 stycznia 2017 r.[1],

–  uwzględniając opinię Komitetu Regionów z dnia 8 lutego 2017 r.[2],

–  uwzględniając Porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 28 listopada 2001 r. w sprawie bardziej uporządkowanego wykorzystania techniki przekształcania aktów prawnych[3],

–  uwzględniając pismo Komisji Prawnej z dnia 17 października 2016 r. skierowane do Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii zgodnie z art. 104 ust. 3 Regulaminu,

–  uwzględniając art. 104 i 59 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii oraz opinie Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów, Komisji Kultury i Edukacji oraz Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych ( A8-0318/2017 ),

A.  mając na uwadze, że konsultacyjna grupa robocza służb prawnych Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji stwierdziła, że wniosek Komisji nie zawiera żadnych zmian merytorycznych innych niż te określone jako takie we wniosku, oraz mając na uwadze, że w odniesieniu do ujednolicenia niezmienionych przepisów wcześniejszych aktów z tymi zmianami wniosek ogranicza się do zwykłego ujednolicenia istniejących tekstów, bez zmiany co do istoty;

1.  uchwala poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu, biorąc pod uwagę zalecenia konsultacyjnej grupy roboczej służb prawnych Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji;

2.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli zastąpi ona pierwotny wniosek, wprowadzi w nim istotne zmiany lub planuje ich wprowadzenie;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Poprawka    1

POPRAWKI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO[4]*

do wniosku Komisji

---------------------------------------------------------

2016/0288 (COD)

Wniosek

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

ustanawiająca Europejski kodeks łączności elektronicznej

(Wersja przekształcona)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 114,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, mając na uwadze ich uzasadnione opinie,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[5],

uwzględniając opinię Komitetu Regionów[6],

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)  Dyrektywa 2002/19/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[7], dyrektywa 2002/20/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[8], dyrektywa 2002/21/EC Parlamentu Europejskiego i Rady[9] i dyrektywa 2002/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[10] zostały znacząco zmienione. Ze względu na konieczność dalszych zmian, dla zachowania przejrzystości, dyrektywy te należy przekształcić.

(2)  Funkcjonowanie pięciu dyrektyw, które stanowią część obowiązujących ram regulacyjnych dla sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywa 2002/19/WE, dyrektywa 2002/20/WE, dyrektywa 2002/21/WE, dyrektywa 2002/22/WE oraz dyrektywa 2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady )[11], podlega okresowemu przeglądowi przeprowadzanemu przez Komisję w szczególności w celu określenia potrzeby zmiany w świetle rozwoju techniki i sytuacji rynkowej[12].

(3)  W strategii jednolitego rynku cyfrowego Komisja podkreśliła, że przegląd ram regulacyjnych sektora telekomunikacyjnego będzie dotyczyć głównie środków mających na celu zachęcanie do inwestycji w szybkie sieci szerokopasmowe, zapewnienie spójnego podejścia w ramach jednolitego rynku do polityki widma radiowego i zarządzania widmem, ustanowienie warunków do funkcjonowania prawdziwego jednolitego rynku dzięki przezwyciężeniu fragmentacji regulacyjnej, zapewnienie skutecznej ochrony konsumentów, równych warunków działania wszystkim uczestnikom rynku i spójnego stosowania przepisów, a także zapewnienie większej skuteczności regulacyjnych ram instytucjonalnych. W ramach Strategii jednolitego rynku cyfrowego dla Europy ogłoszono również przegląd dyrektywy 2002/58/WE, mający na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony prywatności użytkowników usług łączności elektronicznej oraz równych warunków działania dla wszystkich podmiotów na rynku.

(4)  Niniejsza dyrektywa jest częścią przeglądu sprawności regulacyjnej, którego zakres obejmuje cztery dyrektywy (ramową i dyrektywy o zezwoleniach, o dostępie i o usłudze powszechnej) oraz jedno rozporządzenie (rozporządzenie BEREC[13]) Każda z dyrektyw zawiera obecnie środki mające zastosowanie do podmiotów dostarczających sieci i świadczących usługi łączności elektronicznej, co odpowiada historii regulacyjnej sektora, zgodnie z którą przedsiębiorstwa były zintegrowane pionowo, tj. zarówno dostarczały sieci, jak i świadczyły usługi. Przegląd stanowi okazję do przekształcenia czterech dyrektyw w celu uproszczenia obecnej struktury, a tym samym zwiększenia jej spójności i dostępności, zgodnie z celem w zakresie sprawności regulacyjnej. Daje on również możliwość dostosowania tej struktury do nowych realiów rynkowych, gdzie świadczenie usług łączności nie musi być już powiązane z dostarczaniem sieci. Zgodnie z porozumieniem międzyinstytucjonalnym z dnia 28 listopada 2001 r. w sprawie bardziej uporządkowanego wykorzystania techniki przekształcania aktów prawnych przekształcenie polega na przyjęciu nowego aktu prawnego, który stanowi scalenie w jednym tekście zarówno zmian merytorycznych, które wprowadza się do wcześniejszego aktu, jak i niezmienionych przepisów tego aktu. Wniosek dotyczący przekształcenia obejmuje zmiany merytoryczne, które wprowadza się do wcześniejszego aktu, a na drugim poziomie zawiera kodyfikację niezmienionych przepisów wcześniejszego aktu z tymi merytorycznymi zmianami.

(5)  Niniejsza dyrektywa powinna stworzyć ramy prawne dla zapewnienia swobody w zakresie dostarczania sieci i usług łączności elektronicznej, podlegające wyłącznie warunkom określonym w niniejszej dyrektywie oraz ograniczeniom zgodnie z art. 52 ust. 1 Traktatu, a w szczególności środkom podejmowanym w związku z polityką państwową, bezpieczeństwem publicznym oraz zdrowiem publicznym, a także z art. 52 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Karty).

(6)  Przepisy niniejszej dyrektywy pozostają bez uszczerbku dla uprawnień każdego z państw członkowskich do podejmowania środków uzasadnionych na podstawie postanowień art. 87 i 45 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, mających na celu zapewnienie ochrony jego podstawowych interesów w zakresie bezpieczeństwa, zapewnienie porządku publicznego i bezpieczeństwa publicznego oraz umożliwienie prowadzenia dochodzeń, wykrywania czy ścigania przestępstw, przy czym takie środki muszą być przewidziane prawem, przestrzegać istoty praw i wolności uznanych w Karcie oraz podlegać zasadzie proporcjonalności zgodnie z art. 52 ust. 1 Karty.

(7)  Konwergencja sektorów telekomunikacji, mediów i technologii informacyjnych oznacza, iż wszelkie sieci i usługi związane z łącznością elektroniczną powinny zostać objęte, w miarę możliwości, jednolitym Europejskim kodeksem łączności elektronicznej ustanowionym jedną dyrektywą, z wyjątkiem kwestii, które można lepiej regulować bezpośrednio za pomocą stosownych przepisów przyjętych w drodze rozporządzeń. Konieczne jest oddzielenie regulacji dotyczących sieci i usług łączności elektronicznej od regulacji dotyczących treści. Powyższy kodeks nie obejmuje więc zagadnień związanych z treścią usług świadczonych za pośrednictwem sieci łączności elektronicznej przy wykorzystaniu usług łączności elektronicznej, takich jak zagadnienia treści nadawanych programów, usług finansowych lub niektórych usług społeczeństwa informacyjnego i dlatego nie stoi on w sprzeczności ze środkami podejmowanymi przez Unię lub na szczeblu krajowym w odniesieniu do takich usług, zgodnie z przepisami prawa unijnego i w celu promowania kulturowej i językowej różnorodności oraz ochrony pluralizmu w mediach. Treść programów telewizyjnych stanowi przedmiot uregulowań zawartych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/13/UE21. Regulacje polityki audiowizualnej i treści audiowizualnych mają na celu osiągnięcie celów leżących w ogólnym interesie, takich jak wolność słowa, pluralizm mediów, bezstronność, różnorodność kulturowa i językowa, włączenie społeczne, ochrona konsumentów oraz małoletnich. Sieci i usługi łączności elektronicznej są objęte kodeksem, o ile nie zostały one wyraźnie wyłączone z jego zakresu stosowania. Ponadto oddzielenie uregulowań dotyczących łączności elektronicznej od uregulowań dotyczących treści nie stoi ▌na przeszkodzie uwzględnianiu występujących pomiędzy nimi powiązań, w szczególności w celu zapewnienia wolności wypowiedzi i informacji, pluralizmu mediów, różnorodności kulturowej oraz ochrony konsumentów, prywatności i danych osobowych.

(7a)  Państwa członkowskie powinny zadbać o to, by obywatele Unii mieli powszechny dostęp do szerokiego zakresu informacji oraz wysokiej jakości treści o dużej wartości publicznej, w interesie pluralizmu mediów i różnorodności kulturowej, z uwzględnieniem szybkiej ewolucji systemów dystrybucji i modeli biznesowych, jaka zachodzi obecnie w sektorze mediów.

(8)  Niniejsza dyrektywa nie wpływa na stosowanie przepisów dyrektywy 2014/53/UE do urządzeń radiowych, jednakże obejmuje swoim zakresem urządzenia konsumenckie używane w związku z radiem i telewizją cyfrową.

(9)  Aby umożliwić krajowym organom regulacyjnym osiągnięcie celów wyznaczonych w niniejszej dyrektywie – w szczególności celów dotyczących pełnej interoperacyjności – zakres stosowania dyrektywy powinien obejmować niektóre aspekty urządzeń radiowych określonych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/53/UE[14] oraz urządzenia konsumenckie wykorzystywane w telewizji cyfrowej, w celu ułatwienia dostępu użytkownikom niepełnosprawnym. Istotne jest, aby organy regulacyjne zachęcały operatorów sieciowych oraz producentów urządzeń do współpracy celem ułatwiania niepełnosprawnym użytkownikom dostępu do usług łączności elektronicznej. Chociaż użytkowanie widma na zasadzie niewyłączności do celów korzystania z końcowych urządzeń radiowych na własne potrzeby nie wiąże się z działalnością gospodarczą, powinno ono również podlegać przepisom niniejszej dyrektywy, co będzie gwarancją skoordynowanego podejścia do systemu zezwoleń.

(10)  Niektóre usługi łączności elektronicznej objęte niniejszą dyrektywą mogą również wchodzić w zakres definicji „społeczeństwa informacyjnego” zawartej w art. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/1535 z dnia 9 września 2015 r., ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego. Przepisy regulujące usługi społeczeństwa informacyjnego mają zastosowanie do wspomnianych usług łączności elektronicznej w tych kwestiach, których nie obejmują bardziej szczegółowe przepisy mające zastosowanie do usług łączności elektronicznej w niniejszej dyrektywie lub w innych unijnych aktach prawnych. Jednakże usługi łączności elektronicznej, takie jak usługi w zakresie telefonii głosowej, usługi przekazywania wiadomości oraz poczty elektronicznej są przedmiotem niniejszej dyrektywy. To samo przedsiębiorstwo, np. podmiot świadczący usługi internetowe, może świadczyć usługi łączności elektronicznej w dwóch kategoriach, takich jak świadczenie dostępu do internetu oraz usługi nieobjęte zakresem niniejszej dyrektywy, w tym usługi polegające na dostarczaniu treści stron internetowych niezwiązanych z łącznością.

(11)  To samo przedsiębiorstwo, na przykład operator telewizji kablowej, może oferować zarówno usługi łączności elektronicznej, takie jak przekazywanie sygnałów telewizyjnych, jak i usługi nieobjęte zakresem niniejszej dyrektywy, takie jak rozpowszechnianie ofert dotyczących usług w zakresie nadawania audycji dźwiękowych i telewizyjnych, i tym samym dodatkowe obowiązki mogą być nakładane na takie przedsiębiorstwo w związku z jego działalnością w charakterze nadawcy albo dystrybutora, zgodnie z przepisami innymi niż te zawarte w niniejszej dyrektywie, bez uszczerbku dla wymogów zawartych w załączniku I do niniejszej dyrektywy.

(12)  Ramy regulacyjne powinny obejmować użytkowanie widma radiowego przez wszystkie sieci łączności elektronicznej, w tym nowy typ użytkowania widma radiowego na potrzeby własne przez nowe rodzaje sieci składające się wyłącznie z autonomicznych systemów ruchomych urządzeń radiowych, które są połączone za pomocą łączy bezprzewodowych bez zarządzania centralnego ani operatora sieci scentralizowanej i nie zawsze w ramach wykonywania określonej działalności gospodarczej. W powstającym obecnie środowisku łączności ruchomej piątej generacji takie sieci prawdopodobnie będą się rozwijać w szczególności poza budynkami i na drogach, na potrzeby transportu, energetyki, badań naukowych i rozwoju, e-zdrowia, ochrony publicznej i pomocy w przypadku katastrof, internetu rzeczy, łączności maszyna-maszyna i samochodów podłączonych do sieci. W związku z tym stosowanie przez państwa członkowskie na podstawie art. 7 dyrektywy 2014/53/UE dodatkowych wymogów krajowych w odniesieniu do oddawania do użytku lub użytkowania (lub obu) takich urządzeń radiowych, w celu skutecznego i wydajnego użytkowania widma oraz zapobieganiem szkodliwym zakłóceniom, powinno być zgodne z zasadami rynku wewnętrznego.

(13)  Wymagania dotyczące możliwości sieci łączności elektronicznej stale rosną. Podczas gdy w przeszłości dotyczyły one głównie zwiększania szerokości pasma dostępnego ogólnie i dla poszczególnych użytkowników, obecnie na znaczeniu zyskują inne parametry, takie jak opóźnienie w sieci, dostępność i niezawodność. W reakcji na to zapotrzebowanie światłowody instalowane są coraz bliżej użytkownika, a przyszłe „sieci o bardzo dużej przepustowości” będą wymagały parametrów wydajności, które będą równoważne tym, jakie może zapewnić sieć oparta na elementach światłowodowych przynajmniej na odcinku do punktu dystrybucji w miejscu świadczenia usługi. W przypadku połączeń stacjonarnych odpowiada to wydajności sieci równoważnej tej, jaką można osiągnąć dzięki instalacji światłowodu na odcinku do budynku wielorodzinnego uznawanego za miejsce świadczenia usługi, a w przypadku połączeń mobilnych – wydajności sieci podobnej do tej, jaką można osiągnąć dzięki instalacji światłowodu na odcinku do stacji bazowej uznawanej za miejsce świadczenia usługi. Różnice w doświadczeniach użytkowników końcowych, wynikające z różnych właściwości nośników, za pomocą których sieć ostatecznie łączy się z zakończeniem sieci, nie powinny być brane pod uwagę do celów ustalania, czy daną sieć bezprzewodową można uznać za zapewniającą podobną wydajność sieciową. Zgodnie z zasadą neutralności technologicznej nie należy wykluczać innych technologii i mediów transmisyjnych, jeżeli pod względem możliwości są porównywalne z tym scenariuszem odniesienia. Uruchamianie takich „sieci o bardzo dużej przepustowości” pozwoli jeszcze zwiększyć możliwości sieci i przygotuje grunt dla rozwoju przyszłych generacji sieci ruchomych w oparciu o ulepszone interfejsy radiowe i gęstszą architekturę sieci.

(14)  Należy dostosować definicje tak, aby były zgodne z zasadą neutralności technologicznej i zachowały aktualność w świetle rozwoju technologicznego w celu zapewnienia niedyskryminującego stosowania niniejszej dyrektywy w odniesieniu do różnych dostawców usług. W wyniku ewolucji technologicznej i rynkowej sieci przeszły na technologię protokołu internetowego, a użytkownicy końcowi mogą wybierać spośród konkurujących ze sobą dostawców usług głosowych. Dlatego też termin „publicznie dostępne usługi telefoniczne” stosowany wyłącznie w dyrektywie 2002/22/WE i powszechnie postrzegany jako odnoszący się do tradycyjnych usług telefonii analogowej, powinien zostać zastąpiony bardziej aktualnym i neutralnym pod względem technologicznym terminem „łączność głosowa”. Należy oddzielić warunki świadczenia usług od samych elementów składających się na definicję łączności głosowej, tj. usługi łączności elektronicznej udostępnionej publicznie do inicjowania i odbierania, bezpośrednio lub pośrednio, połączeń krajowych lub krajowych i międzynarodowych za pośrednictwem numeru lub numerów istniejących w krajowym lub międzynarodowym planie numeracji telefonicznej, bez względu na to, czy usługa ta opiera się na technologii komutacji łączy czy komutacji pakietów. Cechą charakterystyczną takiej usługi jest jej dwukierunkowość, co pozwala obu stronom na wykonywanie połączeń. Usługa, która nie spełnia wszystkich tych warunków, np. opcja „click-through” na internetowej stronie obsługi klienta, nie jest taką usługą. Usługi łączności głosowej obejmują także środki łączności przeznaczone specjalnie dla niepełnosprawnych użytkowników końcowych korzystających z usług przekazu (tekstowego lub wideo) dla osób z upośledzeniami słuchu lub mowy lub usług pełnej konwersacji, takich jak usługi głosowe, wideo i tekstowe w czasie rzeczywistym, pojedynczo lub w kombinacji, podczas jednej rozmowy.

(15)  Usługi wykorzystywane do łączności oraz środki techniczne pozwalające świadczyć te usługi przeszły ogromną ewolucję. Użytkownicy końcowi coraz częściej zastępują tradycyjną telefonię głosową, wiadomości tekstowe (SMS) i usługi poczty elektronicznej funkcjonalnie równoważnymi usługami, takimi jak telefonia internetowa (VoIP), usługi przekazywania wiadomości i obsługa poczty elektronicznej przez internet. Aby zapewnić skuteczną i równą ochronę użytkowników końcowych i ich praw w kontekście korzystania z funkcjonalnie równoważnych usług, przyszłościowej definicji usług łączności elektronicznej nie należy opierać wyłącznie na parametrach technicznych, lecz na podejściu funkcjonalnym. Zakres niezbędnych regulacji powinien być taki, aby mogły one osiągnąć swe cele leżące w publicznym interesie. Chociaż „przekazywanie sygnałów” pozostaje istotnym parametrem określania usług wchodzących w zakres niniejszej dyrektywy, definicja powinna obejmować również inne usługi, które umożliwiają komunikację. Z punktu widzenia użytkowników końcowych oraz ochrony ich praw nie ma znaczenia, czy dostawca sam przekazuje sygnały lub czy łączność jest zapewniona za pośrednictwem usługi dostępu do internetu. Zmieniona definicja usług łączności elektronicznej powinna zatem obejmować trzy rodzaje usług, które mogą się częściowo pokrywać, tzn. usługi dostępu do internetu zgodnie z definicją w art. 2 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2015/2120, usługi łączności interpersonalnej zdefiniowane w niniejszej dyrektywie oraz usługi polegające wyłącznie lub głównie na przekazywaniu sygnałów. Definicja usługi łączności elektronicznej powinna wyeliminować dwuznaczności zaobserwowane podczas wdrażania poprzedniej definicji i umożliwiać skalibrowane według poszczególnych przepisów stosowanie do różnych rodzajów usług określonych praw i obowiązków określonych w ramach regulacyjnych. Przetwarzanie danych osobowych przez usługi łączności elektronicznej, czy to w ramach wynagrodzenia, czy na innej zasadzie, musi być zgodne z przepisami dyrektywy 95/46/WE, która zostanie zastąpiona rozporządzeniem (UE) 2016/679 (ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych) w dniu 25 maja 2018 r. ▌

(16)  Aby wejść w zakres definicji usługi łączności elektronicznej, usługa zazwyczaj musi być świadczona w zamian za wynagrodzenie. W gospodarce cyfrowej uczestnicy rynku coraz częściej uznają, że informacje o użytkownikach mają wartość pieniężną. Usługi łączności elektronicznej są często świadczone na rzecz użytkownika końcowego w zamian za świadczenie wzajemne inne niż pieniężne, w szczególności w zamian za dostarczenie danych osobowych lub innych danych. Pojęcie wynagrodzenia powinno zatem obejmować sytuacje, gdy usługodawca prosi o dane osobowe w rozumieniu art. 4 pkt 1 rozporządzenia (UE) 2016/679 lub inne dane, a użytkownik końcowy świadomie, pośrednio lub bezpośrednio, udostępnia usługodawcy takie dane ▌. Powinno ono również obejmować przypadki, gdy użytkownik końcowy zezwala na dostęp do informacji, choć ▌ich aktywnie nie udostępnia, takich jak dane osobowe, w tym adres IP, lub inne automatycznie generowane informacje, takie jak dane gromadzone i przekazywane przez pliki cookie. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie art. 57 TFUE[15] wynagrodzenie w rozumieniu Traktatu istnieje również wówczas, gdy usługodawca otrzymuje zapłatę od strony trzeciej, a nie od usługobiorcy. Pojęcie wynagrodzenia powinno zatem obejmować również sytuacje, gdy użytkownik końcowy jest wystawiony na działanie reklamy jako warunku uzyskania dostępu do usługi, lub sytuacje, gdy usługodawca uzyskuje korzyść pieniężną z danych osobowych, które zgromadził.

(17)  Usługi łączności interpersonalnej są to usługi, które umożliwiają interpersonalną i interaktywną wymianę informacji, obejmujące takie usługi, jak tradycyjne połączenia głosowe między dwiema osobami, lecz również wszystkie rodzaje poczty elektronicznej, usług przekazywania wiadomości lub czatów grupowych. Usługi łączności interpersonalnej obejmują tylko łączność między skończoną, tzn. nie potencjalnie nieograniczoną, liczbą osób fizycznych, którą określa osoba wysyłająca komunikat. Łączność między osobami prawnymi powinna być objęta zakresem definicji w sytuacjach, gdy osoby fizyczne działają w imieniu tych osób prawnych lub stanowią przynajmniej jedną stronę komunikacji. Łączność interaktywna oznacza, że usługa umożliwia odbiorcy informacji odpowiedź. Usługi, które nie spełniają tych wymogów, takie jak linearne usługi medialne, wideo na żądanie, strony internetowe, sieci społecznościowe, blogi lub wymiana informacji między urządzeniami, nie powinny być uznawane za usługi łączności interpersonalnej. W wyjątkowych okolicznościach usługi nie należy uznać za usługę łączności interpersonalnej, jeżeli narzędzie do komunikacji interaktywnej stanowi wyłącznie dodatek do innej usługi oraz z obiektywnych przyczyn technicznych nie może być użytkowane bez tej usługi głównej, a jego integracja z usługą nie służy obejściu zasad regulujących usługi łączności elektronicznej. Przykładem takiego wyjątku może być zasadniczo kanał komunikacyjny w grach internetowych, w zależności od funkcji narzędzia do komunikacji wykorzystywanego w usłudze.

(18)  Usługi łączności interpersonalnej wykorzystujące numery z krajowego lub międzynarodowego planu numeracji zapewniają łączność z publiczną komutowaną siecią telefoniczną (z komutacją łączy lub pakietów). Te usługi łączności interpersonalnej wykorzystujące numery obejmują zarówno usługi, do których przydzielone są numery użytkowników końcowych do celów zapewnienia połączeń pomiędzy zakończeniami sieci, jak i usługi umożliwiające użytkownikom końcowym połączenie z osobami, którym przydzielono takie numery. Samo używanie numeru jako identyfikatora nie powinno być uznawane za jednoznaczne z używaniem numeru w celu łączenia się z publiczną komutowaną siecią telefoniczną, a zatem nie powinno, jako takie, być uznawane za wystarczające do zakwalifikowania usługi jako usługi łączności interpersonalnej wykorzystującej numery. Ponadto jeżeli świadczona usługa nie polega na własnej infrastrukturze i w związku z tym nie ma istotnej kontroli nad siecią wykorzystywaną do umożliwienia komunikacji, posługiwanie się numerem także należy postrzegać w inny sposób, ponieważ obowiązki nie byłyby proporcjonalne do zdolności zapewnienia pewnego poziomu jakości usług. Usługi łączności interpersonalnej niewykorzystujące numerów powinny podlegać zobowiązaniom wyłącznie wówczas, gdy interesy porządku publicznego wymagają zastosowania szczególnych obowiązków regulacyjnych, które mają być stosowane do wszystkich rodzajów usług łączności interpersonalnej, bez względu na to, czy do świadczenia usługi wykorzystywane są numery. Odmienne traktowanie usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery jest uzasadnione, ponieważ są one uczestnikami zagwarantowanego przez organy publiczne interoperacyjnego środowiska, a zatem również z niego korzystają.

(19)  Zakończenie sieci stanowi granicę, do celów ustawowych, między ramami regulacyjnymi sieci i usług łączności elektronicznej a prawodawstwem dotyczącym końcowych urządzeń telekomunikacyjnych. Lokalizacja zakończenia sieci jest obowiązkiem krajowych organów regulacyjnych. W świetle praktyki krajowych organów regulacyjnych i z uwagi na zróżnicowanie stacjonarnych i bezprzewodowych topologii sieci, Organ Europejskich Regulatorów Łączności Elektronicznej (BEREC) powinien, w ścisłej współpracy z Komisją, przyjąć wytyczne dotyczące identyfikacji zakończenia sieci, zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy, w różnych konkretnych okolicznościach.

(20)  Rozwój technologiczny umożliwia użytkownikom końcowym dostęp do służb ratunkowych nie tylko za pomocą połączeń głosowych, lecz również z wykorzystaniem innych usług łączności interpersonalnej. Pojęcie zgłoszenia alarmowego powinno zatem dotyczyć wszystkich tych usług łączności interpersonalnej, które umożliwiają taki dostęp do służb ratunkowych. Opiera się ono na elementach systemów alarmowych już uwzględnionych w przepisach Unii, czyli pojęciach „publicznego punktu przyjmowania zgłoszeń o wypadkach” (PSAP) i „najwłaściwszego PSAP”[16], oraz na pojęciu „służb ratunkowych”[17].

(21)  Krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy powinny mieć określone w harmonijny sposób cele i zasady, na których się będą opierać ich prace, oraz powinny, w razie potrzeby, koordynować swoje działania z działaniami organów innych państw członkowskich i z działaniami BEREC przy realizacji zadań wynikających z niniejszych regulacji ramowych.

(22)  Działania podejmowane przez właściwe organy na mocy niniejszej dyrektywy przyczyniają się do realizacji w szerszym zakresie polityki w dziedzinie kultury, zatrudnienia, ochrony środowiska, spójności społecznej oraz zagospodarowania przestrzennego.

(23)  Ramy regulacyjne, oprócz obecnych trzech celów głównych wspierania konkurencji, rynku wewnętrznego i interesów użytkowników końcowych, powinny wyznaczać dodatkowy cel ▌, sformułowany w postaci oczekiwanych wyników: powszechny dostęp do sieci o bardzo dużej przepustowości oraz korzystanie z nich przez wszystkich obywateli Unii i wszystkie unijne przedsiębiorstwa. Wraz z istniejącymi celami ogólnymi przyczyni się to do wzmocnienia gospodarki Unii, a zwłaszcza przemysłu, na bazie rozsądnych cen i możliwości wyboru, skutecznej i uczciwej konkurencji, otwartych innowacji, wydajnego wykorzystania widma, wspólnych przepisów i przewidywalnych podejść regulacyjnych na rynku wewnętrznym, a także niezbędnych przepisów sektorowych chroniących interesy obywateli. Dla państw członkowskich, krajowych organów regulacyjnych i innych właściwych organów oraz zainteresowanych podmiotów ten cel łączności oznacza, z jednej strony, dążenie do zapewnienia sieci o największej przepustowości i stabilnych pod względem ekonomicznym usług na danym obszarze, a z drugiej strony – dążenie do spójności terytorialnej rozumianej jako zbieżność pod względem przepustowości dostępnej na różnych obszarach. Postęp na drodze do osiągnięcia ogólnych celów niniejszej dyrektywy należy wspierać za pomocą solidnego systemu ciągłej oceny i analizy porównawczej państw członkowskich pod kątem dostępności sieci o bardzo dużej przepustowości we wszystkich głównych elementach napędowych rozwoju społeczno-gospodarczego, takich jak szkoły, węzły transportowe, główni dostawcy usług publicznych i przedsiębiorstwa zaawansowane cyfrowo, niezakłóconego zasięgu 5G na obszarach miejskich i na głównych liniach transportu naziemnego, a także dostępności sieci łączności elektronicznej zdolnych do zapewnienia prędkości 100 Mb/s, z możliwością szybkiego zwiększenia do prędkości gigabitowych, dla wszystkich gospodarstw domowych w każdym państwie członkowskim. W tym celu Komisja powinna jak najszybciej przedstawić szczegółowe wytyczne polityczne, określające metody i cel, konkretne i kwantyfikowalne kryteria analizy porównawczej dotyczącej efektywności środków podejmowanych przez państwa członkowskie na rzecz osiągnięcia tych celów i identyfikacji najlepszych praktyk, a także przewidujące roczną ocenę ilościową i jakościową postępów każdego państwa członkowskiego.

(24)  Zasada, że państwa członkowskie powinny stosować prawo Unii w sposób neutralny pod względem technologicznym, tzn. by krajowy organ regulacyjny lub inny właściwy organ nie narzucał lub nie dyskryminował danego rodzaju technologii, nie wyklucza stosowania środków proporcjonalnych dla promowania niektórych specyficznych usług, jeżeli jest to uzasadnione, by osiągnąć cele wyznaczone przez ramy regulacyjne, np. telewizji cyfrowej jako środka służącego zwiększeniu wydajności widma. Ponadto nie wyklucza ona brania pod uwagę odmiennych cech fizycznych i funkcji architektury sieci łączności elektronicznej istotnych dla realizacji innych celów określonych w tych ramach regulacyjnych.

(25)  Należy zachęcać jednocześnie do efektywnych inwestycji oraz konkurencji, aby zwiększyć wzrost gospodarczy, innowacje oraz wybór oferowany konsumentom.

(26)  Konkurencji najbardziej sprzyja wydajny pod względem ekonomicznym poziom inwestycji w nową i istniejącą infrastrukturę, połączony, w razie potrzeby, z regulacją niezbędną do osiągnięcia skutecznej konkurencji na rynku detalicznym. Skuteczny poziom konkurencji opartej na infrastrukturze stanowi taki zakres duplikacji infrastruktury, przy którym należy oczekiwać, że inwestorzy uzyskają godziwy zwrot w oparciu o rozsądne oczekiwania dotyczące ewolucji udziałów w rynku.

(27)  Konieczne jest stosowanie odpowiednich zachęt do inwestowania w nowe sieci o bardzo dużej przepustowości, które będą sprzyjały innowacjom w dziedzinie usług internetowych dotyczących przepływu wielu danych oraz będą wzmacniały międzynarodową konkurencyjność Unii Europejskiej. Sieci takie mają olbrzymi potencjał w zakresie dostarczania korzyści konsumentom i przedsiębiorstwom w całej Unii Europejskiej. Kluczowe znaczenie ma zatem zachęcanie do zrównoważonych inwestycji w rozwój tych nowych sieci, a jednocześnie ochrona konkurencji (jako że na poziomie infrastruktury utrzymują się wąskie gardła i bariery fizyczne) i zapewnianie konsumentom większego wyboru dzięki spójności i przewidywalności regulacyjnej.

(28)  Celem jest stopniowe zmniejszanie zakresu szczególnych regulacji sektorowych ex ante w miarę rozwoju konkurencji na rynku, aby doprowadzić do stanu, w którym łączność elektroniczna będzie podlegała wyłącznie prawu konkurencji. Zważywszy na fakt, że w ostatnich latach rynki łączności elektronicznej wykazały się silną dynamiką konkurencyjną, istotne jest, aby obowiązki regulacyjne ex ante były nakładane tylko wtedy, gdy na przedmiotowych rynkach ▌nie występuje skuteczna i zrównoważona konkurencja. Celem wszelkich interwencji regulacyjnych ex ante jest uzyskanie korzyści dla użytkowników dzięki zapewnieniu efektywnej i trwałej konkurencyjności rynków detalicznych. W związku z tym krajowe organy regulacyjne powinny uwzględniać interesy konsumentów i użytkowników końcowych niezależnie od tego, na jakim rynku nakłada się obowiązki regulacyjne, oraz wziąć pod uwagę, czy obowiązek nałożony na rynku hurtowym prowadzi również do promowania interesów konsumentów i użytkowników końcowych na rynku detalicznym, którego nie zidentyfikowano jako podlegającego regulacji ex ante. Obowiązki na poziomie hurtowym powinny być nakładane, jeżeli brak tych obowiązków mógłby spowodować, że jeden lub więcej rynków detalicznych nie stanie się rzeczywiście konkurencyjny. Krajowe organy regulacyjne będą prawdopodobnie mogły stopniowo, w procesie analizy rynku, uznawać rynki detaliczne za konkurencyjne nawet w przypadku braku regulacji rynków hurtowych, zwłaszcza z uwagi na przewidywane ulepszenia w zakresie innowacji i konkurencji. W takim przypadku krajowy organ regulacyjny powinien stwierdzić, że regulacja na poziomie hurtowym nie jest już konieczna, i ocenić powiązany właściwy rynek hurtowy pod kątem wycofania regulacji ex ante. Powinien on przy tym uwzględniać wszelkie efekty dźwigni między rynkami hurtowymi a powiązanymi rynkami detalicznymi, które mogą wymagać usunięcia barier w dostępie do rynku na poziomie infrastruktury w celu zapewnienia długoterminowej konkurencji na poziomie detalicznym.

(29)  Łączność elektroniczna staje się niezbędna dla coraz większej liczby sektorów. Internet rzeczy jest przykładem tego, jak przekazywanie sygnału radiowego, na którym opiera się łączność elektroniczna, wciąż ewoluuje i kształtuje rzeczywistość społeczną i biznesową. Aby czerpać jak największe korzyści z tych zmian, należy wprowadzać do zarządzania widmem nowe technologie i zastosowania łączności bezprzewodowej i dostosowywać je do swoich potrzeb. Ponieważ inne technologie i aplikacje oparte na widmie są również przedmiotem rosnącego popytu i mogą być doskonalone dzięki integracji z łącznością elektroniczną lub połączeniu z nią, w zarządzaniu widmem należy przyjąć, w stosownych przypadkach, podejście międzysektorowe w celu zwiększenia wydajności użytkowania widma.

(30)  Planowanie strategiczne, koordynacja oraz, w stosownych przypadkach, harmonizacja na poziomie unijnym może pomóc zapewnić, aby użytkownicy widma w pełni czerpali korzyści z rynku wewnętrznego i aby można było skutecznie bronić interesów Unii na arenie międzynarodowej. Aby zrealizować te cele, można w razie potrzeby przyjąć legislacyjne programy wieloletnie dotyczące polityki w zakresie widma radiowego, z których pierwszy określono w decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 243/2012/UE[18], określające kierunki i cele polityki w odniesieniu do planowania strategicznego oraz harmonizacji korzystania z widma radiowego w Unii. Kierunki i cele polityki mogą odnosić się do dostępności i wydajnego wykorzystywania widma radiowego niezbędnego do utworzenia i funkcjonowania rynku wewnętrznego zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy.

(31)   Granice krajowe mają coraz mniejsze znaczenie w określaniu optymalnego wykorzystania widma radiowego. Nadmierna fragmentacja polityki w poszczególnych krajach, jeśli chodzi o zarządzanie widmem radiowym, w tym nieuzasadnione różnice w warunkach dostępu do widma radiowego i użytkowania go dla różnych rodzajów operatorów, mogą prowadzić do zwiększenia kosztów i utraty szans rynkowych wśród użytkowników widma. Może to powodować spowolnienie tempa innowacji, ograniczenie inwestycji, zmniejszenie korzyści skali dla producentów i operatorów, a także tworzyć napięcia między posiadaczami praw oraz rozbieżności w kosztach dostępu do widma. Ogólnie rzecz biorąc, taka fragmentacja może zakłócić funkcjonowanie rynku wewnętrznego i przynieść szkody konsumentom i całej gospodarce.

(32)  Przepisy niniejszej dyrektywy dotyczące zarządzania widmem radiowym powinny być spójne z wynikami prac organizacji międzynarodowych i regionalnych zajmujących się zarządzaniem widmem radiowym, takich jak Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny (ITU) i Europejska Konferencja Administracji Pocztowych i Telekomunikacyjnych (CEPT), tak aby zapewnić efektywne zarządzanie widmem i harmonizację jego wykorzystania w całej Unii i pomiędzy państwami członkowskimi a innymi członkami ITU.

(33)  Zgodnie z zasadą rozdziału funkcji regulacyjnych od operacyjnych, państwa członkowskie winny zapewnić niezależność krajowych organów regulacyjnych i innych właściwych organów, aby umożliwić im wydawanie decyzji w sposób bezstronny. Powyższy wymóg niezależności nie narusza autonomii innych instytucji ani konstytucyjnych obowiązków państw członkowskich, czy też zasady bezstronności, przy uwzględnieniu obowiązujących w państwach członkowskich zasad prawa własności zgodnie z art. 295 Traktatu. Krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy winny być w posiadaniu wszelkich zasobów, takich jak zasoby ludzkie, wiedza specjalistyczna czy środki finansowe, niezbędnych do realizacji swoich zadań.

(34)  Należy sporządzić wykaz zadań, jakie państwa członkowskie mogą przydzielać tylko organom, które wyznaczą jako krajowe organy regulacyjne i których polityczna niezależność oraz zdolność regulacyjna jest zagwarantowana, w przeciwieństwie do innych zadań regulacyjnych, które państwa członkowskie mogą przydzielać krajowym organom regulacyjnym albo innym właściwym organom. Dlatego też w przypadkach gdy niniejsza dyrektywa stanowi, że państwo członkowskie powinno przydzielić zadanie właściwemu organowi lub upoważnić właściwy organ, państwo członkowskie może przydzielić to zadanie krajowemu organowi regulacyjnemu albo innemu właściwemu organowi.

(35)  Niezależność krajowych organów regulacyjnych została zwiększona w ramach oceny w 2009 r., aby zapewnić skuteczniejsze stosowanie przez nie ram regulacyjnych oraz zwiększyć ich uprawnienia i przewidywalność ich decyzji. W tym celu należało wprowadzić do prawa krajowego wyraźne przepisy zapewniające, aby krajowy organ regulacyjny był chroniony podczas wykonywania swoich zadań przed ingerencją zewnętrzną lub naciskami politycznymi, które mogłyby zagrozić niezależności wydawanych przez niego ocen w sprawach, którymi się zajmuje. Takie zewnętrzne wpływy powodują, że krajowy organ ustawodawczy nie jest odpowiedni do pełnienia funkcji krajowego organu regulacyjnego w zakresie ram regulacyjnych. W tym celu należało z góry ustalić zasady dotyczące powodów odwołania szefa krajowego organu regulacyjnego, aby uniknąć wszelkich uzasadnionych wątpliwości co do neutralności tego organu i jego odporności na czynniki zewnętrzne. Aby uniknąć arbitralnych odwołań, odwoływany członek powinien mieć prawo wnieść o weryfikację przez właściwy sąd istnienia uzasadnionych przyczyn odwołania, m.in. tych przewidzianych w niniejszej dyrektywie. Takie odwołanie powinno odnosić się tylko do osobistych lub zawodowych kwalifikacji przewodniczącego lub członka danego organu. Ważne jest, aby krajowe organy regulacyjne miały swój własny budżet pozwalający im w szczególności na zatrudnienie wystarczającej liczby wykwalifikowanych pracowników. W celu zapewnienia przejrzystości budżet powinien być publikowany co roku. W granicach tego budżetu powinny one niezależnie zarządzać swoimi zasobami ludzkimi i finansowymi. Aby zapewnić bezstronność, państwa członkowskie, które zachowują prawa własności lub kontroli przedsiębiorstw wnoszących wkład do budżetu krajowego organu regulacyjnego lub innych właściwych organów w postaci opłat administracyjnych, powinny zapewnić skuteczny strukturalny rozdział działalności związanej z wykonywaniem prawa własności lub kontroli od sprawowania kontroli nad budżetem.

(36)  Potrzebne jest dalsze zwiększenie niezależności krajowych organów regulacyjnych, aby zapewnić odporność ich przewodniczących lub członków na naciski zewnętrzne, poprzez zapewnienie minimalnych kwalifikacji przy powoływaniu członków oraz minimalnego okresu trwania ich kadencji. Ponadto ograniczenie możliwości odnowienia kadencji więcej niż jeden raz oraz wymóg wprowadzenia odpowiedniego systemu rotacyjnego dla zarządów i kadry kierowniczej wyższego szczebla pomogłoby ograniczyć ryzyko „przechwytywania regulacji”, zapewniłoby ciągłość i zwiększyłoby niezależność. W tym celu państwa członkowskie powinny również zadbać o to, aby krajowe organy regulacyjne były prawnie odrębne i funkcjonalnie niezależne od sektora i instytucji rządowych, tj. aby nie zwracały się do żadnych podmiotów o wytyczne ani ich nie przyjmowały, aby działały w przejrzysty i odpowiedzialny sposób zgodnie z prawem Unii i prawem krajowym oraz aby dysponowały wystarczającymi uprawnieniami.

(37)  Krajowe organy regulacyjne powinny być zobowiązane do składania sprawozdań ze sposobu realizacji swoich zadań i ponosić za nią odpowiedzialność. Obowiązek ten powinien mieć formę rocznego obowiązku sprawozdawczego, a nie doraźnych sprawozdań sporządzanych na wnioski, które, gdyby były składane w sposób niewspółmierny do potrzeb, mogłyby ograniczyć niezależność organów lub utrudnić im wykonywanie zadań. W rzeczywistości, jak wynika z niedawnego orzecznictwa[19], nadmierne lub bezwarunkowe obowiązki sprawozdawcze mogą pośrednio wpływać na niezależność organu.

(38)  Państwa członkowskie powinny zgłaszać do Komisji dane krajowych organów regulacyjnych i innych właściwych organów. W przypadku organów właściwych do udzielania prawa drogi wymóg zgłoszenia może być spełniony za pośrednictwem pojedynczego punktu informacyjnego ustanowionego zgodnie z art. 7 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/61/UE[20].

(39)  Nawet możliwie najmniej restrykcyjny system zezwoleń powinien być stosowany w taki sposób, aby umożliwić dostarczanie sieci i usług łączności elektronicznej celem stymulowania rozwoju nowych usług łączności oraz udostępniania ogólnoeuropejskich sieci i usług łączności elektronicznej i umożliwienia usługodawcom i konsumentom korzystania z korzyści skali w ramach rynku wewnętrznego.

(40)  Wynikające z jednolitego rynku korzyści dla usługodawców i użytkowników końcowych mogą być najlepiej realizowane poprzez ustanowienie ogólnego zezwolenia dla sieci łączności elektronicznej i usług łączności elektronicznej ▌, bez wymogu żadnych decyzji ani aktów administracyjnych ze strony krajowych organów regulacyjnych ▌.

(40a)  Wszelkie wymogi proceduralne należy ograniczyć do pojedynczego zgłoszenia deklaratywnego. Jeżeli państwa członkowskie wymagają zgłoszenia ze strony dostawców sieci i usług łączności elektronicznej z chwilą rozpoczęcia działalności przez te ostatnie, zgłoszenie to należy złożyć do BEREC, który działa w charakterze pojedynczego punktu informacyjnego. Takie zgłoszenie nie powinno pociągać za sobą kosztów administracyjnych dla podmiotów i powinno być udostępniane poprzez punkt wejścia na stronie internetowej BEREC. BEREC powinien bez zwłoki przekazywać zgłoszenia krajowym organom regulacyjnym we wszystkich państwach członkowskich wymagających zgłoszenia, w których dostawcy sieci i usług łączności elektronicznej zamierzają dostarczać sieci i usługi łączności elektronicznej. Państwa członkowskie mogą również wymagać dowodu, że dokonano zgłoszenia, takiego jak prawnie uznawane pocztowe lub elektroniczne potwierdzenie odbioru zgłoszenia przez BEREC. Takie potwierdzenie nie powinno w żadnym wypadku stanowić ani wiązać się z wymogiem wydania aktu administracyjnego ze strony krajowego organu regulacyjnego lub jakiegokolwiek innego organu.

(41)  Zgłoszenie do BEREC powinno zawierać jedynie deklarację podmiotu o zamiarze rozpoczęcia udostępniania sieci i usług łączności elektronicznej. Do takiej deklaracji wymagane może być dołączenie tylko informacji określonych w art. 12 niniejszej dyrektywy, które stanowią minimum informacji koniecznych, aby ułatwić spójne wdrażanie niniejszej dyrektywy oraz zapewnić BEREC i krajowym organom regulacyjnym najbardziej odpowiednią wiedzę o rynku. Pastwa członkowskie nie powinny nakładać dodatkowych ani odrębnych wymogów w zakresie składania zgłoszeń.

(42)  Dostawca dowolnej usługi łączności elektronicznej powinien mieć możliwość skorzystania z systemu ogólnego zezwolenia.

(43)  Przyznając prawo użytkowania widma radiowego, numerów z krajowego planu numeracji lub prawa do instalacji urządzeń, właściwe organy powinny informować przedsiębiorstwa, którym przyznają takie prawa, o odpowiednich wymogach.

(44)  Ogólne zezwolenia powinny zawierać jedynie te wymogi, które są właściwe dla sektora łączności elektronicznej. Nie powinny one być poddane wymogom mającym już zastosowanie na mocy innych istniejących przepisów prawa krajowego, w szczególności w odniesieniu do ochrony konsumentów, które nie są właściwe dla sektora łączności, i powinny pozostawać bez uszczerbku dla przepisów umów konsumenckich ustanowionych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 593/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady. Na przykład krajowe organy regulacyjne mogą informować operatorów ▌o mających zastosowanie wymogach ochrony środowiska i wymogach w zakresie zagospodarowania przestrzennego.

(45)  Warunki, które mogą wiązać się z ogólnymi zezwoleniami, powinny obejmować szczególne warunki regulujące dostępność dla użytkowników niepełnosprawnych i konieczność przekazywania pomiędzy sobą przez organy publiczne i służby ratunkowe informacji i przekazywania ich ogółowi społeczeństwa przed wystąpieniem, w trakcie i po zakończeniu poważnych katastrof.

(46)  Konieczne jest ujęcie praw i obowiązków przedsiębiorstw wynikających z ogólnych zezwoleń wyraźnie w tychże zezwoleniach celem zapewnienia równych warunków działania w całej Unii oraz ułatwienia transgranicznych negocjacji o wzajemnych połączeniach między publicznymi sieciami łączności.

(47)  Ogólne zezwolenie upoważnia dostawców sieci i usług łączności elektronicznej dla ogółu ludności do negocjowania warunków wzajemnych połączeń na podstawie przepisów niniejszej dyrektywy. Dostawcy sieci i usług łączności elektronicznej innych niż dla ogółu ludności, mogą negocjować wzajemne połączenia na warunkach komercyjnych.

(47a)  Dostawcy usług łączności elektronicznej, którzy działają w więcej niż jednym państwie członkowskim, wciąż podlegają różnym przepisom, wymogom i obowiązkom sprawozdawczym mimo swobody dostarczania sieci i usług łączności elektronicznej w dowolnym miejscu w Unii, co utrudnia rozwój i wzrost rynku wewnętrznego w zakresie łączności elektronicznej. Dlatego dostawca taki, jeżeli jego główne miejsce prowadzenia działalności znajduje się w Unii, powinien mieć możliwość podlegania jednemu ogólnemu zezwoleniu wydanemu przez państwo członkowskie, w którym znajduje się jego główne miejsce prowadzenia działalności w Unii. BEREC powinien ułatwiać koordynację i wymianę informacji. Dostawcy usług łączności elektronicznej mogą nadal być zobowiązani do uzyskania specjalnych zezwoleń w odniesieniu do prawa użytkowania numerów, widma radiowego oraz prawa instalowania urządzeń.

(47b)  W celu zagwarantowania prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego konieczne jest unikanie sytuacji, w których dostawcy byliby skłonni do działań na rzecz uzyskania korzystniejszej sytuacji prawnej ze szkodą dla użytkowników końcowych (nielegalnej lub nieuczciwej „turystyki sądowej”). W związku z tym główne miejsce prowadzenia działalności w Unii powinno być miejscem, w którym dany dostawca posiada rzeczywistą siedzibę, podejmuje strategiczne decyzje biznesowe i prowadzi znaczącą działalność bezpośrednio związaną ze świadczeniem usług łączności elektronicznej w Unii.

(48)  W przypadku sieci i usług łączności elektronicznej nieudostępnianych ogółowi ludności, wskazane jest ustanawianie mniejszej ilości bardziej liberalnych wymogów niż te, które są uzasadnione w przypadku sieci i usług łączności elektronicznej udostępnianych ogółowi ludności.

(49)  Szczegółowe obowiązki, jakie mogą zostać nałożone na dostawców sieci i usług łączności elektronicznej ▌zgodnie z zasadami prawa unijnego, z racji ich znaczącej pozycji rynkowej, zgodnie z definicją zawartą w niniejszej powinny być ustanawiane oddzielnie od ogólnych praw i obowiązków przyznanych na mocy ogólnego zezwolenia.

(50)  Dostawcy sieci lub usług łączności elektronicznej mogą potrzebować potwierdzenia ich praw wynikających z ogólnego zezwolenia, w odniesieniu do wzajemnych połączeń i prawa drogi, szczególnie w celu ułatwienia negocjacji z innymi, regionalnymi lub lokalnymi, organami władzy państwowej lub z usługodawcami z innych państw członkowskich. W tym celu BEREC, który otrzymuje zgłoszenia o dostarczaniu prywatnych lub publicznych sieci lub usług, powinien wydawać przedsiębiorstwom odpowiednie deklaracje ▌jako natychmiastową odpowiedź na zgłoszenie dokonane zgodnie z ogólnym zezwoleniem. Takie deklaracje same w sobie nie powinny stanowić tytułu prawnego ani też żadne prawa wynikające z ogólnego zezwolenia ani prawa użytkowania czy wykonywania takich praw nie powinny być uzależnione od istnienia takiej deklaracji.

(51)  Opłaty administracyjne mogą być nakładane na dostawców usług łączności elektronicznej celem sfinansowania działalności krajowych organów regulacyjnych lub innych właściwych organów w zakresie zarządzania systemem zezwoleń i w celu przyznawania prawa użytkowania. Wysokość takich opłat powinna być ograniczona do sumy potrzebnej do pokrycia rzeczywistych kosztów administracyjnych, związanych z taką działalnością. W tym celu należy zapewnić przejrzystość dochodów i wydatków krajowego organu regulacyjnego oraz innych właściwych organów poprzez wprowadzenie obowiązku składania rocznych sprawozdań o łącznej sumie zebranych opłat i poniesionych kosztów administracyjnych. Pozwoli to przedsiębiorstwom sprawdzić bilans administracyjnych kosztów i opłat.

(52)  System administracyjnych opłat nie powinien zniekształcać konkurencji lub stwarzać barier w dostępie do rynku. Wraz z wprowadzeniem systemu ogólnych zezwoleń nie będzie już możliwe ustalanie administracyjnych kosztów, a tym samym i opłat, dla pojedynczych przedsiębiorstw, z wyjątkiem przyznania prawa do użytkowania numerów, widma radiowego oraz prawa do instalacji urządzeń. Jakakolwiek stosowana opłata administracyjna winna odpowiadać zasadom systemu ogólnych zezwoleń. Przykładem sprawiedliwej, prostej i przejrzystej alternatywy dla takich kryteriów ustalania opłat będzie kryterium związane z obrotem. W przypadku gdy opłaty administracyjne są bardzo niskie, opłaty ryczałtowe lub opłaty obliczane częściowo na podstawie ryczałtu, a częściowo przy zastosowaniu kryterium związanego z obrotem, powinny stanowić właściwe rozwiązanie. W zależności od zakresu, w jakim system ogólnych zezwoleń obejmuje przedsiębiorstwa o bardzo małym udziale w rynku, takich jak podmioty udostępniające sieć na poziomie społeczności lokalnej, lub usługodawców, których model biznesowy generuje bardzo niewielkie przychody nawet w przypadku znacznej penetracji rynku w ujęciu realnym, państwa członkowskie powinny ocenić możliwość ustanowienia stosownego progu de minimis do celów nakładania opłat administracyjnych.

(53)  Państwa członkowskie mogą wprowadzać zmiany w zakresie praw, wymogów, procedur i opłat związanych z ogólnymi zezwoleniami czy prawami użytkowania, jeżeli jest to obiektywnie uzasadnione. Takie zmiany winny być prawidłowo zgłaszane wszystkim stronom w odpowiednim terminie, co umożliwi im stosowne wypowiedzenie się w przedmiocie każdej z tych zmian. Z uwagi na potrzebę zapewnienia pewności prawa oraz propagowania przewidywalności regulacyjnej wszelkie ograniczenia lub cofnięcia istniejących praw użytkowania widma radiowego lub do instalacji urządzeń powinny podlegać przewidywalnym i przejrzystym procedurom; dlatego też należy nakładać surowsze wymogi lub stosować mechanizm zgłoszeń w przypadkach gdy prawa użytkowania zostały przyznane w drodze procedur konkurencyjnych lub porównawczych. Ponadto w przypadku indywidualnych praw użytkowania widma radiowego prawa i warunki takich licencji powinny być zmieniane jedynie po uprzednich konsultacjach z posiadaczem praw. Ponieważ ograniczenia dotyczące ogólnych zezwoleń lub praw albo ich wycofanie mogą mieć poważne konsekwencje dla ich posiadaczy, właściwe organy krajowe powinny dołożyć szczególnych starań i oceniać potencjalne szkody, jakie mogą przynieść takie środki, przed przyjęciem tych środków. Należy unikać niepotrzebnych procedur w przypadku drobnych zmian w istniejących prawach do instalacji urządzeń lub użytkowania widma, jeżeli takie zmiany nie wpływają na interesy stron trzecich. Zmiana użytkowania widma w wyniku stosowania zasad neutralności technologicznej i neutralności usług nie powinna być uznana za wystarczające uzasadnienie dla cofnięcia praw, ponieważ nie oznacza ona przyznania nowego prawa.

(54)  Drobne zmiany w zakresie praw i obowiązków są to zmiany dotyczące głównie kwestii administracyjnych, nie zmieniają one zasadniczego charakteru ogólnych zezwoleń oraz indywidualnych praw użytkowania i przez to nie mogą przynosić porównywalnych korzyści pozostałym przedsiębiorstwom.

(55)  Krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy powinny gromadzić informacje od uczestników rynku, ażeby skutecznie realizować swoje zadania. Konieczne może być również gromadzenie takich informacji w imieniu Komisji lub BEREC dla umożliwienia im realizacji zadań wynikających z przepisów prawa Unii. Wnioski o udzielenie informacji winny być proporcjonalne i nie powinny pociągać za sobą niepotrzebnych uciążliwości dla przedsiębiorstw. Informacje zgromadzone przez krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy powinny być publicznie dostępne, chyba że są one poufne na mocy przepisów prawa krajowego o publicznym dostępie do informacji lub są objęte tajemnicą przedsiębiorstwa zgodnie z przepisami prawa Unii i krajowego.

(56)  W celu zapewnienia, aby krajowe organy regulacyjne skutecznie wykonywały swoje zadania regulacyjne, zbierane przez nie dane powinny obejmować dane księgowe o rynkach detalicznych związanych z rynkami hurtowymi, na których operator ma znaczącą pozycję rynkową i które w związku z tym są regulowane przez krajowy organ regulacyjny. Dane powinny również obejmować dane umożliwiające krajowemu organowi regulacyjnemu ocenę zgodności z warunkami związanymi z prawem użytkowania, potencjalnego wpływu planowanych aktualizacji lub zmian topologii sieci na rozwój konkurencji lub na produkty hurtowe udostępniane innym stronom. Informacje dotyczące zgodności z obowiązkami w zakresie zasięgu związanymi z prawem użytkowania widma radiowego są niezbędne dla zapewnienia kompletności geograficznych analiz wdrażania sieci, prowadzonych przez krajowe organy regulacyjne. W związku z tym organy te powinny mieć możliwość stosowania wymogu, aby informacje te były zdezagregowane na poziomie lokalnym i na tyle szczegółowe, aby możliwe było przeprowadzenie geograficznej analizy sieci.

(57)  Aby zmniejszyć obowiązki składania sprawozdań i udzielania informacji spoczywające na dostawcach sieci i usług oraz na danym właściwym organie, takie obowiązki powinny być proporcjonalne, obiektywnie uzasadnione i ograniczone do tego, co jest ściśle niezbędne. Należy unikać w szczególności powielania wniosków o informacje ze strony właściwego organu i BEREC oraz wymogu systematycznego i regularnego dostarczania dowodu zgodności ze wszystkimi wymogami określonymi na podstawie ogólnego zezwolenia lub praw do użytkowania. Obowiązki sprawozdawcze i informacyjne dostawców usług łączności elektronicznej działających w kilku państwach członkowskich powinny – jeżeli główne miejsce prowadzenia działalności dostawcy znajduje się w Unii, a dostawca ten podlega ogólnemu zezwoleniu wydanemu przez państwo członkowskie właściwe dla jego głównego miejsca prowadzenia działalności – być koordynowane przez dane państwo członkowskie, bez uszczerbku dla wniosku o udzielenie informacji odnoszącego się do przyznawania prawa do użytkowania numerów, częstotliwości radiowych oraz prawa do instalowania urządzeń. BEREC powinien ułatwiać swobodny przepływ informacji między zainteresowanymi państwami członkowskimi. O tego rodzaju informacje należy występować za pośrednictwem wspólnego i znormalizowanego formatu opracowanego przez BEREC. Przedsiębiorstwa powinny wiedzieć, jakie jest planowane wykorzystanie żądanych informacji. Dostarczenie informacji nie powinno stanowić warunku dostępu do rynku. Dla celów statystyki można żądać zgłoszenia od dostawców sieci lub usług łączności elektronicznej z chwilą zaprzestania przez nie działalności.

(58)  Obowiązki państw członkowskich w zakresie dostarczania informacji do celów obrony interesów Unii w dziedzinie obronności na podstawie umów międzynarodowych, jak również obowiązki składania sprawozdań, wynikające z uregulowań prawnych niebędących uregulowaniami szczegółowymi dla sektora łączności elektronicznej, takimi jak prawo konkurencji, nie powinny ulec zmianom.

(59)  Informacja uznana za poufną przez właściwy organ, zgodnie z zasadami prawa unijnego i krajowego o tajemnicy przedsiębiorstwa i ochronie danych osobowych, może być ujawniona Komisji i innym krajowym organom regulacyjnym oraz BEREC, jeżeli takie ujawnienie jest niezbędne dla stosowania przepisów niniejszej dyrektywy. Ujawniona informacja powinna ograniczać się do tego, co jest właściwe i proporcjonalne do celów takiego ujawnienia.

(60)  Szerokopasmowe sieci łączności elektronicznej stają się coraz bardziej różnorodne pod względem technologii, topologii, stosowanego medium i struktury własności, a zatem interwencja regulacyjna – aby była skuteczna i ukierunkowana na obszary, gdzie jest potrzebna – musi opierać się na szczegółowych informacjach dotyczących rozwoju sieci. Informacje te są niezbędne do wspierania inwestycji, zapewniania lepszej łączności w całej Unii oraz przekazywania informacji wszystkim właściwym organom i obywatelom. Powinny one obejmować analizy dotyczące zarówno wdrażania sieci o bardzo dużej przepustowości, jak i przeprowadzania znaczących modernizacji i rozbudowy dotychczasowych sieci miedzianych i innych, których parametry wydajności nie dorównują sieciom o bardzo dużej przepustowości pod wszystkimi względami, np. rozwoju sieci „światłowód do krawężnika” (FTTC) w połączeniu z aktywnymi technologiami, takimi jak wektorowanie. Szczegółowość i poziom szczegółowości terytorialnej informacji, które mają gromadzić krajowe organy regulacyjne, powinien zależeć od danego celu regulacyjnego i powinien być adekwatny do celów regulacyjnych, którym informacje służą. Wielkość jednostki terytorialnej będzie zatem różna w poszczególnych państwach członkowskich, w zależności od potrzeb regulacyjnych w konkretnych warunkach krajowych, oraz od dostępności lokalnych danych. W większości przypadków poziom 3 wspólnej klasyfikacji jednostek terytorialnych do celów statystycznych (NUTS) prawdopodobnie nie będzie wystarczająco małą jednostką terytorialną. Krajowe organy regulacyjne powinny kierować się wytycznymi BEREC dotyczącymi najlepszych praktyk w tym przypadku, a wytyczne takie będą mogły opierać się na dotychczasowym doświadczeniu krajowych organów regulacyjnych w prowadzeniu analiz rozwoju sieci. Bez uszczerbku dla wymogów dotyczących poufności krajowe organy regulacyjne powinny udostępnić informacje zgromadzone za pomocą tego rodzaju analiz, o ile nie są one już dostępne na rynku, w otwartym formacie danych oraz bez ograniczeń w zakresie ich ponownego wykorzystania, a także udostępnić użytkownikom końcowym narzędzia w odniesieniu do jakości usług w celu zwiększenia ich wiedzy na temat dostępnych usług łączności. Krajowe organy regulacyjne mogą również – jeżeli uznają to za stosowne – gromadzić dostępne publicznie informacje na temat planów wdrożenia sieci o bardzo dużej przepustowości. Przy gromadzeniu tych informacji wszystkie zainteresowane organy powinny przestrzegać zasady poufności i unikać tworzenia niekorzystnych warunków konkurencji dla jakiegokolwiek operatora.

(61)  Zmniejszenie przepaści cyfrowej w Unii jest niezbędne, aby umożliwić wszystkim obywatelom Unii uzyskanie dostępu do nowoczesnych usług internetowych i cyfrowych. W tym celu w przypadku konkretnych i dobrze zdefiniowanych obszarów wykluczenia cyfrowego krajowe organy regulacyjne powinny mieć możliwość organizowania zaproszeń do wyrażania zainteresowania w celu identyfikacji przedsiębiorstw, które chcą inwestować w sieci o bardzo dużej przepustowości. Aby zapewnić przewidywalne warunki inwestycyjne, krajowe organy regulacyjne powinny mieć możliwość wymiany informacji z przedsiębiorstwami wyrażającymi zainteresowanie wdrażaniem sieci o bardzo dużej przepustowości na temat tego, czy na danym obszarze istnieją ▌inne rodzaje modernizacji sieci, w tym prowadzące do uzyskania wydajności pod względem prędkości pobierania danych na poziomie poniżej 100 Mb/s.

(62)  Ważne jest, by krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy konsultowały się z zainteresowanymi stronami w przedmiocie proponowanych decyzji, dawały im wystarczający czas na przygotowanie uwag ze względu na złożoność kwestii oraz uwzględniały uwagi zgłoszone przez te strony przy podejmowaniu ostatecznych decyzji. Ażeby zagwarantować, że decyzje podejmowane na szczeblu krajowym nie będą oddziaływały negatywnie na funkcjonowanie jednolitego rynku ani na realizację innych celów określonych w Traktacie, krajowe organy regulacyjne powinny powiadamiać Komisję oraz inne krajowe organy regulacyjne o treści projektowanych decyzji, umożliwiając im zajęcie stanowiska w tym przedmiocie. Wskazane jest, by krajowe organy regulacyjne konsultowały się z wszystkimi zainteresowanymi stronami co do wszystkich proponowanych środków, które mają wpływ na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi. Przypadki, w których procedury, o których mowa w art. 24 i art. 34, znajdują zastosowanie, zostały określone w niniejszej dyrektywie.

(63)  Aby odpowiednio uwzględnić interesy obywateli, państwa członkowskie powinny wprowadzić odpowiedni mechanizm konsultacji. Taki mechanizm mógłby polegać na powołaniu podmiotu, który – niezależnie od krajowych organów regulacyjnych i dostawców usług – przeprowadzałby badania w zakresie kwestii dotyczących konsumentów, takich jak zachowania konsumentów i mechanizmy zmiany dostawców, i który działałby w sposób przejrzysty oraz wniósłby swój wkład do istniejących mechanizmów przeprowadzania konsultacji z zainteresowanymi stronami. Ponadto można byłoby ustanowić mechanizm służący właściwej współpracy w sprawach związanych z propagowaniem treści zgodnych z prawem. Żadne procedury współpracy uzgodnione w ramach takiego mechanizmu nie powinny jednak umożliwiać systematycznego nadzoru nad korzystaniem z internetu.

(64)  W razie sporu pomiędzy przedsiębiorstwami w tym samym państwie członkowskim, dotyczącego dziedziny objętej zakresem niniejszej dyrektywy, np. w związku z obowiązkami zapewnienia dostępu i wzajemnych połączeń lub metodami przekazywania spisu użytkowników końcowych, strona poszkodowana, która prowadziła negocjacje w dobrej wierze, ale której nie udało się osiągnąć porozumienia, powinna mieć możliwość wystąpienia do krajowych organów regulacyjnych z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu. Krajowe organy regulacyjne winny mieć możliwość narzucenia stronom stosownego rozwiązania. Udział krajowego organu regulacyjnego w rozstrzygnięciu sporu pomiędzy dostawcami sieci i usług łączności elektronicznej w danym państwie członkowskim powinien zmierzać do zapewnienia zgodności z wymogami określonymi w niniejszej dyrektywie.

(65)  Niezależnie od prawa do odwołania się, przyznanego na mocy przepisów prawa krajowego lub prawa Unii, należy ustanowić prostą procedurę, która mogłaby zostać wszczęta na wniosek każdej ze stron danego sporu; procedura ta dotyczyłaby rozwiązywania sporów transgranicznych między przedsiębiorstwami dostarczającymi sieci lub usługi łączności elektronicznej lub upoważnionymi do ich dostarczania w różnych państwach członkowskich.

(66)  Jednym z ważnych zadań nałożonych na BEREC jest podejmowanie w stosownych przypadkach decyzji w odniesieniu do sporów transgranicznych. W związku z tym krajowe organy regulacyjne powinny w pełni wdrażać decyzje podejmowane przez BEREC w swoich działaniach nakładających jakiekolwiek obowiązki na przedsiębiorstwa lub w inny sposób rozstrzygających spory w takich przypadkach.

(67)  Brak koordynacji między państwami członkowskimi, jeżeli chodzi o ich procedury przydzielania widma radiowego i udzielania zezwoleń na korzystanie z widma radiowego, a także jeżeli chodzi o problemy z zakłóceniami na dużą skalę, może mieć poważny wpływ na rozwój jednolitego rynku cyfrowego. Państwa członkowskie powinny zatem współpracować ze sobą, wykorzystując w pełni dobre usługi Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego. Ponadto należy zadbać o lepszą koordynację między państwami członkowskimi w obszarze likwidacji szkodliwych zakłóceń dzięki wykorzystaniu Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego jako podmiotu ułatwiającego rozstrzyganie sporów. Mając na uwadze szczególne problemy i cele Unii, w przypadku sporów transgranicznych między państwami członkowskimi należy w pierwszej kolejności korzystać z unijnej procedury rozstrzygania sporów, a dopiero w dalszej kolejności z procedur na mocy prawa międzynarodowego.

(68)  Zespół ds. Polityki Spektrum Radiowego jest komisyjną grupą doradczą wysokiego szczebla, utworzoną na mocy decyzji Komisji 2002/622/WE, a jej zadaniem jest wkład w rozwój rynku wewnętrznego oraz wspieranie tworzenia unijnej polityki widma radiowego z uwzględnieniem uwarunkowań gospodarczych, politycznych, kulturowych, strategicznych, zdrowotnych i społecznych, a także parametrów technicznych. Aby grupa ta mogła wypełniać swoją rolę w zakresie dalszego wzmacniania współpracy między państwami członkowskimi, powinna ona zostać ustanowiona w niniejszej dyrektywie. Grupa ta powinna składać się z kierownictwa organów, które ponoszą ogólną odpowiedzialność polityczną za strategię dotyczącą widma. Powinna ona pomagać i doradzać państwom członkowskim i Komisji w kwestiach dotyczących polityki widma radiowego. Ta współpraca powinna bardziej wyeksponować politykę widma w różnych obszarach polityki i pomóc w zapewnieniu spójności międzysektorowej na poziomie krajowym i unijnym. Grupa doradcza powinna również zapewniać doradztwo dla Parlamentu Europejskiego i Rady na ich wniosek. Ponadto Zespół ds. Polityki Spektrum Radiowego powinien stanowić także forum koordynujące wykonywanie przez państwa członkowskie ich obowiązków związanych z widmem radiowym, określonych w niniejszej dyrektywie, i powinien odgrywać kluczową rolę w dziedzinach zasadniczych dla rynku wewnętrznego, takich jak koordynacja transgraniczna lub normalizacja. Można utworzyć również techniczne lub eksperckie grupy robocze, które asystowałyby w posiedzeniach plenarnych, podczas których przedstawiciele państw członkowskich i Komisji wysokiego szczebla kształtują politykę strategiczną.

(69)  W kontekście, jaki stwarza środowisko konkurencyjne, krajowe organy regulacyjne zajmujące się kwestiami odnoszącymi się do praw użytkowników końcowych powinny brać pod uwagę poglądy zainteresowanych stron, włączając użytkowników i konsumentów. Procedury pozasądowego rozstrzygania sporów mogą stanowić szybki i oszczędny sposób egzekwowania praw użytkowników końcowych, w szczególności konsumentów oraz mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw. W przypadku sporów konsumenckich skuteczne, niedyskryminujące i niedrogie procedury rozstrzygania sporów z dostawcami publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej zostały już ustanowione dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/11/UE[21], o ile chodzi o odpowiednie spory umowne i konsument ma miejsce pobytu, a przedsiębiorstwo jest zarejestrowane w Unii. Ponieważ wiele państw członkowskich ustanowiło procedury rozstrzygania sporów także dla użytkowników końcowych innych niż konsumenci, do których dyrektywa 2013/11/UE nie ma zastosowania, wskazane jest utrzymanie procedury sektorowego rozstrzygania sporów zarówno dla konsumentów oraz – o ile państwa członkowskie je rozszerzą – również dla innych użytkowników końcowych, w szczególności mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw. Konsumenci, jeśli sobie tego życzą, powinni mieć zawsze możliwość rozstrzygania swoich sporów z dostawcami sieci i usług łączności elektronicznej w ramach procedury sektorowego rozstrzygania sporów. Z uwagi na głęboką sektorową wiedzę ekspercką krajowych organów regulacyjnych, państwa członkowskie powinny umożliwić krajowym organom regulacyjnym działanie w charakterze podmiotów rozstrzygających spory za pośrednictwem osobnej utworzonej wewnątrz tych organów jednostki, która nie powinna podlegać żadnym wpływom. Określone w niniejszej dyrektywie procedury rozstrzygania sporów, które obejmują konsumentów, powinny podlegać jasnym i skutecznym procedurom i wymogom jakości określonym w rozdziale II dyrektywy 2013/11/UE.

(70)  Właściwe organy powinny móc monitorować oraz zapewniać przestrzeganie warunków związanych z ogólnymi zezwoleniami i prawami użytkowania, a w szczególności zapewniać efektywne i wydajne użytkowanie widma oraz przestrzeganie obowiązków dotyczących zasięgu i jakości usług za pomocą sankcji finansowych lub administracyjnych, w tym nakazów sądowych i cofnięcia praw użytkowania, w przypadku naruszenia tych warunków. Przedsiębiorstwa powinny przekazywać właściwym organom możliwie wiarygodne i kompletne informacje, aby umożliwić im realizację ich zadań w zakresie nadzoru. Aby uniknąć tworzenia barier utrudniających wejście na rynek, takich jak antykonkurencyjne gromadzenie, należy zwiększyć skuteczność egzekwowania przez państwa członkowskie warunków związanych z prawami użytkowania widma i powinny w tym uczestniczyć wszystkie właściwe organy, a nie tylko krajowe organy regulacyjne. Egzekwowanie warunków powinno polegać na stosowaniu rozwiązania „wykorzystaj lub strać”, stanowiącego przeciwwagę dla długich okresów ważności praw. Dlatego też handel widmem lub jego dzierżawa powinny być uznawane za środki zapewniające efektywne użytkowanie widma przez pierwotnego posiadacza praw. W celu zapewnienia pewności prawa w odniesieniu do ewentualnego narażenia na sankcje z powodu nieużytkowania widma, progi użytkowania, m.in. pod względem czasu, ilości i identyfikacji widma, powinny zostać z góry określone.

(70a)  Przyznanie praw użytkowania widma radiowego na 25 lat lub więcej powinno podlegać warunkom mającym na celu zagwarantowanie ochrony celów leżących w interesie ogólnym, takich jak efektywne i skuteczne użytkowanie oraz względy porządku publicznego, bezpieczeństwa i obrony. Takie prawa użytkowania powinny w związku z tym zostać poddane ocenie śródokresowej po okresie nie dłuższym niż dziesięć lat.

(71)  Wymogi, jakie mogą być związane z wydaniem zezwoleń ogólnych i indywidualnych praw użytkowania, powinny być ograniczone do tego, co jest ściśle niezbędne do zapewnienia zgodności z wymogami i zobowiązaniami wynikającymi z prawa krajowego i prawa Unii.

(72)  Strona, której dotyczy dana decyzja właściwego organu, winna mieć prawo do odwołania się do organu, który będzie niezależny od stron zaangażowanych w dany spór i od wszelkich zewnętrznych wpływów lub nacisków politycznych, które mogłyby zagrozić niezależności jego osądu w sprawach, które rozpatruje. Tym organem może być sąd. Ponadto, każde przedsiębiorstwo, które uzna, iż jego wniosek o przyznanie prawa instalowania urządzeń nie został rozpatrzony zgodnie z zasadami zawartymi w niniejszej dyrektywie, winien mieć prawo zaskarżenia takich decyzji. Ustanowienie takiej procedury odwoławczej nie powinno naruszać zasady podziału kompetencji w ramach krajowego systemu sądownictwa ani wynikających z przepisów prawa krajowego praw osób prawnych i fizycznych. W każdym przypadku państwa członkowskie powinny zapewnić skuteczną kontrolę sądową takich decyzji.

(73)  W celu zapewnienia podmiotom rynkowym pewności prawa organy odwoławcze powinny skutecznie wykonywać swoje zadania; w szczególności postępowania odwoławcze nie powinny być w nieuzasadniony sposób przewlekłe. Środki przejściowe zawieszające skutek decyzji właściwego organu powinny być udzielane jedynie w pilnych przypadkach, tak aby zapobiec poważnym i nieodwracalnym szkodom wyrządzonym stronie ubiegającej się o te środki oraz jeżeli wymaga tego zapewnienie równowagi interesów.

(74)  Istniały znaczne rozbieżności co do sposobu stosowania przez organy odwoławcze środków przejściowych mających na celu zawieszenie decyzji krajowych organów regulacyjnych. Aby stosowane podejście było bardziej spójne, należy stosować wspólne standardy zgodne z orzecznictwem unijnym. Organy odwoławcze powinny być uprawnione do występowania z wnioskiem o dostępne informacje publikowane przez BEREC. Ze względu na znaczenie odwołań dla ogólnego funkcjonowania ram regulacyjnych konieczne jest ustanowienie mechanizmu zbierania informacji na temat odwołań i decyzji o zawieszeniu decyzji podjętych przez właściwe organy we wszystkich państwach członkowskich oraz mechanizmu przekazywania takich informacji Komisji i BEREC. Mechanizm ten powinien gwarantować, że Komisja i BEREC będą mogły uzyskiwać od państw członkowskich teksty decyzji i orzeczeń w celu utworzenia ich bazy danych.

(74a)  Aby zadbać o interes obywateli i interesariuszy, a także umożliwić zainteresowanym stronom przedstawienie swojej opinii, należy zwiększyć przejrzystość stosowania mechanizmu Unii na rzecz konsolidacji rynku wewnętrznego w zakresie łączności elektronicznej, między innymi poprzez zobowiązanie krajowych organów regulacyjnych do publikowania każdego projektu środka w tym samym czasie, kiedy jest on przekazywany Komisji, BEREC i krajowym organom regulacyjnym w innych państwach członkowskich. Każdy taki projekt środka powinien zostać umotywowany oraz powinien obejmować szczegółową analizę.

(75)  Po uwzględnieniu w jak największym stopniu opinii BEREC Komisja powinna mieć możliwość zażądania od krajowego organu regulacyjnego wycofania projektowanego środka, jeżeli dotyczy on definicji odnośnego rynku lub wskazuje (lub nie) przedsiębiorstwa o znaczącej pozycji rynkowej, i jeżeli takie decyzje spowodowałyby powstanie przeszkód w funkcjonowaniu jednolitego rynku lub byłyby niezgodne z zasadami prawa Unii, a w szczególności z celami polityki, którą krajowe organy regulacyjne winny realizować. Powyższa procedura nie narusza procedury notyfikacji określonej w dyrektywie 2015/1535/UE oraz uprawnień Komisji przyznanych jej na mocy Traktatu w przypadku naruszenia prawa Unii.

(76)  Konsultacje krajowe przewidziane w art. 24 powinny zostać przeprowadzone przed konsultacjami unijnymi przewidzianymi w art. 34 i 35 niniejszej dyrektywy tak, aby poglądy zainteresowanych stron mogły zostać odzwierciedlone w konsultacjach unijnych. Pozwoliłoby to również uniknąć konieczności przeprowadzenia drugich konsultacji unijnych, jeżeli w wyniku konsultacji krajowych planowany środek zostałby zmieniony.

(77)  Ramy regulacyjne powinny być wdrażane terminowo. Gdy Komisja podejmuje decyzję żądającą od krajowego organu regulacyjnego wycofania planowanego środka, krajowe organy regulacyjne powinny przedłożyć Komisji zmieniony środek. Należy ustanowić termin zgłoszenia Komisji zmienionego środka zgodnie z art. 34, tak aby podmioty rynkowe znały czas trwania przeglądu rynku i aby zwiększyć stopień pewności prawa.

(78)  Mechanizm unijny, na mocy którego Komisja może żądać od krajowych organów regulacyjnych wycofania się z planowanych środków związanych z definiowaniem rynku i wyznaczaniem operatorów o znaczącej pozycji rynkowej, znacząco przyczynił się do wypracowania spójnego podejścia przy identyfikowaniu okoliczności, w których można stosować regulacje ex ante, i tych, w których operatorzy podlegają takim regulacjom. Doświadczenia związane ze stosowaniem procedur z art. 7 i 7a dyrektywy 2002/21/WE (dyrektywa ramowa) wykazały, że niezgodności w stosowaniu środków naprawczych przez krajowe organy regulacyjne w podobnych warunkach rynkowych osłabiają rynek wewnętrzny łączności elektronicznej. Komisja i BEREC powinny więc – w zakresie swoich odpowiednich kompetencji – uczestniczyć w zapewnianiu wyższego stopnia spójności w stosowaniu środków naprawczych dotyczących projektów środków proponowanych przez krajowe organy regulacyjne. Ponadto, w przypadkach gdy BEREC podziela obawy Komisji, Komisja powinna mieć możliwość zażądania od krajowego organu regulacyjnego, aby wycofał dany projekt środka. Aby wykorzystać fachową wiedzę krajowych organów regulacyjnych o analizie rynkowej, przed przyjęciem decyzji lub zaleceń Komisja powinna konsultować się z BEREC.

(79)  Ze względu na krótkie terminy przewidziane we unijnych mechanizmach konsultacji, należy przyznać Komisji uprawnienia do przyjmowania zaleceń lub wytycznych w celu uproszczenia procedur wymiany informacji między Komisją a krajowymi organami regulacyjnymi – na przykład w sprawach dotyczących stabilnych rynków lub niewielkich zmian wcześniej zgłoszonych środków. Należy również przyznać Komisji uprawnienia w celu wprowadzenia zwolnień z obowiązku dokonywania zgłoszeń, aby uprościć procedury w niektórych przypadkach.

(80)  Krajowe organy regulacyjne powinny współpracować ze sobą, z BEREC oraz z Komisją w sposób jawny tak, aby zapewnić jednolite stosowanie we wszystkich państwach członkowskich przepisów niniejszej dyrektywy.

(81)  Swobodę decyzyjną krajowych organów regulacyjnych należy pogodzić z rozwijaniem spójnych praktyk regulacyjnych i spójnym stosowaniem ram regulacyjnych, aby mogła skutecznie przyczyniać się do rozwoju i urzeczywistnienia rynku wewnętrznego. Dlatego też krajowe organy regulacyjne powinny wspierać działania Komisji dotyczące rynku wewnętrznego oraz działania BEREC.

(82)  Środki, które mogą oddziaływać na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi, to środki, które mogą mieć wpływ pośredni albo bezpośredni, rzeczywisty lub potencjalny, na strukturę wymiany handlowej pomiędzy państwami członkowskimi w taki sposób, że będzie to za sobą pociągało bariery w funkcjonowaniu jednolitego rynku. Są to środki, które mają znaczący wpływ na operatorów i użytkowników w innych państwach członkowskich, w tym m.in. środki wpływające na cenę dla użytkowników w innych państwach członkowskich, środki, które oddziałują na zdolność świadczenia usług w zakresie łączności elektronicznej przedsiębiorstwa mającego siedzibę w innym państwie członkowskim oraz w szczególności środki, które oddziałują na zdolność świadczenia usług transgranicznych, oraz środki, które oddziałują na strukturę i dostęp do rynku ze skutkiem dla przedsiębiorstw w innych państwach członkowskich.

(83)  Dokonując przeglądu działania niniejszej dyrektywy, Komisja powinna ocenić, czy w świetle rozwoju rynku i przy uwzględnieniu zarówno konkurencji, jak i ochrony konsumenta wciąż istnieje potrzeba utrzymywania przepisów w zakresie specjalnych sektorowych regulacji ex ante, czy też należy zmienić lub uchylić te przepisy.

(84)  Z racji swojej specjalistycznej wiedzy ekonomicznej i znajomości rynku oraz z uwagi na cel i techniczny charakter prowadzonych ocen oraz w celu zapewnienia spójności z ich innymi zadaniami w zakresie regulacji rynku krajowe organy regulacyjne powinny ustalać elementy procedur selekcji i warunki związane z prawami użytkowania widma, które mają największy wpływ na warunki rynkowe oraz sytuację w zakresie konkurencji, w tym warunki wejścia na rynek i dalszego rozwoju przedsiębiorstw. Obejmuje to na przykład parametry wyceny ekonomicznej widma zgodnie z niniejszą dyrektywą, specyfikację środków regulacyjnych i służących kształtowaniu rynku, takich jak stosowanie limitów widma lub rezerwacji widma lub nałożenie obowiązków w zakresie hurtowego dostępu, lub środków określających warunki dotyczące zasięgu związane z prawami użytkowania widma. Bardziej spójnemu stosowaniu i określaniu takich elementów sprzyjałby mechanizm koordynacji, za pomocą którego BEREC, Komisja i krajowe organy regulacyjne pozostałych państw członkowskich dokonywałyby przeglądu projektów środków przed przyznaniem praw użytkowania przez dane państwo członkowskie i jednocześnie z prowadzonymi konsultacjami publicznymi. Środek określony przez krajowy organ regulacyjny może być jedynie elementem szerszego środka krajowego, który może obejmować także warunki dotyczące przyznawania, handlu i dzierżawy, czasu trwania, odnowienia lub zmiany praw użytkowania widma radiowego, a także procedurę selekcji lub warunki związane z prawami użytkowania. Przy zgłaszaniu projektu środka krajowe organy regulacyjne mogą zatem dostarczyć informacje dotyczące innych projektów krajowych środków związanych z odpowiednią procedurą selekcji lub ograniczających użytkowanie widma radiowego, które to środki nie są objęte mechanizmem wzajemnej oceny.

(85)  Jeżeli przyznanie częstotliwości radiowych poszczególnym przedsiębiorstwom w sposób zharmonizowany zostało uzgodnione na szczeblu europejskim, państwa członkowskie winny ściśle wdrażać takie uzgodnienia dotyczące przyznawania praw użytkowania w odniesieniu do częstotliwości radiowych w krajowej tabeli przeznaczeń częstotliwości.

(86)  Państwa członkowskie należy zachęcać do rozważenia możliwości wspólnego udzielania zezwoleń przy przyznawaniu praw użytkowania w przypadkach gdy przewidywane użytkowanie ma charakter transgraniczny.

(87)  Każda decyzja Komisji podjęta zgodnie z art. 38 ust. 1 powinna ograniczać się do zasad, podejść i metodologii regulacyjnych. Dla uniknięcia wątpliwości nie powinna ona zalecać szczegółowych rozwiązań, które z zasady będą musiały odzwierciedlać uwarunkowania krajowe, ani nie powinna zakazywać podejść alternatywnych, które, jak można oczekiwać w rozsądnym zakresie, mogą mieć taki sam skutek. Decyzja taka powinna być proporcjonalna i nie powinna wpływać na decyzje podjęte przez krajowe organy regulacyjne, które nie tworzą barier na rynku wewnętrznym.

(88)  Unia oraz państwa członkowskie przyjęły zobowiązania w zakresie norm i uregulowań dotyczących sieci i usług w dziedzinie telekomunikacji w ramach Światowej Organizacji Handlu (WTO).

(89)  Proces standaryzacji winien pozostać procesem uzależnionym od sytuacji na rynku. Jednakże mogą wystąpić sytuacje, w których wymagać się będzie zgodności z określonymi standardami unijnymi, aby poprawić interoperacyjność, zapewnić użytkownikom większą swobodę wyboru oraz wspierać wzajemną łączność wewnątrz jednolitego rynku. Na szczeblu krajowym państwa członkowskie poddane są przepisom zawartym w dyrektywie 2015/1535/UE. Procedury standaryzacyjne objęte zakresem niniejszej dyrektywy nie naruszają przepisów dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych 2014/53/UE, dyrektywy o niskim napięciu 2014/35/UE i dyrektywy w sprawie kompatybilności elektromagnetycznej 2014/30/UE.

(90)  Dostawcy publicznych sieci łączności elektronicznej lub publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej (lub zarówno sieci, jak i usługi) powinny mieć obowiązek wprowadzania środków w celu ochrony bezpieczeństwa, odpowiednio, sieci lub usług, a także w celu zapobieżenia skutkom incydentów bezpieczeństwa, w tym incydentów spowodowanych przejęciem kontroli nad urządzeniami przez osoby trzecie, lub minimalizacji tych skutków. Środki te powinny zapewniać poziom bezpieczeństwa sieci i usług proporcjonalny do istniejącego ryzyka z uwzględnieniem aktualnego stanu wiedzy i technologii. Przy opracowywaniu środków bezpieczeństwa należy brać pod uwagę co najmniej wszystkie stosowne aspekty następujących kwestii: w zakresie bezpieczeństwa sieci i urządzeń: bezpieczeństwo fizyczne i bezpieczeństwo środowiska, bezpieczeństwo dostaw energii, kontrola dostępu do sieci i integralność sieci; w zakresie postępowania w przypadku incydentu: procedury postępowania w przypadku incydentu, zdolności wykrywania incydentów, zgłaszanie incydentów i informowanie o nich; w zakresie zarządzania ciągłością działania: strategia ciągłości usług i plany awaryjne, zdolności do usuwania skutków awarii; w zakresie monitorowania, kontroli i testowania: strategie monitorowania i rejestrowania, ćwiczenia w zakresie planów awaryjnych, testowanie sieci i usług, oceny bezpieczeństwa i monitorowanie zgodności; oraz zgodność z normami międzynarodowymi.

(91)  Z uwagi na rosnące znaczenie usług łączności interpersonalnej niewykorzystujących numerów należy dopilnować, aby podlegały one również odpowiednim wymogom bezpieczeństwa zgodnie z ich specyficznym charakterem i istotną rolą w gospodarce. Podmioty świadczące takie usługi powinny zatem zapewnić poziom bezpieczeństwa proporcjonalny do stopnia ryzyka dla bezpieczeństwa takich usług łączności elektronicznej. Ze względu na to, że podmioty świadczące usługi łączności interpersonalnej niewykorzystujące numerów zazwyczaj nie sprawują rzeczywistej kontroli nad transmisją sygnałów w sieciach, stopień ryzyka w przypadku takich usług można uznać za niższy pod pewnymi względami niż w przypadku tradycyjnych usług łączności elektronicznej. Dlatego też, jeżeli tylko jest to uzasadnione aktualną oceną ryzyka dla bezpieczeństwa, wymogi bezpieczeństwa dla usług łączności interpersonalnej niewykorzystujących numerów powinny być łagodniejsze. W związku z tym usługodawcy powinni mieć możliwość decydowania o środkach, jakie uznają za właściwe w celu zarządzania ryzykiem, na jakie narażone jest bezpieczeństwo ich usług. Takie samo podejście powinno być stosowane odpowiednio do usług łączności interpersonalnej wykorzystującej numery, jeżeli usługodawca nie sprawuje rzeczywistej kontroli nad transmisją sygnału.

(91a)  Dostawcy publicznych sieci łączności lub publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej powinny poinformować użytkowników o środkach, które mogą podejmować w celu ochrony bezpieczeństwa łączności, na przykład przez zastosowanie szczególnych rodzajów oprogramowania lub technologii szyfrowania. Wymóg informowania użytkowników o szczególnych zagrożeniach bezpieczeństwa nie powinien zwalniać danego podmiotu z obowiązku podjęcia, na własny koszt, właściwych i natychmiastowych środków w celu zapobieżenia lub zaradzenia nowym, nieprzewidzianym rodzajom zagrożeń bezpieczeństwa, ani z obowiązku przywrócenia normalnego poziomu bezpieczeństwa. Udzielanie abonentowi informacji na temat zagrożeń bezpieczeństwa powinno odbywać się bezpłatnie.

(91b)  Aby zapewnić bezpieczeństwo oraz integralność sieci i usług, należy zachęcać do stosowania pełnego szyfrowania transmisji, a w razie konieczności nakazywać takie szyfrowanie, zgodnie z zasadą domyślnej ochrony i bezpieczeństwa oraz uwzględnienia bezpieczeństwa i prywatności już w fazie projektowania.

(92)  Właściwe organy powinny zapewniać utrzymanie integralności i dostępności publicznych sieci łączności. Agencja Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (ENISA) powinna przyczyniać się do zwiększania poziomu bezpieczeństwa łączności elektronicznej, na przykład przez pomoc państwom członkowskim w zapobieganiu i zaradzaniu potencjalnym trudnościom na rynku wewnętrznym wynikającym z konfliktów między konkretnymi środkami bezpieczeństwa, wydawanie wytycznych w zakresie bezpieczeństwa, w ścisłej współpracy z BEREC i Komisją, zapewnianie wiedzy i doradztwa, a także propagowanie wymiany najlepszych praktyk. Właściwe organy powinny dysponować niezbędnymi środkami do wykonywania swoich obowiązków, w tym uprawnieniami do uzyskiwania informacji niezbędnych do oceny poziomu bezpieczeństwa sieci lub usług. Powinny być również uprawnione do pozyskiwania kompleksowych i wiarygodnych danych na temat przypadków rzeczywistych zagrożeń bezpieczeństwa, które wywarły znaczący wpływ na funkcjonowanie sieci lub usług. W stosownych przypadkach powinny udzielać im pomocy Zespoły Reagowania na Incydenty związane z Bezpieczeństwem Komputerowym (CSIRT) utworzone na podstawie art. 9 dyrektywy (UE) 2016/1148[22]. W szczególności CSIRT mogą mieć obowiązek, by dostarczać właściwym organom informacji o ryzyku i incydentach zagrażających publicznym sieciom łączności i publicznie dostępnym usługom łączności elektronicznej i zalecać metody radzenia sobie z tymi problemami.

(93)  W przypadku gdy udostępnianie łączności elektronicznej zależy od zasobów publicznych, których wykorzystanie podlega specjalnym zezwoleniom, państwa członkowskie mogą przyznać organowi właściwemu do ich wydawania prawo do nakładania opłat w celu zapewnienia optymalnego wykorzystania tych zasobów zgodnie z procedurami przewidzianymi w niniejszej dyrektywie. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości państwa członkowskie nie mogą nakładać żadnych opłat w związku z dostarczaniem sieci i usług łączności elektronicznej oprócz tych, które przewidziano w niniejszej dyrektywie. W związku z tym państwa członkowskie powinny mieć spójne podejście do ustalania tych opłat, aby nie powodować nadmiernych obciążeń finansowych związanych z procedurą udzielania ogólnego zezwolenia lub praw użytkowania dla dostawców sieci i usług łączności elektronicznej.

(94)  Aby zapewnić optymalne wykorzystanie zasobów, opłaty powinny odzwierciedlać ekonomiczną i technologiczną sytuację na danym rynku, a także wszelkie inne istotne czynniki wpływające na ich wartość. Jednocześnie opłaty powinny być ustalane tak, aby umożliwiały innowacyjność w dostarczaniu sieci i usług, a także konkurencję na rynku. Państwa członkowskie powinny zatem dopilnować, aby opłaty za prawa użytkowania były ustalane z zastosowaniem mechanizmu, który gwarantuje odpowiednią ochronę przed sytuacją, gdy wartość opłat zostaje zniekształcona w wyniku strategii maksymalizacji przychodów, składania ofert sprzecznych z zasadami konkurencji lub podobnych praktyk. Przepisy niniejszej dyrektywy pozostają bez uszczerbku dla realizacji celu, dla którego stosuje się opłaty za prawa użytkowania i prawa do instalowania urządzeń. Takie opłaty mogą na przykład zostać wykorzystane do sfinansowania działalności krajowych organów regulacyjnych i właściwych organów, która nie może zostać sfinansowana z opłat administracyjnych. Podczas gdy w przypadku procedur selekcji konkurencyjnej lub porównawczej na opłatę za prawa użytkowania widma radiowego składa się wyłącznie jednorazowo płatna kwota, umowy dotyczące zapłaty powinny zapewniać, by stosowanie takich opłat nie pociągało za sobą w praktyce selekcji prowadzonej na podstawie kryteriów nie związanych z realizacją celu polegającego na zagwarantowaniu optymalnego wykorzystania widma radiowego. Komisja może regularnie publikować wyniki prowadzonych standardowych badań i inne wytyczne, w zależności od potrzeb, uwzględniających najlepsze metody w zakresie przyznawania widma radiowego, numerów lub przyznawania praw drogi.

(95)  Opłaty nakładane na przedsiębiorstwa z tytułu praw użytkowania widma radiowego mogą wpływać na decyzje podmiotów o tym, czy ubiegać się o takie prawa i w jaki sposób najlepiej wykorzystywać zasoby widma radiowego. W celu zapewnienia optymalnego, efektywnego użytkowania widma państwa członkowskie przy ustalaniu cen wywoławczych powinny dopilnować, aby ceny te odzwierciedlały alternatywne wykorzystanie danego zasobu oraz dodatkowe koszty związane ze spełnianiem warunków udzielania zezwoleń, nakładanych z myślą o realizacji celów polityki, które prawdopodobnie nie mogłyby zostać zrealizowane przy zastosowaniu zwykłych norm handlowych, takich jak warunki dotyczące zasięgu terytorialnego.

(96)  Optymalne wykorzystanie zasobów widma radiowego zależy od dostępności odpowiednich sieci i urządzeń towarzyszących. W związku z tym opłaty za prawa użytkowania widma radiowego i prawa do instalowania urządzeń należy ustalać z uwzględnieniem potrzeby ułatwienia stałego rozwoju infrastruktury, co pozwoli jak najwydajniej wykorzystywać zasoby. Państwa członkowskie powinny zatem ustalić warunki płatności dotyczące opłat za prawa użytkowania widma radiowego powiązane z faktyczną dostępnością tego zasobu w sposób ułatwiający inwestycje niezbędne do wspierania takiego rozwoju. Warunki te powinny zostać określone w obiektywny, przejrzysty, proporcjonalny i niedyskryminujący sposób przed rozpoczęciem procedur przyznawania praw użytkowania widma, należy także wyraźnie określić opłaty.

(97)   Należy zapewnić, by procedury przyznawania prawa instalowania urządzeń były przeprowadzane na czas, w sposób niedyskryminujący i jawny, przy zapewnieniu warunków sprawiedliwej i efektywnej konkurencji. Przepisy niniejszej dyrektywy nie naruszają przepisów prawa krajowego o wywłaszczeniu lub korzystaniu z własności, zwykłym wykonywaniu prawa własności, zwykłym wykonywaniu uprawnień władzy publicznej czy zasadom bezstronności, przy uwzględnieniu zasad obowiązujących w państwach członkowskich i dotyczących systemu własności.

(98)  Kluczowymi elementami przy tworzeniu sieci komunikacji elektronicznej lub nowych elementów sieci są zezwolenia wydawane dostawcom sieci i usług łączności elektronicznej, umożliwiające im dostęp do własności publicznej lub prywatnej. Dlatego też zbędna złożoność i opóźnienia procedur przyznawania praw drogi mogą stanowić istotną przeszkodę dla rozwoju konkurencji. W związku z tym należy uprościć nabywanie praw drogi przez upoważnione przedsiębiorstwa. Krajowe organy regulacyjne powinny móc koordynować nabywanie praw drogi, udostępniając odpowiednie informacje na swoich stronach internetowych.

(99)  Konieczne jest zwiększenie uprawnień państw członkowskich w odniesieniu do posiadaczy praw drogi, aby zapewnić wprowadzanie lub uruchamianie nowych sieci w sposób sprawiedliwy, skuteczny oraz odpowiedzialny wobec środowiska naturalnego, niezależnie od jakiegokolwiek obowiązku operatora o znaczącej pozycji rynkowej w zakresie zapewniania dostępu do jego sieci łączności elektronicznej. Poprawa współużytkowania urządzeń może obniżyć koszt środowiskowy związany z rozmieszczaniem infrastruktury łączności elektronicznej i służyć zdrowiu publicznemu i bezpieczeństwu publicznemu oraz pomóc w realizacji celów w zakresie planowania przestrzennego. Właściwe organy powinny być uprawnione do żądania, aby przedsiębiorstwa, które korzystały z praw do instalowania urządzeń nad lub pod własnością publiczną lub prywatną, współużytkowali takie urządzenia lub mienie (w tym również w formie fizycznej kolokacji) po odpowiednim okresie konsultacji publicznych, podczas których wszystkie zainteresowane strony powinny mieć możliwość wyrażenia swoich poglądów, i w określonych obszarach, gdzie taki ogólny interes uzasadnia wprowadzenie współużytkowania. Może tak być w przypadku wysokiego zagęszczenia podglebia lub gdy konieczne jest pokonanie naturalnej bariery. Właściwe organy powinny w szczególności móc nakładać obowiązek współużytkowania elementów sieci i urządzeń towarzyszących, takich jak kanały, przewody, maszty, studzienki, szafki uliczne, anteny, wieże i inne konstrukcje nośne, budynki lub wejścia do budynków oraz obowiązek lepszej koordynacji prac budowlanych ze względów środowiskowych lub innych względów związanych z polityką publiczną. Natomiast to krajowe organy regulacyjne powinny mieć obowiązek określania zasad podziału kosztów współużytkowania urządzeń lub własności, aby zagwarantować, że ryzyko ponoszone przez zainteresowane przedsiębiorstwa będzie w odpowiedni sposób kompensowane. W świetle obowiązków nałożonych dyrektywą 2014/61/UE właściwe organy, zwłaszcza władze lokalne, powinny również ustanowić – we współpracy z krajowymi organami regulacyjnymi – odpowiednie procedury koordynacji w odniesieniu do robót publicznych oraz do innych odpowiednich urządzeń publicznych lub własności publicznej; procedury te mogą obejmować procedury zapewniające zainteresowanym stronom dostęp do informacji dotyczących odpowiednich urządzeń lub własności publicznej oraz do prowadzonych i planowanych robót publicznych, procedury gwarantujące, że strony są terminowo informowane o takich pracach, jak również procedury gwarantujące, że współużytkowanie jest w jak najszerszym zakresie ułatwione.

(100)  Jeżeli w związku z ochroną środowiska operatorzy sieci ruchomych muszą wspólnie korzystać z wież lub masztów, takie wspólne korzystanie może prowadzić do obniżenia maksymalnego poziomu przekazywanej mocy przyznanej każdemu operatorowi z uwagi na kryterium zdrowia publicznego, a to z kolei może zmuszać operatorów do instalowania większej ilości nadajników celem osiągnięcia zasięgu na całym terytorium państwa. Właściwe organy powinny dążyć do pogodzenia przedmiotowych względów środowiskowych i względów zdrowia publicznego z należytym uwzględnieniem podejścia ostrożnościowego określonego w zaleceniu Rady nr 1999/519/WE.

(101)  Widmo radiowe jest ograniczonym publicznym zasobem o dużej wartości publicznej i rynkowej. Stanowi ono istotny substrat radiowych sieci i usług łączności elektronicznej i w tym zakresie, w jakim wiąże się z takimi sieciami i usługami, widmo to winno być efektywnie rozdzielane i przyznawane przez krajowe organy regulacyjne, zgodnie z określonymi zharmonizowanymi celami oraz zasadami dotyczącymi ich działania, jak również według obiektywnych, jawnych i niedyskryminujących kryteriów, przy uwzględnieniu demokratycznych, społecznych, językowych i kulturowych interesów związanych z użytkowaniem częstotliwości. Decyzja nr 676/2002/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie ram regulacyjnych dotyczących polityki spektrum radiowego we Wspólnocie Europejskiej (decyzja o spektrum radiowym)[23] ustanawia ramy harmonizacji widma radiowego.

(102)  Działania podejmowane w Unii w ramach polityki dotyczącej widma radiowego nie powinny naruszać środków podejmowanych zgodnie z prawem Unii na szczeblu unijnym lub krajowym, tak, aby realizować cele leżące w interesie ogólnym, w szczególności w odniesieniu do uregulowań dotyczących treści oraz polityki audiowizualnej i polityki medialnej oraz prawa państw członkowskich do zagospodarowania i wykorzystywania widma radiowego do celów porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i obrony. Ponieważ korzystanie z widma do celów wojskowych i innych celów bezpieczeństwa publicznego wpływa na dostępność widma na potrzeby rynku wewnętrznego, polityka widma radiowego powinna uwzględniać wszystkie sektory i aspekty polityki Unii oraz równoważyć ich potrzeby przy jednoczesnym poszanowaniu praw państw członkowskich.

(103)  Zapewnienie maksymalnego zasięgu sieci o największej przepustowości w każdym państwie członkowskim jest kluczowe dla rozwoju gospodarczego i społecznego, uczestnictwa w życiu publicznym i dla spójności społecznej i terytorialnej. Ponieważ korzystanie z łączności elektronicznej staje się integralnym elementem europejskiego społeczeństwa i dobrobytu, należy zapewnić zasięg obejmujący całą UE, tj. prawie 100% obywateli Unii, dzięki nakładaniu przez państwa członkowskie odpowiednich wymogów w zakresie zasięgu, które powinny być dostosowane do każdego obsługiwanego obszaru i ograniczać się do proporcjonalnych obciążeń, aby nie utrudniać wdrażania sieci przez usługodawców. Nieprzerwany zasięg na danym terytorium powinien być zmaksymalizowany i niezawodny, co pozwoli rozpowszechniać usługi i aplikacje, takie jak samochody podłączone do sieci i e-zdrowie. Dlatego ▌stosowanie przez właściwe organy obowiązków w zakresie zasięgu powinno być koordynowane na poziomie Unii. Z uwagi na specyfikę poszczególnych krajów, taka koordynacja powinna ograniczać się do ogólnych kryteriów stosowanych do określania i oceny spełnienia obowiązków w zakresie zasięgu, takich jak gęstość zaludnienia lub cechy topograficzne i topologiczne.

(104)  Potrzeba zapewnienia, aby obywatele nie byli narażeni na działanie pola magnetycznego na poziomie szkodliwym dla zdrowia publicznego, powinna być realizowana w sposób spójny w całej Unii, przy szczególnym uwzględnieniu podejścia ostrożnościowego przyjętego w zaleceniu Rady nr 1999/519/WE[24], w celu zapewnienia spójnych warunków wdrażania infrastruktury. Jeżeli chodzi o sieci o bardzo dużej przepustowości, państwa członkowskie powinny stosować procedurę określoną w dyrektywie 2015/1535/UE w stosownych przypadkach również w celu zapewnienia zainteresowanym stronom przejrzystości oraz w celu umożliwienia reakcji państwom członkowskim i Komisji.

(105)  Harmonizacja i koordynacja wykorzystania widma oraz regulacje dotyczące urządzeń oparte na normalizacji uzupełniają się wzajemnie i muszą być ściśle skoordynowane, aby skutecznie spełniały swoje wspólne cele ze wsparciem ze strony Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego. Koordynacja między zakresem i harmonogramem udzielania mandatów Europejskiej Konferencji Administracji Pocztowych i Telekomunikacyjnych (CEPT) na podstawie decyzji o spektrum radiowym a wnioskami o normalizację do europejskich organizacji normalizacyjnych, takich jak Europejski Instytut Norm Telekomunikacyjnych, w tym w odniesieniu do parametrów odbiorników radiowych, powinna ułatwić wprowadzanie przyszłych systemów, zwiększać możliwości współużytkowania widma i zapewnić wydajne zarządzanie widmem. Wszelkie normy, specyfikacje lub zalecenia dotyczące elementów sieci i urządzeń towarzyszących, zarówno stacjonarnych, jak i ruchomych, powinny w miarę możliwości uwzględniać wszelkie obowiązki w zakresie dostępu, które mogą być nałożone na mocy niniejszej dyrektywy.

(106)  Zapotrzebowanie na zharmonizowane widmo radiowe nie jest jednakowe we wszystkich częściach Unii. W przypadkach gdy na poziomie regionalnym lub krajowym nie ma popytu na zharmonizowane pasmo, państwa członkowskie powinny móc wyjątkowo dopuszczać alternatywne wykorzystanie pasma, o ile taki brak popytu się utrzymuje i pod warunkiem że to alternatywne wykorzystanie nie stoi na przeszkodzie zharmonizowanemu wykorzystaniu przedmiotowego pasma przez inne państwa członkowskie i że zostaje ono wstrzymane w momencie pojawienia się popytu na zharmonizowane użytkowanie.

(107)  Wprowadzono elastyczność zarządzania widmem radiowym i dostępu do niego za pomocą zezwoleń neutralnych technologicznie i usługowo, tak aby umożliwić użytkownikom wybór najlepszych rozwiązań technicznych i usług do stosowania w pasmach częstotliwości określonych jako dostępne dla usług łączności elektronicznej w odnośnych krajowych planach przeznaczeń częstotliwości zgodnie z prawem Unii („zasady neutralności technologii i usług”). Wyłącznie w przypadku gdy zagrożone są cele leżące w interesie ogólnym, określenie rozwiązań technicznych i usług powinno następować w trybie administracyjnym; powinno ono być precyzyjnie uzasadnione i powinno podlegać regularnym przeglądom okresowym.

(108)  Ograniczenia zasady neutralności technologicznej powinny być odpowiednie i uzasadnione potrzebą ochrony przed szkodliwymi zakłóceniami, na przykład poprzez narzucenie stosowania masek widmowej gęstości mocy i poziomów mocy dla sygnału nadawczego, potrzebą zapewnienia ochrony zdrowia publicznego poprzez ograniczenie narażenia ludności na działanie pól elektromagnetycznych, potrzebą zapewnienia właściwego funkcjonowania usług dzięki odpowiedniemu poziomowi technicznej jakości usługi, ale niekoniecznie wykluczania przy tym możliwości stosowania więcej niż jednej usługi w tym samym paśmie częstotliwości, potrzebą zapewnienia właściwego współużytkowania widma, w szczególności gdy jego użytkowanie podlega jedynie ogólnym zezwoleniom, lub potrzebą gwarantowania efektywnego użytkowania widma lub osiągnięcia celu leżącego w interesie ogólnym zgodnie z prawem Unii.

(109)  Użytkownicy widma powinni również móc dokonywać swobodnego wyboru usług, które chcą oferować w danym zakresie widma radiowego. Z drugiej strony w uzasadnionym i proporcjonalnym zakresie należy dopuszczać przyjmowanie środków, które wymagają świadczenia określonej usługi w celu realizacji jasno określonych celów leżących w interesie ogólnym, takich jak bezpieczeństwo życia, konieczność wspierania spójności społecznej, regionalnej i terytorialnej lub unikanie nieefektywnego użytkowania widma. Cele te powinny obejmować promowanie różnorodności kulturowej i językowej oraz pluralizmu mediów, określonych przez państwa członkowskie zgodnie z prawem Unii. O ile nie jest to konieczne dla ochrony bezpieczeństwa życia lub, w drodze wyjątku, dla realizacji innych celów leżących w interesie ogólnym i określonych przez państwa członkowskie zgodnie z prawem Unii, wyjątki nie powinny prowadzić do wyłącznego użytkowania w celu świadczenia pewnych usług, ale raczej polegać na przyznaniu pierwszeństwa, tak, aby w tym samym paśmie mogły w jak największym zakresie współistnieć inne usługi lub technologie. Określanie zakresu i charakteru każdego wyjątku związanego z promowaniem różnorodności kulturowej i językowej oraz pluralizmu mediów należy do kompetencji państw członkowskich.

(110)  Ponieważ przydział widma radiowego na użytek określonych technologii lub usług stanowi wyjątek od zasad neutralności technologicznej i usługowej oraz zmniejsza swobodę wyboru świadczonych usług lub stosowanej technologii, wszelkie wnioski w sprawie takiego przydziału powinny być przejrzyste i podlegać konsultacjom publicznym.

(111)  W wyjątkowych przypadkach gdy państwa członkowskie podejmują decyzję o ograniczeniu swobody dostarczania sieci i ▌usług łączności elektronicznej, kierując się względami polityki publicznej, bezpieczeństwa publicznego lub zdrowia publicznego, powinny one wyjaśnić przyczyny takiego ograniczenia.

(112)  Widmem radiowym należy zarządzać w taki sposób, aby zapewnić ochronę przed szkodliwymi zakłóceniami. Dlatego należy właściwie zdefiniować podstawowe pojęcie szkodliwych zakłóceń, aby zagwarantować, że interwencja regulacyjna ogranicza się do zakresu niezbędnego do zapobiegania takim zakłóceniom, uwzględniając również konieczność, aby urządzenia sieci i urządzenia użytkowników końcowych były wyposażone w technologię zapewniającą odporność odbiornika. Regulamin Radiokomunikacyjny ITU definiuje szkodliwe zakłócenia między innymi jako wszelkie zakłócenia, które zagrażają funkcjonowaniu usług bezpieczeństwa rozumianych jako wszelkie usługi radiokomunikacyjne stosowane stale lub tymczasowo do ochrony życia ludzi lub ochrony własności. W celu ochrony życia lub mienia należy zatem unikać szkodliwych zakłóceń, w szczególności w sytuacjach krytycznych, gdy funkcjonowanie usług bezpieczeństwa jest zagrożone. Obejmuje to zgodnie z definicją ITU radiolokację, która jest istotna dla transportu i żeglugi, powinno jednak obejmować wszelkie aspekty o kluczowym znaczeniu dla funkcjonowania sieci lub usług łączności elektronicznej, w przypadku gdy zagrożone jest życie lub własność, również w dziedzinach innych niż transport, takich jak usługi zdrowotne. Z uwagi na silnie transgraniczny charakter transportu cyfryzacja w tym sektorze stanowi wyzwanie. Pojazdy (metro, autobusy, samochody osobowe, samochody ciężarowe, pociągi itp.) stają się coraz bardziej autonomiczne i są coraz częściej podłączone do internetu. Na rynku wewnętrznym UE pojazdy z łatwością przekraczają granice krajowe. Niezawodna łączność i unikanie szkodliwych zakłóceń są fundamentalne dla bezpiecznego i prawidłowego działania pojazdów oraz ich pokładowych systemów łączności.

(113)  W związku z rosnącym popytem na widmo i pojawianiem się nowych zróżnicowanych aplikacji i technologii, które stwarzają zapotrzebowanie na bardziej elastyczny dostęp do widma i jego użytkowanie, państwa członkowskie powinny wspierać współużytkowanie widma, określając najwłaściwsze systemy udzielania zezwoleń dla każdego scenariusza oraz jego odpowiednie i przejrzyste zasady i warunki. Współużytkowanie widma coraz częściej zapewnia jego efektywne i wydajne użytkowanie dzięki temu, że umożliwia kilku niezależnym użytkownikom lub urządzeniom dostęp do tego samego pasma częstotliwości w różnych rodzajach systemów prawnych, co ma na celu udostępnienie dodatkowych zasobów widma, podniesienie wydajności użytkowania i ułatwienie dostępu do widma dla nowych użytkowników. Współużytkowanie może się opierać na ogólnych zezwoleniach lub użytkowaniu bez konieczności uzyskania pozwolenia i umożliwiać – na specjalnych warunkach współdzielenia – kilku użytkownikom dostęp i użytkowanie tego samego zakresu widma na różnych obszarach geograficznych lub w różnym czasie. Może się ono opierać również na indywidualnych prawach użytkowania w ramach takich rozwiązań jak współdzielony dostęp polegający na tym, że wszyscy użytkownicy (dotychczasowy użytkownik i nowi użytkownicy) zgadzają się na warunki współdzielonego dostępu nadzorowanego przez właściwe organy, tak aby zapewnić minimalną gwarantowaną jakość transmisji sygnałów radiowych. Dopuszczając współużytkowanie w różnych systemach zezwoleń, państwa członkowskie nie powinny wyznaczać rozbieżnych okresów takiego użytkowania na podstawie różnych systemów zezwoleń.

(113a)  Ogólne zezwolenia na użytkowanie widma mogą ułatwić najbardziej efektywne wykorzystanie widma i wesprzeć innowacje w niektórych przypadkach, natomiast indywidualne prawa użytkowania widma są prawdopodobnie najbardziej odpowiednim systemem zezwoleń w razie zaistnienia pewnych szczególnych okoliczności. Na przykład indywidualne prawa użytkowania należy rozważyć, jeżeli korzystne cechy propagacyjne widma radiowego lub przewidywany poziom mocy transmisji sprawiają, że takie rozwiązanie jest bardziej wydajne. Podobnie należy postąpić w przypadku dużej geograficznej gęstości użytkowania lub w przypadku ciągłego użytkowania widma radiowego. Należy rozważyć indywidualne prawa użytkowania również w sytuacji, w której wymagana jakość usługi uniemożliwia ogólnym zezwoleniom zaradzenie problemom związanym z zakłóceniami. Jeżeli środki techniczne mające na celu zwiększenie odporności odbiorników mogą umożliwić zastosowanie ogólnych zezwoleń lub wspólne korzystanie z widma, należy wprowadzić te środki oraz unikać systematycznego odwoływania się do zasady niepowodowania zakłóceń oraz braku żądania ochrony przed zakłóceniami.

(114)  Aby zapewnić przewidywalność i zachować pewność prawa oraz stabilność inwestycji, państwa członkowskie powinny z wyprzedzeniem ustalić odpowiednie kryteria służące określeniu stopnia realizacji celu wydajnego użytkowania widma przez posiadaczy praw, podczas stosowania warunków, które obwarowują indywidualne prawa użytkowania i ogólne zezwolenia. Zainteresowane strony powinny uczestniczyć w określaniu takich warunków i być informowane w przejrzysty sposób o tym, w jaki sposób będzie oceniana realizacja ich obowiązków.

(115)  Biorąc pod uwagę znaczenie innowacji technologicznych, państwa członkowskie powinny móc przewidzieć prawa użytkowania widma do celów doświadczalnych, podlegające określonym ograniczeniom i warunkom ściśle uzasadnionym doświadczalnym charakterem takich praw.

(116)  Współdzielenie infrastruktury sieciowej i w niektórych przypadkach współużytkowanie widma mogą umożliwić bardziej wydajne i efektywne użytkowanie widma radiowego oraz zapewnić szybkie wdrażanie sieci, zwłaszcza w rzadko zaludnionych obszarach. Przy określaniu warunków obwarowujących prawa użytkowania widma radiowego właściwe organy powinny również rozważyć dopuszczenie form współdzielenia lub koordynacji między przedsiębiorstwami, celem zapewnienia efektywnego i wydajnego użytkowania widma lub przestrzegania obowiązków w zakresie zasięgu zgodnie z zasadami prawa konkurencji.

(117)  Warunki rynkowe, a także rola i liczba podmiotów rynkowych mogą być różne w poszczególnych państwach członkowskich. Podczas gdy potrzeba i możliwość obwarowania warunkami praw użytkowania widma radiowego mogą być uzależnione od specyfiki krajowej, którą należy należycie uwzględnić, sposób egzekwowania takich obowiązków powinien być koordynowany na poziomie UE za pomocą środków wykonawczych Komisji w celu zapewnienia spójnego podejścia do podobnych problemów w całej UE.

(118)  Wymogi dotyczące neutralności usług i technologii przy przyznawaniu praw użytkowania, wraz z możliwością przekazywania praw między przedsiębiorstwami, leżą u podstaw swobody i metod świadczenia usług łączności elektronicznej dla ludności, ułatwiając w ten sposób również osiąganie celów leżących w interesie ogólnym. Niniejsza dyrektywa nie stoi na przeszkodzie temu, aby widmo radiowe było przyznawane bezpośrednio dostawcom sieci i usług łączności elektronicznej lub podmiotom użytkującym te sieci lub usługi. Takimi podmiotami mogą być nadawcy radiowi lub telewizyjni. Odpowiedzialność za zgodność z wymogami, jakie muszą być spełnione w związku z przyznaniem prawa użytkowania częstotliwości radiowej, oraz z odpowiednimi wymogami, jakimi jest obwarowane ogólne zezwolenie powinna w każdym wypadku spoczywać na przedsiębiorstwie, któremu prawo użytkowania widma radiowego zostało przyznane. Niektóre obowiązki nałożone na nadawców świadczących audiowizualne usługi medialne mogą wymagać zastosowania szczególnych kryteriów i procedur przy przyznawaniu praw użytkowania widma w celu spełnienia określonego celu leżącego w ogólnym interesie, który to cel wyznaczają państwa członkowskie zgodnie z prawem Unii. W każdym razie jednak procedura przyznania takiego prawa powinna być obiektywna, przejrzysta, niedyskryminująca i proporcjonalna. Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości wymaga, aby wszelkie krajowe ograniczenia praw gwarantowanych postanowieniami art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej były obiektywnie uzasadnione, proporcjonalne i nie wykraczały poza to, co niezbędne do osiągnięcia tych celów. Ponadto widmo przyznane bez zastosowania otwartej procedury nie powinno być użytkowane do celów innych niż ogólny interes publiczny, dla którego realizacji zostały przyznane. W takim przypadku zainteresowane strony powinny mieć możliwość przedstawienia uwag w rozsądnym terminie. W ramach procedury przyznawania praw państwa członkowskie powinny sprawdzić, czy podmiot ubiegający się o nie będzie w stanie sprostać wymogom, jakie będą obwarowywać takie prawa. Warunki te powinny być odzwierciedlone w kryteriach kwalifikowalności określonych w obiektywny, przejrzysty, proporcjonalny i niedyskryminujący sposób przed rozpoczęciem jakiejkolwiek procedury selekcji konkurencyjnej. W celu zastosowania tych kryteriów można żądać od wnioskodawcy przedstawienia odpowiedniej informacji celem wykazania jego zdolności do spełnienia powyższych wymagań. Jeżeli taka informacja nie zostanie przedłożona, wniosek o przyznanie prawa użytkowania częstotliwości radiowych może zostać odrzucony.

(119)  Przed przyznaniem praw państwa członkowskie powinny wymagać weryfikacji tylko tych elementów, które, jak można przypuszczać, może wykazać wnioskodawca zachowujący zwykłą staranność, z należytym uwzględnieniem wysokiej publicznej i rynkowej wartości widma radiowego jako ograniczonego zasobu publicznego. Nie wyklucza to możliwości przeprowadzenia następnie weryfikacji spełnienia kryteriów kwalifikowalności, na przykład za pomocą kontroli najważniejszych wymogów, w przypadkach gdy można przypuszczać, że kryteria te początkowo nie były spełnione. Aby utrzymać efektywne i wydajne użytkowanie widma radiowego, państwa członkowskie nie powinny przyznawać praw w przypadku, gdy ocena wykaże niezdolność wnioskodawcy do spełnienia warunków, bez uszczerbku dla ewentualnego umożliwienia ograniczonego czasowo użytkowania doświadczalnego. Wystarczająco długi okres obowiązywania zezwoleń na użytkowanie widma powinien zwiększyć przewidywalność inwestycji, która przyczyni się do szybszego rozwoju sieci i poprawy usług, a także powinien zwiększyć stabilność sprzyjającą handlowi i dzierżawieniu widma. O ile zezwolenie na użytkowanie widma nie zostanie przyznane na czas nieokreślony, okres jego obowiązywania powinien zostać ustalony z uwzględnieniem realizowanych celów, a jednocześnie powinien być na tyle długi, aby możliwe było odzyskanie nakładów inwestycyjnych. Podczas gdy dłuższy okres obowiązywania może zapewnić przewidywalność inwestycji, środki zapewniające efektywne i wydajne użytkowanie widma radiowego, takie jak uprawnienie właściwego organu do zmiany lub cofnięcia praw w przypadku nieprzestrzegania warunków obwarowujących prawa użytkowania, lub środki ułatwiające handel i dzierżawę widma, mogą zapobiegać nadmiernemu gromadzeniu widma radiowego i sprzyjać większej elastyczności w dystrybucji zasobów widma. Częstsze stosowanie rocznych opłat stanowi również sposób zapewnienia stałej oceny użytkowania widma przez posiadacza prawa.

(120)  Podejmując decyzję co do tego, czy odnowić przyznane już prawa użytkowania widma radiowego, właściwe organy powinny również brać pod uwagę stopień, w jakim odnowa praw przyczyniłaby się do realizacji celów ram regulacyjnych i innych celów określonych w prawie krajowym i prawie Unii. Każda taka decyzja powinna podlegać otwartej, niedyskryminacyjnej i przejrzystej procedurze i opierać się na ocenie stopnia spełnienia warunków obwarowujących przedmiotowe prawa. Oceniając potrzebę odnowienia praw użytkowania, państwa członkowskie powinny rozważyć, czy bardziej korzystne byłoby sprzyjające konkurencji przedłużenie już przypisanych praw czy też wspieranie bardziej wydajnego użytkowania lub nowych innowacyjnych zastosowań, które może wyniknąć z otwarcia pasma dla nowych użytkowników. Właściwe organy mogą dokonywać w tej kwestii własnych ustaleń i dopuszczać tylko bardzo ograniczone przedłużenia, aby zapobiec poważnemu zakłóceniu ustalonego użytkowania. Decyzje o przedłużeniu lub nieprzedłużeniu praw przyznanych przed rozpoczęciem stosowania niniejszej dyrektywy powinny być podejmowane z poszanowaniem zasad obowiązujących wcześniej, jednak państwa członkowskie powinny również dopilnować, aby nie naruszały one celów niniejszej dyrektywy.

(121)  Odnawiając dotychczasowe prawa użytkowania państwa członkowskie, oprócz oceny potrzeby odnowienia praw, powinny dokonać również przeglądu opłat związanych z tymi prawami, aby zagwarantować, że opłaty te nadal sprzyjają optymalnemu użytkowaniu, z uwzględnieniem m.in. bieżącego etapu ewolucji rynkowej i technologicznej. Ze względu na pewność prawa wszelkich korekt dotychczasowych opłat należy dokonywać na podstawie tych samych zasad, które mają zastosowanie do przyznawania nowych praw użytkowania.

(122)  Efektywne zarządzanie widmem radiowym można zapewnić, przyczyniając się do stałego wydajnego użytkowania widma, które już zostało przyznane. Aby zapewnić pewność prawa posiadaczom praw, możliwość odnowienia praw użytkowania powinna być uwzględniana z odpowiednim wyprzedzeniem przed wygaśnięciem przedmiotowych praw. Dla zapewnienia trwałości zarządzania zasobami właściwe organy powinny mieć możliwość rozważenia takiej możliwości z własnej inicjatywy, a także w odpowiedzi na wniosek posiadacza praw. Odnowienie praw użytkowania nie może zostać przyznane wbrew woli posiadacza praw.

(123)  Przekazywanie praw użytkowania widma może stanowić skuteczny sposób zwiększania wydajności użytkowania widma. Ze względu na elastyczność i skuteczność, oraz aby umożliwić wycenę widma przez rynek, państwa członkowskie powinny z zasady zezwolić użytkownikom widma radiowego na przekazywanie lub dzierżawienie ich praw użytkowania widma osobom trzecim z zastosowaniem prostej procedury oraz z zastrzeżeniem przestrzegania warunków obwarowujących takie prawa i zasad konkurencji, a także pod nadzorem odpowiednich krajowych organów regulacyjnych. Aby ułatwić takie przekazywanie lub dzierżawienie, o ile środki harmonizacji przyjęte na podstawie decyzji w sprawie spektrum radiowego są przestrzegane, państwa członkowskie powinny również rozpatrywać wnioski o podział lub dezagregację praw użytkowania widma i o rewizję warunków użytkowania.

(124)  Decyzja o zastosowaniu środków specjalnie w celu wspierania konkurencji przy przyznawaniu lub odnawianiu praw użytkowania widma radiowego powinna być podejmowana przez krajowe organy regulacyjne, które posiadają konieczną wiedzę ekonomiczną, techniczną i rynkową. Warunki przyznawania widma mogą wpływać na sytuację konkurencji na rynkach łączności elektronicznej i warunki wejścia na rynek. Zmniejszony dostęp do widma, w szczególności w przypadku gdy jest ono zasobem ograniczonym, może tworzyć barierę w wejściu na rynek lub utrudniać inwestycje, rozwój sieci, świadczenie nowych usług lub udostępnianie nowych aplikacji, innowacje i konkurencję. Nowe prawa użytkowania, w tym nabyte w drodze przekazania lub dzierżawy, oraz wprowadzanie nowych elastycznych kryteriów użytkowania widma również mogą wpływać na konkurencję. Niektóre warunki stosowane w celu wspierania konkurencji, jeżeli są niewłaściwie stosowane, mogą mieć inne skutki; na przykład limity i rezerwacje widma mogą powodować sztuczny niedobór widma, obowiązki związane z dostępem hurtowym mogą nadmiernie ograniczać modele biznesowe przy braku siły rynkowej, a limity przekazywania praw mogą hamować rozwój rynków wtórnych. Należy zatem zastosować spójny i obiektywny test skutków nałożenia takich warunków, i regularnie go przeprowadzać. Wykorzystanie takich środków powinno więc opierać się na dogłębnej i obiektywnej ocenie rynku i jego warunków konkurencyjnych, przeprowadzonej przez krajowe organy regulacyjne. Organy krajowe powinny jednak zawsze zapewniać skuteczne i wydajne użytkowanie widma radiowego i unikać szkód dla konkurencji związanych z antykonkurencyjnym gromadzeniem zasobów częstotliwości.

(125)  Zgodnie z opiniami Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego przyjęcie wspólnego terminu dopuszczenia do użytkowania pasma, które zostało zharmonizowane na podstawie decyzji w sprawie spektrum radiowego, może być konieczne w celu uniknięcia zakłóceń transgranicznych i może pozwolić na czerpanie pełnych korzyści z powiązanych środków harmonizacji technicznej w odniesieniu do rynków urządzeń oraz wdrażania usług i sieci łączności elektronicznej o bardzo dużej przepustowości. Takie wspólne terminy, aby mogły znacząco przyczynić się do realizacji celów niniejszych regulacji i ułatwić koordynację, powinny zostać ustanowione na mocy aktów wykonawczych Komisji. Oprócz pasma 700 MHz takie wspólne maksymalne terminy mogłyby w szczególności obejmować zakres częstotliwości 3,4-3,8 GHz oraz 24,25-27,5 GHz, które zostały uznane przez Zespół ds. Polityki Spektrum Radiowego – w opinii na temat aspektów dotyczących widma w kontekście systemów bezprzewodowych nowej generacji (5G) – jako pasma „pionierskie” do wykorzystania do roku 2020, a także dodatkowe pasma powyżej 24 GHz, które Zespół ds. Polityki Spektrum Radiowego uznaje za potencjalnie możliwe do wykorzystania na potrzeby 5G w Europie, takie jak 31,8-33,4 GHz i 40,5-43,5 GHz. Warunki przydzielania częstotliwości w dodatkowych pasmach powyżej 24 GHz powinny uwzględniać potencjalne scenariusze wspólnego korzystania z widma z tradycyjnymi użytkownikami.

(126)  Kiedy wniosek o przyznanie pasma widma radiowego przekracza jego dostępność i, w związku z tym państwo członkowskie stwierdzi, że prawa użytkowania widma radiowego muszą zostać ograniczone, odpowiednie i przejrzyste procedury powinny zostać zastosowane przy przyznawaniu takich praw tak, aby uniknąć jakiejkolwiek dyskryminacji i zoptymalizować wykorzystanie tego ograniczonego zasobu. Takie ograniczenie powinno być uzasadnione, proporcjonalne i oparte na dogłębnej ocenie warunków rynkowych uwzględniającej w należytym stopniu ogólne korzyści dla użytkowników oraz wpływ na realizację celów rynku wewnętrznego. Cele leżące u podstaw każdej procedury ograniczenia należy zdefiniować w sposób jasny i z wyprzedzeniem. Wybierając najbardziej odpowiednią procedurę selekcji, zgodnie ze środkami koordynacji stosowanymi na poziomie Unii, państwa członkowskie powinny w odpowiednim czasie przeprowadzić przejrzyste konsultacje ze wszystkimi zainteresowanymi stronami na temat uzasadnienia, celów i warunków przeprowadzenia tej procedury. Podczas przydzielania widma radiowego lub numerów o szczególnym znaczeniu gospodarczym, państwa członkowskie, między innymi, mogą stosować procedury selekcji konkurencyjnej lub porównawczej. Zarządzając takimi systemami, krajowe organy regulacyjne powinny uwzględniać cele niniejszej dyrektywy. Jeżeli państwo członkowskie uzna, że w danym paśmie można udostępnić więcej praw, powinno rozpocząć stosowną procedurę.

(127)  Olbrzymi wzrost popytu na widmo radiowe oraz zapotrzebowania wśród użytkowników końcowych na infrastrukturę bezprzewodowej łączności szerokopasmowej stwarza potrzebę rozwiązań umożliwiających alternatywny, komplementarny, wydajny pod względem widma dostęp, w tym systemów bezprzewodowego dostępu o niskiej mocy dysponujących małym zasięgiem, takich jak lokalne sieci radiowe (RLAN) i sieci niewielkich komórkowych punktów dostępowych o niskiej mocy. Takie komplementarne bezprzewodowe systemy dostępu, zwłaszcza publicznie dostępne punkty dostępowe RLAN, zwiększają dostęp do internetu dla użytkowników końcowych i zmniejszają natężenie przesyłu danych u operatorów sieci ruchomych. RLAN wykorzystują zharmonizowane widmo radiowe, bez potrzeby indywidualnego zezwolenia lub prawa użytkowania widma. Większość punktów dostępowych RLAN jest jak dotąd wykorzystywana przez użytkowników prywatnych jako lokalne bezprzewodowe rozszerzenie ich stacjonarnego łącza szerokopasmowego. Użytkownikom końcowym nie należy uniemożliwiać dzielenia się – w granicach ich własnego abonamentu na internet – dostępem do swojej sieci RLAN, ponieważ w ten sposób można zwiększyć liczbę dostępnych punktów dostępowych, szczególnie w gęsto zaludnionych obszarach, zmaksymalizować bezprzewodową przepustowość danych dzięki ponownemu wykorzystaniu widma radiowego i stworzyć opłacalną komplementarną infrastrukturę bezprzewodowej łączności szerokopasmowej dostępną dla innych użytkowników końcowych. Dlatego należy również znieść niepotrzebne ograniczenia dla wdrażania i wzajemnego powiązywania punktów dostępowych RLAN. Organy publiczne lub dostawcy usług publicznych, którzy wykorzystują RLAN w swoich lokalach na potrzeby personelu, odwiedzających lub klientów – na przykład w celu ułatwienia dostępu do usług administracji elektronicznej lub do informacji na temat transportu publicznego czy zarządzania ruchem drogowym – mogliby również udostępniać takie punkty dostępowe do użytku ogólnego obywateli jako usługę dodatkową w stosunku do usług, które oferują w swoich lokalach, w zakresie, w jakim umożliwiają to przepisy dotyczące konkurencji i zamówień publicznych. Ponadto podmiot udostępniający taki lokalny punkt dostępu do sieci łączności elektronicznej w obrębie lub wokół prywatnej własności bądź na ograniczonej przestrzeni publicznej na zasadach niekomercyjnych lub w charakterze usługi stanowiącej dodatek do innego rodzaju działalności, która nie jest zależna od takiego dostępu (np. hotspoty RLAN udostępniane klientom innych punktów handlowych lub wszystkim osobom na danym obszarze), może podlegać obowiązkowi ogólnych zezwoleń dotyczących praw użytkowania widma radiowego, ale nie powinien podlegać żadnym warunkom lub wymogom obwarowującym ogólne zezwolenia, mającym zastosowanie do dostawców publicznych sieci lub usług łączności, ani obowiązkom dotyczącym użytkowników końcowych lub wzajemnych połączeń. Dostawca taki powinien jednak podlegać zasadom dotyczącym odpowiedzialności określonym w art 12 dyrektywy 2000/31/WE o handlu elektronicznym[25]. Nowe technologie, takie jak LiFi, będą uzupełnieniem obecnych zdolności do wykorzystania widma radiowego przez sieci RLAN i bezprzewodowe punkty dostępowe, które będą mogły obejmować optyczne punkty dostępowe wykorzystujące światło widzialne; doprowadzą one do rozwoju lokalnych sieci umożliwiających optyczną łączność bezprzewodową.

(128)  Ponieważ punkty dostępu bezprzewodowego o bliskim zasięgu i o niskiej mocy są bardzo małe i wykorzystują niepowodujące zakłóceń urządzenia podobne do domowych routerów RLAN oraz z uwagi na ich pozytywny wpływ na użytkowanie widma oraz na rozwój łączności bezprzewodowej, ich parametry techniczne – takie jak moc wyjściowa – powinny zostać określone na poziomie Unii w sposób proporcjonalny do celów wdrażania sieci na poziomie lokalnym, a ich użytkowanie powinno podlegać tylko ogólnym zezwoleniom (z wyjątkiem sieci RLAN, które nie powinny podlegać żadnym zezwoleniom oprócz tych, które są konieczne do użytkowania widma radiowego), a wszelkie dodatkowe ograniczenia w ramach indywidualnych pozwoleń w zakresie planowania przestrzennego lub innych pozwoleń powinny być w możliwym stopniu zminimalizowane.

(128a)  Każdego dnia duża liczba użytkowników końcowych, która odwiedza budynki publiczne i korzysta z innych elementów infrastruktury publicznej, potrzebuje łączności, aby móc skorzystać z usług w obszarze e-rządzenia, e-transportu oraz innych usług. Pozostałe elementy infrastruktury publicznej (takie jak latarnie uliczne, sygnalizatory świetlne itp.) stanowią – między innymi ze względu na gęstość ich rozmieszczenia – wartościowe miejsca, w których można umieścić nadajniki o małej mocy. Operatorzy powinni mieć dostęp do tych miejsc, aby móc odpowiednio zaspokajać popyt. Dlatego państwa członkowskie powinny zadbać o to, aby takie budynki publiczne i inne elementy infrastruktury publicznej były udostępniane na rozsądnych warunkach na potrzeby rozmieszczenia nadajników o małej mocy w celu uzupełnienia dyrektywy 2014/61/UE. Dyrektywa ta kieruje się podejściem funkcjonalnym i nakłada obowiązek dostępu do infrastruktury fizycznej jedynie wówczas, gdy jest ona częścią sieci oraz gdy stanowi własność operatora sieci lub jest przez niego wykorzystywana, co powoduje, że wiele budynków posiadanych lub użytkowanych przez organy publiczne pozostaje poza jej zakresem. Z drugiej strony specjalny obowiązek nie jest konieczny w przypadku elementów infrastruktury fizycznej, takich jak kanały i maszty, wykorzystywanych na potrzeby inteligentnych systemów transportowych (ITS), których właścicielami są operatorzy sieci (dostawcy usług transportowych i/lub dostawcy sieci łączności publicznej) i które zawierają elementy sieci, zatem wchodzą w zakres dyrektywy 2014/61/UE.

(129)  Takie sieci mogą wchodzić w zakres zezwoleń wydanych przez Państwa Członkowskie na mocy dyrektywy 2002/20/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie zezwoleń na udostępnienie sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywa o zezwoleniach) albo mogą być poddane zezwoleniom wydanym na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów. Przepisy niniejszej dyrektywy dotyczące dostępu i wzajemnych połączeń mają zastosowanie do takich sieci, które są używane do dostarczania publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej. Obowiązkom dotyczącym dostępu i wzajemnych połączeń na mocy niniejszej dyrektywy nie poddano sieci niepublicznych, chyba że sieci te, korzystając z dostępu do sieci publicznych, mogą być poddane wymogom ustanowionym przez państwa członkowskie.

(130)  Termin „dostęp” ma szerokie znaczenie i dlatego też należy dokładnie zdefiniować zakres jego użycia w niniejszej dyrektywie, niezależnie od tego, w jakim znaczeniu może on być używany w innych aktach Unii. Operator może być właścicielem sieci i urządzeń, bądź też może dzierżawić niektóre z nich albo nawet wszystkie.

(131)  W ramach otwartego i konkurencyjnego rynku nie powinny istnieć ograniczenia, które uniemożliwiałyby przedsiębiorstwom negocjowanie pomiędzy sobą porozumień, w tym porozumień transgranicznych, dotyczących dostępu i wzajemnych połączeń, stosownie do reguł konkurencji przewidzianych w Traktacie. W kontekście kreowania bardziej efektywnego, prawdziwie ogólnoeuropejskiego rynku, z efektywną konkurencją, większym wyborem i bardziej konkurencyjnymi cenami dla użytkowników końcowych, przedsiębiorstwa, które otrzymują wnioski o dostęp lub wzajemne połączenia od innych przedsiębiorstw, które podlegają ogólnemu zezwoleniu celem dostarczania sieci lub usług łączności elektronicznej, powinny na ogół zawierać takie porozumienia według reguł handlowych oraz prowadzić negocjacje w dobrej wierze.

(132)  W odniesieniu do rynków, na których nadal występują duże różnice w pozycji negocjacyjnej pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami, a niektóre przedsiębiorstwa bazują przy świadczeniu swoich usług na infrastrukturze zapewnionej przez inne, wskazane jest ustanowienie uregulowań prawnych, które gwarantowałyby skuteczne funkcjonowanie rynku. Krajowe organy regulacyjne powinny mieć uprawnienia do zabezpieczenia odpowiedniego dostępu, wzajemnych połączeń oraz interoperacyjności usług ze względu na interes użytkowników końcowych w sytuacji, gdy negocjacje handlowe okażą się bezowocne. W szczególności mogą one zapewnić możliwość podłączenia typu koniec-koniec poprzez nałożenie proporcjonalnych obowiązków na przedsiębiorstwa podlegające ogólnemu zezwoleniu i kontrolujące dostęp do użytkowników końcowych. Kontrolowanie środków dostępu może pociągać za sobą własność lub kontrolę fizycznego połączenia z użytkownikiem końcowym (stacjonarnym albo ruchomym) lub możność zmieniania lub wycofywania numeru bądź numerów niezbędnych do zapewnienia dostępu do punktu zakończenia sieci użytkownika końcowego. Dotyczy to sytuacji, gdy np. operatorzy sieciowi bezzasadnie ograniczają wybór dostępu użytkowników końcowych do portali i usług internetowych.

(133)  W związku z zasadą niedyskryminacji krajowe organy regulacyjne powinny dopilnować, aby wszyscy operatorzy, bez względu na skalę ich działalności i model biznesowy – integracji pionowej bądź separacji – mogli tworzyć wzajemne połączenia na rozsądnych warunkach w celu zapewnienia łączności typu koniec-koniec między użytkownikami końcowymi i dostępu do globalnego internetu.

(134)  Krajowe środki prawne i administracyjne, które uzależniają zasady i warunki dostępu lub wzajemnych połączeń od rodzaju działalności podmiotu ubiegającego się o wzajemne połączenia, a w szczególności od rozmiaru jego inwestycji w infrastrukturę, a nie od świadczonych wzajemnych połączeń albo usług dostępu, mogą powodować zniekształcenie rynku, a tym samym mogą być niezgodne z regułami konkurencji.

(135)  Operatorzy sieciowi, którzy kontrolują dostęp do swoich klientów, dysponują wyłącznym numerem lub adresem identyfikacyjnym w opublikowanej serii numerów i adresów. Inni operatorzy sieciowi powinni mieć możliwość kierowania ruchu telefonicznego do takich klientów, a tym samym powinni mieć możliwość bezpośredniego lub pośredniego dostępu do wzajemnych połączeń z nimi. Należy zatem ustanowić prawa i obowiązki w zakresie negocjowania wzajemnych połączeń.

(136)  Interoperacyjność stanowi korzyść dla użytkowników końcowych i jest ważnym celem, do którego realizacji zmierzają niniejsze uregulowania prawne. Wspieranie interoperacyjności to jedno z zadań krajowych organów regulacyjnych określonych w niniejszych uregulowaniach ramowych, które także zobowiązują Komisję do opublikowania listy norm i specyfikacji dotyczących świadczenia usług, technicznych interfejsów lub funkcji sieciowych, jako podstawa wspierania procesu harmonizacji w dziedzinie łączności elektronicznej. Państwa członkowskie powinny zachęcać do stosowania opublikowanych norm lub specyfikacji w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne dla zwiększenia interoperacyjności usług i swobody wyboru dla użytkowników.

(137)  Obecnie zarówno łączność typu koniec-koniec, jak i dostęp do służb ratunkowych zależą od korzystania przez użytkowników końcowych z usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery. Rozwój technologiczny w przyszłości lub wzrost popularności usług łączności interpersonalnej niewykorzystujących numerów może spowodować brak wystarczającej interoperacyjności między usługami łączności. W konsekwencji mogą się pojawić znaczne bariery we wchodzeniu na rynek i przeszkody w dalszym postępie innowacji w dużym stopniu zagrażające zarówno efektywnej łączności koniec-koniec między użytkownikami końcowymi ▌.

(138)  W przypadku tego rodzaju problemów z interoperacyjnością Komisja może poprosić BEREC o sporządzenie sprawozdania, które powinno zawierać merytoryczną ocenę sytuacji rynkowej na poziomie Unii i państw członkowskich. Na podstawie sprawozdania BEREC i innych dostępnych dowodów oraz uwzględniając skutki dla rynku wewnętrznego, Komisja powinna zdecydować, czy istnieje potrzeba interwencji regulacyjnej ze strony krajowych organów regulacyjnych. Jeżeli Komisja uzna, że krajowe organy regulacyjne powinny rozważyć taką interwencję regulacyjną, może ona przyjąć środki wykonawcze określające charakter i zakres ewentualnych interwencji regulacyjnych tych organów, w tym w szczególności środki przewidujące obowiązkowe stosowanie norm lub specyfikacji dotyczących wszystkich lub określonych usługodawców. Terminy „normy europejskie” i „normy międzynarodowe” są zdefiniowane w art. 2 rozporządzenia (UE) nr 1025/2012.[26] Krajowe organy regulacyjne powinny ocenić, biorąc pod uwagę specyficzne okoliczności krajowe, czy konieczna i uzasadniona jest jakakolwiek interwencja w celu zapewnienia łączności koniec-koniec ▌, a jeżeli tak, powinny nałożyć proporcjonalne obowiązki zgodnie ze środkami wykonawczymi Komisji. Aby uniknąć tworzenia barier na rynku wewnętrznym, państwa członkowskie nie powinny nakładać żadnych dodatkowych zobowiązań w porównaniu z tymi środkami wykonawczymi.

(139)  W sytuacjach gdy przedsiębiorstwa są pozbawione dostępu do opłacalnych rozwiązań alternatywnych wobec nieodtwarzalnych aktywów na odcinku do pierwszego punktu dystrybucji oraz aby propagować rozwiązania zwiększające konkurencyjność w interesie użytkowników końcowych, krajowe organy regulacyjne powinny być uprawnione do nakładania obowiązków dotyczących dostępu na wszystkich operatorów bez uszczerbku dla pozycji rynkowej każdego z nich. W związku z tym krajowe organy regulacyjne powinny uwzględnić wszystkie techniczne i gospodarcze bariery dla przyszłego powielania sieci. Jednak ponieważ takie obowiązki mogą być uciążliwe, zniechęcać do inwestycji oraz mieć niepożądany efekt w postaci umacniania pozycji dominujących graczy, powinno się je nakładać tylko wówczas, jeśli jest to uzasadnione i proporcjonalne do realizacji celu zapewnienia zrównoważonej konkurencji na odpowiednich rynkach. Sam fakt, że istnieje już więcej niż jedna taka infrastruktura, nie powinien być interpretowany jako dowód, że jej aktywa są odtwarzalne. Pierwszy punkt dystrybucji należy określić za pomocą obiektywnych kryteriów.

(139a)  Powinno być możliwe nałożenie obowiązków dotyczących zapewnienia dostępu do powiązanych usług uzupełniających, tj. usług ułatwiających odpowiedni dostęp niepełnosprawnym użytkownikom końcowym i zapewniających dane wspierające usługi telewizji hybrydowej i elektroniczne przewodniki po programach, w stopniu niezbędnym do zapewnienia użytkownikom końcowym dostępu do określonych usług nadawczych.

(140)  Rozszerzenie obowiązków dotyczących dostępu na okablowanie i przewody poza pierwszym punktem koncentracji na obszarach o niższej gęstości zaludnienia może być uzasadnione, przy czym takie obowiązki należy ograniczyć do punktów możliwie najbliższych użytkownikom końcowym, jeżeli wykazano, że powielenie byłoby niemożliwe także poza pierwszym punktem koncentracji.

(141)  W takich przypadkach może być wskazane, w celu zapewnienia zgodności z zasadą proporcjonalności, aby krajowe organy regulacyjne wyłączyły obowiązki wykraczające poza pierwszy punkt dystrybucji z uwagi na to, że obowiązki dotyczące dostępu niewynikające ze znaczącej pozycji rynkowej mogłyby osłabić ▌uzasadnienie biznesowe dla niedawno wdrożonych elementów sieci, lub ze względu na obecność realnych alternatywnych sposobów dostępu umożliwiających udostępnienie sieci o bardzo dużej przepustowości.

(142)  Współdzielenie infrastruktury pasywnej ▌wykorzystywanej do świadczenia usług bezprzewodowej łączności elektronicznej ▌, zgodnie z zasadami prawa konkurencji, może być szczególnie przydatne w celu zmaksymalizowania zasięgu łączności o bardzo dużej przepustowości w całej Unii, zwłaszcza na obszarach o niższej gęstości zaludnienia, gdzie powielanie jest niemożliwe, a użytkownikom końcowym grozi odcięcie od tego rodzaju łączności. Krajowe organy regulacyjne powinny, w wyjątkowych przypadkach, mieć możliwość narzucenia takiego współdzielenia ▌lub lokalnego dostępu do usług roamingu zgodnie z prawem Unii, jeżeli możliwość taka została wyraźnie określona w pierwotnych warunkach przyznania prawa użytkowania i jeżeli organy te wykażą korzyści płynące z takiego współdzielenia ▌pod względem przezwyciężenia niemożliwych do pokonania przeszkód ekonomicznych lub fizycznych utrudniających lub uniemożliwiających dostęp do sieci lub usług, z uwzględnieniem kilku elementów, w tym w szczególności zapotrzebowania na zasięg wzdłuż głównych szlaków transportowych, możliwości wyboru oraz podniesienia jakości usług dla użytkowników końcowych, jak również potrzeby zachowania zachęt dotyczących uruchamiania infrastruktury. W przypadku gdy użytkownicy końcowi nie mają dostępu, a samo współdzielenie infrastruktury pasywnej nie wystarcza do rozwiązania problemu, krajowe organy regulacyjne powinny mieć możliwość nałożenia obowiązków dotyczących współdzielenia infrastruktury aktywnej.

(143)  Mimo że w niektórych okolicznościach właściwe jest, aby krajowy organ regulacyjny nakładał obowiązki na operatorów, którzy nie mają znaczącej pozycji rynkowej, aby osiągnąć cele takie jak możliwość podłączenia typu koniec-koniec lub interoperacyjność usług, niezbędne jest jednak zapewnienie, aby takie obowiązki były nakładane zgodnie z ramami regulacyjnymi, a w szczególności z procedurami notyfikacji obowiązującymi dany organ.

(144)  Reguły konkurencji mogą okazać się niewystarczające dla zapewnienia różnorodności kulturowej i pluralizmu mediów w dziedzinie telewizji cyfrowej. Rozwój technologii i rynku pociąga za sobą konieczność przeprowadzania regularnego przeglądu obowiązków dotyczących zapewniania warunkowego dostępu na uczciwych, rozsądnych i niedyskryminujących warunkach, albo przez państwa członkowskie — w odniesieniu do ich rynków krajowych, albo przez Komisję — w odniesieniu do rynku unijnego, w szczególności celem określenia, czy uzasadnione byłoby nałożenie tychże wymogów w odniesieniu do elektronicznych przewodników po programach (EPG) czy interfejsów programowania aplikacji (API) w takim zakresie, w jakim byłoby to niezbędne dla zapewnienia użytkownikom końcowym dostępu do określonych usług cyfrowej transmisji. Państwa członkowskie mogą wskazać te usługi cyfrowej transmisji, do których dostęp musi być zapewniony użytkownikom końcowym na mocy wszelkich przepisów ustawowych, wykonawczych czy administracyjnych, jakie uznają za niezbędne.

(145)  Państwa członkowskie mogą także upoważnić krajowe organy regulacyjne do dokonywania przeglądu wymogów dotyczących warunkowego dostępu do usług przekazu cyfrowej transmisji; ma to umożliwić poprawną analizę rynku, ocenę tego, czy znieść albo zmienić wymogi nałożone na operatorów, którzy nie mają znaczącej pozycji na danym rynku. Takie zniesienie wymogów albo ich zmiana nie powinny negatywnie oddziaływać na dostęp użytkowników końcowych do takich usług ani na perspektywę efektywnej konkurencji.

(146)  W pewnych okolicznościach zachodzi potrzeba uprzedniego ustanowienia obowiązków dla zapewnienia rozwoju konkurencyjnego rynku, którego warunki sprzyjają wdrażaniu i rozpowszechnianiu sieci o bardzo dużej przepustowości oraz maksymalizacji korzyści dla użytkownika końcowego. Definicja znaczącej pozycji rynkowej używana w niniejszej dyrektywie odpowiada koncepcji pozycji dominującej, tak jak została ona zdefiniowana w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości.

(147)  Można stwierdzić, że dwa lub więcej przedsiębiorstw posiada wspólnie pozycję dominującą, nie tylko wtedy, gdy występują pomiędzy nimi powiązania strukturalne lub inne powiązania, ale także wtedy, gdy struktura rynku właściwego sprzyja skoordynowanym skutkom i umożliwia tym przedsiębiorstwom działanie w zadowalającym zakresie niezależnie od konkurentów, klientów, a tym samym konsumentów, tj. ▌sprzyja równoległym lub zbliżonym zachowaniom rynkowym godzącym w konkurencję. Taka struktura może wykazywać takie cechy jak wysoki stopień koncentracji, wystarczający stopień przejrzystości rynku, który sprawia, że koordynacja lub wspólna polityka będzie trwała, a także istnienie znacznych barier uniemożliwiających wejście potencjalnych konkurentów na rynek, jak również brak wyboru uniemożliwiający reakcję ze strony konsumentów. W szczególnych okolicznościach, kiedy istnieją uregulowania ex ante rynków łączności elektronicznej, zgodnie z którymi bariery wejścia na rynek dla nowych uczestników są zazwyczaj wysokie, już sam fakt odmowy ze strony właścicieli sieci dotyczącej zapewnienia dostępu hurtowego na rozsądnych warunkach, które w trwały sposób sprzyjają dynamice konkurencyjnej – obowiązujących lub przewidywanych w przypadku braku regulacji ex ante – w połączeniu ze wspólnym interesem w utrzymywaniu wysokich opłat za dzierżawę na rynku niższego szczebla lub na sąsiadujących rynkach detalicznych niewspółmiernym do poczynionych inwestycji oraz ponoszonego ryzyka, może być przejawem wspólnej polityki przyjętej przez członków antykonkurencyjnego oligopolu.

(148)  Ważne jest, by ustanowione ex ante obowiązki prawne były nakładane wyłącznie na rynku hurtowym, gdzie działa jedno lub więcej przedsiębiorstw o znaczącej pozycji rynkowej w celu zapewnienia zrównoważonej konkurencji ▌, oraz w razie, gdy środki podejmowane na mocy przepisów unijnego lub krajowego prawa konkurencji okażą się niewystarczające dla rozwiązania problemu. Komisja przygotowała, zgodnie z zasadami prawa konkurencji, projekt wytycznych wyznaczających kierunki działania Unii, według których to wytycznych krajowe organy regulacyjne będą postępować przy ocenie, czy konkurencja jest efektywna oraz czy zaistniała znacząca pozycja rynkowa. Krajowe organy regulacyjne powinny dokonać analizy tego, czy dany towar lub dana usługa są efektywnie konkurencyjne w danym obszarze geograficznym, którym może być całość bądź część terytorium danego państwa członkowskiego albo sąsiadujące ze sobą części terytoriów innych państw członkowskich. Analiza efektywnej konkurencji winna zawierać analizę perspektyw rozwoju konkurencyjności na danym rynku, a tym samym wskazywać, czy brak efektywnej konkurencji jest trwały. Takie wytyczne powinny także odnosić się do kwestii nowo rozwijających się rynków, na których faktycznie lider rynku prawdopodobnie będzie mieć znaczny udział w rynku, ale nie powinien zostać obciążony nieodpowiednimi obowiązkami. Komisja powinna dokonywać przeglądu wytycznych regularnie, w szczególności przy okazji przeglądu obowiązujących przepisów, z uwzględnieniem zmian w orzecznictwie, uwarunkowań ekonomicznych i rzeczywistego doświadczenia rynkowego oraz w celu dopilnowania, aby odpowiadały one szybko rozwijającemu się rynkowi. Krajowe organy regulacyjne będą ze sobą współpracować, jeżeli okaże się, że odnośny rynek ma charakter ponadnarodowy.

(149)  Ustalając, czy dane przedsiębiorstwo ma znaczącą pozycję rynkową, krajowe organy regulacyjne winny postępować zgodnie z przepisami prawa Unii i szczególnie mieć na uwadze kierunki działania wyznaczone przez Komisję w zakresie analizy rynku lub oceny znaczącej pozycji rynkowej.

(150)  Krajowe organy regulacyjne powinny zdefiniować właściwe rynki geograficzne w obrębie ich terytorium z uwzględnieniem w możliwie najwyższym stopniu zalecenia Komisji w sprawie właściwych rynków produktów i usług przyjętego zgodnie z niniejszą dyrektywą oraz z uwzględnieniem uwarunkowań krajowych i lokalnych. Krajowe organy regulacyjne powinny zatem przeprowadzić przynajmniej analizę rynków, które są objęte tym zaleceniem, w tym rynków, które są w nim wymienione, lecz nie są już regulowane w określonym kontekście krajowym lub lokalnym. Krajowe organy regulacyjne powinny również przeprowadzić analizę rynków, które nie są objęte zaleceniem, ale są regulowane w obrębie terytorium ich jurysdykcji, na podstawie poprzednich analiz rynkowych, lub analizę innych rynków, jeżeli mają wystarczające podstawy, by uznać, że trzy kryteria przewidziane w niniejszej dyrektywie mogą być spełnione.

(151)  Rynki ponadnarodowe mogą zostać zdefiniowane, jeżeli jest to uzasadnione definicją rynku geograficznego, przy uwzględnieniu wszystkich czynników po stronie podaży i po stronie popytu zgodnie z zasadami prawa konkurencji. Organem najbardziej odpowiednim do przeprowadzenia takiej analizy jest BEREC, ponieważ dysponuje on rozległym wspólnym doświadczeniem krajowych organów regulacyjnych uzyskanym przy definiowaniu rynków na poziomie krajowym. Jeżeli rynki ponadnarodowe zostaną zdefiniowane, a interwencja regulacyjna będzie zasadna, zainteresowane krajowe organy regulacyjne powinny współpracować w celu ustalenia właściwej odpowiedzi regulacyjnej, w tym procedury zgłoszenia do Komisji. Mogą one również współpracować w ten sam sposób w przypadku, gdy rynki ponadnarodowe nie zostaną zidentyfikowane, ale na ich terytoriach warunki rynkowe są na tyle jednorodne, aby można było skorzystać ze skoordynowanego podejścia regulacyjnego, np. pod względem podobnych kosztów, struktur rynkowych lub operatorów lub w przypadku popytu ponadnarodowego lub porównywalnego wśród użytkowników końcowych.

(152)  W pewnych okolicznościach rynki geograficzne definiuje się jako krajowe lub regionalne, na przykład ze względu na krajowy lub lokalny charakter rozwoju sieci, który determinuje granice potencjalnej pozycji rynkowej przedsiębiorstw pod względem dostaw hurtowych przy wciąż znacznym popycie ponadnarodowym ze strony co najmniej jednej kategorii użytkowników końcowych. Taka sytuacja może w szczególności dotyczyć popytu ze strony biznesowych użytkowników końcowych prowadzących działalność w wielu lokalizacjach w różnych państwach członkowskich. Jeżeli dostawcy nie zaspokajają w wystarczający sposób tego popytu ponadnarodowego, na przykład jeżeli są rozproszeni wzdłuż granic krajowych lub na poziomie lokalnym, pojawia się potencjalna bariera dla rynku wewnętrznego. Dlatego też BEREC powinien być uprawniony do sporządzania wytycznych dla krajowych organów regulacyjnych w sprawie wspólnych podejść regulacyjnych w celu zagwarantowania, aby popyt ponadnarodowy został należycie zaspokojony, co zapewni podstawę dla produktów hurtowego dostępu w całej Unii i umożliwi oszczędności i korzyści skali pomimo rozproszenia po stronie podaży. Wytyczne BEREC powinny wpływać na decyzje podejmowane dla realizacji celu związanego z rynkiem wewnętrznym przez krajowe organy regulacyjne przy nakładaniu obowiązków regulacyjnych na operatorów o znaczącej pozycji rynkowej na poziomie krajowym.

(153)  ▌.

(154)  ▌.

(155)  ▌.

(156)  W czasie stopniowego przechodzenia w stronę deregulacji rynków umowy handlowe między operatorami, w tym dotyczące współinwestowania i dostępu, będą stawały się stopniowo coraz częstsze i jeżeli są one zrównoważone oraz poprawiają dynamikę konkurencji, mogą stanowić czynnik świadczący o tym, że dany rynek hurtowy nie wymaga regulacji ex ante. Podobna logika miałaby zastosowanie w sytuacji odwrotnej, do nieprzewidywalnego rozwiązywania umów handlowych na nieregulowanym rynku. Przy analizie takich umów należy wziąć pod uwagę, że perspektywa regulacji może stać się dla właścicieli sieci motywacją do prowadzenia negocjacji handlowych. Aby odpowiednio uwzględnić wpływ regulacji nakładanych na powiązane rynki przy ustalaniu, czy dany rynek wymaga regulacji ex ante, krajowe organy regulacyjne powinny dopilnować, aby rynki były analizowane zawsze, gdy to możliwe, i w sposób spójny oraz w tym samym momencie lub w jak najkrótszych odstępach czasu.

(157)  Przy ocenie regulacji rynków hurtowych, aby rozwiązywać problemy na poziomie detalicznym, krajowe organy regulacyjne powinny brać pod uwagę, że kilka rynków hurtowych może zapewnić zaopatrzenie hurtowe dla jednego rynku detalicznego – i odwrotnie, jeden rynek hurtowy może zapewnić zaopatrzenie hurtowe dla różnych rynków detalicznych. Ponadto na dynamikę konkurencji na danym rynku mogą wpływać rynki, które się ze sobą stykają, ale nie pozostają w relacji pionowej, jak ma to miejsce w przypadku niektórych rynków łączności stacjonarnej i ruchomej. Krajowe organy regulacyjne powinny przeprowadzić tę ocenę dla każdego rynku hurtowego, którego regulację się rozważa, poczynając od środków naprawczych dotyczących dostępu do infrastruktury cywilnej, ponieważ takie środki zazwyczaj sprzyjają bardziej zrównoważonej konkurencji, w tym konkurencji w zakresie infrastruktury, a następnie oceniając wszelkie rynki hurtowe uznane za podlegające regulacji ex ante w kolejności według prawdopodobieństwa rozwiązania przez dany środek problemów z konkurencją na poziomie detalicznym. Decydując o nałożeniu konkretnego środka naprawczego, krajowe organy regulacyjne powinny ocenić jego techniczną wykonalność i przeprowadzić analizę kosztów i korzyści, uwzględniając stopień prawdopodobieństwa, że środek ten rozwiąże zidentyfikowane problemy z konkurencją na poziomie detalicznym, oraz stwarzając środowisko dla konkurencji, której podstawą jest zróżnicowanie i neutralność technologiczna. Krajowe organy regulacyjne powinny uwzględnić konsekwencje nałożenia danego środka naprawczego, który, jeżeli jest wykonalny tylko w przypadku niektórych topologii sieci, mógłby stanowić czynnik zniechęcający do wdrażania sieci o bardzo dużej przepustowości leżącego w interesie użytkowników końcowych. Ponadto krajowe organy regulacyjne powinny tworzyć zachęty za pomocą nakładanych środków naprawczych, i gdy to możliwe przed uruchomieniem infrastruktury, w celu rozwoju elastycznej i otwartej architektury sieci, co ostatecznie ograniczyłoby ciężar i złożoność środków naprawczych nakładanych na późniejszym etapie. Na każdym etapie oceny, zanim krajowy organ regulacyjny ustali, czy jakikolwiek dodatkowy, bardziej uciążliwy środek naprawczy powinien zostać nałożony na operatora o znaczącej pozycji rynkowej, powinien on dążyć do ustalenia, czy już rozważane środki naprawcze wystarczyłyby do zapewnienia skutecznej konkurencyjności danego rynku, biorąc również pod uwagę wszelkie istotne umowy handlowe lub inne okoliczności dotyczące rynku hurtowego, w tym inne rodzaje regulacji już obowiązujące, takie jak na przykład obowiązki w zakresie ogólnego dostępu do nieodtwarzalnych aktywów lub obowiązki nałożone na podstawie dyrektywy 2014/61/UE, oraz wszelkie inne regulacje uznane już za właściwe przez krajowy organ regulacyjny w odniesieniu do operatora o znaczącej pozycji rynkowej. Taka etapowa ocena mająca zapewnić, aby nakładane były tylko najbardziej odpowiednie środki naprawcze konieczne do skutecznego reagowania na problemy określone w analizie rynku, nie stoi na przeszkodzie temu, by krajowy organ regulacyjny stwierdził, że połączenie takich środków, nawet o różnej intensywności, oferuje najmniej interwencyjny sposób podejścia do problemu. Nawet jeżeli takie różnice nie wynikają z określenia odrębnych rynków geograficznych, mogą one uzasadniać różnicowanie właściwych środków naprawczych nałożonych z uwagi na zróżnicowanie stopnia ograniczeń konkurencji.

(158)  Regulacja ex ante nałożona na poziomie hurtowym, która z zasady jest mniej interwencyjna niż regulacja na poziomie detalicznym, jest uznawana za wystarczającą, aby rozwiązać potencjalne problemy z konkurencją na powiązanych rynkach detalicznych. Postępy w funkcjonowaniu konkurencji od czasu wprowadzenia ram regulacyjnych dla łączności elektronicznej uwidaczniają się w postępującej deregulacji rynków detalicznych w całej Unii. Ponadto zasady dotyczące nakładania środków naprawczych ex ante na przedsiębiorstwa o znaczącej pozycji rynkowej powinny zostać uproszczone i w miarę możliwości stać się bardziej przewidywalne. Należy zatem znieść uprawnienia do nakładania ograniczeń regulacyjnych ex ante na podstawie znaczącej pozycji rynkowej na rynkach detalicznych.

(159)  W przypadku gdy krajowy organ regulacyjny wycofuje regulację rynku hurtowego, powinien on określić odpowiedni okres wypowiedzenia, aby zapewnić stabilny proces przechodzenia na rynek nieregulowany. Definiując taki okres, krajowy organ regulacyjny powinien uwzględnić dotychczasowe umowy między podmiotami zapewniającymi dostęp i podmiotami ubiegającymi się o dostęp, które to umowy zawarto na podstawie nałożonych obowiązków regulacyjnych. W szczególności takie umowy mogą zapewniać podmiotom ubiegającym się o dostęp umowną ochronę prawną przez ustalony okres. Krajowy organ regulacyjny powinien również uwzględnić faktyczną możliwość wykorzystania przez uczestników rynku handlowych ofert dostępu hurtowego lub współinwestycji, które mogą istnieć na rynku oraz potrzebę zapobiegnięcia nadmiernemu przedłużaniu się ewentualnego arbitrażu regulacyjnego. Ustalenia na okres przejściowy dokonane przez krajowy organ regulacyjny powinny uwzględniać zakres i harmonogram regulacyjnego nadzoru zawartych wcześniej umów, prowadzonego po rozpoczęciu okresu wypowiedzenia.

(160)  W celu zapewnienia podmiotom rynkowym pewności w odniesieniu do warunków regulacyjnych niezbędne jest ustalenie terminów przeprowadzania analiz rynku. Ważne jest, aby analiza rynku była prowadzona regularnie, w rozsądnych i właściwych ramach czasowych. Niedokonanie przez krajowy organ regulacyjny analizy rynku w wyznaczonym terminie może zagrozić rynkowi wewnętrznemu, a zwykłe postępowanie w sprawie naruszenia przepisów może doprowadzić do nieuzyskania na czas pożądanego skutku. Krajowy organ regulacyjny, którego to dotyczy, powinien ewentualnie móc wystąpić do BEREC o pomoc w dokonaniu analizy rynku. Pomoc ta mogłaby przybrać na przykład formę specjalnej grupy zadaniowej składającej się z przedstawicieli innych krajowych organów regulacyjnych.

(161)  Ze względu na wysoki poziom innowacyjności technologicznej i wysoce dynamiczne rynki w sektorze łączności elektronicznej, istnieje potrzeba szybkiego, skoordynowanego i zharmonizowanego dostosowywania przepisów na poziomie unijnym, ponieważ z doświadczenia wynika, że rozbieżności we wdrażaniu ram regulacyjnych przez krajowe organy regulacyjne mogą stworzyć barierę utrudniającą rozwój rynku wewnętrznego.

(162)  Jednakże, dla zapewnienia większej stabilności i przewidywalności środków regulacyjnych, maksymalny dopuszczalny odstęp czasu między analizami rynkowymi powinien zostać przedłużony z trzech do pięciu lat w przypadku stabilnych lub przewidywalnych rynków, pod warunkiem że zmiany rynkowe zachodzące w międzyczasie nie powodują konieczności przeprowadzenia nowej analizy. Przy ustalaniu, czy krajowy organ regulacyjny spełnił obowiązek przeprowadzenia analizy rynkowej i zgłaszał odpowiedni projekt środka co najmniej co pięć lat, za moment początkowy nowego pięcioletniego cyklu rynkowego będzie się uznawać tylko zgłoszenie zawierające nową ocenę definicji rynku i znaczącej pozycji rynkowej. Samo zgłoszenie nowych lub zmienionych regulacyjnych środków naprawczych, nałożonych na podstawie poprzedniej i niezrewidowanej analizy rynku, nie będzie uznawane za spełnienie obowiązku. Jednak w przypadku dynamicznych rynków maksymalny dopuszczalny odstęp czasu między analizami rynkowymi powinien nadal wynosić trzy lata. Dany rynek należy uznać za dynamiczny, jeżeli parametry stosowane do ustalenia, czy należy wprowadzić lub usunąć obowiązki, w tym zmiany technologiczne i modele popytu wśród użytkowników końcowych, mogą z dużym prawdopodobieństwem ewoluować w taki sposób, iż wnioski z analizy mogłyby się zmienić w okresach krótszych niż jeden rok dla znacznej liczby obszarów geograficznych stanowiących co najmniej 10 % rynku.

(163)  Nałożenie szczególnego wymogu na przedsiębiorstwo ze znaczącą pozycją rynkową nie powinno wiązać się z przeprowadzeniem dodatkowej analizy rynku, ale będzie wymagało uzasadnienia, że dany wymóg jest stosowny i proporcjonalny do charakteru zidentyfikowanego problemu na danym rynku▌.

(164)  Oceniając proporcjonalność obowiązków i warunków, jakie mają zostać nałożone, krajowe organy regulacyjne powinny uwzględniać odmienne warunki konkurencyjne istniejące w poszczególnych obszarach na terytorium ich państw członkowskich, biorąc pod uwagę w szczególności wyniki analizy geograficznej przeprowadzonej zgodnie z niniejszą dyrektywą.

(165)  Rozważając, czy wprowadzić środki naprawcze w celu kontrolowania cen, a jeżeli tak, to w jakiej formie, krajowe organy regulacyjne powinny dążyć do zapewnienia inwestorowi godziwego zwrotu w przypadku konkretnego nowego przedsięwzięcia inwestycyjnego. W szczególności może istnieć ryzyko związane z przedsięwzięciami inwestycyjnymi typowe dla nowych sieci dostępu wspierających produkty, na które popyt jest niepewny w czasie realizacji inwestycji.

(166)  Przeglądy obowiązków nałożonych na operatorów określonych jako posiadających znaczącą pozycję rynkową w okresie objętym analizą rynku powinny umożliwić krajowym organom regulacyjnym uwzględnienie wpływu, jaki zaistniałe zmiany, na przykład nowo zawarte dobrowolne umowy między operatorami, takie jak umowy dotyczące dostępu i współinwestowania, wywierają na warunki konkurencji; zapewni to elastyczność, która jest szczególnie potrzebna w kontekście dłuższych cyklów regulacyjnych. Podobna logika powinna mieć zastosowanie w przypadku nieprzewidywalnego rozwiązywania umów handlowych. Gdyby takie rozwiązanie miało miejsce na rynku nieregulowanym, konieczne mogłoby być przeprowadzenie nowej analizy rynku.

(167)  Jawność zasad i warunków dostępu oraz wzajemnych połączeń, w tym cen, służy przyspieszaniu negocjacji, unikaniu sporów i daje uczestnikom rynku pewność, że usługa nie jest świadczona na dyskryminujących warunkach. Otwartość i jawność technicznych interfejsów może mieć szczególne znaczenie dla zapewnienia interoperacyjności. Jeżeli krajowy organ regulacyjny ustanowi wymóg ujawnienia danej informacji, może on także określić sposób, w jaki informacja ta powinna zostać udostępniona, oraz ustalić, czy będzie ona udostępniona bezpłatnie czy też nie, mając na uwadze rodzaj i cel danej informacji.

(168)  Z uwagi na różnorodność topologii sieci, produktów dostępu i uwarunkowań rynkowych, które pojawiły się od 2002 r., cele załącznika II do dyrektywy 2002/19/WE dotyczące uwolnienia dostępu do pętli lokalnej oraz produktów dostępu dla dostawców cyfrowych usług telewizyjnych i radiowych, mogą zostać osiągnięte w większym stopniu i w bardziej elastyczny sposób dzięki przedstawieniu wytycznych dotyczących minimalnych kryteriów dla oferty ramowej, które zostaną opracowane przez BEREC i będą przed niego okresowo aktualizowane. Załącznik II do dyrektywy 2002/19/WE należy zatem usunąć.

(169)  Zasada niedyskryminacji gwarantuje, że przedsiębiorstwa o znaczącej pozycji rynkowej nie będą zniekształcać konkurencji, a w szczególności w sytuacji, gdy są one pionowo zintegrowanymi przedsiębiorstwami świadczącymi usługi przedsiębiorstwom, z którymi konkurują na rynkach niższego szczebla.

(170)  Aby wyeliminować niezwiązane z cenami praktyki dyskryminacyjne i im zapobiegać, należy stosować zasadę równoważności produktów, która stanowi najbardziej niezawodny sposób uzyskania skutecznej ochrony przed dyskryminacją. Z drugiej strony dostarczanie produktów na regulowanym rynku hurtowym zgodnie z tą zasadą może pociągnąć za sobą wyższe koszty zapewnienia zgodności niż w przypadku innych form obowiązków niedyskryminacji. Te wyższe koszty zapewnienia zgodności należy mierzyć w porównaniu z korzyściami płynącymi z bardziej ożywionej konkurencji na rynku detalicznym oraz z gwarancji niedyskryminacji, które mają znaczenie w sytuacji, gdy operator o znaczącej pozycji rynkowej nie podlega bezpośredniej kontroli cen. Krajowe organy regulacyjne mogą w szczególności uznać, że dostarczanie produktów hurtowych za pośrednictwem nowych systemów i zgodnie z zasadą równoważności produktów prawdopodobnie zapewni wystarczające korzyści netto, a tym samym będzie proporcjonalne, ze względu na stosunkowo niższe koszty przyrostowe przestrzegania przepisów związane z zapewnieniem zgodności nowo wybudowanych systemów z zasadą równoważności produktów. Z drugiej strony krajowe organy regulacyjne powinny również ocenić ewentualne czynniki zniechęcające do wdrażania nowych systemów w porównaniu z bardziej stopniową modernizacją, w przypadku gdyby to pierwsze rozwiązanie podlegało bardziej rygorystycznym obowiązkom regulacyjnym. W państwach członkowskich o wysokiej liczbie operatorów o znaczącej pozycji rynkowej działających na małą skalę narzucenie każdemu z tych operatorów zasady równoważności produktów może być nieproporcjonalne.

(171)  Rozdzielność księgowa umożliwia ujawnienie wewnętrznych transferów cenowych oraz umożliwia krajowym organom regulacyjnym weryfikację zgodności z zasadą niedyskryminacji, jeżeli powinna być ona zastosowana. W tym celu Komisja opublikowała zalecenie 2005/698/WE z dnia 19 września 2005 r. w sprawie rozdzielności księgowej i systemów księgowania kosztów.

(172)  Obiekty inżynierii cywilnej, w których można wdrażać sieci łączności elektronicznej, mają zasadnicze znaczenie dla udanego uruchamiania nowych sieci ▌ze względu na wysoki koszt duplikacji sieci oraz znaczne oszczędności, jakich można dokonać, kiedy można je ponownie wykorzystać. Dlatego oprócz zasad dotyczących fizycznej infrastruktury określonych w dyrektywie 2014/61/UE, konieczny jest specjalny środek naprawczy w sytuacji, gdy obiekty inżynierii cywilnej stanowią własność operatora uznanego za posiadającego znaczącą pozycję rynkową. W przypadku gdy obiekty inżynierii cywilnej istnieją i można je ponownie wykorzystać, uzyskanie rzeczywistego dostępu do nich ma bardzo pozytywne skutki dla rozwoju konkurencyjnej infrastruktury i dlatego należy dopilnować, aby dostęp do takich obiektów mógł być wykorzystywany jako samodzielny środek naprawczy służący poprawie dynamiki konkurencji i wdrażania sieci na rynku detalicznym; należy go rozważyć przed oceną potrzeby nałożenia innych potencjalnych środków naprawczych i nie tylko jako pomocniczy środek naprawczy wobec innych hurtowych produktów lub usług lub jako środek naprawczy ograniczony do przedsiębiorstw korzystających z tych innych hurtowych produktów lub usług. Jeżeli ograniczenia techniczne lub fizyczne uniemożliwiają funkcjonalny dostęp do istniejącego obiektu, nie należy uznawać go za obiekt dostępny do ponownego wykorzystania. Krajowe organy regulacyjne powinny wyceniać dotychczasowe obiekty inżynierii cywilnej możliwe do ponownego wykorzystania na podstawie regulacyjnej wartości księgowej pomniejszonej o wysokość skumulowanej amortyzacji w momencie kalkulacji, zindeksowanej o odpowiedni wskaźnik cen, np. wskaźnik cen detalicznych, z wyłączeniem tych obiektów, które zostały całkowicie zamortyzowane, w okresie nie krótszym niż 40 lat, lecz wciąż są użytkowane.

(173)  Przy nakładaniu na nową i rozszerzoną infrastrukturę obowiązków udzielania dostępu krajowe organy regulacyjne powinny zapewnić, aby warunki dostępu odzwierciedlały okoliczności leżące u podstaw decyzji inwestycyjnych, przy uwzględnieniu, między innymi, kosztów uruchamiania sieci, oczekiwanego tempa przyswajania nowych produktów i usług oraz oczekiwanych poziomów cen detalicznych. Ponadto krajowe organy regulacyjne powinny być w stanie określić w stosownych przypadkach zasady i warunki udzielenia dostępu, które będą spójne w ciągu wystarczająco długiego okresu, by zapewnić inwestorom bezpieczeństwo planowania. W przypadku gdy kontrola cen zostanie uznana za stosowną, takie zasady i warunki mogą obejmować ustalenia dotyczące cen zależne od ilości lub okresu obowiązywania umowy zgodnie z prawem Unii i pod warunkiem że nie powodują one dyskryminującego traktowania. Wszelkie warunki dotyczące dostępu powinny być zgodne z potrzebą utrzymania skutecznej konkurencji w dziedzinie usług świadczonych na rzecz konsumentów i przedsiębiorstw.

(174)  Wprowadzenie obowiązkowego przyznawania dostępu do infrastruktury sieciowej, np. ciemnych włókien światłowodowych, może być uzasadnione zwiększaniem konkurencji, jednakże krajowe organy regulacyjne powinny zrównoważyć prawa właściciela infrastruktury do jej eksploatowania dla własnych korzyści z prawami innych usługodawców do dostępu do zasobów niezbędnych dla zapewnienia konkurencyjnych usług.

(175)  ▌.

(176)  Jeżeli na operatorów został nałożony obowiązek rozpatrywania uzasadnionych wniosków o dostęp i o użytkowanie elementów sieci i urządzeń towarzyszących, wnioski takie mogą być odrzucane jedynie w oparciu o obiektywne kryteria, takie jak techniczna wykonalność albo potrzeba zapewnienia integralności sieci. W razie odrzucenia wniosku strona poszkodowana może przekazać sprawę do rozstrzygnięcia zgodnie z procedurami rozstrzygania sporów określonymi w art. 27 i 28. Od operatora, na którego został nałożony obowiązek zapewnienia dostępu, nie można wymagać, by zapewniał taki rodzaj dostępu, jakiego nie jest w stanie zapewnić. Sam fakt, że krajowe organy regulacyjne nałożyły obowiązek zapewnienia dostępu do infrastruktury, co pociąga za sobą zwiększenie konkurencji w krótkiej perspektywie czasowej, nie powinien zniechęcać konkurentów do inwestowania w alternatywne rozwiązania, co pociągnie za sobą zwiększoną zrównoważoną konkurencyjność lub lepszą jakość i większe korzyści dla użytkownika końcowego w dłuższej perspektywie czasowej. Krajowe organy regulacyjne mogą, zgodnie z prawem Unii, nakładać techniczne i operacyjne wymogi na podmioty zapewniające dostęp lub korzystające z dostępu, którego przyznanie było obowiązkowe; w szczególności nakładanie norm technicznych winno być zgodne z przepisami dyrektywy 1535/2015/UE.

(177)  Kontrola cen może okazać się niezbędna, jeżeli analiza rynkowa przeprowadzona w odniesieniu do danego rynku wykaże nieefektywną konkurencję. W szczególności operatorzy ze znaczącą pozycją rynkową powinni unikać wymuszania cen, gdy różnica pomiędzy ich ceną detaliczną a ceną wzajemnych połączeń lub dostępu narzuconą konkurentom, którzy świadczą podobne usługi detaliczne, nie pozwala na utrzymanie zrównoważonej konkurencji. Jeżeli krajowy organ regulacyjny obliczy koszty poniesione przy wdrażaniu usługi, której świadczenie jest obowiązkowe na mocy niniejszej dyrektywy, należy umożliwić dokonanie uzasadnionego zwrotu wniesionego kapitału, w tym kosztów siły roboczej i kosztów montażowych, wraz z wartością kapitału, w razie potrzeby skorygowaną w celu odzwierciedlenia bieżącej wartości aktywów i wydajności operacji. Metoda zwrotu kosztów powinna być odpowiednia do okoliczności, zważywszy na potrzebę zapewnienia wydajności, zrównoważonej konkurencji i wdrażania sieci o bardzo dużej przepustowości oraz, co za tym idzie, zwiększenia korzyści dla użytkownika końcowego; należy również wziąć pod uwagę potrzebę utrzymania przewidywalnych i stabilnych cen hurtowych z korzyścią dla wszystkich operatorów dążących do wdrożenia nowych i bardziej zaawansowanych sieci, zgodnie z wytycznymi Komisji[27].

(178)  Z uwagi na niepewność dotyczącą tempa przyrostu popytu na świadczenie usług dostępu szerokopasmowego nowej generacji, ważne jest, aby w celu wspierania wydajnych inwestycji i innowacji zapewnić operatorom inwestującym w nowe lub zmodernizowane sieci pewien stopień elastyczności cenowej. Aby zapobiec zbyt wysokim cenom na rynkach, gdzie działają operatorzy określeni jako posiadający znaczącą pozycję rynkową, elastyczności cenowej powinny towarzyszyć dodatkowe środki ochrony konkurencji i interesów użytkowników końcowych, takie jak restrykcyjne obowiązki dotyczące niedyskryminacji, środki mające na celu zapewnienie technicznej i ekonomicznej odtwarzalności produktów na rynku detalicznym oraz wyraźna presja cenowa na poziomie detalicznym wynikająca z konkurencji infrastrukturalnej lub cena referencyjna stanowiąca zaporę cenową wynikająca z innych produktów regulowanego dostępu lub zarówno presja cenowa, jak i cena referencyjna. Te środki ochrony konkurencji nie stoją na przeszkodzie identyfikacji przez krajowe organy regulacyjne innych okoliczności, w których niewłaściwe byłoby narzucanie regulowanych cen dostępu w odniesieniu do niektórych produktów hurtowych, takich jak sytuacja, gdy duża elastyczność cenowa związana z popytem wśród użytkowników końcowych sprawia, że dla operatora o znaczącej pozycji cenowej nieopłacalne jest ustalanie cen znacznie przekraczających próg konkurencyjności.

(179)  Jeżeli krajowy organ regulacyjny nałoży obowiązek wprowadzenia księgowego systemu obliczania kosztów celem zwiększenia kontroli cen, będzie on mógł samodzielnie przeprowadzić coroczne badanie, ażeby upewnić się co do realizacji tego systemu obliczania kosztów, pod warunkiem że będzie on dysponował wykwalifikowanym personelem albo że przeprowadzi badanie za pośrednictwem innego wykwalifikowanego organu, niezależnego od operatora, którego badanie dotyczy.

(180)  System pobierania opłat w Unii w przypadku hurtowego rynku zakańczania połączeń głosowych opiera się na zasadzie „płaci sieć strony rozpoczynającej połączenie” (ang. Calling Party Network Pays). Analiza zastępowalności popytu i podaży wykazała, że obecnie lub w bliskiej przyszłości nie będzie jeszcze na poziomie hurtowym substytutów, które mogłyby ograniczyć ustalanie opłat za zakańczanie połączeń w danej sieci. Biorąc pod uwagę, że rynki zakańczania połączeń charakteryzują się dostępem dwukierunkowym, kolejne potencjalne problemy związane z konkurencją obejmują subsydiowanie skrośne między operatorami. Te potencjalne problemy związane z konkurencją są wspólne dla rynków zakańczania połączeń zarówno w sieciach stacjonarnych, jak i ruchomych. W świetle możliwości i motywacji operatorów zakańczających połączenia do ustalania cen znacznie powyżej kosztów, wprowadzanie zasady określania cen w zależności od kosztów jest zatem uważane za najbardziej właściwy sposób zwalczania tej praktyki w perspektywie średniookresowej.

(181)  W celu zmniejszenia regulacyjnego obciążenia przy rozwiązywaniu problemów z konkurencją związanych z hurtowym rynkiem zakańczania połączeń głosowych w sposób spójny w całej Unii, niniejszą dyrektywą należy ustanowić wspólne podejście będące podstawą ustalania obowiązków dotyczących kontroli cen, które zostanie uzupełnione wiążącą wspólną metodyką ustaloną przez Komisję oraz wytycznymi technicznymi, które powinien opracować BEREC.

(182)  Aby uprościć sposób ustalania stawek za zakańczanie połączeń głosowych na rynku hurtowym i, w stosownych przypadkach, ułatwić ich nakładanie na rynkach łączności stacjonarnej i ruchomej w Unii, stawki te powinny być ustalane w drodze aktów delegowanych. Niniejszą dyrektywą należy ustanowić szczegółowe kryteria i parametry, na podstawie których ustalane będą wartości stawek za zakańczanie połączeń głosowych. Stosując ten zestaw kryteriów i parametrów, Komisja powinna brać pod uwagę, między innymi, że: uwzględniane powinny być tylko te koszty, które wiążą się ze świadczeniem hurtowej usługi zakańczania połączeń; opłaty za użytkowanie widma związane są z abonentem, a nie z ruchem sieciowym i dlatego nie powinny być uwzględniane, zaś dodatkowe widmo przyznawane jest głównie na przepływ danych, a zatem nie jest istotne dla przyrostu zakańczania połączeń; uznano, że podczas gdy w przypadku sieci ruchomych minimalną skalę efektywności ustala się jako udział w rynku nie mniejszy niż 20 %, w przypadku sieci stacjonarnych mniejsi operatorzy mogą osiągać tę samą wydajność i świadczyć usługi po tych samych kosztach jednostkowych co wydajny operator, niezależnie od ich wielkości. Komisja – ustalając dokładną maksymalną stawkę – powinna zastosować odpowiednią metodę ważenia, aby uwzględnić całkowitą liczbę użytkowników końcowych w każdym państwie członkowskim, gdy jest to wymagane ze względu na utrzymujące się różnice w kosztach pomiędzy poszczególnymi państwami. Podczas ustalania przez Komisję tej stawki nieocenione będzie doświadczenie BEREC i krajowych organów regulacyjnych w tworzeniu odpowiednich modeli kosztów i powinno ono zostać uwzględnione. Stawki za zakańczanie połączeń w całej Unii stale maleją i oczekuje się, że nadal będą maleć. Gdy Komisja będzie określać maksymalne stawki za zakańczanie połączeń w pierwszym akcie delegowanym, który przyjmie na mocy niniejszej dyrektywy, powinna zignorować wszelkie nieuzasadnione krajowe odstępstwa od tej tendencji.

(183)  ▌.

(184)  Z uwagi na niepewność dotyczącą tempa przyrostu popytu na świadczenie usług łączności szerokopasmowej o bardzo dużej przepustowości, a także ogólne efekty skali i zagęszczenia, umowy w sprawie wspólnych inwestycji mogą oferować znaczne korzyści pod względem współdzielenia kosztów i ryzyka, umożliwiając mniejszym operatorom inwestowanie na warunkach racjonalnych pod względem ekonomicznym i w ten sposób wspierając zrównoważoną, długoterminową konkurencję, w tym na obszarach, gdzie konkurencja oparta na infrastrukturze może nie być skuteczna ▌.

(185)  Podział funkcjonalny, zgodnie z którym od operatora zintegrowanego pionowo wymaga się ustanowienia rozdzielonych operacyjnie jednostek organizacyjnych, ma na celu zapewnienie w pełni równorzędnych produktów dostępu wszystkim operatorom detalicznym, w tym jednostkom detalicznym, które należą do takiego operatora zintegrowanego pionowo. Podział funkcjonalny – w istotny sposób ograniczający motywację do dyskryminacji oraz pomagający weryfikować i egzekwować przestrzeganie zasady niedyskryminacji – może doprowadzić do zwiększenia konkurencji na kilku ważnych rynkach. Dokonanie podziału funkcjonalnego może być w wyjątkowych przypadkach uzasadnione jako środek naprawczy, jeżeli na kilku ważnych rynkach nie udało się zapobiec dyskryminacji i jeżeli szanse na zaistnienie w rozsądnym terminie konkurencji w zakresie infrastruktury – po zastosowaniu jednego lub kilku środków naprawczych uznanych wcześniej za odpowiednie – są nikłe lub całkowicie ich brak. Ważne jest zapewnienie, aby nałożenie takiego obowiązku wiązało się z zachowaniem zachęt dla danego przedsiębiorstwa do inwestowania we własną sieć i by nie pociągało za sobą jakichkolwiek potencjalnie niekorzystnych skutków dla dobrobytu konsumentów. Nałożenie takiego obowiązku wymaga skoordynowanej analizy różnych rynków właściwych związanych z siecią dostępu, zgodnie z procedurą analizy rynku określoną w art. 67. Podczas dokonywania analizy rynku i określania szczegółów tego środka naprawczego, krajowe organy regulacyjne powinny zwrócić szczególną uwagę na produkty, którymi będą zarządzać oddzielne jednostki organizacyjne, oraz uwzględnić zakres rozwoju sieci i stopień postępu technologicznego, które mogą wpływać na zastępowalność usług stacjonarnych i bezprzewodowych. Aby zapobiec zakłóceniom konkurencji na rynku wewnętrznym, wnioski w sprawie podziału funkcjonalnego powinna uprzednio zatwierdzać Komisja.

(186)  Wdrażanie podziału funkcjonalnego nie powinno uniemożliwiać stosowania przez oddzielne jednostki organizacyjne odpowiednich mechanizmów koordynacji, aby zapewnić przysługujące spółce dominującej prawa nadzoru nad zarządzaniem i działalnością gospodarczą.

(187)  W przypadku gdy przedsiębiorstwo zintegrowane pionowo zdecyduje się na przekazanie znacznej części lub całości aktywów lokalnej sieci dostępu oddzielnej jednostce organizacyjnej mającej innych właścicieli lub na ustanowienie oddzielnej jednostki organizacyjnej, która będzie się zajmowała produktami dostępu, krajowy organ regulacyjny powinien ocenić wpływ planowanej transakcji, w tym wszystkich zobowiązań dotyczących dostępu podjętych przez to przedsiębiorstwo, na wszystkie istniejące obowiązki regulacyjne nałożone na operatora zintegrowanego pionowo, aby zapewnić, aby wszelkie nowe ustalenia były zgodne z niniejszą dyrektywą. Krajowy organ regulacyjny, którego to dotyczy, powinien dokonać nowej analizy rynków, na których prowadzi działalność wyodrębniona jednostka, i powinien odpowiednio nałożyć, utrzymać, zmienić lub uchylić nałożone obowiązki. W tym celu krajowy organ regulacyjny powinien móc żądać informacji od przedsiębiorstwa.

(188)  Wiążące zobowiązania mogą zwiększać przewidywalność i przejrzystość procesu dobrowolnego podziału przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo, które zostało określone jako posiadające znaczącą pozycję rynkową na co najmniej jednym rynku właściwym, dzięki ustanowieniu procedury wdrożenia planowanego podziału, np. w formie harmonogramu wdrażania według jasno określonych kluczowych etapów z podaniem przewidywalnych skutków braku realizacji niektórych etapów. Krajowe organy regulacyjne powinny rozważyć przyjęte zobowiązania z punktu widzenia ich stabilności w ujęciu perspektywicznym, w szczególności przy wyborze okresu, w którym te zobowiązania mają być wiążące; powinny również uwzględnić znaczenie, jakie zainteresowane podmioty przypisują w ramach konsultacji społecznych stabilnym i przewidywalnym warunkom rynkowym.

(189)  Zobowiązania mogą obejmować wyznaczenie pełnomocnika ds. monitorowania, którego tożsamość i zakres uprawnień powinny zostać zatwierdzone przez krajowy organ regulacyjny, jak również obowiązek składającego te zobowiązania operatora do przedstawiania okresowych sprawozdań z wdrażania.

(190)  Właściciele sieci, którzy nie prowadzą działalności na rynku detalicznym, i których model biznesowy jest zatem ograniczony do świadczenia usług hurtowych innym podmiotom, mogą mieć korzystny wpływ na tworzenie dobrze rozwijającego się rynku hurtowego oraz na konkurencyjność rynku detalicznego. Ponadto ich model biznesowy może być atrakcyjny dla potencjalnych inwestorów finansowych inwestujących w mniej niestabilne aktywa infrastruktury i postrzegających w bardziej długoterminowej perspektywie wdrażanie sieci o bardzo dużej przepustowości. Niemniej jednak obecność operatora działającego wyłącznie na rynku hurtowym nie musi prowadzić do skutecznej konkurencji na rynkach detalicznych i operatorzy działający wyłącznie na rynku hurtowym mogą zostać wyznaczeni jako posiadający znaczącą pozycję rynkową w odniesieniu do konkretnych rynków produktów i rynków geograficznych. Zagrożenia dla konkurencji wynikające z praktyk operatorów zgodnych z modelami biznesowymi działalności wyłącznie hurtowej mogą być mniejsze niż w przypadku operatorów zintegrowanych pionowo, pod warunkiem że model faktycznie dotyczy tylko działalności hurtowej i nie motywuje do dyskryminacji żadnych podmiotów detalicznych. Reakcja regulacyjna powinna zatem być proporcjonalnie mniej interwencyjna. Z drugiej strony krajowe organy regulacyjne muszą mieć możliwość ingerencji, jeżeli pojawią się problemy związane z konkurencją przynoszące szkodę użytkownikom końcowym.

(191)  Aby ułatwić migrację z tradycyjnych sieci miedzianych do sieci nowej generacji, co leży w interesie użytkowników końcowych, krajowe organy regulacyjne powinny mieć możliwość monitorowania inicjatyw własnych operatorów sieci w tym zakresie i ustanawiania, w razie potrzeby, odpowiednich procesów migracji, na przykład obejmujących wcześniejsze powiadomienie, przejrzystość i ▌ możliwe do zaakceptowania produkty dostępu po tym, jak właściciel sieci jasno wyrazi zamiar i gotowość do wyłączenia sieci miedzianej. Aby uniknąć nieuzasadnionych opóźnień w migracji, krajowe organy regulacyjne powinny być uprawnione do zniesienia obowiązków dotyczących dostępu w odniesieniu do sieci miedzianej z chwilą ustanowienia odpowiedniego procesu migracji. Podmioty ubiegające się o dostęp, które migrują z produktu dostępu opartego na dotychczasowej infrastrukturze do produktu dostępu opartego na bardziej zaawansowanej technologii lub nośniku, powinny mieć możliwość modernizacji dostępu do każdego produktu regulowanego o większej przepustowości, jeżeli wyrażą takie życzenie, ale nie powinno to być obowiązkowe. W przypadku modernizacji podmioty ubiegające się o dostęp powinny przestrzegać regulacyjnych warunków dostępu do produktu dostępu o większej przepustowości, ustalonych przez krajowy organ regulacyjny w analizie rynku.

(192)   Liberalizacja sektora telekomunikacji oraz podniesienie konkurencyjności i zwiększenie wyboru usług łączności idą w parze z równoległym działaniem na rzecz stworzenia zharmonizowanych ram regulacyjnych, które zabezpieczają dostarczanie usługi powszechnej. Koncepcja usługi powszechnej winna ewoluować tak, aby odzwierciedlała postępy w technologii, rozwój rynku oraz zmiany w zapotrzebowaniu użytkowników.

(193)  Na mocy art. 169 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Unia powinna mieć wkład w ochronę konsumentów.

(194)  Usługa powszechna stanowi zabezpieczenie gwarantujące, że pewien zestaw minimalnych usług jest dostępny dla wszystkich konsumentów po przystępnych cenach, w przypadkach gdy ryzyko wykluczenia społecznego wynikające z braku takiego dostępu uniemożliwia obywatelom pełne społeczne i ekonomiczne uczestnictwo w życiu społecznym.

(195)  Podstawowy dostęp do szerokopasmowego internetu jest niemal powszechny w całej Unii i masowo wykorzystywany do szerokiego zakresu działalności. Ogólne tempo upowszechniania jest jednak niższe niż dostępność i są nadal osoby niemające dostępu do internetu z przyczyn związanych z poziomem świadomości, kosztami, umiejętnościami oraz z własnego wyboru. Przystępny cenowo funkcjonalny dostęp do internetu nabrał kluczowego znaczenia dla społeczeństwa i szeroko rozumianej gospodarki. Stanowi on fundament uczestnictwa w gospodarce cyfrowej i życiu społecznym ze względu na podstawowe usługi świadczone przez internet.

(196)  Fundamentalnym wymogiem usługi powszechnej jest zapewnienie wszystkim konsumentom przystępnego cenowo dostępu do oferowanych usług ▌ dostępu do internetu i usług łączności głosowej przynajmniej w stałej lokalizacji ▌. Jednak nie powinno być ograniczeń odnośnie do środków technicznych, za pomocą których zapewnia się takie połączenie w stałej lokalizacji, uwzględniając technologie przewodowe i bezprzewodowe, ani żadnych ograniczeń odnośnie do kategorii operatorów, którzy zapewniają wykonanie części lub wszystkich obowiązków świadczenia usługi powszechnej. Szczególną uwagę należy zwrócić w związku z tym na zapewnienie równorzędnego dostępu niepełnosprawnym użytkownikom końcowym. Państwa członkowskie powinny mieć również możliwość zapewnienia przystępności cenowej usług obywatelom będącym w ruchu, jeżeli uznają to za konieczne do zapewnienia pełnego społecznego i ekonomicznego uczestnictwa tych obywateli w życiu społecznym.

(197)   Szybkość dostępu do internetu, z jaką ma do czynienia dany użytkownik, może zależeć od szeregu czynników, w tym od połączenia z dostawcą (dostawcami) internetu, jak również od danego zastosowania, do jakiego używa się połączenia. W celu zapewnienia obywatelom odpowiedniego poziomu włączenia społecznego i uczestnictwa w społeczeństwie cyfrowym i gospodarce udostępniane po przystępnych cenach szerokopasmowe usługi internetowe zapewniane w ramach obowiązku świadczenia usługi powszechnej powinny mieć przepustowość wystarczającą do tego, by umożliwiać dostęp do co najmniej minimalnego zestawu podstawowych usług internetowych i korzystania z tego zestawu oraz co najmniej minimalnej szerokości pasma, co powinno odzwierciedlać przeciętne korzystanie z takich usług przez większość ludności. Zgodnie z wytycznymi BEREC do krajowych organów regulacyjnych należy ustalenie najbardziej odpowiedniego sposobu, w jaki można zapewnić szerokość pasma niezbędnego do obsługi co najmniej takiego minimalnego wykazu usług, przy czym należy dążyć do odzwierciedlenia możliwości dostępu do internetu, jakie posiada większość ludności na terytorium danego państwa członkowskiego lub jego części. Na przykład krajowe organy regulacyjne mogą określić przepustowość na podstawie wymogów w zakresie minimalnej jakości usług, w tym minimalnej szerokości pasma i ilości danych. Wymogi prawa Unii dotyczące otwartego internetu, w szczególności przewidziane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2120[28], powinny mieć zastosowanie do wszystkich takich usług dostępu do internetu, w tym każdego wykazu usług lub minimalnej szerokości pasma, przyjętych w ramach obowiązku świadczenia usługi powszechnej.

(198)  Konsumenci nie powinni mieć obowiązku posiadania dostępu do usług, których nie chcą, i dlatego uprawnieni konsumenci powinni mieć możliwość ograniczenia na żądanie przystępnej cenowo usługi powszechnej wyłącznie do usług łączności głosowej.

(199)   Krajowe organy regulacyjne powinny być w stanie monitorować zmiany i poziom taryf detalicznych na usługi, które mieszczą się w zakresie obowiązku świadczenia usługi powszechnej. Monitorowanie należy przeprowadzać w taki sposób, aby nie stanowiło ono nadmiernego obciążenia administracyjnego ani dla krajowych organów regulacyjnych, ani dla dostawców takiej usługi.

(200)  Przystępna cena oznacza cenę określoną przez państwa członkowskie na poziomie krajowym w świetle konkretnych warunków krajowych i powinna ona obejmować specjalne socjalne opcje taryfowe lub pakiety w celu zaspokojenia potrzeb użytkowników o niskich dochodach lub użytkowników o szczególnych potrzebach społecznych. Wśród tych użytkowników końcowych mogą znajdować się osoby starsze, osoby niepełnosprawne i konsumenci mieszkający na obszarach wiejskich lub odizolowanych geograficznie. Oferty te powinny obejmować podstawowe elementy, aby uniknąć zakłócenia funkcjonowania rynku i zapewnić tym użytkownikom prawo dostępu do publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej. Przystępność dla poszczególnych konsumentów powinna opierać się na ich prawie do zawarcia umowy z usługodawcą, dostępności numeru, stałej dostępności usługi oraz możliwości monitorowania i kontrolowania przez nich swoich wydatków

(201)  Odmawianie konsumentom dostępu do minimalnego zestawu usług łączności nie powinno już być możliwe. Prawo do zawarcia umowy z usługodawcą powinno oznaczać, że konsumenci, którym mogłaby grozić odmowa, w szczególności ci o niskich dochodach lub szczególnych potrzebach społecznych, powinni mieć możliwość zawarcia umowy o świadczenie przystępnych cenowo usług dostępu do internetu i łączności głosowej co najmniej w stałej lokalizacji z jakimkolwiek dostawcą takich usług w tej lokalizacji. W celu zminimalizowania ryzyka finansowego, takiego jak niepłacenie rachunków, usługodawcy powinni mieć możliwość oferowania umowy na zasadzie przedpłat, na podstawie przystępnych cenowo opłaconych z góry jednostek.

(202)  Aby kontakt z obywatelami był możliwy za pośrednictwem usług łączności głosowej, państwa członkowskie powinny zapewnić dostępność numeru telefonicznego przez odpowiedni czas również w okresach, gdy usługi łączności głosowej nie są używane. Usługodawcy powinni mieć możliwość wprowadzania mechanizmów kontrolowania, czy konsument jest nadal zainteresowany zachowaniem swojego numeru.

(203)  Kompensowanie dostawców takich usług w takich okolicznościach nie powinno skutkować zakłóceniem konkurencji, pod warunkiem że takie przedsiębiorstwa są kompensowane w zakresie związanych z dostarczaniem usług kosztów netto oraz pod warunkiem, że obciążenie kosztami netto odzyskuje się w sposób konkurencyjnie neutralny.

(204)  Aby ocenić potrzebę wprowadzenia środków zapewniających przystępność kosztów, krajowe organy regulacyjne powinny mieć możliwość monitorowania zmian i szczegółów ofert opcji taryfowych lub pakietów dla konsumentów o niskich dochodach lub specjalnych potrzebach społecznych.

(205)  W przypadku gdy dodatkowe środki, oprócz socjalnych opcji taryfowych lub pakietów oferowanych przez usługodawców, są same w sobie niewystarczające, aby zapewnić przystępność cenową dla wszystkich konsumentów o niskich dochodach lub szczególnych potrzebach, państwa członkowskie powinny mieć możliwość udzielenia takim konsumentom dodatkowego bezpośredniego wsparcia, np. bonów dla takich konsumentów lub bezpośrednich płatności dla usługodawców. Może to być odpowiednią alternatywą dla innych środków, przy uwzględnieniu konieczności minimalizacji zakłóceń na rynku.

(206)  Państwa członkowskie powinny wprowadzić środki promujące tworzenie rynku dla przystępnych cenowo produktów i usług oferujących rozwiązania dla konsumentów niepełnosprawnych▌, zgodnie z podejściem opartym na projektowaniu uniwersalnym, w tym, w stosownych przypadkach, sprzęt wyposażony w technologie wspomagające, interoperacyjny z publicznie dostępnym sprzętem i usługami łączności elektronicznej. Można tego dokonać między innymi, odwołując się do norm europejskich, takich jak norma europejska EN 301 549 V1.1.2 (2015-04), lub wprowadzając wymogi zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady xxx/YYYY/UE▌[29]. Państwa członkowskie powinny określić stosowne, odpowiadające warunkom krajowym środki, które dawałyby państwom członkowskim elastyczność przy wyborze szczegółowych środków np. w sytuacji gdyby rynek, w zwykłych warunkach ekonomicznych, nie zapewniał przystępnych cenowo produktów i usług obejmujących ułatwienia dla konsumentów niepełnosprawnych▌. Średni koszt usług przekazu dla konsumentów niepełnosprawnych powinien być równoważny kosztowi usług łączności głosowej, tak aby nie stawiać konsumentów niepełnosprawnych w niekorzystnej sytuacji. Koszty netto ponoszone przez dostawców usług przekazu dla konsumentów niepełnosprawnych powinny być rekompensowane na podstawie art. 84.

(207)  Jeśli chodzi o przesyłanie danych z szybkością, która jest wystarczająca, by umożliwić ▌dostęp do internetu, połączenia stacjonarne są niemal powszechnie dostępne i wykorzystywane przez większość obywateli w całej Unii. Standardowy zasięg stacjonarnych łączy szerokopasmowych i ich dostępność w Unii obejmowały w 2015 r. 97 % gospodarstw domowych przy średnim wykorzystaniu wynoszącym 72 %, a usługi oparte na technologiach bezprzewodowych mają jeszcze większy zasięg. Między państwami członkowskimi występują jednak różnice pod względem dostępności i przystępności cenowej stacjonarnych łączy szerokopasmowych na obszarach miejskich i wiejskich.

(208)  Rynek ma do odegrania najistotniejszą rolę, jeśli chodzi o zapewnienie dostępu do internetu szerokopasmowego o stale rosnącej przepustowości. Na obszarach, gdzie rynek nie zaspokaja potrzeb, pojawiają się inne narzędzia polityki publicznej zwiększające dostępność ▌połączenia z internetem, które są zasadniczo bardziej opłacalne i mniej zakłócające dla rynku niż obowiązki świadczenia usługi powszechnej – np. stosowanie instrumentów finansowych, takich jak te dostępne w ramach EFIS lub instrumentu „Łącząc Europę”, wykorzystanie finansowania publicznego z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, obwarowywanie praw użytkowania widma radiowego obowiązkami w zakresie zasięgu w celu wsparcia wdrażania sieci szerokopasmowych na obszarach o mniejszej gęstości zaludnienia oraz inwestycje publiczne zgodne z unijnymi przepisami dotyczącymi pomocy państwa. Niniejsza dyrektywa powinna jednak dawać państwom członkowskim możliwość wprowadzenia obowiązków świadczenia usługi powszechnej jako potencjalnego środka mającego zapewnić dostęp do internetu, jeśli dane państwo członkowskie uzna to za konieczne.

(209)  Jeżeli należyta ocena z uwzględnieniem wyników analizy geograficznej wdrażania sieci przeprowadzonego przez krajowy organ regulacyjny wykaże, że żaden mechanizm rynkowy ani mechanizm interwencji publicznej prawdopodobnie nie zapewni konsumentom na pewnych obszarach połączenia umożliwiającego usługę ▌dostępu do internetu określoną przez państwa członkowskie zgodnie z art. 79 ust. 2 i usługi łączności głosowej w stałej lokalizacji, dane państwo członkowskie powinno w drodze wyjątku mieć możliwość wyznaczenia różnych dostawców lub grup dostawców tych usług w różnych stosownych częściach terytorium kraju. Obowiązki świadczenia usługi powszechnej zwiększające dostępność usługi funkcjonalnego dostępu do internetu mogą zostać ograniczone przez państwa członkowskie do głównej siedziby lub głównego miejsca zamieszkania konsumenta. Nie powinno być ograniczeń w odniesieniu do środków technicznych, za pomocą których zostają zapewnione usługi funkcjonalnego dostępu do internetu i łączności głosowej w stałej lokalizacji, uwzględniając technologie przewodowe lub bezprzewodowe, ani żadnych ograniczeń w odniesieniu do tego, którzy operatorzy wykonują całość lub część obowiązku świadczenia usługi powszechnej.

(210)  Zgodnie z zasadą pomocniczości to państwa członkowskie decydują, na podstawie obiektywnych kryteriów, które przedsiębiorstwa zostają wyznaczone do świadczenia usługi powszechnej, w stosownych przypadkach uwzględniając zdolność i gotowość przedsiębiorstw do podjęcia całości lub części obowiązku świadczenia usługi powszechnej. Nie oznacza to, że podczas wyznaczania przedsiębiorstw państwa członkowskie nie mogą stosować szczególnych, uzasadnionych wymogami skuteczności warunków, w tym, między innymi, grupowania obszarów lub komponentów geograficznych, lub określania minimalnego okresu wyznaczenia.

(211)  Koszty zapewnienia dostępności połączenia umożliwiającego świadczenie usługi ▌dostępu do internetu określonej zgodnie z art. 79 ust. 2 oraz usługi łączności głosowej w stałej lokalizacji po przystępnej cenie w ramach obowiązków świadczenia usługi powszechnej powinny zostać oszacowane w szczególności za pomocą oceny przewidywanego obciążenia finansowego dla usługodawców i użytkowników w sektorze łączności elektronicznej.

(212)  Wymogi zapewnienia ogólnokrajowego zasięgu terytorialnego nałożone w ramach procedury wyznaczania prawdopodobnie z góry wykluczą niektóre przedsiębiorstwa z ubiegania się o wyznaczenie na dostawcę usługi powszechnej lub będą dla nich czynnikiem zniechęcającym. Wyznaczenie dostawców mających obowiązek świadczenia usługi powszechnej na okres zbyt długi lub na czas nieokreślony również może doprowadzić do wykluczenia a priori niektórych przedsiębiorstw.

(213)  Jeżeli usługodawca wyznaczony do zapewnienia dostępności w stałej lokalizacji funkcjonalnego dostępu do internetu lub usług łączności głosowej zgodnie z art. 81 niniejszej dyrektywy postanowi zbyć znaczną część – z punktu widzenia swojego obowiązku świadczenia usługi powszechnej – lub całość aktywów swojej lokalnej sieci dostępu na terytorium krajowym na rzecz odrębnego podmiotu prawnego należącego do innego właściciela ostatecznego, krajowy organ regulacyjny powinien ocenić skutki transakcji w celu zapewnienia ciągłości obowiązków świadczenia usługi powszechnej na całym terytorium krajowym lub jego częściach. W tym celu usługodawca powinien z wyprzedzeniem poinformować o zbyciu krajowy organ regulacyjny, który nałożył obowiązki świadczenia usługi powszechnej. Ocena krajowego organu regulacyjnego powinna pozostać bez uszczerbku dla dokonania transakcji.

(214)  W celu zapewnienia stabilności i wsparcia w okresie przejściowym państwa członkowskie powinny mieć możliwość dalszego zapewniania świadczenia usług powszechnych na swoim terytorium, innych niż usługi ▌dostępu do internetu i łączności głosowej w stałej lokalizacji, które to usługi są objęte zakresem ich obowiązków świadczenia usługi powszechnej na podstawie dyrektywy 2002/22/WE w momencie wejścia w życie niniejszej dyrektywy, pod warunkiem że usługi te lub porównywalne nie są dostępne w normalnych warunkach handlowych. Państwa członkowskie powinny być w stanie zapewnić publiczne automaty telefoniczne i punkty łączności w głównych miejscach wjazdu do kraju, takich jak porty lotnicze lub dworce kolejowe i autobusowe, oraz w miejscach wykorzystywanych przez ludność w nagłych przypadkach, takich jak szpitale, komisariaty policji i miejsca postoju awaryjnego na autostradach, aby zaspokoić uzasadnione potrzeby użytkowników końcowych, w tym niepełnosprawnych użytkowników końcowych. Umożliwienie dalszego udostępniania publicznych automatów telefonicznych, spisów abonentów i usług biura numerów w ramach systemu usługi powszechnej tak długo, jak istnieje tego wyraźna potrzeba, dałoby państwom członkowskim elastyczność niezbędną do należytego uwzględnienia zróżnicowanych warunków krajowych. Finansowanie tego rodzaju usług pochodziłoby jednak z funduszy publicznych, podobnie jak w przypadku innych obowiązków świadczenia usługi powszechnej.

(215)  Państwa członkowskie powinny monitorować sytuację konsumentów pod względem korzystania z ▌dostępu do internetu i usług łączności głosowej, a w szczególności pod względem ich przystępności. Przystępność ▌dostępu do internetu i usług łączności głosowej wiąże się z informacją dla konsumentów odnośnie do kosztów użytkowania, jak również relatywnego kosztu użytkowania w porównaniu z innymi usługami; wiąże się także z ich zdolnością do kontrolowania wydatków. Dlatego przystępność oznacza nadanie uprawnień konsumentom w drodze nałożenia obowiązków na usługodawców. Te obowiązki obejmują określony poziom szczegółowości rachunków, umożliwienie konsumentom zablokowania określonych połączeń (takich jak drogie połączenia z numerami usług typu audiotele), umożliwienie konsumentom kontrolowania wydatków za pomocą przedpłat oraz uzyskania wyrównania za ponoszone z góry opłaty za podłączenie. Ocena i zmiana takich środków w świetle zmian rynkowych mogą okazać się konieczne.

(216)  Z wyjątkiem przypadków uporczywego spóźniania się z płaceniem lub niepłacenia rachunków, należy chronić konsumentów uprawnionych do przystępnych cenowo taryf przed natychmiastowym odłączeniem od sieci z powodu niezapłaconego rachunku, a szczególnie w przypadku sporów o wysokie rachunki za najdroższe usługi do czasu rozwiązania sporu konsumenci powinni mieć ciągły dostęp do podstawowych usług telefonicznych. Państwa członkowskie mogą zdecydować, aby ciągłość takiego dostępu była zapewniona tylko pod warunkiem że abonent wnosi opłaty abonamentowe.

(217)  W przypadku gdy świadczenie usług ▌dostępu do internetu i łączności głosowej lub innych usług powszechnych zgodnie z art. 82 powoduje niesprawiedliwe obciążenie dla usługodawcy, przy należytym uwzględnieniu kosztów i przychodów, a także korzyści niematerialnych wynikających ze świadczenia przedmiotowych usług, to niesprawiedliwe obciążenie może zostać włączone do wszelkich kalkulacji kosztów netto związanych z obowiązkami usługi powszechnej.

(218)  Tam gdzie to jest konieczne, państwa członkowskie powinny ustanowić mechanizmy finansowania kosztów netto obowiązku świadczenia usługi powszechnej, w przypadku kiedy dowiedzie się, że ten obowiązek może być spełniony jedynie ze stratą lub po kosztach netto, które nie mieszczą się w normalnych standardach handlowych. Ważne jest zapewnienie, aby koszt netto obowiązku świadczenia usługi powszechnej był właściwie obliczony oraz aby finansowanie podejmowano z jak najmniejszym zakłóceniem funkcjonowania rynku i przedsiębiorstw, oraz aby było zgodne z postanowieniami art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

(219)  Każda kalkulacja kosztu netto usługi powszechnej powinna uwzględniać koszty i przychody, jak również niematerialne korzyści wynikające ze świadczenia usługi powszechnej, ale nie powinna utrudniać osiągnięcia ogólnego celu, jakim jest zapewnienie, aby struktury cenowe odzwierciedlały koszty. Wszelkie koszty netto obowiązku świadczenia usługi powszechnej powinny być obliczane na podstawie przejrzystych procedur.

(220)  Uwzględnianie korzyści niematerialnych oznacza, że w celu określenia całościowego obciążenia kosztami należy pomniejszyć bezpośredni koszt netto obowiązku świadczenia usługi powszechnej o wycenę w formie pieniężnej tych korzyści pośrednich, jakie przedsiębiorstwo osiąga z tytułu jego pozycji jako dostawcy usługi powszechnej.

(221)  Gdy obowiązek świadczenia usługi powszechnej stanowi nieuzasadnione obciążenie dla przedsiębiorstwa, właściwe jest zezwolenie państwom członkowskim na ustanawianie mechanizmów dla sprawnego zwrotu kosztów netto. Koszty netto wynikające z obowiązków świadczenia usługi powszechnej powinny być zwracane z funduszy publicznych. W wyjątkowych przypadkach państwa członkowskie mogą przyjąć lub utrzymać mechanizmy w celu podziału kosztów netto obowiązków świadczenia usługi powszechnej między dostawców sieci lub usług łączności elektronicznej i dostawców usług społeczeństwa informacyjnego. Mechanizmy te należy poddawać przeglądowi przynajmniej co trzy lata w celu określenia, które koszty netto powinny nadal podlegać podziałowi, a które powinny być rekompensowane z funduszy publicznych. Funkcjonalny dostęp do internetu przynosi korzyści nie tylko sektorowi łączności elektronicznej, lecz również szeroko pojętej gospodarce cyfrowej oraz całemu społeczeństwu Zapewnienie połączeń obsługujących szerokopasmowy dostęp do internetu dla większej liczby użytkowników końcowych umożliwia im korzystanie z usług online i aktywne uczestnictwo w społeczeństwie cyfrowym. Zapewnienie takich połączeń na zasadzie obowiązku świadczenia usługi powszechnej służy przynajmniej w takim samym stopniu interesowi publicznemu, co interesom dostawców usług łączności elektronicznej. Państwa członkowskie powinny zatem kompensować koszty netto takich połączeń, wspierając usługi szerokopasmowe w ramach usługi powszechnej ze środków publicznych, co należy rozumieć jako finansowanie z budżetów ogólnych administracji publicznej.

(222)  Przedsiębiorstwa korzystające z finansowania usługi powszechnej powinny przekazywać krajowym organom regulacyjnym, w celu uzasadnienia swojego wniosku o finansowanie, dostatecznie szczegółowe informacje dotyczące konkretnych elementów wymagających takiego finansowania. Plany państw członkowskich dotyczące wyceny finansowania obowiązku świadczenia usługi powszechnej powinny być przekazane do Komisji w celu sprawdzenia zgodności z Traktatem. Państwa członkowskie powinny zapewnić skuteczną przejrzystość i kontrolę sum żądanych na finansowanie obowiązku świadczenia usługi powszechnej. Wyliczenie kosztów netto świadczenia usługi powszechnej powinno być oparte na obiektywnej i przejrzystej metodyce, aby zapewnić najbardziej efektywne pod względem kosztów świadczenie usługi powszechnej i wspierać równe warunki działania dla operatorów na rynku. Wcześniejsze ujawnienie metodyki, jaka ma być stosowana do wyliczenia kosztów netto poszczególnych elementów usługi powszechnej przed zastosowaniem kalkulacji, może pomóc w zwiększeniu przejrzystości.

(223)  W celu skutecznego wspierania swobodnego przepływu towarów, usług i osób w Unii powinna istnieć możliwość korzystania z pewnych krajowych zasobów numeracyjnych, w szczególności pewnych numerów niegeograficznych w sposób eksterytorialny, tzn. poza terytorium przypisującego państwa członkowskiego i na całym terytorium Unii. Z uwagi na znaczne ryzyko oszustw związanych z łącznością interpersonalną, takie eksterytorialne użytkowanie powinno zostać dopuszczone w przypadku usług łączności elektronicznej, z wyjątkiem usług łączności interpersonalnej. Państwa członkowskie powinny zatem dopilnować, aby odpowiednie przepisy krajowe, w szczególności dotyczące ochrony konsumentów i inne przepisy związane z użytkowaniem numerów, były egzekwowane niezależnie od tego, w którym państwie członkowskim przyznano prawo użytkowania tych numerów. Powinno z tego wynikać, że krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy z tych państw członkowskich, gdzie użytkowany jest numer, są właściwe do stosowania ich krajowych przepisów w odniesieniu do przedsiębiorstwa, któremu przypisano dany numer. Ponadto krajowe organy regulacyjne tych państw członkowskich powinny mieć możliwość zwrócenia się do krajowego organu regulacyjnego odpowiedzialnego za przypisanie numeru o pomoc w egzekwowaniu przepisów mających zastosowanie w tych państwach członkowskich, gdzie użytkowany jest numer. Takie wsparcie powinno obejmować odstraszające sankcje, a w szczególności, w przypadku poważnego naruszenia, wycofanie prawa do eksterytorialnego użytkowania numerów przypisanych danemu przedsiębiorstwu. Państwa członkowskie nie powinny zatem nakładać dodatkowych wymogów dotyczących eksterytorialnego użytkowania takich numerów, ponieważ utrudniłoby to transgraniczne użytkowanie i stworzyło barierę na rynku wewnętrznym, bez uszczerbku dla uprawnień państw członkowskich do blokowania, w każdym przypadku z osobna, dostępu do numerów lub usług, w sytuacji gdy jest to uzasadnione oszustwem lub niewłaściwym użytkowaniem. Eksterytorialne użytkowanie numerów nie powinno naruszać przepisów unijnych związanych ze świadczeniem usług roamingu, w tym usług związanych z zapobieganiem nieprawidłowemu lub niewłaściwemu korzystaniu z usług roamingu, które podlegają regulacji cen detalicznych i są objęte regulowanymi hurtowymi stawkami za roaming. Państwa członkowskie powinny nadal mieć możliwość zawierania szczegółowych umów z państwami trzecimi w sprawie eksterytorialnego użytkowania zasobów numeracyjnych.

(224)  Państwa członkowskie powinny propagować bezprzewodowe przydzielanie zasobów numeracyjnych, aby ułatwiać zmianę dostawców sieci lub usług łączności elektronicznej. Bezprzewodowe przydzielanie zasobów numeracyjnych umożliwia przeprogramowywanie identyfikatorów urządzeń telekomunikacyjnych bez potrzeby fizycznego dostępu do tych urządzań. Funkcja ta jest szczególnie istotna w przypadku usług łączności maszyna-maszyna, tj. usług obejmujących automatyczne przesyłanie danych i informacji między urządzeniami lub aplikacjami opartymi na oprogramowaniu z ograniczonym udziałem człowieka lub bez jego udziału. Dostawcy takich usług łączności maszyna-maszyna mogą nie korzystać z fizycznego dostępu do swoich urządzeń, ponieważ użytkują je zdalnie, liczba urządzeń jest zbyt duża lub ze względu na schematy korzystania z urządzeń. Z uwagi na rozwijający się rynek usług maszyna-maszyna oraz nowe technologie państwa członkowskie powinny dążyć do zapewnienia technologicznej neutralności przy propagowaniu bezprzewodowego przydzielania zasobów numeracyjnych.

(225)  Aby umożliwić konkurencję przedsiębiorstw w sektorze łączności elektronicznej, niezbędny jest dostęp do zasobów numeracyjnych przy zastosowaniu jawnych, obiektywnych i niedyskryminujących kryteriów. Państwa członkowskie powinny mieć możliwość przyznawania praw użytkowania numerów przedsiębiorstwom innym niż dostawcy sieci lub usług łączności elektronicznej, aby zwiększyć wykorzystanie numerów w przypadku różnych usług internetu rzeczy. Wszystkie elementy krajowego planu numeracyjnego, w tym kody punktowe używane przy wybieraniu sieci, powinny być zarządzane przez krajowe organy regulacyjne. Jeżeli zachodzi potrzeba harmonizacji zasobów numeracyjnych w Unii celem wspierania rozwoju usług ogólnoeuropejskich lub usług transgranicznych, w szczególności nowych usług łączności maszyna-maszyna, takich jak samochody podłączone do internetu, oraz w przypadkach gdy popytu nie da się zaspokoić za pomocą dostępnych zasobów numeracyjnych, Komisja może zastosować środki wykonawcze przy pomocy BEREC.

(226)  Wymóg publikacji decyzji o przyznaniu prawa użytkowania numerów może być zrealizowany poprzez ogłaszanie ich na stronach internetowych.

(227)   Mając na względzie szczególne aspekty związane ze zgłaszaniem przypadków zaginięcia dzieci, państwa członkowskie powinny podtrzymać swoje zobowiązanie do zapewnienia faktycznej dostępności na swoich terytoriach, pod numerem 116000, dobrze funkcjonującej usługi z zakresu zgłaszania przypadków zaginięcia dzieci. Państwa członkowskie powinny zapewnić przeprowadzenie przeglądu krajowego systemu dotyczącego transpozycji i wdrożenia dyrektywy, uwzględniając środki potrzebne do osiągnięcia wystarczającego poziomu jakości usług przy obsłudze numeru 116000 oraz angażując zasoby finansowe konieczne do obsługi linii interwencyjnej. Definicja zaginionych dzieci, których zaginięcia mogą być zgłaszane pod numerem 116000, powinna obejmować następujące kategorie dzieci: uciekinierów, dzieci uprowadzone za granicę, dzieci zaginione, dzieci uprowadzone przez rodziców, zaginione dzieci migrantów, dzieci będące ofiarami przestępczych uprowadzeń i zaginione, dzieci będące ofiarami seksualnego wykorzystywania oraz dzieci, których życie jest zagrożone.

(227a)  Pomimo wysiłków informacyjnych podejmowanych od czasu uruchomienia pierwszych linii interwencyjnych po przyjęciu decyzji Komisji w 2007 r. wiedza o liniach interwencyjnych w krajach, w których funkcjonują, jest nadal zróżnicowana, a często bardzo niska. Intensyfikacja wysiłków sieci interwencyjnych mających podnieść poziom wiedzy o numerze i świadczonych usługach stanowi ważny krok w kierunku lepszej ochrony, wsparcia i zapobiegania zaginięciom dzieci. W tym celu państwa członkowskie i Komisja powinny nadal wspierać działania propagujące numer 116000 wśród ogółu społeczeństwa oraz wśród odpowiednich zainteresowanych stron w krajowych systemach ochrony dzieci.

(228)  Jednolity rynek oznacza, że użytkownicy końcowi mogą mieć w obrębie Unii dostęp do wszystkich numerów uwzględnionych w krajowych planach numeracji innych państw członkowskich oraz do usług wykorzystujących numery niegeograficzne, w tym do bezpłatnych numerów telefonicznych i połączeń telefonicznych o podwyższonej opłacie, z wyjątkiem przypadków gdy wywoływany użytkownik końcowy postanowił, ze względów handlowych, ograniczyć dostęp z określonych obszarów geograficznych. Użytkownicy końcowi powinni również być w stanie korzystać z dostępu do powszechnych międzynarodowych bezpłatnych numerów telefonicznych („UIFN”). Transgraniczny dostęp do zasobów numeracyjnych i związanych z nimi usług nie powinien być ograniczany, z wyjątkiem obiektywnie uzasadnionych przypadków, na przykład gdy jest to niezbędne do zwalczania oszustw lub nadużyć (np. w związku z niektórymi usługami o podwyższonej opłacie), jeżeli numer jest uznawany za numer o zasięgu wyłącznie krajowym (np. krótki kod krajowy) lub jeżeli jest to technicznie lub ekonomicznie niewykonalne. Opłaty pobierane od stron wywołujących spoza danego państwa członkowskiego nie muszą być takie same jak opłaty pobierane od stron wywołujących z terytorium tego państwa członkowskiego. Użytkownicy powinni być w pełni informowani, z wyprzedzeniem i w jasny sposób, o wszelkich zmianach mających zastosowanie do bezpłatnych numerów, takich jak opłaty za połączenia międzynarodowe w przypadku numerów dostępnych za pośrednictwem standardowych międzynarodowych kodów dla połączeń zagranicznych.

(229)  Tworzenie jednolitego rynku łączności elektronicznej wymaga usunięcia barier dla użytkowników końcowych w dostępie transgranicznym do usług łączności elektronicznej w całej Unii. Dostawcy sieci lub usług łączności elektronicznej nie powinni odmawiać lub ograniczać dostępu użytkownikom końcowym lub dyskryminować ich na podstawie ich narodowości, państwa członkowskiego zamieszkania lub państwa członkowskiego siedziby. Różne traktowanie powinno być jednak możliwe na podstawie obiektywnie uzasadnionych różnic pod względem kosztów i ryzyka, i może ono wykraczać poza środki przewidziane w rozporządzeniu 531/2012 w przypadku niewłaściwego lub nieprawidłowego korzystania z regulowanych detalicznych usług roamingu.

(229a)  W dalszym ciągu utrzymują się znaczne różnice między cenami krajowych połączeń głosowych i wiadomości SMS a cenami tych usług zakańczanych w innym państwie członkowskim, zarówno w sieciach stacjonarnych, jak i ruchomych. Mimo iż istnieją znaczne różnice między poszczególnymi krajami, operatorami i pakietami taryfowymi oraz między usługami w sieciach łączności ruchomej i stacjonarnej, taki stan rzeczy w dalszym ciągu bardziej dotyka słabsze grupy klientów oraz stwarza bariery dla płynnego świadczenia usług łączności w obrębie UE. Wszelkie znaczne różnice w cenach detalicznych między usługami łączności elektronicznej zakańczanymi w tym samym państwie członkowskim a usługami zakańczanymi w innym państwie członkowskim powinny zatem być uzasadnione przez odniesienie do obiektywnych kryteriów.

(230)  Rozbieżne wdrażanie zasad dotyczących ochrony użytkownika końcowego spowodowało znaczne bariery dla rynku wewnętrznego wpływające zarówno na dostawców usług łączności elektronicznej, jak i na użytkowników końcowych. Bariery te należy zmniejszyć, stosując jednakowe zasady zapewniające wysoki wspólny poziom ochrony w całej Unii. Skalibrowana pełna harmonizacja praw użytkowników końcowych objętych niniejszą dyrektywą powinna w znacznym stopniu zwiększać pewność prawa zarówno dla użytkowników końcowych, jak i dostawców usług łączności elektronicznej i powinna znacznie obniżyć bariery wejścia na rynek oraz nadmierne obciążenie związane z przestrzeganiem przepisów wynikające z ich rozdrobnienia. Pełna harmonizacja pomaga pokonać bariery dla jednolitego rynku wynikające z takich krajowych przepisów dotyczących użytkownika końcowego, które jednocześnie chronią usługodawców krajowych przed konkurencją z innych państw członkowskich. Aby osiągnąć wysoki wspólny poziom ochrony, niektóre przepisy dotyczące użytkowników końcowych powinny zostać wzmocnione w niniejszej dyrektywie z uwzględnieniem najlepszych praktyk w państwach członkowskich. Pełna harmonizacja praw użytkowników końcowych zwiększa ich zaufanie do rynku wewnętrznego, ponieważ mają oni jednakowo wysoki poziom ochrony przy korzystaniu z usług łączności elektronicznej, nie tylko w swoich państwach członkowskich, lecz także wówczas, gdy mieszkają, pracują lub podróżują w innych państwach członkowskich. Podobnie należy upewnić dostawców usług łączności elektronicznej, że przepisy dotyczące użytkowników końcowych i warunki ogólnego zezwolenia będą takie same w odniesieniu do przepisów dotyczących użytkowników końcowych. Państwa członkowskie powinny zachować możliwość wyższego poziomu ochrony użytkownika końcowego, jeżeli niniejsza dyrektywa przewiduje wyraźne odstępstwo, oraz możliwość działania w obszarach nieobjętych niniejszą dyrektywą.

(231)  Umowy to dla użytkowników końcowych ważne narzędzie zapewnienia przejrzystości informacji i pewności prawa. Większość usługodawców działających w środowisku konkurencyjnym zawiera umowy ze swoimi klientami, ponieważ są one handlowo pożądane. W uzupełnieniu przepisów niniejszej dyrektywy do transakcji konsumenckich dotyczących sieci i usług łączności elektronicznej stosują się wymagania istniejącego ustawodawstwa Unii dotyczącego ochrony konsumentów w odniesieniu do umów, a w szczególności dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE w sprawie praw konsumentów[30] oraz dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Włączenie do zakresu niniejszej dyrektywy wymogów informacyjnych, które mogą być także wymagane na podstawie dyrektywy 2011/83/UE, nie powinno prowadzić do powielania tych samych informacji w dokumentach przed zawarciem umowy i w dokumentach umownych. Informacje przekazywane w odniesieniu do niniejszej dyrektywy, w tym bardziej nakazowe i szczegółowe wymogi informacyjne, należy uznać za spełniające wszelkie takie wymogi zgodnie z dyrektywą 2011/83/UE.

(232)  Przepisy dotyczące umów w niniejszej dyrektywie powinny mieć zastosowanie ▌nie tylko do konsumentów, lecz także do mikroprzedsiębiorstw oraz do małych przedsiębiorstw zgodnie z definicją w zaleceniu Komisji 2003/361/WE i do zdefiniowanych w prawie państw członkowskich organizacji non-profit, których siła przetargowa jest porównywalna do siły przetargowej konsumentów i które powinny zatem korzystać z tego samego poziomu ochrony. Przepisy dotyczące umów, w tym przepisy zawarte w dyrektywie 2011/83/UE w sprawie praw konsumentów, powinny mieć automatycznie zastosowanie do tego rodzaju przedsiębiorstw, chyba że wolą one negocjować zindywidualizowane warunki umowne z dostawcami usług łączności elektronicznej. W przeciwieństwie do mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw większe przedsiębiorstwa zwykle mają większą siłę przetargową, a zatem nie są uzależnione od tych samych umownych wymogów informacyjnych co konsumenci. Inne przepisy, takie jak te dotyczące przenoszenia numerów, które są istotne także dla większych przedsiębiorstw, powinny mieć nadal zastosowanie do wszystkich użytkowników końcowych. „Organizacje non-profit” są osobami prawnymi, które nie przynoszą zysków ich właścicielom lub członkom. Zazwyczaj organizacje non-profit to organizacje charytatywne lub inne rodzaje organizacji pożytku publicznego. W związku z tym, ponieważ sytuacja organizacji non-profit jest podobna do sytuacji mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw, zasadne jest traktowanie takich organizacji na mocy niniejszej dyrektywy w taki sam sposób jak mikroprzedsiębiorstwa lub małe przedsiębiorstwa, w zakresie, w jakim dotyczy to praw użytkowników końcowych.

(233)  Specyfika sektora łączności elektronicznej wymaga, oprócz przestrzegania horyzontalnych zasad umownych, także przestrzegania ograniczonej liczby dodatkowych przepisów dotyczących ochrony użytkowników końcowych. Użytkownicy końcowi powinni między innymi być informowani o wszelkich oferowanych poziomach jakości usług, warunkach promocji i rozwiązywania umów, aktualnych planach taryfowych oraz opłatach za usługi podlegające szczególnym warunkom cenowym. Informacje te odnoszą się do usług dostępu do internetu, publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej i usług transmisji wykorzystywanych do celów nadawczych. Dostawca publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej nie powinien podlegać obowiązkom w zakresie wymogów informacyjnych dotyczących umów, jeżeli usługodawca i powiązane z nim przedsiębiorstwa lub osoby nie otrzymują wynagrodzenia bezpośrednio lub pośrednio związanego ze świadczeniem usług łączności elektronicznej. Taka sytuacja mogłaby na przykład dotyczyć uniwersytetu, który oferuje odwiedzającym swobodny dostęp do swojej sieci Wi-Fi na terenie kampusu, nie otrzymując żadnego wynagrodzenia z tytułu świadczonych przez siebie usług łączności elektronicznej, ani w formie płatności ze strony użytkowników, ani w formie przychodów z reklam. Aby użytkownik końcowy mógł dokonać świadomego wyboru, musi otrzymać wymagane istotne informacje przed zawarciem umowy, przedstawione jasnym i zrozumiałym językiem. Z tego samego powodu usługodawcy powinni przedstawiać streszczenie głównych warunków umowy. Aby ułatwić porównywanie ofert i obniżyć koszty związane z przestrzeganiem przepisów, Komisja, po skonsultowaniu się z BEREC, powinna przyjąć wzór takich streszczeń umowy. Informacje udzielane przed zawarciem umowy oraz wzór streszczeń powinny stanowić integralną część ostatecznej umowy.

(234)  Po przyjęciu rozporządzenia (UE) 2015/2120 przepisy niniejszej dyrektywy dotyczące informowania o warunkach ograniczających dostęp do usług i aplikacji lub ich użytkowanie oraz dotyczące kształtowania ruchu w sieci stały się nieaktualne i powinny zostać uchylone.

(235)   W odniesieniu do urządzeń końcowych umowa z klientem powinna precyzować wszelkie ograniczenia nakładane przez dostawcę w zakresie korzystania z urządzeń, takich jak blokada SIM w urządzeniach komórkowych – jeżeli ograniczenia takie nie są zabronione przez przepisy krajowe – oraz wszelkie opłaty należne w związku z rozwiązaniem umowy, przed uzgodnionym terminem jej wygaśnięcia lub w tym terminie, w tym wszelkie opłaty nałożone w celu zatrzymania urządzenia. Jeżeli użytkownik końcowy decyduje się zatrzymać urządzenie końcowe stanowiące element oferty w momencie zawarcia umowy, należna rekompensata nie powinna przekraczać wartości obliczonej pro rata temporis w momencie zawarcia umowy lub pozostałej części opłaty za usługę do zakończenia umowy w zależności od tego, która z tych kwot jest niższa. Państwa członkowskie mogą zdecydować o zastosowaniu innych metod obliczania stawki rekompensaty, jeżeli taka stawka jest równa obliczonej rekompensacie lub od niej niższa. Wszelkie ograniczenia użytkowania urządzeń końcowych w innych sieciach powinny zostać nieodpłatnie zniesione przez usługodawcę najpóźniej w momencie uiszczenia tej rekompensaty.

(236)  Bez uszczerbku dla spoczywającego na usługodawcy istotnego obowiązku związanego z bezpieczeństwem na podstawie niniejszej dyrektywy, umowa powinna precyzować, jaki rodzaj działań usługodawca może podjąć w razie wystąpienia zdarzeń naruszających bezpieczeństwo, zagrożeń takimi zdarzeniami lub podatnością na wystąpienie takich wydarzeń.

(237)   Dostępność przejrzystych, aktualnych i porównywalnych informacji o ofertach i usługach ma kluczowe znaczenie dla konsumentów na konkurencyjnych rynkach, na których występuje wielu dostawców usług. Użytkownicy końcowi powinni być w stanie dokonywać łatwego porównywania cen różnych usług oferowanych na rynku na podstawie informacji publikowanych w łatwo dostępnej formie. Aby umożliwić im łatwe porównanie cen i usług, krajowe organy regulacyjne powinny być w stanie wymagać od dostawców sieci łączności elektronicznej lub usług dostępu do internetu, publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej i usług transmisji wykorzystywanych do celów nadawczych większej przejrzystości w odniesieniu do informacji (w tym o taryfach, jakości usług, ograniczeniach dotyczących dostarczanych urządzeń końcowych, i innych istotnych danych statystycznych). Nakładając wszelkie takie wymogi, należy uwzględniać właściwości tych sieci i usług. Należy również zapewnić, aby osoby trzecie miały prawo do bezpłatnego korzystania z publicznie dostępnych informacji publikowanych przez te przedsiębiorstwa, co zapewni im narzędzia porównawcze.

(238)  Użytkownicy końcowi często nie są świadomi kosztów swoich praktyk konsumpcyjnych lub mają trudność z określeniem czasu użytkowania lub zużycia danych przy korzystaniu z usług łączności elektronicznej. Aby zwiększyć przejrzystość i umożliwić lepsze kontrolowanie budżetu przeznaczonego na łączność, należy zapewnić użytkownikom końcowym udogodnienia, które umożliwią im śledzenie zużycia w odpowiednim czasie.

(239)  Niezależne porównywarki, takie jak strony internetowe, są dla użytkowników końcowych skutecznym sposobem oceny zalet ofert różnych dostawców publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej innych niż usługi łączności interpersonalnej niewykorzystujące numerów oraz uzyskiwania bezstronnych informacji, w szczególności dzięki możliwości porównywania w jednym miejscu cen, taryf i parametrów jakości usług. Takie narzędzia powinny mieć na celu dostarczenie informacji, które są jasne, precyzyjne, kompletne i kompleksowe. Powinno się w nich również dążyć do uwzględnienia jak najszerszego zakresu ofert, aby przedstawić ich reprezentatywny przegląd i objąć znaczną część rynku. Informacje podawane przez takie narzędzia powinny być wiarygodne, bezstronne i przejrzyste. Użytkownicy końcowi powinni być informowani o dostępności takich narzędzi. Państwa członkowskie powinny zapewnić, aby na ich terytoriach użytkownicy końcowi mieli swobodny dostęp do co najmniej jednego takiego narzędzia.

(240)  Niezależne porównywarki powinny być operacyjnie niezależne od dostawców publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej. Mogą być prowadzone przez prywatne przedsiębiorstwa lub przez właściwe organy bądź w ich imieniu, powinny być jednak prowadzone zgodnie z określonymi kryteriami jakości, w tym z wymogiem dostarczenia informacji o ich właścicielach, zapewniania dokładnych i aktualnych informacji, podawania czasu ostatniej aktualizacji, wyznaczania jasnych, obiektywnych kryteriów, na jakich będzie opierać się porównywanie oraz uwzględniania szerokiego zakresu ofert dotyczących publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej innych niż usługi łączności interpersonalnej niewykorzystujące numerów, obejmującego znaczną część rynku. Żaden usługodawca nie powinien być traktowany w sposób uprzywilejowany w odniesieniu do wyników wyszukiwania, chyba że w oparciu o te jasne, obiektywne kryteria. Państwa członkowskie powinny móc ustalić, jak często w porównywarkach należy dokonywać przeglądu i aktualizacji informacji udostępnianych użytkownikom końcowym, z uwzględnieniem częstotliwości, z jaką dostawcy publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej innych niż usługi łączności interpersonalnej niewykorzystujące numerów na ogół aktualizują swoje informacje o planach taryfowych i jakości usług. W przypadku gdy w danym państwie członkowskim jest tylko jedno tego rodzaju narzędzie i przestaje ono funkcjonować lub nie spełnia już kryteriów jakości, państwa członkowskie powinny dopilnować, aby użytkownicy końcowi uzyskali w odpowiednim terminie dostęp do innej porównywarki na poziomie krajowym.

(241)  W celu uwzględnienia kwestii interesu publicznego związanych z publicznie dostępnymi usługami łączności elektronicznej oraz aby zachęcić do ochrony praw i wolności innych, właściwe organy powinny mieć możliwość wytwarzania i rozpowszechniania, z pomocą dostawców, informacji użyteczności publicznej związanych z korzystaniem z takich usług. Mogłoby to obejmować informacje użyteczności publicznej dotyczące najczęstszych naruszeń przepisów i ich skutków prawnych ▌oraz porady i sposoby własnej ochrony przed zagrożeniami, które mogą zaistnieć na przykład w związku z ujawnieniem w niektórych przypadkach informacji prywatnych, jak również przed zagrożeniami dla prywatności i danych osobowych, a także dostępność łatwego w użytkowaniu oraz konfigurowalnego oprogramowania lub innych odpowiednich narzędzi umożliwiających ochronę dzieci lub osób podatnych na powyższe zagrożenia. Przepływ informacji mógłby być koordynowany w ramach procedury współpracy ustanowionej w niniejszej dyrektywie. Takie informacje użyteczności publicznej należy w razie potrzeby uaktualniać i przedstawiać w zrozumiałych formach, zależnie od decyzji państwa członkowskiego, także na stronach internetowych krajowych organów publicznych. Krajowe organy regulacyjne powinny być w stanie nałożyć na dostawców obowiązek rozpowszechniania tego rodzaju ujednoliconych informacji wszystkim swoim klientom w sposób uznany za właściwy przez krajowe organy regulacyjne. Rozpowszechnianie takich informacji nie powinno jednak powodować nakładania na usługodawców nadmiernych obciążeń. Państwa członkowskie powinny wymagać, aby rozpowszechnianie to następowało w sposób stosowany przez usługodawców celem porozumiewania się z użytkownikami końcowymi w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

(242)  W razie braku odpowiednich przepisów prawa Unii treści, aplikacje i usługi uznaje się za zgodne z prawem lub szkodliwe zgodnie z krajowym prawem materialnym i proceduralnym. Podejmowanie zgodnie z odpowiednią procedurą decyzji o tym, czy treści, aplikacje lub usługi są zgodne z prawem lub szkodliwe, należy do zadań państw członkowskich, a nie do dostawców sieci lub usług łączności elektronicznej. Niniejsza dyrektywa i dyrektywa 2002/58//WE o prywatności i łączności elektronicznej pozostają bez uszczerbku dla dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym)[31], która zawiera między innymi zasadę „zwykłego przekazu” dotyczącą określonych w niej usługodawców będących pośrednikami.

(243)  Krajowe organy regulacyjne powinny być uprawnione do monitorowania jakości usług i do systematycznego zbierania informacji o jakości usług, w tym informacji dotyczących świadczenia usług dla niepełnosprawnych użytkowników końcowych. Informacje te należy gromadzić na podstawie kryteriów pozwalających na porównywanie dostawców usług i sytuacji w państwach członkowskich. Jest prawdopodobne, że dostawcy usług łączności elektronicznej, działający w konkurencyjnym środowisku, zechcą dla korzyści handlowych publicznie udostępniać wystarczające i aktualne informacje o swoich usługach. W przypadku gdy ze względów związanych z technicznym wykonaniem usługi dostawca usługi łączności elektronicznej nie ma kontroli nad jakością tej usługi lub nie oferuje minimalnego poziomu jakości usługi, nie powinien on być zobowiązany do zapewnienia informacji na temat jakości usługi. Krajowe organy regulacyjne powinny mimo to mieć możliwość wprowadzenia wymogu publikacji takich informacji, jeżeli wykazano, że nie są one faktycznie dostępne dla obywateli. Krajowe organy regulacyjne powinny również określić metody pomiaru, które mają stosować dostawcy usług w celu poprawy porównywalności dostarczanych danych. Aby ułatwić porównywalność w Unii i obniżyć koszty przestrzegania przepisów, BEREC powinien przyjąć wytyczne dotyczące odpowiednich parametrów jakości usług, które krajowe organy regulacyjne powinny w najwyższym stopniu uwzględniać.

(244)  Aby odnieść pełną korzyść z konkurencji, konsumenci powinni być w stanie dokonywać świadomych wyborów i – gdy leży to w ich najlepszym interesie – zmieniać dostawców. Istotne jest zapewnienie, aby możliwości tej nie ograniczały przeszkody prawne, techniczne ani praktyczne, w tym warunki umów, procedury, opłaty itp. Nie wyklucza to jednak wprowadzania przez usługodawców racjonalnie uzasadnionych minimalnych okresów umownych wynoszących maksymalnie 24 miesiące w umowach konsumenckich. Państwa członkowskie powinny mieć jednak możliwość ustalenia krótszego maksymalnego okresu trwania umowy ze względu na uwarunkowania krajowe, takie jak poziomy konkurencji i stabilność inwestycji sieciowych, a usługodawcy powinni oferować co najmniej jedną umowę o okresie obowiązywania nie dłuższym niż 12 miesięcy. Niezależnie od danej umowy o usługi łączności konsumenci mogą woleć skorzystać z dłuższego okresu spłaty kosztów uruchomienia fizycznego łącza. Takie zobowiązania konsumenckie mogą być istotnym czynnikiem ułatwiającym wdrażanie sieci o bardzo dużej przepustowości w lokalach użytkowników końcowych lub w ich bezpośredniej bliskości, w tym poprzez systemy agregacji popytu umożliwiające inwestorom sieciowym obniżenie początkowego ryzyka związanego z upowszechnianiem sieci. Ustanowione w niniejszej dyrektywie prawa konsumentów do zmiany dostawców usług łączności elektronicznej nie powinny być ograniczane takimi okresami spłaty określanymi w umowach o uruchomienie fizycznego łącza, a umowy takie nie powinny obejmować urządzeń końcowych ani urządzeń dostępu wewnętrznego, takich jak urządzenia telefoniczne, rutery czy modemy.

(245)  Konsumenci powinni mieć możliwość rozwiązania umowy bez ponoszenia żadnych kosztów także w przypadkach automatycznego przedłużenia umowy po zakończeniu ▌okresu jej obowiązywania.

(246)  Wszelkie zmiany warunków umownych zaproponowane przez dostawców publicznie dostępnych usług dostępu do internetu lub usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery oraz usług transmisji wykorzystywanych do celów nadawczych ze szkodą dla użytkownika końcowego – np. w związku z opłatami, taryfami, limitami ilości danych, szybkością przesyłu danych, zasięgiem lub przetwarzaniem danych osobowych – powinny być uznane za dające użytkownikowi końcowemu prawo do rozwiązania umowy bez ponoszenia żadnych kosztów, nawet jeżeli są one powiązane z pewnymi korzystnymi zmianami. Użytkowników końcowych należy informować o wszelkich zmianach warunków umownych, wykorzystując do tego celu trwały nośnik, taki jak papier, pamięć USB, płyta CD-ROM, DVD, karta pamięci, twardy dysk komputera lub e-mail.

(247)  Możliwość zmiany usługodawcy jest fundamentem skutecznej konkurencji w konkurencyjnym środowisku. Dostępność przejrzystych, dokładnych i podanych w odpowiednim czasie informacji o takiej możliwości powinna zwiększyć pewność siebie użytkowników końcowych dokonujących takiej zmiany i zachęcić ich do aktywnego uczestnictwa w procesie konkurencyjnym. Usługodawcy powinni zapewnić ciągłość usługi, tak aby użytkownicy końcowi mogli zmieniać usługodawców bez narażania się na ryzyko utraty usługi.

(248)  Przenoszenie numeru jest kluczowym czynnikiem ułatwiającym podejmowanie wyborów przez konsumentów oraz skuteczną konkurencję na konkurencyjnych rynkach łączności elektronicznej. Użytkownicy końcowi, którzy sobie tego zażyczą, powinni mieć możliwość zachowania numeru/numerów w publicznej sieci telefonicznej niezależnie od tego, który usługodawca świadczy usługę, i przez ograniczony czas między zmianą usługodawców. Niniejsza dyrektywa nie obejmuje zapewnienia tej usługi dodatkowej w przypadku połączeń z publiczną siecią telefoniczną między lokalizacją stacjonarną i niestacjonarną. Jednakże państwa członkowskie mogą zastosować przepisy dotyczące przenoszenia numerów między sieciami stacjonarnymi i komórkowymi.

(249)  Wpływ przenoszenia numerów znacznie wzrasta w przypadku, gdy istnieje przejrzysta informacja o taryfach, zarówno dla użytkowników końcowych, którzy przenoszą swój numer, jak i dla tych użytkowników końcowych, którzy dzwonią do tych, którzy przenieśli swoje numery. Krajowe organy regulacyjne powinny, tam gdzie to jest możliwe, umożliwić odpowiednią przejrzystość taryf jako część wprowadzania przenoszenia numerów.

(250)  Zapewniając kierowanie się kosztami przy ustalaniu cen za połączenia wzajemne w odniesieniu do wprowadzenia przenoszenia numerów, krajowe organy regulacyjne mogą uwzględnić ceny dostępne na porównywalnych rynkach.

(251)   Możliwość przeniesienia ▌numeru powinna być realizowana w jak najkrótszym czasie, tak aby numer był aktywowany i gotowy do wykorzystania w ciągu jednego dnia roboczego, a konsument nie doświadczał braku usługi trwającego dłużej niż jeden dzień roboczy od uzgodnionej daty. Aby zapewnić jeden punkt kompleksowej obsługi umożliwiający konsumentom sprawną zmianę usługodawcy, proces zmiany powinien być prowadzony przez przejmującego dostawcę usługi łączności elektronicznej. Krajowe organy regulacyjne mogą zalecić ogólny proces przenoszenia numerów, uwzględniając krajowe przepisy dotyczące umów oraz rozwój technologii. Powinno to obejmować w miarę możliwości wymóg ukończenia procesu przeniesienia numeru w ramach przydzielania bezprzewodowego, chyba że użytkownik końcowy wystąpi z innym wnioskiem. Doświadczenie w niektórych państwach członkowskich pokazuje, że istnieje ryzyko przenoszenia numerów konsumentów do innego dostawcy bez udzielenia przez nich zgody. Chociaż sprawą tą powinny zająć się w głównej mierze organy powołane do egzekwowania prawa, państwa członkowskie powinny być w stanie nakładać takie minimalne proporcjonalne środki w odniesieniu do przenoszenia numeru, w tym odpowiednie kary, które są niezbędne do zminimalizowania takiego zagrożenia oraz zapewnienia konsumentom ochrony w trakcie przenoszenia numeru bez zmniejszania dla nich atrakcyjności tego procesu. Prawo do przenoszenia numerów nie powinno być ograniczone warunkami umownymi.

(251a)  Aby zapewnić zmianę usługodawcy i przeniesienie numeru w ramach czasowych przewidzianych w niniejszej dyrektywie, państwa członkowskie powinny mieć możliwość nałożenia środków rekompensujących wypłacanych przez usługodawcę, w przypadku gdy umowa z użytkownikiem końcowym nie jest respektowana. Środki takie powinny być proporcjonalne do czasu trwania opóźnienia w realizacji umowy.

(252)  Oferty wiązane obejmujące co najmniej publicznie dostępne usługi łączności elektronicznej inne niż usługi łączności interpersonalnej niewykorzystujące numerów oraz inne usługi, takie jak linearne usługi medialne, lub urządzenia końcowe takie jak urządzenia oferowane przez tego samego usługodawcę i objęte tą samą umową, stają się coraz bardziej powszechne i stanowią ważny element konkurencji. Na potrzeby niniejszego artykułu oferta wiązana oznacza ofertę obejmującą usługę dostępu do internetu świadczoną łącznie z usługami łączności interpersonalnej wykorzystującymi numery lub usługę dostępu do internetu i/lub usługę łączności interpersonalnej wykorzystującą numery z innymi, ale uzupełniającymi usługami, z wyjątkiem usług transmisji wykorzystywanych do świadczenia usług łączności maszyna-maszyna, i/lub urządzenia końcowe dostarczane przez tego samego usługodawcę: i) na podstawie tej samej umowy lub ii) na podstawie tej samej umowy i umów podrzędnych, lub iii) na podstawie tej samej umowy i związanych z nią umów za jedną łączną cenę. Chociaż oferty wiązane często przynoszą korzyści konsumentom, mogą utrudniać zmianę usługodawcy lub powodować koszty i podnosić ryzyko umownego uzależnienia od jednego dostawcy. W przypadku gdy rozbieżne zasady umowne dotyczące rozwiązywania umowy i zmiany usługodawcy mają zastosowanie do różnych umów oraz do wszelkich umownych zobowiązań dotyczących nabywania produktów wchodzących w zakres oferty wiązanej, jest to faktyczne ograniczenie określonych w niniejszej dyrektywie praw konsumentów do przejścia na konkurencyjną ofertę w odniesieniu do całej oferty wiązanej lub jej części. Przepisy niniejszej dyrektywy dotyczące umów, przejrzystości, okresu trwania i rozwiązywania umowy oraz zmiany usługodawcy powinny zatem mieć zastosowanie do wszystkich elementów oferty wiązanej, z wyjątkiem sytuacji gdy inne zasady mające zastosowanie do elementów innych niż łączność elektroniczna objętych ofertą wiązaną są bardziej korzystne dla konsumenta. Inne kwestie umowne, takie jak środki naprawcze mające zastosowanie w przypadku nieprzestrzegania warunków umowy, powinny być regulowane zasadami mającymi zastosowanie do danego elementu oferty wiązanej, na przykład warunkami umów o sprzedaż towarów lub o dostarczanie treści cyfrowych. Z tych samych powodów konsumenci nie powinni być uzależnieni od jednego usługodawcy na podstawie umownego automatycznego przedłużenia ▌okresu umownego. Państwa członkowskie powinny zachować swobodę podejmowania decyzji w sprawie elementów ustawodawczych związanych z ofertą wiązaną, jeżeli ich charakter wymaga różnego traktowania regulacyjnego, na przykład ze względu na fakt, że te elementy są objęte inną regulacją sektorową, lub w celu dostosowania do zmian praktyk rynkowych.

(253)  Dostawcy usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery mają obowiązek zapewniania dostępu do służb ratunkowych za pomocą zgłoszeń alarmowych. W wyjątkowych okolicznościach, tj. ze względu na brak możliwości technicznych, mogą nie być w stanie zapewnić dostępu do służb ratunkowych lub informacji o lokalizacji osoby wykonującej połączenie lub obu tych usług. W takich przypadkach powinni odpowiednio poinformować o tym w umowie swoich klientów. Dostawcy ci powinni podać swoim klientom wyraźne i przejrzyste informacje w pierwotnej umowie oraz aktualizować je w przypadku jakiejkolwiek zmiany w zakresie dostępu do służb ratunkowych, na przykład wraz z fakturami. Informacje te powinny dotyczyć także wszelkich ograniczeń zasięgu terytorialnego wynikających z planowanych operacyjnych parametrów technicznych usługi łączności oraz dostępnej infrastruktury. W przypadku gdy usługa nie jest świadczona w ramach połączenia mającego zapewnić określoną jakość usługi, informacje powinny dotyczyć również poziomu niezawodności dostępu oraz informacji o lokalizacji osoby wykonującej połączenie w porównaniu z usługą świadczoną w ramach takiego połączenia, z uwzględnieniem aktualnych standardów technologicznych i standardów jakości, a także wszelkich parametrów jakości usług określonych w niniejszej dyrektywie.

(254)  Zgodnie z celami Karty ▌i Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych ramy regulacyjne powinny zapewniać wszystkim użytkownikom końcowym, w tym niepełnosprawnym użytkownikom końcowym, osobom starszym oraz użytkownikom o szczególnych potrzebach społecznych, niezależnie od ich miejsca zamieszkania w Unii, łatwy i równy dostęp do przystępnych cenowo usług o wysokiej jakości. Deklaracja 22 załączona do aktu końcowego z Amsterdamu stanowi, że instytucje Unii biorą pod uwagę potrzeby osób niepełnosprawnych przy opracowywaniu środków na mocy art. 114 TFUE.

(255)  Użytkownicy końcowi powinni mieć możliwość dostępu do służb ratunkowych za pomocą bezpłatnych zgłoszeń alarmowych bez konieczności użycia jakiegokolwiek środka płatniczego, z każdego urządzenia, które umożliwia korzystanie z usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery, w tym w czasie korzystania z usług roamingu w państwie członkowskim lub za pośrednictwem prywatnych sieci telekomunikacyjnych. Zgłoszenia alarmowe są formą łączności, która obejmuje nie tylko łączność głosową, lecz również wiadomości tekstowe w czasie rzeczywistym, połączenia wideo lub inne rodzaje łączności, w tym z wykorzystywaniem usług przekazu za pośrednictwem osób trzecich, które umożliwiają dostęp do służb ratunkowych w państwie członkowskim. Zgłoszenie alarmowe może zostać uruchomione w imieniu danej osoby przez system pokładowy eCall zdefiniowany w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/758/UE[32]. Jednak to państwa członkowskie powinny decydować, które usługi łączności interpersonalnej wykorzystujące numery są odpowiednie dla służb ratunkowych, w tym mieć możliwość ograniczenia tych opcji do łączności głosowej i usług równorzędnych dla niepełnosprawnych użytkowników końcowych, lub dodania dodatkowych opcji po uzgodnieniu z krajowymi PSAP. W celu uwzględnienia przyszłych zmian technologicznych lub zwiększonego korzystania z usług łączności interpersonalnej niewykorzystujących numerów Komisja powinna ocenić, czy możliwe jest zapewnienie dokładnego i niezawodnego dostępu do służb ratunkowych za pośrednictwem usług łączności interpersonalnej niewykorzystujących numerów, po konsultacji z krajowymi organami regulacyjnymi, służbami ratunkowymi, organami normalizacyjnymi i innymi zainteresowanymi stronami.

(256)  Państwa członkowskie muszą zapewnić, aby dostawcy usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery dla użytkowników końcowych zapewniali niezawodny i dobrze ukierunkowany dostęp do służb ratunkowych, z uwzględnieniem krajowych warunków i kryteriów oraz zdolności krajowych PSAP. Jeżeli usługa łączności interpersonalnej wykorzystująca numery nie jest dostarczana za pomocą połączenia mającego zapewnić określoną jakość, dostawca usług może nie być w stanie zagwarantować, że zgłoszenia alarmowe dokonywane w ramach tej usługi będą przekierowywane równie niezawodnie do najbardziej odpowiedniego publicznego punktu przyjmowania zgłoszeń o wypadkach (PSAP). W przypadku takich niezależnych od sieci usługodawców, czyli usługodawców, którzy nie są zintegrowani z publicznym podmiotem udostępniającym sieci łączności, udostępnianie informacji o lokalizacji osoby wykonującej połączenie może nie zawsze być technicznie wykonalne. Państwa członkowskie powinny zapewnić, aby normy gwarantujące właściwe i niezawodne przekierowywanie i uzyskiwanie połączeń ze służbami ratunkowymi zostały jak najszybciej wdrożone w celu umożliwienia niezależnym od sieci dostawcom usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery wypełnianie obowiązków związanych z dostępem do służb ratunkowych i do informacji o lokalizacji osoby wykonującej połączenie na poziomie porównywalnym z tym, jakiego wymaga się od innych dostawców takich usług łączności. Jeżeli takie standardy i powiązane systemy PSAP nie zostały jeszcze wdrożone, nie należy wymagać od niezależnych od sieci usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery zapewnienia dostępu do służb ratunkowych w inny sposób niż technicznie wykonalny i ekonomicznie opłacalny. Na przykład może to obejmować wyznaczenie przez państwo członkowskie jednego, centralnego PSAP do odbierania zgłoszeń alarmowych. Jednak tacy usługodawcy powinni informować użytkowników końcowych, w jakich sytuacjach dostęp do numeru 112 lub informacji o lokalizacji osoby wykonującej połączenie nie jest zapewniony.

(256b)  Obecnie istnieją braki, jeśli chodzi o składanie sprawozdań i pomiar wyników przez państwa członkowskie w zakresie przyjmowania i obsługi zgłoszeń alarmowych. W związku z tym Komisja, po przeprowadzeniu konsultacji z krajowymi organami regulacyjnymi i służbami ratunkowymi, przyjmie wskaźniki efektywności odnoszące się do służb ratunkowych państw członkowskich i przedłoży Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat skuteczności wdrożenia europejskiego numeru alarmowego 112 oraz funkcjonowania wskaźników efektywności.

(257)  Państwa członkowskie powinny zastosować szczególne środki w celu zapewnienia, aby służby ratunkowe, w tym służby objęte numerem 112, były w równym stopniu dostępne dla niepełnosprawnych użytkowników końcowych, w szczególności niesłyszących użytkowników końcowych, użytkowników niedosłyszących, z zaburzeniami mowy i głuchoniewidomych, za pomocą usług pełnej konwersacji lub usług przekazu dla osób z upośledzeniami słuchu lub mowy za pośrednictwem osoby trzeciej, interoperacyjnych z sieciami telefonicznymi w całej UE. Może się to również wiązać z zapewnieniem specjalnych urządzeń końcowych dla osób niepełnosprawnych, jeśli wspomniane powyżej sposoby łączności nie są dla nich odpowiednie.

(258)  Istotne znaczenie ma podnoszenie świadomości istnienia numeru 112, aby poprawić ochronę i bezpieczeństwo obywateli podróżujących po terytorium Unii Europejskiej. W tym celu obywatele podróżujący na terytorium któregokolwiek z państw członkowskich powinni być w pełni świadomi – w szczególności dzięki informacjom dostarczanym w międzynarodowych terminalach autobusowych, na dworcach kolejowych, w portach i portach lotniczych oraz informacjach zamieszczanych w książkach telefonicznych i rozliczeniach usług – że numer 112 mogą wykorzystywać jako jednolity numer alarmowy w całej Unii. Odpowiedzialne są za to przede wszystkim państwa członkowskie, ale Komisja powinna nadal wspierać i uzupełniać ich inicjatywy na rzecz zwiększania świadomości istnienia numeru 112 oraz regularnie oceniać wiedzę społeczeństwa o tym numerze.

(259)  Informacje o lokalizacji osoby wykonującej połączenie podnoszą poziom ochrony i bezpieczeństwa użytkowników końcowych i pomagają służbom ratunkowym w wykonywaniu ich obowiązków, pod warunkiem że przekazanie zgłoszenia alarmowego i powiązanych informacji służbom ratunkowym jest gwarantowane przez krajowy system PSAP. Odbiór i wykorzystanie informacji o lokalizacji osoby wykonującej połączenie, obejmujących zarówno informacje oparte na sieci, jak i – jeśli są dostępne – informacje o lokalizacji oparte na urządzeniach telefonicznych, powinny być zgodne z odnośnym prawem Unii o przetwarzaniu danych osobowych i środkach bezpieczeństwa. Przedsiębiorstwa, które zapewniają lokalizację opartą na sieci powinny udostępniać informacje o lokalizacji osoby wykonującej połączenie służbom ratunkowym, kiedy tylko to połączenie dotrze do tych służb, niezależnie od użytej techniki. Technologie lokalizacji oparte na urządzeniach telefonicznych okazały się jednak znacznie bardziej sprawne i opłacalne ze względu na dostępność danych dostarczanych przez EGNOS i system satelitarny Galileo oraz inne globalne systemy nawigacji satelitarnej i dane przesyłane za pośrednictwem sieci Wi-Fi. Dlatego też pochodzące z urządzeń telefonicznych informacje o lokalizacji osoby wykonującej połączenie powinny być uzupełnieniem dla tego rodzaju informacji opartych na sieci, nawet jeżeli lokalizacja za pomocą urządzeń telefonicznych może stać się dostępna dopiero po dokonaniu zgłoszenia alarmowego. Państwa członkowskie powinny zapewnić PSAP możliwość pozyskiwania dostępnych informacji o lokalizacji osoby wykonującej połączenie i dysponowania tymi informacjami wtedy, gdy jest to możliwe. Ustalenie i przekazanie informacji o lokalizacji osoby wykonującej połączenie powinno być bezpłatne zarówno dla użytkownika końcowego, jak i dla organu przyjmującego zgłoszenie alarmowe, bez względu na sposób ich ustalenia, na przykład za pomocą urządzenia telefonicznego lub sieci, lub na sposób ich przekazania, na przykład za pomocą kanału głosowego, wiadomości tekstowej lub technologii protokołu internetowego.

(260)  Aby odpowiednio reagować na rozwój technologiczny związany z precyzyjnym informowaniem o lokalizacji osoby wykonującej połączenie, równorzędnym dostępem dla niepełnosprawnych użytkowników końcowych i przekierowywaniem połączeń do właściwych PSAP, Komisja powinna mieć możliwość przyjmowania środków niezbędnych do zapewnienia kompatybilności, interoperacyjności, jakości i ciągłości zgłoszeń alarmowych w Unii. Środki te mogą składać się z funkcjonalnych przepisów określających rolę różnych stron w łańcuchu łączności, na przykład dostawców usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery, operatorów sieci łączności elektronicznej oraz PSAP, jak również przepisów technicznych określających techniczne środki wykonania przepisów funkcjonalnych. Środki takie powinny pozostawać bez uszczerbku dla organizacji służb ratunkowych w państwach członkowskich.

(260a)  Obecnie obywatel przebywający w państwie A, który potrzebuje nawiązać kontakt ze służbami ratunkowymi w państwie B, nie ma takiej możliwości, ponieważ służby ratunkowe nie dysponują mechanizmem umożliwiającym wzajemny kontakt. Rozwiązaniem jest posiadanie bezpiecznej bazy danych obejmującej całą UE, zawierającej numery telefoniczne głównej służby ratunkowej lub głównych służb ratunkowych w poszczególnych państwach. Dlatego Komisja będzie utrzymywać bezpieczną bazę danych zawierającą numery europejskich służb ratunkowych E.164, aby zapewnić możliwość kontaktu ze służbą ratunkową jednego z państw członkowskich z innego państwa.

(260b)  Niedawne ataki terrorystyczne w Europie uwidoczniły brak skutecznych publicznych systemów ostrzegania w państwach członkowskich oraz w całej Europie. Istotne jest, by państwa członkowskie miały możliwość informowania całej ludności na określonym obszarze o występujących katastrofach/atakach lub pojawiających się zagrożeniach dzięki wykorzystaniu sieci i usług łączności elektronicznej, ustanowieniu krajowego skutecznego „odwrotnego systemu 112” do ostrzegania obywateli w przypadku zbliżających się lub pogłębiających się poważnych klęsk żywiołowych lub katastrof wywołanych przez człowieka, z uwzględnieniem istniejących systemów krajowych i regionalnych i bez naruszania przepisów dotyczących prywatności i ochrony danych. Komisja powinna również ocenić, czy wykonalne jest ustanowienie uniwersalnego, dostępnego, transgranicznego unijnego „odwrotnego systemu 112”, aby ostrzegać ludność w przypadku zbliżających się lub pogłębiających się katastrof lub poważnych stanów wyjątkowych w różnych państwach członkowskich.

(261)   Państwa członkowskie powinny zapewnić, aby niepełnosprawni użytkownicy końcowi mieli równorzędny dostęp do usług łączności elektronicznej i ich wybór zgodnie z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych i podejściem zakładającym projektowanie dla wszystkich. W szczególności w celu zapewnienia niepełnosprawnym użytkownikom końcowym korzyści z konkurencji oraz wyboru spośród dostawców usług, spośród których może wybierać większość użytkowników końcowych, właściwe organy krajowe powinny w stosownych przypadkach, przy uwzględnieniu warunków krajowych i po konsultacji z przedstawicielami organizacji osób niepełnosprawnych, określić wymogi w zakresie ochrony konsumenta dotyczące niepełnosprawnych użytkowników końcowych, których muszą przestrzegać dostawcy publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej oraz dostawcy związanych z tym urządzeń końcowych. Wymogi takie mogą dotyczyć w szczególności zapewnienia przez usługodawców, aby niepełnosprawni użytkownicy końcowi mogli korzystać z ich usług na warunkach równorzędnych – w tym w zakresie cen, taryf i jakości oraz dostępu do potrzebnych urządzeń końcowych – z warunkami oferowanymi ich pozostałym użytkownikom końcowym, niezależnie od dodatkowych kosztów poniesionych przez tych usługodawców. Inne wymogi mogą dotyczyć uzgodnień między usługodawcami w zakresie sprzedaży hurtowej. Aby zapobiec nadmiernemu obciążeniu usługodawców, krajowe organy regulacyjne powinny sprawdzić, czy cele dotyczące równorzędnego dostępu i wyboru mogą faktycznie zostać osiągnięte bez zastosowania takich środków.

(262)  ▌

(262a)  Krajowe organy regulacyjne powinny zapewnić, by dostawcy publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej udostępniali informacje dotyczące funkcjonowania oferowanych usług oraz parametrów dostępności w przystępnym formacie. Oznacza to, że informacje powinny być dostępne w formatach tekstowych, które mogłyby być wykorzystywane do generowania alternatywnych formatów pomocniczych, oraz w formatach alternatywnych dla treści nietekstowych.

(262b)  W odniesieniu do niepełnosprawnych użytkowników końcowych niniejsza dyrektywa powinna odzwierciedlać inne przepisy unijne wdrażające Konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Środki te obejmują zasady i normy ustanowione w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2102[33]. Cztery zasady dostępności to: postrzegalność, która oznacza, że informacje i elementy interfejsu użytkownika muszą być przedstawiane użytkownikom w sposób, który potrafią oni dostrzec; funkcjonalność, która oznacza, że elementy interfejsu użytkownika i nawigacja muszą być funkcjonalne; zrozumiałość, która oznacza, że informacje i obsługa interfejsu użytkownika muszą być zrozumiałe; oraz integralność, która oznacza, że treści muszą być wystarczająco integralne, by mogły być skutecznie interpretowane przez różnego rodzaju aplikacje klienckie, w tym technologie wspomagające. Te zasady dostępności przekładają się na możliwe do testowania kryteria powodzenia, takie jak te leżące u podstaw normy europejskiej EN 301 549 V1.1.2 „Wymagania dostępności dotyczące publicznych dostaw produktów i usług ICT w Europie” (2015-04) (norma europejska EN 301 549 V1.1.2 (2015-04)), z zastosowaniem norm zharmonizowanych i wspólnej metodyki do celów badania zgodności treści stron internetowych oraz aplikacji mobilnych z tymi zasadami. Ta norma europejska została przyjęta na podstawie mandatu M/376 wydanego przez Komisję dla europejskich organizacji normalizacyjnych. Dopóki odesłania do zharmonizowanych norm lub ich części nie zostaną opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, za minimalne środki wdrażania tych zasad w praktyce powinny być uznawane odpowiednie klauzule normy europejskiej EN 301 549 V1.1.2 (2015-04) w odniesieniu do niniejszej dyrektywy oraz równorzędnego dostępu i wyboru dla niepełnosprawnych użytkowników końcowych.

(263)  W dziedzinie zapewnienia usług biura numerów oraz spisów abonentów rozwinęła się już skuteczna konkurencja między innymi na podstawie art. 5 dyrektywy Komisji 2002/77/WE[34]. W celu podtrzymania tej skutecznej konkurencji wszyscy usługodawcy, którzy przypisują numery telefoniczne swoim użytkownikom końcowym powinni nadal być zobowiązani udostępniać odnośne informacje w sposób uczciwy, uwzględniający koszty i niedyskryminacyjny.

(264)  Użytkownicy końcowi powinni być informowani, że mają prawo zdecydować, czy chcą zostać ujęci w spisie. Dostawcy usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery powinni uwzględniać decyzję użytkowników końcowych, przekazując dane podmiotom udostępniającym spisy abonentów. Artykuł 12 dyrektywy 2002/58/WE zapewnia użytkownikom końcowym prawo do prywatności, jeśli chodzi o umieszczanie ich danych osobowych w publicznie dostępnych spisach abonentów.

(265)  Użytkownicy końcowi powinni mieć możliwość korzystania z gwarancji interoperacyjności wszelkiego sprzętu do odbioru radia cyfrowego i telewizji cyfrowej sprzedawanego w Unii. Państwa członkowskie powinny być w stanie wymagać minimalnych zharmonizowanych norm w odniesieniu do takiego sprzętu. Takie normy powinny być od czasu do czasu dostosowywane w miarę rozwoju rynku i technologii.

(266)  Jest pożądane, aby umożliwić konsumentom jak najpełniejszą możliwość podłączenia się do odbiorników radiowych i telewizyjnych. Interoperacyjność to koncept ewoluujący na dynamicznych rynkach. Organy ustanawiające normy powinny uczynić wszystko, co jest w ich mocy, aby zapewnić ewolucję odpowiednich norm wraz z technologiami, których dotyczą. Podobnie jest ważne, aby zapewnić wyposażenie cyfrowych odbiorników telewizyjnych w złącza zdolne do przesyłania wszystkich koniecznych składników sygnału cyfrowego, włączając strumienie audio i wideo, informacje o dostępie warunkowym, informacje o serwisie, informacje o interfejsie programowania aplikacji (API) oraz informacje o zabezpieczeniu przed kopiowaniem. Dlatego niniejsza dyrektywa powinna zapewniać, aby funkcjonalność związana ze złączami lub do nich wprowadzana nie była ograniczana przez operatorów sieciowych, dostawców usług czy producentów sprzętu i dalej ewoluowała równolegle z rozwojem technologii. Realizację, poprzez mechanizm, jaki narzuca rynek, powszechnego standardu dla wyświetlania i prezentacji usług telewizji hybrydowej, uważa się za korzystną dla konsumentów. Państwa członkowskie i Komisja mogą podejmować inicjatywy polityczne, zgodne z Traktatem, w celu pobudzenia takich prac rozwojowych. Konsumenckie urządzenia radiowe powinny być w stanie odbierać co najmniej sygnał radiowy nadawany analogowo i cyfrowo w celu zapewnienia transgranicznej interoperacyjności. Przepis ten nie powinien mieć zastosowania do tanich konsumenckich urządzeń radiowych lub do urządzeń radiowych, w których odbiór programów radiowych stanowi jedynie dodatkową funkcję, np. telefonu komórkowego z odbiornikiem FM. Nie powinien mieć także zastosowania do urządzeń radiowych używanych przez radioamatorów, w tym np. zestawów radiowych do montażu i użytku przez radioamatorów lub urządzeń zbudowanych samodzielnie przez radioamatorów, które służą celom eksperymentalnym i naukowym związanym z radiokomunikacją amatorską.

(267)  Środki hurtowe zapewniające umieszczenie danych użytkownika końcowego (zarówno sieci stacjonarnych, jak i ruchomych) w bazach danych powinny być zgodne z gwarancjami ochrony danych osobowych na podstawie dyrektywy 95/46/WE, która zostanie zastąpiona rozporządzeniem (UE) 2016/679 w dniu 25 maja 2018 r.[35], oraz art. 12 dyrektywy 2002/58/WE (dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej). Aby użytkownicy końcowi mogli odnieść pełną korzyść z konkurencji, co w dużej mierze umożliwia zniesienie regulacji na poziomie detalicznym dla tych usług oraz udostępnianie ofert w zakresie usług spisu abonentów na rozsądnych i przejrzystych warunkach, należy zapewnić zorientowane na koszty dostarczanie tych danych dostawcom usług, wraz z umożliwieniem państwom członkowskim ustanowienia scentralizowanego mechanizmu przekazywania dostawcom usług udostępniania spisu abonentów kompleksowych informacji zbiorczych oraz zapewnienia dostępu do sieci na rozsądnych i przejrzystych warunkach.

(268)  W związku ze zniesieniem obowiązku świadczenia usługi powszechnej w odniesieniu do usług spisów abonentów oraz ze względu na istnienie funkcjonującego rynku takich usług, prawo do dostępu do usług biura numerów nie jest już konieczne. Krajowe organy regulacyjne powinny jednak nadal mieć możliwość nakładania obowiązków i warunków na przedsiębiorstwa, które kontrolują dostęp do użytkowników końcowych, w celu utrzymania dostępu i konkurencji na tym rynku.

(269)  Państwa członkowskie powinny być w stanie nakładać proporcjonalne zobowiązania do transmisji obowiązkowej na przedsiębiorstwa podlegające ich jurysdykcji, w interesie uzasadnionym względami polityki publicznej, ale takie obowiązki powinny być nakładane tam, gdzie są one konieczne do osiągnięcia celów wynikających z interesu ogółu, wyraźnie określonych przez państwa członkowskie zgodnie z prawem Unii, oraz powinny być proporcjonalne i przejrzyste. Transmisja obowiązkowa może być stosowana do określonych kanałów radiowych i telewizyjnych oraz usług uzupełniających, dostarczanych przez określonego dostawcę usług medialnych. Nakładane przez państwa członkowskie obowiązki powinny mieć rozsądny zakres, to znaczy powinny być proporcjonalne i przejrzyste w świetle jasno określonych celów interesu ogólnego, takich jak pluralizm mediów i różnorodność kulturowa. Państwa członkowskie powinny podać obiektywne uzasadnienie zobowiązań do transmisji obowiązkowej, które nakładają w przepisach prawa krajowego, tak aby takie zobowiązania były przejrzyste, proporcjonalne i jasno określone. Zobowiązania te powinny być sformułowane w taki sposób, aby dostarczyć wystarczających zachęt do wydajnych inwestycji w infrastrukturę. Zobowiązania powinny podlegać okresowemu przeglądowi co najmniej co pięć lat, aby można było dostosowywać je do zmian technologicznych i rynkowych oraz zagwarantować, że są nadal proporcjonalne do wyznaczonych celów. Zobowiązania mogą, tam gdzie to jest właściwe, pociągać za sobą klauzulę o proporcjonalnym wynagrodzeniu.

(269a)  Jako że większość używanych obecnie konsumenckich urządzeń telewizji cyfrowej i radia cyfrowego obsługuje transmisje analogowe i cyfrowe, nie istnieje już ekonomiczny lub społeczny powód nakładania przez państwa członkowskie zobowiązań do transmisji obowiązkowej w odniesieniu do transmisji telewizyjnych zarówno analogowych, jak i cyfrowych. Nie powinno to jednak wykluczać takich obowiązków w zakresie transmisji analogowych, w przypadku gdy znaczna liczba użytkowników nadal korzysta z kanałów analogowych lub nadawanie analogowe stanowi jedyny sposób nadawania.

(270)  Do sieci i usług łączności elektronicznej używanych do rozpowszechniania programów radiowych lub telewizyjnych zalicza się sieci nadawcze kablowe, IPTV, satelitarne i naziemne. Można również do nich zaliczyć inne sieci o tyle, o ile znacząca liczba użytkowników końcowych używa takich sieci jako swojego głównego sposobu odbioru programów radiowych czy telewizyjnych. W zakres transmisji obowiązkowej powinna wchodzić transmisja specjalnie pomyślana w celu umożliwienia równorzędnego dostępu użytkownikom niepełnosprawnym. Podobnie, usługi uzupełniające obejmują m.in. usługi mające na celu ułatwienie dostępu niepełnosprawnych użytkowników końcowych, takie jak wideotekst, wyświetlane listy dialogowe dla osób niesłyszących i niedosłyszących, dźwiękowa ścieżka narracyjna, głosowa lista dialogowa i tłumaczenie na język migowy. Z powodu rozpowszechnienia oferty i odbioru usług telewizji hybrydowej i utrzymującej się popularności elektronicznych przewodników po programach (EPG) umożliwiających wybór użytkownikom, przekaz danych dotyczących programów, niezbędnych do obsługi funkcji zapewniających elektroniczne przewodniki po programach, teletekst i związane z programami adresy IP może wejść w zakres transmisji obowiązkowej.

(271)  Usługi identyfikacji rozmów przychodzących są już zwykle dostępne w nowoczesnych centralach telefonicznych i dlatego mogą być coraz szerzej udostępniane niewielkim kosztem lub bez ponoszenia kosztów. Państwa członkowskie, w których takie usługi dodatkowe są już dostępne, nie muszą wprowadzać obowiązku ich udostępnienia. Dyrektywa 2002/58/WE chroni prywatność użytkowników w odniesieniu do szczegółowych rachunków telefonicznych, dając im środki ochrony ich prawa do prywatności po wprowadzeniu identyfikacji rozmów przychodzących. Rozwój tych usług na poziomie ogólnoeuropejskim byłby z korzyścią dla konsumentów i jest popierany w niniejszej dyrektywie.

(272)  Publikacja przez państwa członkowskie informacji zagwarantuje, że uczestnicy rynku oraz potencjalni nowi uczestnicy rynku będą znać zakres swoich praw i obowiązków oraz wiedzieć, gdzie szukać odpowiedniej szczegółowej informacji. Publikacja w krajowym biuletynie ułatwi zainteresowanym stronom w innych państwach członkowskich znalezienie stosownej informacji.

(273)  Dla zapewnienia wydajności ogólnoeuropejskiego rynku łączności elektronicznej Komisja powinna kontrolować elementy kosztów, które przyczyniają się do określenia cen dla użytkowników końcowych, oraz publikować zgromadzone informacje.

(274)  Celem stwierdzenia, że prawo Unii jest właściwie stosowane, Komisja musi wiedzieć, które przedsiębiorstwa zostały wskazane jako mające znaczącą pozycję rynkową, i wiedzieć, jakie wymogi zostały ustanowione w odniesieniu do uczestników rynku przez krajowe organy regulacyjne. Niezależnie od publikacji takiej informacji na szczeblu krajowym konieczne jest, by państwa członkowskie przesyłały takie informacje do Komisji. Jeżeli państwa członkowskie są zobowiązane przesyłać informacje Komisji, obowiązek ten może być realizowany w formie elektronicznej, po uzgodnieniu procedur odpowiedniego uwierzytelnienia.

(275)  Aby uwzględnić zmiany rynkowe, społeczne i technologiczne, zarządzać ryzykiem dla bezpieczeństwa sieci i usług oraz zapewnić skuteczny dostęp do służb ratunkowych za pomocą zgłoszeń alarmowych, należy przekazać Komisji uprawienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do: konkretnych środków służących eliminacji zagrożeń dla bezpieczeństwa; dostosowania warunków dostępu do cyfrowych usług telewizyjnych i radiowych; ustalenia jednolitej stawki za hurtową usługę zakańczania połączeń głosowych w sieciach stacjonarnych i ruchomych; przyjęcia środków związanych ze zgłoszeniami alarmowymi w Unii; oraz dostosowania załączników II, IV, V, VI, VIII, IX i X do niniejszej dyrektywy. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te były prowadzone zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa. W szczególności, aby zapewnić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie udział na równych zasadach w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.

(276)  W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszej dyrektywy należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze do: przyjmowania decyzji w celu wyeliminowania szkodliwych zakłóceń transgranicznych między państwami członkowskimi; wprowadzenia obowiązku wdrożenia odpowiednich norm lub usuwania norm lub specyfikacji z obowiązkowej części wykazu norm; podejmowania decyzji określających, czy prawa do zharmonizowanego pasma mają podlegać ogólnemu zezwoleniu czy też wymagają uzyskania indywidualnych praw użytkowania; określenia sposobu stosowania kryteriów, zasad i warunków w odniesieniu do zharmonizowanego widma radiowego; określenia sposobu stosowania warunków, którymi państwa członkowskie mogą obwarować zezwolenia na użytkowanie zharmonizowanego widma radiowego; identyfikacji pasm, dla których prawa użytkowania częstotliwości radiowych mogą być przekazywane lub dzierżawione między przedsiębiorstwami; ustalenia wspólnych maksymalnych terminów, przed których upływem należy zezwolić na użytkowanie konkretnych zharmonizowanych pasm widma radiowego; przyjęcia ponadnarodowych środków dotyczących czasu trwania praw użytkowania widma; ustalenia kryteriów koordynacji wykonywania niektórych obowiązków; określenia właściwości technicznych w zakresie konstrukcji, wdrożenia i eksploatacji punktów dostępu bezprzewodowego o bliskim zasięgu; sprostania niezaspokojonemu transgranicznemu lub ogólnoeuropejskiemu popytowi na numery; oraz określenia charakteru i zakresu obowiązków zapewniających skuteczny dostęp do służb ratunkowych lub łączność między użytkownikami końcowymi na terenie jednego lub kilku państw członkowskich lub na terenie całej Unii Europejskiej. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającym przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję.

(277)  Wreszcie, Komisja powinna mieć możliwość przyjęcia, w razie potrzeby i z uwzględnieniem w najwyższym stopniu opinii BEREC, zaleceń w związku z identyfikacją właściwych rynków produktowych i usługowych, zgłoszeniami w ramach procedury konsolidacji rynku wewnętrznego oraz zharmonizowanym stosowaniem przepisów ram regulacyjnych.

(278)  Przepisy niniejszej dyrektywy winny być poddawane okresowemu przeglądowi, w szczególności celem określenia potrzeby ich modyfikacji w związku z postępem technologicznym i zmianą warunków rynkowych. Z uwagi na ryzyko powstania niekonkurencyjnych oligopolistycznych struktur rynkowych w miejsce monopolistycznych struktur rynkowych, w przeglądach należy zwrócić szczególną uwagę na przepisy dotyczące uprawnień krajowych organów regulacyjnych do nakładania na operatorów posiadających – samodzielnie lub wspólnie z innymi – znaczącą pozycję rynkową obowiązków w zakresie dostępu, stosowanych w połączeniu z innymi obowiązkami, które mogą zostać na nich nałożone, w celu zapewnienia, aby uprawnienia te były wystarczające do skutecznego osiągnięcia celów niniejszej dyrektywy.

(279)  Niektóre dyrektywy oraz decyzje dotyczące tej samej dziedziny winny zostać uchylone.

(280)  Komisja powinna monitorować proces przechodzenia od istniejących ram prawnych do nowych ram prawnych.

(281)  Ponieważ cele proponowanego działania, a mianowicie ustanowienie zharmonizowanych i uproszczonych ram prawnych dotyczących usług i sieci łączności elektronicznej, urządzeń i usług towarzyszących, warunków wydawania zezwoleń na udostępnianie sieci i usług, użytkowania widma i numerów, regulacji dostępu do sieci łączności elektronicznej i powiązanych urządzeń i ich wzajemnych połączeń oraz ochrony użytkownika końcowego, nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez poszczególne państwa członkowskie, a z uwagi na ich skalę i skutki można te cele lepiej zrealizować na szczeblu Unii, Unia może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.

(282)  Zgodnie ze wspólną deklaracją polityczną z dnia 28 września 2011 r. państw członkowskich i Komisji dotyczącą dokumentów wyjaśniających[36] państwa członkowskie zobowiązały się do złożenia, w uzasadnionych przypadkach, wraz z powiadomieniem o środkach transpozycji, jednego lub więcej dokumentów wyjaśniających związki między elementami dyrektywy a odpowiadającymi im częściami krajowych instrumentów transpozycyjnych.

(283)  Zobowiązanie do przeniesienia niniejszej dyrektywy do prawa krajowego powinno ograniczać się do tych przepisów, które stanowią zasadniczą zmianę w porównaniu z wcześniejszymi dyrektywami. Zobowiązanie do przeniesienia przepisów, które nie uległy zmianie, wynika z wcześniejszych dyrektyw.

(284)  Niniejsza dyrektywa nie powinna naruszać zobowiązań państw członkowskich dotyczących terminów przeniesienia do prawa krajowego i terminów rozpoczęcia stosowania dyrektyw określonych w załączniku XI część B,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

Część I. RAMY (ogólne przepisy regulujące organizację rynku)

Tytuł I: Zakres, cele, definicje

ROZDZIAŁ I

PRZEDMIOT, CEL I DEFINICJE

Artykuł 1

Przedmiot i cel

1. Niniejsza dyrektywa ustanawia zharmonizowane ramy prawne regulujące usługi łączności elektronicznej, sieci łączności elektronicznej, urządzenia i usługi towarzyszące i niektóre aspekty urządzeń końcowych. Określa ona zadania krajowych organów regulacyjnych i, w stosownych przypadkach, innych właściwych organów oraz zbiór procedur w celu zapewnienia zharmonizowanego stosowania ram prawnych w obrębie Unii.

2. Celem niniejszej dyrektywy jest z jednej strony wdrożenie wewnętrznego rynku w dziedzinie sieci i usług łączności elektronicznej prowadzące do wdrożenia i rozpowszechniania zabezpieczonych sieci o bardzo dużej przepustowości, powstania zrównoważonej konkurencji, interoperacyjności usług łączności elektronicznej, dostępności oraz korzyści dla użytkownika końcowego.

Z drugiej strony celem jest zapewnienie świadczenia w całej Unii publicznie dostępnych, przystępnych cenowo usług dobrej jakości poprzez skuteczną konkurencję i wybór, aby sprostać sytuacjom, w których rynek nie zaspokaja w sposób zadowalający potrzeb użytkowników końcowych, w tym użytkowników niepełnosprawnych, tak aby mieli oni dostęp do usług na równi z innymi osobami, oraz ustanowić niezbędne prawa użytkowników końcowych.

3. Postanowienia niniejszej dyrektywy pozostają bez uszczerbku dla :

- wymogów określonych w przepisach prawa krajowego zgodnie z prawem Unii lub w przepisach prawa Unii dotyczących usług świadczonych przy użyciu sieci i usług łączności elektronicznej; - środków wprowadzanych na szczeblu Unii lub na szczeblu krajowym zgodnie z przepisami prawa Unii, niezbędnych do realizacji celów leżących w interesie ogólnym, w szczególności związanych z ochroną danych osobowych i prywatnością, regulacjami dotyczącymi treści programów i polityką audiowizualną;

- środków wprowadzanych na szczeblu Unii lub na szczeblu krajowym zgodnie z przepisami prawa Unii, niezbędnych do realizacji celów leżących w interesie ogólnym, w szczególności związanych z ochroną danych osobowych i prywatnością, regulacjami dotyczącymi treści programów i polityką audiowizualną.

- przepisów rozporządzenia (UE) nr 531/2012 i rozporządzenia (UE) 2015/2120.

3a. Jeżeli informacje zawierają dane osobowe, Komisja, BEREC i zainteresowane organy zapewniają zgodność przetwarzania danych z unijnymi przepisami w zakresie ochrony danych.

4. Przepisy niniejszej dyrektywy dotyczące praw użytkowników końcowych stosuje się bez uszczerbku dla unijnych przepisów o ochronie konsumenta, w szczególności przepisów dyrektyw 93/13/EWG i 2011/83/UE oraz przepisów krajowych zgodnych z prawem Unii.

Artykuł 2

Definicje

Dla celów niniejszej dyrektywy:

1) „sieć łączności elektronicznej” oznacza systemy transmisyjne, niezależnie od tego, czy opierają się na stałej infrastrukturze lub mechanizmie scentralizowanej administracji, oraz, w stosownych przypadkach, urządzenia przełączające lub routingowe oraz inne zasoby, w tym nieaktywne elementy sieci, które umożliwiają przekazywanie sygnałów przewodowo, za pomocą radia, środków optycznych lub innych środków elektromagnetycznych, w tym sieci satelitarnych, stacjonarnych (komutowanych i pakietowych, w tym internetu) i naziemnych sieci przenośnych, elektrycznych systemów kablowych, w zakresie, w jakim są one wykorzystywane do przekazywania sygnałów, w sieciach nadawania radiowego i telewizyjnego oraz sieciach telewizji kablowej, niezależnie od rodzaju przekazywanej informacji; nie obejmuje ona elementów sieci zarządzanych przez osoby fizyczne w kontekście działań nienastawionych na zysk;

2) „sieć o bardzo dużej przepustowości” oznacza sieć łączności elektronicznej, która albo w całości składa się z elementów światłowodowych przynajmniej na odcinku do punktu dystrybucji w miejscu świadczenia usługi, albo jest innego rodzaju siecią, która jest w stanie zapewnić w typowych warunkach panujących w czasie największego natężenia ruchu podobną wydajność sieci pod względem: przepustowości łącza służącego do nadawania w kierunku od urządzenia końcowego do stacji bazowej i w kierunku odwrotnym, odporności, parametrów związanych z błędami oraz opóźnienia i jego zmienności. Wydajność sieci jest oceniana na podstawie parametrów technicznych bez względu na to, czy doświadczenia użytkownika końcowego różnią się w zależności od z natury różnych cech charakterystycznych nośnika danych, za pomocą którego sieć ostatecznie łączy się z punktem zakończenia sieci;

3) „rynki ponadnarodowe” oznaczają rynki zdefiniowane zgodnie z art. 63 obejmujące Unię lub znaczną jej część, znajdujące się w więcej niż jednym państwie członkowskim;

4) „usługa łączności elektronicznej” oznacza usługę ▌świadczoną za wynagrodzeniem za pośrednictwem sieci łączności elektronicznej, która obejmuje „usługę dostępu do internetu” zdefiniowaną w art. 2 pkt 2) rozporządzenia (UE) 2015/2120 lub „usługę łączności interpersonalnej”, lub usługi polegające całkowicie lub częściowo na przekazywaniu sygnałów, takie jak usługi transmisyjne stosowane na potrzeby świadczenia usług łączności maszyna-maszyna oraz na potrzeby nadawania; nie obejmuje jednak usług związanych z zapewnianiem albo wykonywaniem kontroli treści przekazywanych przy wykorzystaniu sieci lub usług łączności elektronicznej, jak również usług niekomercyjnych świadczonych przez osoby fizyczne;

5) „usługa łączności interpersonalnej” oznacza usługę ▌świadczoną za wynagrodzeniem, która umożliwia bezpośrednią interpersonalną i interaktywną wymianę informacji za pośrednictwem sieci łączności elektronicznej między skończoną liczbą osób, w ramach której osoby inicjujące połączenie lub uczestniczące w nim decydują o jego odbiorcy lub odbiorcach; nie obejmuje ona usług, które umożliwiają interpersonalną i interaktywną komunikację wyłącznie jako podrzędną funkcję dodatkową, która jest nieodłącznie związana z inną usługą;

6) „usługa łączności interpersonalnej wykorzystująca numery” oznacza usługę łączności interpersonalnej, która pozwala połączyć się z publiczną komutowaną siecią telefoniczną albo za pomocą nadanych zasobów numeracyjnych, tzn. numeru lub numerów z krajowych lub międzynarodowych planów numeracji telefonicznej, albo poprzez umożliwienie połączenia z numerem lub numerami z krajowych lub międzynarodowych planów numeracji telefonicznej, przy czym dostawca usługi ma znaczącą kontrolę nad siecią wykorzystywaną do umożliwienia łączności;

7) „usługa łączności interpersonalnej niewykorzystująca numerów” oznacza usługę łączności interpersonalnej, która nie łączy się z publiczną komutowaną siecią telefoniczną ani za pomocą nadanych zasobów numeracyjnych, tzn. numeru lub numerów z krajowych lub międzynarodowych planów numeracji telefonicznej, ani poprzez umożliwienie połączenia z numerem lub numerami z krajowych lub międzynarodowych planów numeracji telefonicznej;

8) „publiczna sieć łączności” oznacza sieć łączności elektronicznej wykorzystywaną całkowicie lub głównie do świadczenia publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej, które wspierają przekazywanie informacji pomiędzy punktami końcowymi sieci;

9) „punkt zakończenia sieci” oznacza fizyczne miejsce, w którym użytkownik końcowy otrzymuje dostęp do publicznej sieci łączności; w przypadku sieci stosujących przełączanie lub przekierowywanie punkt zakończenia sieci identyfikuje się za pomocą konkretnego adresu sieciowego, który może być łączony z numerem lub nazwiskiem użytkownika końcowego;

10) „urządzenia towarzyszące” oznaczają takie usługi towarzyszące, infrastrukturę fizyczną oraz inne urządzenia lub elementy związane z siecią łączności elektronicznej lub usługami łączności elektronicznej, które umożliwiają lub wspierają dostarczanie usług za pośrednictwem tych sieci lub usług lub które mogą służyć do tego celu, i obejmują między innymi budynki lub wejścia do budynków, okablowanie budynków, anteny, wieże i inne konstrukcje nośne, kanały, przewody, maszty, studzienki i szafki;

11) „usługi towarzyszące” oznaczają takie usługi związane z siecią lub usługami łączności elektronicznej, które umożliwiają lub wspierają ▌świadczenie usług za pośrednictwem tych sieci lub usług, lub które mogą służyć do tego celu, i obejmują między innymi systemy translacji numerów lub systemy o równorzędnych funkcjach, systemy dostępu warunkowego i elektroniczne przewodniki po programach▌, jak również inne usługi, takie jak usługi identyfikacji, lokalizacji oraz sygnalizowania obecności;

12) „system dostępu warunkowego” oznacza wszelkie środki techniczne, system uwierzytelniający lub rozwiązania, które powodują, że dostęp do chronionych usług nadawania radiowego lub telewizyjnego w formie zrozumiałej jest uwarunkowany posiadaniem abonamentu lub innego, uprzednio uzyskanego indywidualnego zezwolenia;

13) „użytkownik” oznacza osobę prawną lub fizyczną korzystającą z publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej lub występującą o udostępnienie takich usług;

14) „użytkownik końcowy” oznacza użytkownika, który nie udostępnia publicznych sieci łączności ani publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej;

15) „konsument” oznacza każdą osobę fizyczną korzystającą z publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej lub występującą o udostępnienie takich usług dla celów niezwiązanych z jej działalnością handlową, gospodarczą, rzemiosłem lub wykonywaniem zawodu;

16) „udostępnianie sieci łączności elektronicznej” oznacza ustanowienie, obsługę, kontrolowanie i udostępnianie takiej sieci;

17) „zaawansowane urządzenia telewizji cyfrowej” oznaczają dekodery przeznaczone do podłączania telewizorów albo zintegrowanych zestawów telewizji cyfrowej, zdolne do odbierania usług cyfrowej telewizji interaktywnej;

18) „interfejs programu aplikacyjnego (API)” oznacza oprogramowanie interfejsów między aplikacjami, udostępnione przez nadawców lub usługodawców oraz zasoby zaawansowanych urządzeń telewizji cyfrowej dla usług telewizji cyfrowej i radia cyfrowego;

19) „przydział widma” oznacza wyznaczenie danego pasma częstotliwości do wykorzystywania w celu świadczenia jednego rodzaju lub kilku rodzajów usług radiokomunikacyjnych, w stosownych przypadkach na określonych warunkach;

20) „szkodliwe zakłócenia” oznaczają zakłócenia, które zagrażają funkcjonowaniu usług radionawigacyjnych lub innych usług związanych z bezpieczeństwem, lub które w inny sposób poważnie pogarszają, utrudniają lub wielokrotnie przerywają usługę radiokomunikacyjną odbywającą się zgodnie z obowiązującymi przepisami międzynarodowymi, unijnymi lub krajowymi;

21) „wywołanie” oznacza połączenie, które dochodzi do skutku za pośrednictwem publicznie dostępnej usługi łączności interpersonalnej umożliwiającej dwustronną łączność głosową;

22) „bezpieczeństwo” sieci i usług oznacza zdolność sieci i usług łączności elektronicznej do odpierania, na danym poziomie pewności, wszelkich działań naruszających dostępność, autentyczność, integralność lub poufność przechowywanych, przekazywanych lub przetwarzanych danych lub związanych z nimi usług oferowanych przez te sieci lub usługi lub dostępnych za ich pośrednictwem;

23) „ogólne zezwolenie” oznacza ramy prawne określone przez państwo członkowskie zapewniające prawo świadczenia dostępu do sieci oraz usług łączności elektronicznej oraz określające szczególne obowiązki sektorowe, jakie mogą mieć zastosowanie w odniesieniu do wszystkich lub poszczególnych rodzajów sieci i usług łączności elektronicznej, zgodnie z niniejszą dyrektywą, z wyłączeniem usług niekomercyjnych świadczonych przez osoby fizyczne;

24) „punkt dostępu bezprzewodowego o bliskim zasięgu” oznacza niewielkie urządzenie o niskiej mocy służące do bezprzewodowego dostępu do sieci, dysponujące małym zasięgiem i wykorzystujące widmo radiowe objęte obowiązkiem uzyskania zezwolenia lub widmo radiowe zwolnione z obowiązku uzyskania zezwolenia lub też połączenie tych obu rodzajów widma, które może, ale nie musi, być częścią publicznej naziemnej sieci łączności ruchomej oraz być wyposażone w antenę lub anteny o niskim oddziaływaniu na krajobraz i które pozwala użytkownikom uzyskać bezprzewodowy dostęp do sieci łączności elektronicznej, niezależnie od topologii tej sieci – ruchomej lub stałej;

25) „lokalna sieć radiowa” (RLAN) oznacza system dostępu bezprzewodowego o niskiej mocy i bliskim zasięgu, stwarzający niskie ryzyko zakłóceń dla innych tego typu systemów stosowanych w pobliżu przez innych użytkowników, wykorzystujący na zasadzie niewyłączności widmo radiowe, dla którego warunki dostępności i efektywnego użytkowania zharmonizowano na poziomie unijnym;

26) „współużytkowanie widma radiowego” oznacza dostęp przez dwóch użytkowników lub większą ich liczbę w celu skorzystania z tych samych częstotliwości na podstawie określonego mechanizmu współużytkowania, na które zezwolenie wydał właściwy organ ▌w oparciu o ogólne zezwolenie, indywidualne prawa użytkowania lub ich kombinację, w tym podejścia regulacyjne, takie jak współdzielony dostęp, na który udzielono pozwolenia, mające na celu ułatwienie współużytkowania pasma częstotliwości, pod warunkiem zawarcia przez wszystkie zaangażowane strony wiążącej umowy, zgodnie z regułami współużytkowania uwzględnionymi w ich prawach użytkowania, tak aby zagwarantować wszystkim użytkownikom przewidywalne i rzetelne mechanizmy współużytkowania, bez uszczerbku dla stosowania przepisów prawa konkurencji;

27) „zharmonizowane widmo radiowe” oznacza widmo radiowe, którego dostępność i wydajne użytkowanie uregulowano za pomocą zharmonizowanych warunków ustanowionych w drodze technicznego środka wykonawczego zgodnie z art. 4 decyzji nr 676/2002/WE (decyzja o spektrum radiowym);

28) „dostęp” oznacza udostępnianie urządzeń lub usług innemu przedsiębiorstwu na określonych warunkach, na zasadzie wyłączności lub braku wyłączności, na potrzeby świadczenia usług łączności elektronicznej, w tym świadczenia za ich pomocą usług społeczeństwa informacyjnego lub usług nadawania treści. Obejmuje on między innymi: dostęp do elementów sieci i urządzeń towarzyszących, co może się wiązać z podłączeniem urządzeń za pomocą środków stacjonarnych lub niestacjonarnych (w szczególności obejmuje to dostęp do pętli lokalnej oraz urządzeń i usług niezbędnych do obsługi pętli lokalnej); dostęp do infrastruktury fizycznej, w tym budynków, kanałów i masztów; dostęp do odpowiednich systemów oprogramowania, w tym do systemów wsparcia operacyjnego; dostęp do systemów informacyjnych lub baz danych na potrzeby przygotowywania zamówień, dostaw, zamawiania, konserwacji i reklamacji oraz fakturowania; dostęp do translacji numerów lub systemów o równorzędnych funkcjach; dostęp do sieci stacjonarnych i ruchomych,▌ w szczególności na potrzeby roamingu; dostęp do systemów dostępu warunkowego na potrzeby usług telewizji cyfrowej oraz dostęp do sieciowych usług wirtualnych;

29) „wzajemne połączenia” oznaczają fizyczne i logiczne połączenia pomiędzy publicznymi sieciami łączności użytkowanymi przez jedno i to samo albo inne przedsiębiorstwo celem umożliwienia użytkownikom jednego przedsiębiorstwa porozumiewania się z użytkownikami tego samego lub innego przedsiębiorstwa albo zapewnienia dostępu do usług innego przedsiębiorstwa. Usługi mogą być świadczone przez powyższe podmioty albo inne podmioty, które mają dostęp do sieci. Wzajemne połączenia stanowią specyficzny rodzaj dostępu realizowanego pomiędzy operatorami sieci publicznych;

30) „operator” oznacza przedsiębiorstwo udostępniające lub upoważnione do udostępniania publicznych sieci łączności albo urządzeń towarzyszących;

31) „pętla lokalna” oznacza fizyczną ścieżkę wykorzystywaną przez sygnały łączności elektronicznej łączącą punkt zakończenia sieci z przełącznicą albo równorzędnym urządzeniem w stacjonarnej publicznej sieci łączności elektronicznej;

31a) „publiczny automat telefoniczny” oznacza dostępny dla ogółu społeczeństwa aparat telefoniczny, za korzystanie z którego można płacić monetami lub kartami kredytowymi/debetowymi lub kartami przedpłatowymi, w tym kartami z kodami wybierania numerów;

32) „łączność głosowa” oznacza usługę łączności elektronicznej dostępną publicznie dla inicjowania i odbierania, bezpośrednio lub pośrednio, połączeń krajowych lub krajowych i międzynarodowych za pośrednictwem numeru lub numerów istniejących w krajowym lub międzynarodowym planie numeracji telefonicznej, oraz obejmującą inne środki łączności jako alternatywę dla łączności głosowej przeznaczone specjalnie dla niepełnosprawnych użytkowników końcowych, na przykład usługi pełnej konwersacji (usługi głosowe, wideo i tekstowe w czasie rzeczywistym) oraz usługi przekazu dla osób z upośledzeniami słuchu lub mowy w oparciu o tekst lub wideo;

33) „numer geograficzny” oznacza numer istniejący w krajowym planie numeracji telefonicznej, w którym część jego struktury cyfrowej zawiera informację o znaczeniu geograficznym wykorzystywaną do przekierowywania wywołań tam, gdzie fizycznie mieści się punkt zakończenia sieci;

34) „numer niegeograficzny” to numer istniejący w krajowym planie numeracji telefonicznej niebędący numerem geograficznym, taki jak numery komórkowe, bezpłatne oraz o podwyższonej opłacie;

35) „publiczny punkt przyjmowania zgłoszeń o wypadkach” (PSAP) oznacza fizyczną lokalizację, która jako pierwsza przyjmuje zgłoszenia alarmowe pod nadzorem organu publicznego lub prywatnej organizacji uznanej przez państwo członkowskie;

35a) „usługi przekazu dla osób z upośledzeniami słuchu lub mowy” oznaczają usługi, które umożliwiają osobom niesłyszącym, niedosłyszącym lub mającym zaburzenia mowy komunikację telefoniczną z inną osobą za pośrednictwem tłumacza korzystającego z tekstu lub języka migowego, w sposób funkcjonalnie równorzędny z możliwościami osoby bez upośledzenia;

36) „najwłaściwszy publiczny punkt przyjmowania zgłoszeń o wypadkach” oznacza PSAP uprzednio wyznaczony przez odpowiedzialne organy do przyjmowania zgłoszeń alarmowych z określonego obszaru lub zgłoszeń alarmowych określonego rodzaju;

36a) „komunikacja tekstowa w czasie rzeczywistym” oznacza łączność z wykorzystaniem transmisji tekstu, podczas której znaki są przekazywane przez terminal podczas ich wpisywania w taki sposób, że użytkownik nie zauważa opóźnienia przekazu;

37) „zgłoszenie alarmowe” oznacza zgłoszenie dokonane przez użytkownika końcowego do PSAP za pośrednictwem usług łączności głosowej i odpowiednich usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery w celu zwrócenia się do służb ratunkowych o pomoc w sytuacjach nadzwyczajnych i otrzymania tej pomocy;

38) „służba ratunkowa” oznacza służbę uznaną przez państwo członkowskie za pełniącą taką funkcję, która zapewnia natychmiastową i szybką pomoc w szczególności w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia, zdrowia lub bezpieczeństwa publicznego lub osób fizycznych, własności prywatnej lub publicznej lub też środowiska, zgodnie z prawodawstwem krajowym.

38a) „informacje o lokalizacji osoby wykonującej połączenie” oznaczają, w publicznej sieci ruchomej, przetwarzane dane pochodzące zarówno z infrastruktury sieci, jak i z urządzenia telefonicznego, wskazujące położenie geograficzne ruchomego urządzenia końcowego użytkownika końcowego, a w publicznej sieci stacjonarnej oznaczają dane na temat fizycznego adresu punktu zakończenia sieci.

ROZDZIAŁ II

CELE

Artykuł 3

Cele ogólne

1. Państwa członkowskie zapewniają, by krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy, wypełniając swoje zadania wynikające z przepisów niniejszej dyrektywy, podejmowały stosowne środki, które są niezbędne i proporcjonalne do realizacji celów określonych w ust. 2. Państwa członkowskie, Komisja i BEREC również przyczyniają się do realizacji tych celów.

Krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy przyczyniają się, w ramach swoich kompetencji, do realizacji polityki mającej na celu promowanie wolności wypowiedzi i informacji, różnorodności kulturowej i językowej, jak również pluralizmu mediów.

2. Krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy oraz BEREC, Komisja i państwa członkowskie dążą do osiągnięcia każdego z ogólnych celów wymienionych poniżej, przy czym kolejność, w jakiej są one wymienione, nie wskazuje porządku pierwszeństwa:

a) propagują dostęp do sieci o bardzo dużej przepustowości, zarówno w trybie łączności stałej, jak i ruchomej, oraz korzystanie z nich przez wszystkich obywateli Unii i wszystkie unijne przedsiębiorstwa;

b) propagują konkurencję przy udostępnianiu sieci łączności elektronicznej oraz urządzeń towarzyszących, w tym wydajną konkurencję opartą na infrastrukturze, a także przy świadczeniu usług łączności elektronicznej i usług towarzyszących;

c) przyczyniają się do rozwoju rynku wewnętrznego poprzez usuwanie nadal istniejących przeszkód utrudniających inwestycje w sieci i usługi łączności elektronicznej i urządzenia i usługi towarzyszące oraz udostępnienie tych sieci i urządzeń oraz świadczenie tych usług w całej Unii, a także poprzez sprzyjanie ujednolicaniu warunków regulujących inwestycje w te sieci, urządzenia i usługi oraz ich udostępnianie i świadczenie, poprzez opracowywanie wspólnych przepisów i przewidywalnych podejść regulacyjnych, wspieranie skutecznego, wydajnego i skoordynowanego użytkowania widma, otwartych innowacji, tworzenia i rozwijania sieci transeuropejskich, świadczenia, dostępności i interoperacyjności ogólnoeuropejskich usług oraz połączeń między użytkownikami końcowymi;

d) wspierają interesy obywateli Unii ▌poprzez zapewnianie powszechnej dostępności i korzystania z sieci o bardzo wysokiej przepustowości▌ oraz usług łączności elektronicznej, poprzez umożliwienie czerpania maksymalnych korzyści pod względem możliwości wyboru, ceny i jakości w oparciu o wydajną konkurencję, poprzez dbanie o bezpieczeństwo sieci i usług, zapewnianie wysokiego i powszechnego poziomu ochrony użytkowników końcowych dzięki niezbędnym przepisom sektorowym, poprzez zapewnienie niepełnosprawnym użytkownikom końcowym równorzędnego dostępu i możliwości wyboru oraz poprzez zaspakajanie potrzeb – takich jak przystępne ceny – konkretnych grup społecznych, w szczególności użytkowników niepełnosprawnych, użytkowników będących osobami starszymi oraz użytkowników o szczególnych potrzebach społecznych.

2a. Komisja może przedłożyć szczegółowe wytyczne polityczne służące osiągnięciu celów wymienionych w ust. 2, określić metody i cel, konkretne i wymierne kryteria analizy porównawczej skuteczności środków podejmowanych przez państwa członkowskie, aby osiągnąć te cele, oraz ustalić najlepsze praktyki. Wytyczne polityczne przewidują również coroczną ocenę jakościową i ilościową postępów każdego państwa członkowskiego. Wytyczne te nie naruszają niezależności krajowych organów regulacyjnych i innych właściwych organów.

3. W dążeniu do osiągnięcia założeń polityki, o których mowa w ust. 2 i określonych w niniejszym ustępie, krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy ▌między innymi:

a) promują przewidywalność regulacyjną poprzez zapewnienie spójnego podejścia regulacyjnego w kolejnych okresach przeglądu oraz poprzez współpracę ze sobą nawzajem, z BEREC oraz z Komisją;

b) zapewniają, aby w podobnych okolicznościach nie występowała dyskryminacja w traktowaniu dostawców sieci i usług łączności elektronicznej;

c) stosują przepisy prawa Unii w sposób neutralny z punktu widzenia technologii, o ile nie stoi to w sprzeczności z realizacją celów określonych w ust. 1;

d) propagują efektywne inwestycje i innowacje w zakresie nowej i rozszerzonej infrastruktury, w tym poprzez zagwarantowanie, że każdy przypadek obowiązku udzielenia dostępu uwzględnia ryzyko, jakie ponoszą inwestujące przedsiębiorstwa, oraz poprzez zezwolenie, aby różne porozumienia o współpracy między inwestorami a stronami zwracającymi się o dostęp stanowiły dywersyfikację ryzyka inwestycyjnego przy zapewnieniu utrzymania konkurencji na rynku i zasady niedyskryminacji;

e) w należytym stopniu uwzględniają warunki związane z infrastrukturą, konkurencją, sytuacją użytkowników końcowych i konsumentów, które występują w różnych obszarach geograficznych na terytorium danego państwa członkowskiego, w tym lokalną infrastrukturę zarządzaną przez osoby fizyczne na zasadach niekomercyjnych;

f) nakładają ex ante obowiązki regulacyjne tylko w zakresie koniecznym do zagwarantowania skutecznej i zrównoważonej konkurencji w interesie użytkownika końcowego, a także łagodzą lub znoszą takie obowiązki, kiedy tylko spełniony jest ten warunek.

Państwa członkowskie zapewniają, by krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy działały bezstronnie, obiektywnie, przejrzyście i w sposób niedyskryminujący i proporcjonalny.

Artykuł 4

Planowanie strategiczne i koordynacja polityki w zakresie widma radiowego

1. Państwa członkowskie współpracują ze sobą oraz z Komisją przy planowaniu strategicznym, koordynacji i harmonizacji wykorzystania widma radiowego w Unii. W tym celu biorą pod uwagę między innymi aspekty ekonomiczne, bezpieczeństwo, zdrowie, interes ogólny, bezpieczeństwo publiczne i obronność, wolność wypowiedzi, aspekty kulturalne, naukowe, społeczne i techniczne polityk UE, jak również różne interesy społeczności użytkowników widma radiowego, mając na celu optymalizację wykorzystania widma radiowego oraz unikanie szkodliwych zakłóceń.

2. Państwa członkowskie współpracują ze sobą oraz z Komisją w zakresie promowania koordynacji podejść do polityki widma radiowego w Unii Europejskiej oraz, w stosownych przypadkach, zharmonizowanych warunków w odniesieniu do dostępności i efektywnego wykorzystania widma radiowego, koniecznego do ustanowienia i funkcjonowania rynku wewnętrznego łączności elektronicznej.

3. Państwa członkowskie współpracują ze sobą oraz z Komisją w ramach Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego, ▌ a Zespół ds. Polityki Spektrum Radiowego pomaga i doradza Parlamentowi Europejskiemu i Radzie – na ich wniosek▌, wspierając planowanie strategiczne i koordynację mechanizmów kształtowania polityki w zakresie widma radiowego w Unii. W przypadku spraw dotyczących regulacji i konkurencji angażowany jest BEREC.

4. Komisja, w jak największym stopniu uwzględniając opinię Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego, może przedkładać Parlamentowi Europejskiemu i Radzie wnioski ustawodawcze dotyczące ustanowienia wieloletnich programów dotyczących polityki w zakresie widma radiowego, a także zwolnienia widma na potrzeby wspólnego i nielicencjonowanego użytkowania. Takie programy określają kierunki i cele polityki w zakresie planowania strategicznego, koordynacji i harmonizacji wykorzystania widma radiowego zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy.

Tytuł II: Struktura instytucjonalna i zarządzanie

ROZDZIAŁ I

Krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy

Artykuł 5

Krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy

1. Państwa członkowskie zapewniają, by wszystkie zadania określone w niniejszej dyrektywie były realizowane przez właściwe organy.

W zakresie objętym niniejszą dyrektywą krajowy organ regulacyjny odpowiada za realizację przynajmniej następujących zadań:

–  regulacja rynku ex ante, w tym nakładanie obowiązków w zakresie dostępu i wzajemnych połączeń;

–  prowadzenie analiz geograficznych, o których mowa w art. 22;

–  zapewnianie rozstrzygnięcia sporów między przedsiębiorstwami ▌;

–  decydowanie o aspektach krajowych procesów przyznawania, zmieniania lub odnawiania praw użytkowania widma radiowego w kontekście kształtowania rynku, konkurencji i regulacji, zgodnie z niniejszą dyrektywą;

–  udzielanie ogólnych zezwoleń;

–  zapewnianie ochrony konsumentów i gwarantowanie praw przysługujących użytkownikom końcowym w sektorze łączności elektronicznej w ramach ich kompetencji na mocy uregulowań sektorowych, a także współpraca w stosownych przypadkach z odpowiednimi właściwymi organami;

–  ścisłe monitorowanie rozwoju internetu rzeczy w celu zapewnienia konkurencji, ochrony konsumentów i bezpieczeństwa cybernetycznego;

–  określanie mechanizmów na potrzeby systemu finansowania oraz ocena niesprawiedliwego obciążenia oraz obliczanie kosztu netto świadczenia usługi powszechnej;

–  zapewnianie przestrzegania przepisów dotyczących otwartego dostępu do internetu zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2015/2120;

–  przyznawanie zasobów numeracyjnych i zarządzanie planami numeracyjnymi;

–  zapewnianie możliwości przenoszenia numerów;

–  wykonywanie wszelkich innych zadań, które w niniejszej dyrektywie zastrzeżono dla krajowych organów regulacyjnych.

Państwa członkowskie mogą powierzyć krajowym organom regulacyjnym inne zadania przewidziane w niniejszej dyrektywie.

2. Krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy tego samego państwa członkowskiego lub różnych państw członkowskich zawierają między sobą, w razie konieczności, porozumienia o współpracy w celu rozwijania współpracy regulacyjnej.

3. Państwa członkowskie ogłaszają w formie łatwo przystępnej zakres zadań, jakie mają być realizowane przez krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy, a w szczególności, czy takie zadania zostały przydzielone więcej niż jednemu organowi. W razie potrzeby, państwa członkowskie zapewnią wzajemną konsultację i współpracę pomiędzy powyższymi organami, pomiędzy tymi organami a krajowymi organami, którym powierzono wdrażanie przepisów z zakresu prawa konkurencji, oraz krajowymi organami, którym powierzono wdrażanie przepisów z zakresu ochrony konsumenta, w zakresie obejmującym ich wspólne interesy. Jeżeli więcej niż jeden organ jest uprawniony do rozpatrywania takich spraw, państwa członkowskie zapewnią, by odpowiednie zadania każdego organu zostały ogłoszone w formie łatwo przystępnej.

4. Państwa członkowskie powiadomią Komisję o wszystkich krajowych organach regulacyjnych i innych właściwych organach, którym zostały przydzielone zadania wynikające z niniejszej dyrektywy, oraz o zakresie odpowiedzialności każdego z tych organów, a także o wszelkich dotyczących ich zmianach.

Artykuł 6

Niezależność krajowych organów regulacyjnych i innych właściwych organów

1. Państwa członkowskie gwarantują niezależność krajowych organów regulacyjnych i innych właściwych organów, zapewniając, by były one prawnie oddzielone i funkcjonalnie niezależne od wszelkich organizacji udostępniających sieci, urządzenia lub usługi łączności elektronicznej. Państwa członkowskie, które zachowają prawo własności dostawców sieci lub usługi łączności elektronicznej lub które będą sprawowały nad nimi kontrolę, zobowiązane są zapewnić skuteczny strukturalny rozdział funkcji regulacyjnych od działalności związanej z wykonywaniem prawa własności lub kontroli.

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy wykonywały swoje uprawnienia w sposób bezstronny, przejrzysty i terminowy. Państwa członkowskie zapewniają, aby organy te posiadały wystarczające zasoby techniczne, finansowe i ludzkie do wykonywania przydzielonych im zadań.

Artykuł 7

Powoływanie i odwoływanie członków krajowych organów regulacyjnych

1. Szefa krajowego organu regulacyjnego lub, w stosownych przypadkach, członków organu kolegialnego pełniącego tę funkcję w krajowym organie regulacyjnym lub ich zastępców powołuje się w drodze otwartego i przejrzystego postępowania kwalifikacyjnego na co najmniej czteroletnią kadencję, spośród osób o uznanej pozycji i doświadczeniu zawodowym, w oparciu o osiągnięcia, umiejętności, wiedzę i doświadczenie. Osoby te mogą pełnić swoje funkcje przez maksymalnie dwie kadencje, kolejne lub nie. Państwa członkowskie zapewniają ciągłość procesu podejmowania decyzji, przewidując odpowiedni system rotacji członków organu kolegialnego lub kadry kierowniczej wyższego szczebla, np. powołując pierwszych członków organu kolegialnego na różne okresy, aby ich mandaty oraz mandaty ich następców nie wygasały w tym samym czasie.

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby szefów krajowych organów regulacyjnych lub, w stosownych przypadkach, członków organu kolegialnego pełniącego tę funkcję w krajowym organie regulacyjnym lub ich zastępców można było odwołać w trakcie ich kadencji tylko wtedy, gdy przestaną oni spełniać warunki określone w niniejszym artykule.

3. Decyzję o odwołaniu szefa danego krajowego organu regulacyjnego lub, w stosownych przypadkach, członków organu kolegialnego pełniącego tę funkcję podaje się do wiadomości publicznej w chwili odwołania. Odwołany szef krajowego organu regulacyjnego lub, w stosownych przypadkach, członkowie organu kolegialnego pełniącego tę funkcję otrzymują uzasadnienie decyzji i mają prawo wystąpić o jego opublikowanie, w przypadku gdy w przeciwnym razie nie doszłoby do jego publikacji ; w takim przypadku uzasadnienie to zostaje opublikowane. Państwa członkowskie zapewniają, aby decyzja ta podlegała kontroli sądowej w zakresie stanu faktycznego, jak i kwestii prawnych.

Artykuł 8

Polityczna niezależność i rozliczalność krajowych organów regulacyjnych

1. Nie naruszając przepisów art. 10, krajowe organy regulacyjne działają niezależnie i obiektywnie, działają w przejrzysty i odpowiedzialny sposób zgodnie z prawem Unii i prawem krajowym, dysponują wystarczającymi uprawnieniami oraz nie występują o instrukcje do żadnego innego podmiotu ani nie przyjmują takich instrukcji w związku z wykonywaniem zadań przydzielonych im na podstawie prawa krajowego wdrażającego prawo Unii. Nie wyklucza to nadzoru zgodnie z krajowym prawem konstytucyjnym. Decyzje krajowych organów regulacyjnych mogą zostać zawieszone lub uchylone wyłącznie przez organy odwoławcze ustanowione zgodnie z art. 31.

2. Krajowe organy regulacyjne składają raz do roku sprawozdanie dotyczące między innymi stanu rynku łączności elektronicznej, decyzji, które wydały, swoich zasobów ludzkich i finansowych oraz sposobu ich rozdysponowania, a także przyszłych planów. Sprawozdania tych organów podaje się do wiadomości publicznej.

Artykuł 9

Zdolność regulacyjna krajowych organów regulacyjnych

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby krajowe organy regulacyjne miały oddzielne budżety roczne i posiadały autonomię w wykonaniu przyznanego budżetu. Budżety te są podawane do wiadomości publicznej.

2. Bez uszczerbku dla obowiązku zapewnienia krajowym organom regulacyjnym odpowiednich zasobów finansowych i ludzkich, aby mogły realizować powierzone im zadania, autonomia finansowa nie może stać na przeszkodzie nadzorowi ani kontroli zgodnie z przepisami krajowego prawa konstytucyjnego. Wszelką kontrolę budżetu krajowych organów regulacyjnych wykonuje się w przejrzysty sposób, a jej wyniki podaje się do wiadomości publicznej.

3. Państwa członkowskie zapewniają również, aby krajowe organy regulacyjne miały odpowiednie zasoby finansowe i ludzkie umożliwiające im aktywne uczestnictwo w pracach Organu Europejskich Regulatorów Łączności Elektronicznej (BEREC) i przyczynianie się do realizowanych przez niego funkcji[37].

Artykuł 10

Udział krajowych organów regulacyjnych w BEREC

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby odpowiednie krajowe organy regulacyjne aktywnie wspierały cele BEREC w promowaniu lepszej koordynacji i spójności regulacyjnej.

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby krajowe organy regulacyjne, przyjmując swoje własne decyzje dotyczące ich rynków krajowych, w jak największym stopniu uwzględniały opinie, wspólne stanowiska lub decyzje przyjmowane przez BEREC.

2a. Państwa członkowskie zapewniają, aby krajowe organy regulacyjne stosowały rozporządzenie 2015/2120 oraz wytyczne BEREC wydane zgodnie z art. 5 ust. 3 tego rozporządzenia, a także aby współpracowały w ramach BEREC z innymi krajowymi organami regulacyjnymi przy ich wdrażaniu.

Artykuł 11

Współpraca z organami krajowymi

1. Krajowe organy regulacyjne, inne właściwe organy przewidziane w niniejszej dyrektywie oraz krajowe organy ds. ochrony konkurencji zobowiązane są do dostarczania sobie wzajemnie informacji niezbędnych do stosowania przepisów niniejszej dyrektywy. W odniesieniu do wymienianych informacji obowiązują unijne przepisy dotyczące ochrony danych, a organ, który otrzymał daną informację, zapewnia taki sam stopień poufności, jak organ, którą ją dostarczył.

ROZDZIAŁ II

Ogólne zezwolenie

Sekcja 1 część ogólna

Artykuł 12

Ogólne zezwolenie na sieci i usługi łączności elektronicznej

1. Państwa członkowskie zapewniają swobodę udostępniania sieci łączności elektronicznej i świadczenia usług łączności elektronicznej na warunkach określonych w niniejszej dyrektywie. W tym celu państwa członkowskie nie będą utrudniać przedsiębiorstwu udostępniania sieci łączności elektronicznej ani świadczenia usług łączności elektronicznej, chyba że jest to niezbędne z przyczyn określonych w art. 52 ust. 1 Traktatu. Każde takie ograniczenie swobody udostępniania sieci łączności elektronicznej i świadczenia usług łączności elektronicznej należycie uzasadnia się, a ograniczenie to powinno być zgodne z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej i podlega zgłoszeniu do Komisji.

2. Udostępnianie sieci łączności elektronicznej oraz świadczenie usług łączności elektronicznej ▌może jedynie podlegać ogólnemu zezwoleniu, bez uszczerbku dla szczegółowych obowiązków, o których mowa w art. 13 ust. 2, lub praw, o których mowa w artykule 46 i 88. Przedsiębiorstwo może nie podlegać uprzedniemu zezwoleniu lub jakiemukolwiek innemu aktowi administracyjnemu.

2a. Jeżeli przedsiębiorstwo udostępniające usługi łączności elektronicznej w co najmniej jednym państwie członkowskim ma główne miejsc prowadzenia działalności w Unii, to podlega ono ogólnemu zezwoleniu tego państwa członkowskiego i ma prawo świadczenia usług łączności elektronicznej we wszystkich państwach członkowskich.

Do celów niniejszej dyrektywy główne miejsc prowadzenia działalności odpowiada miejscu, w którym przedsiębiorstwo spełnia wszystkie następujące kryteria:

a) prowadzi znaczącą działalność inną niż czysto administracyjną, np. rozwój przedsiębiorstwa, rachunkowość i działy kadrowe;

b) podejmuje strategiczne decyzje handlowe w odniesieniu do świadczenia usług łączności elektronicznej w Unii; oraz

  c) osiąga znaczną część swoich obrotów.

2b. Właściwy organ państwa członkowskiego głównego miejsca prowadzenia działalności, również na wniosek właściwych organów innego państwa członkowskiego, podejmuje środki niezbędne do monitorowania i nadzorowania przestrzegania warunków ogólnego zezwolenia i dostarcza informacji na mocy art. 21. W razie konieczności BEREC ułatwia i koordynuje wymianę informacji.

W przypadku stwierdzonego naruszenia obowiązujących przepisów w państwie członkowskim innym niż państwo głównego miejsca prowadzenia działalności, właściwe organy państwa członkowskiego głównego miejsca prowadzenia działalności podejmują decyzję w sprawie stosownych środków zgodnie z art. 30.

W przypadku sprzeciwu wobec środków zastosowanych przez władze państwa członkowskiego głównego miejsca prowadzenia działalności lub w związku z rozbieżnością opinii w odniesieniu do głównego miejsca prowadzenia działalności, BEREC może pełnić rolę mediatora i, jeśli to konieczne w razie nierozstrzygniętego sporu, wydać decyzję, stanowiąc większością dwóch trzecich głosów członków rady organów regulacyjnych.

3. Jeżeli państwo członkowskie uzna wymóg zgłoszenia za uzasadniony, dane państwo członkowskie może wymagać od przedsiębiorstw wyłącznie dokonania zgłoszenia, ale nie może od nich wymagać uzyskania jednoznacznej decyzji lub innego aktu administracyjnego od krajowego organu regulacyjnego lub dowolnego innego organu przed rozpoczęciem wykonywania uprawnień wynikających z zezwolenia. Państwa członkowskie w ciągu 12 miesięcy od [data transpozycji] przedkładają Komisji i innym państwom członkowskim uzasadnione zgłoszenie, jeśli uznają, że wymóg zgłoszenia jest uzasadniony. Komisja analizuje to zgłoszenie i, w stosownych przypadkach, przyjmuje w terminie trzech miesięcy od dnia zgłoszenia decyzję wzywającą dane państwo członkowskie do zniesienia wymogu zgłoszenia.

Państwa członkowskie wymagające zgłoszenia zezwalają dostawcom usług łączności elektronicznej, którzy oferują usługi w mniej niż [trzech] państwach członkowskich i których łączne obroty grupy w Unii są mniejsze niż [100] mln EUR, na dokonanie zgłoszenia, lecz nie mogą od nich tego wymagać.

Po dokonaniu zgłoszenia do BEREC, jeżeli było ono wymagane, przedsiębiorstwo może rozpocząć działalność z zastrzeżeniem, w razie potrzeby, przepisów dotyczących praw użytkowania przewidzianych w niniejszej dyrektywie. Jeżeli w zgłoszeniu nie wymieniono jednego lub kilku państw członkowskich, których to zgłoszenie dotyczy, uznaje się, że obejmuje ono wszystkie państwa członkowskie. BEREC niezwłocznie przekazuje każde zgłoszenie za pomocą środków elektronicznych krajowym organom regulacyjnym we wszystkich państwach członkowskich, których dotyczy udostępnianie sieci łączności elektronicznej lub świadczenie usług łączności elektronicznej.

Informacje przewidziane w niniejszym ustępie dotyczące dotychczasowych zgłoszeń, które przekazano już krajowym organom regulacyjnym na dzień transpozycji niniejszej dyrektywy, przekazuje się BEREC najpóźniej w dniu [data transpozycji].

4. Na zgłoszenie, o którym mowa w ust. 3, składa się co najwyżej złożona BEREC deklaracja osoby fizycznej lub prawnej o zamiarze rozpoczęcia udostępniania sieci łączności elektronicznej oraz świadczenia usług łączności elektronicznej, wraz z możliwie najkrótszą informacją wymaganą w celu umożliwienia BEREC i krajowym organom regulacyjnym prowadzenia rejestru lub wykazu dostawców sieci i usługi łączności elektronicznej. Taka informacja musi ograniczać się do:

1)  nazwy dostawcy;

2)  statusu prawnego, formy prawnej i numeru rejestracyjnego dostawcy, jeżeli dany dostawca jest zarejestrowany w rejestrze handlowym lub innym podobnym rejestrze publicznym w UE;

3)  adresu geograficznego głównego miejsca prowadzenia działalności dostawcy ▌i w stosownym przypadku drugorzędnego oddziału[38];

3a)  strony internetowej dostawcy, jeżeli istnieje, związanej z udostępnianiem sieci lub usług łączności elektronicznej.

4)  osoby wyznaczonej do kontaktów i danych kontaktowych;

5)  krótkiego opisu sieci, które dostawca zamierza udostępniać, lub usług, które zamierza świadczyć;

6)  państw członkowskich, których to dotyczy, oraz

7)  planowanej daty rozpoczęcia działalności.

Państwa członkowskie nie mogą nakładać żadnych dodatkowych ani odrębnych wymogów w zakresie zgłaszania.

Artykuł 13

Warunki, którymi obwarowano ogólne zezwolenie i prawa użytkowania widma radiowego i numerów, oraz szczegółowe obowiązki

-1. O ile niniejsza dyrektywa nie stanowi inaczej, dostawcy usług łączności elektronicznej mający główne miejsce prowadzenia działalności w jednym z państw członkowskich i prowadzący działalność w więcej niż jednym państwie członkowskim podlegają jedynie warunkom, którymi obwarowano ogólne zezwolenie mające zastosowanie w państwie członkowskim, w którym posiadają główne miejsce prowadzenia działalności. Krajowy organ regulacyjny tego państwa członkowskiego jest odpowiedzialny za wykonywanie uprawnień wykonawczych dotyczących warunków ogólnego zezwolenia, bez uszczerbku dla innych zobowiązań nieobjętych niniejszą dyrektywą i zobowiązania dostawcy do wykonywania przepisów państw członkowskich, w których świadczy usługi łączności elektronicznej.

1. Ogólne zezwolenie na udostępnianie sieci łączności elektronicznej lub świadczenie usług łączności elektronicznej oraz prawa użytkowania widma radiowego i prawa użytkowania numerów mogą jedynie podlegać warunkom określonym w załączniku I. Warunki te muszą być niedyskryminacyjne, dostosowane do specyfiki sieci lub usług, proporcjonalne i przejrzyste i w przypadku praw użytkowania widma radiowego – zgodne z art. 45 i 51, a w przypadku prawa użytkowania numerów – zgodne z art. 88.

2. Szczególne obowiązki, które mogą być nałożone na dostawców sieci i usług łączności elektronicznej na podstawie art. ▌36, art. 46 ust. 1, art. 48 ust. 2 i art. 59 ust. 1, lub na usługodawców wyznaczonych do świadczenia usług powszechnych na podstawie niniejszej dyrektywy, muszą być prawnie oddzielone od praw i obowiązków wynikających z ogólnego zezwolenia. Celem zapewnienia przejrzystości dla przedsiębiorstw kryteria i procedury nakładania takich szczególnych obowiązków na poszczególne przedsiębiorstwa wskazuje się w ogólnym zezwoleniu.

3. Ogólne zezwolenie zawiera jedynie te warunki, które są właściwe dla danego sektora i które zostały określone w częściach A, B i C załącznika I oraz nie pokrywają się z warunkami, które mają zastosowanie do przedsiębiorstw na mocy innych przepisów prawa krajowego.

4. Przyznając prawa użytkowania częstotliwości radiowych lub numerów, państwa członkowskie nie mogą powielać warunków zawartych w ogólnym zezwoleniu.

Artykuł 14

Deklaracje o umożliwianiu wykonywania prawa instalowania urządzeń i prawa do wzajemnych połączeń

▌BEREC wydaje ▌standardową deklarację stwierdzającą w danym przypadku, że przedsiębiorstwo dokonało zgłoszenia zgodnie z art. 12 ust. 3 oraz szczegółowo określającą, w jakich okolicznościach przedsiębiorstwo udostępniające sieci lub usługi łączności elektronicznej na podstawie ogólnego zezwolenia jest uprawnione do składania wniosku o przyznanie prawa instalowania urządzeń, negocjowania wzajemnych połączeń lub uzyskania dostępu do wzajemnych połączeń, w celu umożliwienia wykonywania tychże praw na przykład na innych szczeblach władzy państwowej lub w stosunku do innych przedsiębiorstw. Taką deklarację wydaje się jako automatyczną odpowiedź na zgłoszenie, o którym mowa w art. 12 ust. 3.

Sekcja 2 prawa i obowiązki wynikające z ogólnego zezwolenia

Artykuł 15

Minimalna lista praw wynikających z ogólnego zezwolenia

1. Przedsiębiorstwa posiadające zezwolenia na mocy art. 12 mają prawo do:

a) udostępniania sieci łączności elektronicznej i świadczenia usług łączności elektronicznej;

b) występowania z wnioskiem o przyznanie praw niezbędnych do instalowania urządzeń zgodnie z art. 43 niniejszej dyrektywy;

c) wykorzystywania widma radiowego w odniesieniu do usług i sieci łączności elektronicznej, z zastrzeżeniem przepisów art. 13, 46 i 54;

d) tego, by rozpatrzono ich wniosek o przyznanie niezbędnych praw użytkowania numerów zgodnie z art. 88.

2. Jeżeli takie przedsiębiorstwa udostępniają sieci łączności elektronicznej i świadczą usługi łączności elektronicznej na rzecz ogółu ludności, ogólne zezwolenie uprawnia je także do:

a) negocjowania wzajemnych połączeń, a w razie potrzeby uzyskiwania wzajemnych połączeń z lub od innych dostawców sieci i usług łączności elektronicznej w sposób publicznie dostępny na mocy ogólnego zezwolenia, gdziekolwiek w obrębie Unii, na warunkach i zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy ;

b) występowania jako usługodawca, który może zostać wyznaczony do świadczenia różnych elementów usługi powszechnej lub prowadzenia działalności w różnych częściach terytorium państwowego zgodnie z art. 81 lub 82.

Artykuł 16

Opłaty administracyjne

1. Każda opłata administracyjna nałożona na dostawców usług lub sieci zgodnie z ogólnym zezwoleniem lub na rzecz którego zostało ustanowione prawo użytkowania winna:

  a) w całości pokrywać jedynie koszty administracyjne, które byłyby poniesione przy zarządzaniu, sprawowaniu nadzoru lub wdrażaniu planu ogólnych zezwoleń, praw użytkowania i szczegółowych obowiązków, o których mowa w art. 13 ust. 2, w tym kosztów współpracy międzynarodowej, związanych z harmonizacją i standaryzacją, analizą rynku, monitorowaniem zgodności ze stanem prawnym lub sprawowaniem kontroli rynku w inny sposób, jak również prac normatywnych związanych z przygotowaniem i wdrażaniem prawa wtórnego oraz decyzji administracyjnych, takich jak decyzje o dostępie do sieci i wzajemnych połączeniach; oraz

  b) być nakładana na poszczególne przedsiębiorstwa w sposób obiektywny, przejrzysty i proporcjonalny, zmniejszając w ten sposób dodatkowe koszty administracyjne oraz bieżące opłaty. Państwa członkowskie mogą zdecydować o niepobieraniu opłat administracyjnych od przedsiębiorstw, których obroty nie przekraczają określonego progu lub których działalność nie pozwala uzyskać minimalnego udziału w rynku lub ma bardzo ograniczony zasięg terytorialny. Państwa członkowskie nie mogą pobierać żadnych opłat administracyjnych od dostawców usług łączności elektronicznej, którzy są obecni w mniej niż [trzech] państwach członkowskich i których łączne obroty w Unii są mniejsze niż [100] mln EUR, oprócz jednorazowej opłaty nieprzekraczającej [10] EUR.

2. Nakładając opłaty administracyjne, krajowy organ regulacyjny lub inny właściwy organ publikuje corocznie bilans swoich wydatków administracyjnych oraz całkowitej kwoty zebranych opłat. W razie wystąpienia różnicy pomiędzy całkowitą kwotą zebranych opłat a wydatkami administracyjnymi, dokonuje się stosownej korekty.

Artykuł 17

Rozdzielność księgowa i sprawozdania finansowe

1. Państwa członkowskie nakładają na dostawców publicznych sieci łączności lub świadczące publicznie dostępne usługi łączności elektronicznej, mające specjalne lub wyłączne prawo świadczenia usług w innych sektorach w tym samym lub w innym Państwie Członkowskim, obowiązek:

  a) prowadzenia rozdzielnej księgowości dla działalności związanej z udostępnianiem sieci lub usług łączności elektronicznej, w takim zakresie, w jakim byłoby to niezbędne, gdyby ta działalność prowadzona była przez różne podmioty prawa, dla potrzeb identyfikacji wszystkich elementów kosztów i przychodów, wraz z podstawą ich kalkulacji oraz wskazaniem zastosowanych metod ich uzyskania, związanych z działalnością polegającą na udostępnianiu sieci lub usług łączności elektronicznej, w tym wyszczególnienie podziału aktywów i kosztów strukturalnych, lub

  b) wprowadzenia strukturalnego rozdziału działalności związanej z udostępnianiem sieci lub usług łączności elektronicznej.

Państwa członkowskie mogą zrezygnować z zastosowania wymogów, o których mowa w akapicie pierwszym, wobec przedsiębiorstw, których roczny obrót z działalności związanej z sieciami i usługami łączności elektronicznej w państwie członkowskim nie przekracza 50 mln EUR.

2. Jeżeli dostawcy publicznych sieci łączności lub publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej nie podlegają wymogom określonych w przepisach prawa spółek i nie spełniają wymogów określonych w przepisach prawa Unii o prowadzeniu księgowości przez małe i średnie przedsiębiorstwa, ich sprawozdania finansowe sporządza się i przekazuje do zbadania niezależnemu biegłemu rewidentowi, a następnie publikuje. Badanie przeprowadza się zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa Unii i prawa krajowego.

Powyższy wymóg ma również zastosowanie w odniesieniu do rozdzielnej księgowości prowadzonej zgodnie z ust. 1 lit. a).

Sekcja 3 zmiana i cofnięcie praw i obowiązków

Artykuł 18

Zmiana praw i obowiązków

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby prawa, warunki oraz procedury dotyczące ogólnych zezwoleń, praw użytkowania widma radiowego lub numerów albo praw instalowania urządzeń mogły być zmienione jedynie w obiektywnie uzasadnionych przypadkach oraz w sposób proporcjonalny, uwzględniając w stosownych przypadkach szczególne warunki dotyczące zbywalnych praw użytkowania widma radiowego i numerów.

2. Z wyjątkiem przypadków, w których proponowane zmiany są niewielkie i zostały uzgodnione z posiadaczem praw lub ogólnego zezwolenia, i bez uszczerbku dla przepisów art. 35, zamiar wprowadzenia takich zmian ogłasza się w odpowiedni sposób, a zainteresowanym stronom, w tym użytkownikom i konsumentom, przyznaje się wystarczająco dużo czasu na wypowiedzenie się w kwestii proponowanych zmian, przy czym nie mniej niż cztery tygodnie, z wyjątkiem okoliczności nadzwyczajnych.

Każda decyzja o zmianie podlega publikacji z podaniem jej uzasadnienia.

Artykuł 19

Ograniczenie lub cofnięcie praw

1. Państwa członkowskie nie ograniczają ani nie cofają praw instalowania urządzeń ani praw użytkowania widma radiowego lub numerów przed upływem okresu, na jaki zostały one przyznane, chyba że jest to uzasadnione zgodnie z ust. 2 i w stosownych przypadkach zgodne z załącznikiem I oraz odpowiednimi przepisami prawa krajowego dotyczącymi odszkodowania w przypadku cofnięcia praw.

2. Mając na względzie konieczność zapewnienia skutecznego i wydajnego wykorzystania widma radiowego lub wdrożenie zharmonizowanych warunków przyjętych na podstawie decyzji nr 676/2002/WE, państwa członkowskie mogą dopuścić ograniczenie lub cofnięcie praw przyznanych po [data określona w art. 115] przez właściwy organ krajowy, w oparciu o ustanowione z wyprzedzeniem szczegółowe procedury oraz jasno określone progi i warunki użytkowania w momencie przyznawania lub odnawiania, zgodnie z zasadą proporcjonalności i niedyskryminacji.

3. Zmiana wykorzystania widma radiowego w wyniku zastosowania przepisów art. 45 ust. 4 lub 5 sama w sobie nie stanowi przesłanki uzasadniającej cofnięcie prawa użytkowania widma radiowego.

4. Każdy zamiar ograniczenia lub cofnięcia zezwoleń na użytkowanie widma radiowego lub indywidualnych praw użytkowania widma radiowego lub numerów bez zgody posiadacza praw poddaje się pod konsultacje publiczne zgodnie z art. 23.

ROZDZIAŁ III

Przekazywanie informacji, analizy i mechanizm konsultacji

Artykuł 20

Żądanie informacji od przedsiębiorstw

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby dostawcy sieci i usług łączności elektronicznej, urządzeń towarzyszących lub usług towarzyszących dostarczali wszystkich informacji, w tym informacji o charakterze finansowym, niezbędnych krajowym organom regulacyjnym, innym właściwym organom i BEREC do zapewnienia zgodności z przepisami niniejszej dyrektywy lub wydanych zgodnie z nią decyzji. Krajowe organy regulacyjne mają prawo żądać od tych przedsiębiorstw w szczególności dostarczania informacji o przyszłym rozwoju sieci lub usług, który mógłby wywrzeć wpływ na usługi hurtowe udostępniane konkurentom przez te przedsiębiorstwa. Mogą one również żądać informacji dotyczących sieci łączności elektronicznej i urządzeń towarzyszących, które są zdezagregowane na poziomie lokalnym i na tyle szczegółowe, aby zapewnić im możliwość przeprowadzenia analizy geograficznej i określenia obszarów wykluczenia cyfrowego zgodnie z art. 22. ▌

Od przedsiębiorstw o znaczącej pozycji na rynkach hurtowych można również wymagać, by przedstawiały dane księgowe dotyczące rynków detalicznych, które są związane z tymi rynkami hurtowymi.

Krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy mogą żądać informacji od pojedynczych punktów informacyjnych utworzonych na podstawie dyrektywy 2014/61/UE w sprawie środków mających na celu zmniejszenie kosztów realizacji szybkich sieci łączności elektronicznej.

Przedsiębiorstwa niezwłocznie dostarczają takich informacji na żądanie w wymaganym terminie i na wymaganym poziomie szczegółowości. Żądane informacje muszą być proporcjonalne do wykonywanego zadania. Właściwy organ uzasadnia żądanie informacji oraz traktuje informacje zgodnie z ust. 3.

2. Państwa członkowskie zapewniają, by krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy dostarczały Komisji, na jej uzasadniony wniosek, informacje, które są niezbędne dla realizacji przez Komisję jej zadań wynikających z Traktatu. Informacja, której żąda Komisja, winna być proporcjonalna w świetle realizacji tychże zadań. Jeżeli dostarczona informacja odnosi się do informacji dostarczonej uprzednio przez przedsiębiorstwo na żądanie organu, informuje się o tym dane przedsiębiorstwa. Stosownie do potrzeb oraz jeżeli organ dostarczający informacje nie zastrzegł w wyraźny i uzasadniony sposób inaczej, Komisja udostępnia otrzymaną informację innemu organowi tego typu w innym państwie członkowskim.

Zgodnie z wymogami określonymi w ust. 3 państwa członkowskie zapewniają, by informacja dostarczona jednemu organowi została udostępniona innemu organowi tego typu w tym samym lub innym państwie członkowskim oraz BEREC, w odpowiedzi na jego uzasadniony wniosek, jeżeli jest to niezbędne dla umożliwienia tymże organom lub BEREC wypełniania obowiązków wynikających z prawa Unii.

3. Jeżeli dana informacja została uznana przez dany krajowy organ regulacyjny lub inny właściwy organ za informację poufną zgodnie ze przepisami prawa Unii i prawa krajowego o tajemnicy przedsiębiorstwa, o bezpieczeństwie narodowym lub o ochronie danych osobowych, Komisja, BEREC oraz zainteresowane organy zapewniają taką poufność. Zgodnie z zasadą lojalnej współpracy krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy nie mogą odmówić udostępnienia żądanych informacji Komisji, BEREC ani innemu organowi, powołując się na względy poufności lub konieczność konsultacji ze stronami, które przekazały te informacje. W przypadku gdy Komisja, BEREC lub inny właściwy organ zobowiążą się do zachowania w poufności informacji oznaczonych jako poufne przez organ, który je posiada, organ ten udostępnia na żądanie te informacje we wskazanym celu bez konieczności dalszych konsultacji ze stronami, które przekazały te informacje.

4. Państwa członkowskie zapewniają, by krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy, działając zgodnie z przepisami krajowymi dotyczącymi publicznego dostępu do informacji oraz przepisami prawa Unii i prawa krajowego o tajemnicy przedsiębiorstwa i o ochronie danych osobowych, publikowały te informacje, które mogą się przyczynić do rozwoju otwartego i konkurencyjnego rynku.

5. Krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy publikują warunki publicznego dostępu do informacji, o którym mowa w ust. 4, w tym procedury zapewniające uzyskanie takiego dostępu.

Artykuł 21

Informacje wymagane na podstawie ogólnego zezwolenia, prawa użytkowania oraz szczegółowych obowiązków

1. Niezależnie od informacji wymaganych na podstawie art. 20 i obowiązku dostarczania informacji i sporządzania sprawozdań wynikającego z przepisów prawa krajowego, ale nie wynikającego z ogólnego zezwolenia, krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy mogą jedynie zażądać od przedsiębiorstw dostarczenia informacji zgodnie z ogólnym zezwoleniem, prawami użytkowania lub szczegółowymi obowiązkami, o których mowa w artykule 13 ust. 2, w sposób proporcjonalny i obiektywnie uzasadniony ze względu na, w szczególności:

  a) systematyczną lub dotyczącą konkretnych przypadków weryfikację przestrzegania warunku 1 z części A, warunków 2 i 6 z części D oraz warunków 2 i 7 z części E załącznika I oraz przestrzegania obowiązków, o których mowa w art. 13 ust. 2;

  b) dotyczącą konkretnych przypadków weryfikację zgodności z warunkami określonymi w załączniku I, jeżeli złożono skargę lub właściwy organ miał inne powody, ażeby twierdzić, że dany warunek nie został spełniony, albo w przypadku dochodzenia prowadzonego przez właściwy organ z urzędu;

  c) procedury i ocenę wniosków o przyznanie prawa użytkowania;

  d) publikację komparatywnych przeglądów jakości oraz cen usług, z uwagi na interes konsumenta;

  e) jasno określone cele statystyczne, badawcze lub cele sprawozdawczości;

  f) analizę rynku dla celów niniejszej dyrektywy, w tym dane dotyczące rynków niższego szczebla lub rynków detalicznych związanych z rynkami lub dotyczących rynków poddawanych analizie;

  g) zagwarantowanie efektywnego użytkowania widma radiowego i zasobów numeracyjnych i zapewnienie skutecznego zarządzania nimi;

  h) ocenę przyszłych zmian w dziedzinie sieci lub usług, które mogłyby mieć wpływ na usługi hurtowe udostępniane konkurentom, na możliwości uzyskania dostępu do sieci dostępne użytkownikom końcowym na danym terenie lub na określanie obszarów wykluczenia cyfrowego;

ha) prowadzenie badań geograficznych;

hb) udzielanie odpowiedzi na uzasadnione wnioski BEREC o udzielenie informacji.

Informacje, o których mowa w akapicie pierwszym lit. a), b), d), e), f), g) i h), nie mogą być wymagane przed uzyskaniem dostępu do rynku lub jako warunek dostępu do rynku.

BEREC do dnia [data] opracowuje znormalizowane formaty wniosków o udzielenie informacji.

2. Jeśli chodzi o prawa użytkowania widma, informacje te muszą dotyczyć w szczególności skutecznego i wydajnego wykorzystania widma radiowego oraz spełnienia obowiązków zapewnienia zasięgu i odpowiedniej jakości usług, którymi obwarowano prawa użytkowania widma radiowego, i ich weryfikacji.

3. Jeżeli krajowy organ regulacyjny lub inny właściwy organ zażąda od przedsiębiorstw dostarczenia informacji, o których mowa w ust. 1, informuje je o szczególnym celu, w jakim dana informacja ma zostać wykorzystana.

4. Krajowe organy regulacyjne lub inne właściwe organy nie mogą ponownie żądać udostępnienia informacji, o które wystąpił już BEREC na podstawie art. 30 rozporządzenia [xxxx/xxxx/WE (rozporządzenie w sprawie BEREC)][39].

4a. Z zastrzeżeniem obowiązków informacyjnych i sprawozdawczych związanych z prawami użytkowania oraz obowiązkami szczegółowymi, jeżeli dane przedsiębiorstwo świadczy usługi łączności elektronicznej w więcej niż jednym państwie członkowskim, a posiada główne miejsce prowadzenia działalności w Unii, jedynie krajowy organ regulacyjny państwa członkowskiego głównego miejsca prowadzenia działalności może wystąpić o informacje, o których mowa w ust. 1. Krajowe organy regulacyjne innych zainteresowanych państw członkowskich mogą zwracać się o informacje do pierwszego krajowego organu regulacyjnego lub do BEREC. BEREC ułatwia koordynację i wymianę informacji między krajowymi organami regulacyjnymi poprzez wymianę informacji ustanowioną zgodnie z art. 30 rozporządzenia [xxxx/xxxx/WE (rozporządzenie w sprawie BEREC).

Artykuł 22

Analizy geograficzne wdrażania sieci

1. Krajowe organy regulacyjne przeprowadzają analizę geograficzną zasięgu sieci łączności elektronicznej, które są w stanie co najmniej zapewnić szerokopasmową transmisję danych („sieci szerokopasmowe”), w terminie trzech lat od [termin transpozycji dyrektywy] i aktualizują ją co najmniej raz na trzy lata.

Ta analiza geograficzna składa się z analizy obecnego geograficznego zasięgu takich sieci na ich terytorium, jak jest to wymagane do zadań ▌na podstawie niniejszej dyrektywy i na potrzeby badań w celu stosowania przepisów dotyczących pomocy państwa;

▌

▌

▌

Informacje zgromadzone w ramach analizy muszą być na odpowiednim poziomie szczegółowości lokalnej i obejmują wystarczająco dokładne informacje na temat jakości usługi i jej parametrów.

▌

▌

▌

5. Państwa członkowskie zapewniają, aby organy lokalne, regionalne i krajowe, które są odpowiedzialne na swoim terytorium za przydział środków publicznych na wdrożenie sieci łączności elektronicznej, za opracowanie krajowych planów szerokopasmowych, określenie obowiązków w zakresie zasięgu, obwarowujących prawa użytkowania widma oraz za weryfikację dostępności usług wchodzących w zakres obowiązku świadczenia usługi powszechnej, brały pod uwagę wyniki analizy przeprowadzonej zgodnie z ust. 1, oraz aby krajowe organy regulacyjne udostępniały te wyniki pod warunkiem zapewnienia przez organ otrzymujący takiego samego poziomu poufności i ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa jak organ udostępniający, a także aby informowały podmioty, które dostarczyły tych informacji. Wyniki te udostępnia się również BEREC i Komisji na ich wniosek i na tych samych warunkach.

6. Jeżeli odpowiednie informacje nie są dostępne na rynku, krajowe organy regulacyjne udostępniają dane z analizy geograficznej, które nie są poufne, bezpośrednio online w otwartym formacie nadającym się do przetwarzania automatycznego w celu umożliwienia ponownego wykorzystania tej informacji. Jeżeli narzędzia te nie są osiągalne na rynku, organy te udostępniają użytkownikom końcowym narzędzia informacyjne umożliwiające im określenie potencjalnych możliwości dostępu do sieci na różnych obszarach, z poziomem szczegółowości pomocnym w dokonaniu wyboru operatora lub usługodawcy, nie uchybiając spoczywającym na krajowym organie regulacyjnym obowiązkom w zakresie ochrony informacji poufnych i tajemnicy przedsiębiorstwa.

7. Do dnia [data] r. BEREC – aby przyczynić się do spójnego stosowania analiz geograficznych i prognoz – po konsultacji z zainteresowanymi podmiotami i w ścisłej współpracy z Komisją, wyda wytyczne służące pomocą krajowym organom regulacyjnym w konsekwentnym wypełnianiu ich obowiązków wynikających z niniejszego artykułu.

Artykuł 22a

Prognozy geograficzne

1. W trakcie przeprowadzania analizy geograficznej zgodnie z art. 22 krajowe organy regulacyjne mogą uwzględnić trzyletnią prognozę zasięgu sieci o bardzo dużej przepustowości na swoim terytorium.

Prognoza ta może także uwzględniać informacje na temat planowanych wdrożeń realizowanych przez przedsiębiorstwa lub organy publiczne, zwłaszcza w celu uruchomienia sieci o bardzo dużej przepustowości i przeprowadzenia znaczących modernizacji i rozbudowy dotychczasowych sieci szerokopasmowych pozwalających uzyskać wydajność przynajmniej na poziomie sieci dostępu nowej generacji.

Zgromadzone informacje powinny być na odpowiednim poziomie szczegółowości lokalnej i obejmować wystarczająco dokładne informacje na temat jakości usługi i jej parametrów.

2. Krajowe organy regulacyjne mogą zidentyfikować „obszar wykluczenia cyfrowego” odpowiadający obszarowi o wyraźnych granicach terytorialnych, jeżeli informacje zgromadzone zgodnie z ust. 1 pozwolą stwierdzić, że w okresie objętym daną prognozą żadne przedsiębiorstwo ani żaden organ publiczny nie wdrożyli ani nie planują wdrożyć sieci o bardzo dużej przepustowości ani też nie przeprowadzili znaczącej modernizacji lub rozbudowy swojej sieci, pozwalającej uzyskać wydajność pod względem prędkość pobierania danych na poziomie przynajmniej 100 Mb/s, ani nie planują takiej modernizacji lub rozbudowy. Krajowe organy regulacyjne publikują zidentyfikowane obszary wykluczenia cyfrowego.

3. W obrębie zidentyfikowanego obszaru wykluczenia cyfrowego krajowe organy regulacyjne mogą opublikować otwarte dla wszystkich przedsiębiorstw zaproszenie do zgłoszenia zamiaru wdrożenia sieci o bardzo dużej przepustowości w okresie objętym daną prognozą. Krajowy organ regulacyjny określa informacje, które należy uwzględnić w takich zgłoszeniach, aby zapewnić poziom szczegółowości przynajmniej podobny do tego, który uwzględniono w prognozie. Organ ten informuje również, w oparciu o zgromadzone informacje, każde przedsiębiorstwo, które wyraziło zainteresowanie, o tym, czy zidentyfikowany obszar wykluczenia cyfrowego jest objęty lub prawdopodobnie zostanie objęty zasięgiem sieci dostępu nowej generacji oferującej prędkość pobierania danych poniżej 100 Mb/s.

4. Stosując środki na podstawie ust. 3, krajowe organy regulacyjne postępują zgodnie z wydajną, obiektywną, przejrzystą i niedyskryminacyjną procedurą, która gwarantuje, że żadne przedsiębiorstwo nie zostanie z góry wykluczone z postępowania.

Artykuł 23

Mechanizm konsultacji oraz zapewniania przejrzystości

Z wyjątkiem sytuacji objętych art. 32 ust. 9, art. 26 lub art. 27, państwa członkowskie zapewniają, aby krajowe organy regulacyjne lub inne właściwe organy, które zamierzają podjąć środki zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy lub zamierzają wprowadzić ograniczenia zgodnie z art. 45 ust. 4 i art. 45 ust. 5, które mają znaczący wpływ na rynek właściwy, umożliwiły zainteresowanym stronom wypowiedzenie się w kwestii planowanego środka w rozsądnym terminie, mając na względzie złożoność sprawy, a w każdym razie w terminie nie krótszym niż 30 dni, chyba że zachodzą wyjątkowe okoliczności.

Krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy ogłaszają swoje krajowe procedury konsultacyjne.

Państwa członkowskie zapewniają, aby utworzono jeden punkt informacyjny, który będzie umożliwiał dostęp do wszystkich bieżących konsultacji.

Wyniki procedur konsultacyjnych podaje do wiadomości publicznej, z wyjątkiem przypadków dotyczących informacji, które zgodnie z przepisami prawa Unii i prawa krajowego o tajemnicy handlowej są informacjami poufnymi.

Artykuł 24

Konsultacje z zainteresowanymi stronami

1. Państwa członkowskie we właściwym stopniu zapewniają, aby krajowe organy regulacyjne brały pod uwagę stanowiska użytkowników końcowych i konsumentów (w tym, w szczególności, konsumentów z niepełnosprawnością), wytwórców oraz przedsiębiorstw, które udostępniają sieci lub usługi łączności elektronicznej, w kwestiach związanych ze wszystkimi prawami użytkowników końcowych i konsumentów, w tym z równoważnym dostępem i możliwościami wyboru dla użytkowników końcowych z niepełnosprawnością, dotyczącymi publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej, w szczególności w przypadkach, gdy mają one znaczący wpływ na rynek.

Państwa członkowskie zapewniają w szczególności, aby krajowe organy regulacyjne ustanowiły mechanizm konsultacji dostępny dla osób z niepełnosprawnością, zapewniający, aby ich decyzje w kwestiach związanych z prawami użytkowników końcowych i konsumentów, dotyczącymi publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej, należycie uwzględniały interesy konsumentów w dziedzinie łączności elektronicznej.

2. W stosownych przypadkach zainteresowane strony mogą opracować, pod przewodnictwem krajowych organów regulacyjnych, mechanizmy dotyczące konsumentów, grup użytkowników i usługodawców, mające na celu poprawę ogólnej jakości świadczenia usług w drodze, między innymi, opracowania i monitorowania kodeksów postępowania i norm działania.

3. Nie naruszając przepisów krajowych zgodnych z prawem Unii oraz promujących cele związane z polityką kulturalną i medialną, takie jak różnorodność kulturowa i językowa oraz pluralizm mediów, krajowe organy regulacyjne i inne odpowiednie organy mogą promować współpracę między dostawcami sieci lub usług łączności elektronicznej a sektorami zainteresowanymi promowaniem zgodnych z prawem treści w sieciach i usługach łączności elektronicznej. Taka współpraca może obejmować również koordynowanie informacji użyteczności publicznej, które mają zostać udostępnione zgodnie z art. 96 ust. 3 i art. 95 ust. 1.

Artykuł 25

Pozasądowe rozwiązywanie sporów

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby konsumenci, w tym osoby z niepełnosprawnością, mieli dostęp do przejrzystych, niedyskryminacyjnych, prostych, szybkich, sprawiedliwych i niedrogich pozasądowych procedur rozstrzygania ich nierozwiązanych sporów z dostawcami publicznie dostępnych sieci i usług łączności elektronicznej, powstałych na gruncie niniejszej dyrektywy i związanych z warunkami umownymi lub wykonaniem umów dotyczących udostępniania tych sieci lub usług. Dostawcy publicznie dostępnych sieci i usług łączności elektronicznej nie mogą odmówić żądaniu konsumenta, aby rozwiązać spór w drodze pozasądowego rozstrzygania sporów na podstawie jasnych i skutecznych procedur i wytycznych. Takie procedury muszą spełniać wymogi jakościowe określone w rozdziale II dyrektywy 2013/11/UE. Państwa członkowskie mogą udzielić dostępu do tych procedur innym użytkownikom końcowym, w szczególności mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom.

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby ich prawodawstwo nie utrudniało powstawania biur skarg i zażaleń i zapewnienia usług on-line na odpowiednim poziomie terytorialnym, umożliwiających konsumentom i innym użytkownikom końcowym dostęp do rozwiązywania sporów. W przypadku gdy krajowy organ regulacyjny jest ujęty w wykazie zgodnie z art. 20 ust. 2 dyrektywy 2013/11/UE, przepisy rozporządzenia (UE) 524/2013 mają zastosowanie do sporów, o których mowa w ust. 1, dotyczących umów online.

3. Nie naruszając przepisów dyrektywy 2013/11/UE, w przypadku gdy taki spór dotyczy stron z innych państw członkowskich, państwa członkowskie koordynują wysiłki w celu doprowadzenia do rozwiązania sporu.

4. Niniejszy artykuł pozostaje bez uszczerbku dla krajowych procedur sądowych.

Artykuł 26

Rozstrzyganie sporów między przedsiębiorstwami

1. Jeżeli w związku z istniejącymi obowiązkami wynikającymi z niniejszej dyrektywy dojdzie do sporu między dostawcami sieci lub usług łączności elektronicznej w państwie członkowskim lub do sporu między takimi przedsiębiorstwami a innymi przedsiębiorstwami w państwie członkowskim korzystającymi z obowiązku zapewnienia dostępu lub wzajemnych połączeń lub pomiędzy dostawcami sieci lub usług łączności elektronicznej w państwie członkowskim a dostawcami urządzeń towarzyszących, krajowy organ regulacyjny, nie naruszając przepisów ust. 2, na wniosek którejkolwiek ze stron wydaje wiążącą decyzję w celu rozstrzygnięcia sporu – w oparciu o jasne i skuteczne procedury i wytyczne – w jak najkrótszym terminie, a w każdym razie w terminie nieprzekraczającym czterech miesięcy, chyba że zachodzą wyjątkowe okoliczności. Dane państwo członkowskie wymaga, aby wszystkie strony sporu w pełni współpracowały z krajowym organem regulacyjnym.

2. Państwa członkowskie mogą przyjąć przepisy umożliwiające krajowym organom regulacyjnym odstąpienie od rozstrzygnięcia sporu za pomocą wydania wiążącej decyzji, jeżeli istnieją inne mechanizmy, w tym mediacja, mogące lepiej i w krótszym czasie przyczynić się do rozstrzygnięcia sporu, zgodnie z art. 3. Krajowy organ regulacyjny niezwłocznie informuje strony. Jeżeli po upływie czterech miesięcy spór nie został rozstrzygnięty, zaś strona domagająca się naprawienia szkody nie wszczęła postępowania przed sądem, krajowy organ regulacyjny wydaje, na wniosek którejkolwiek ze stron, wiążącą decyzję celem rozstrzygnięcia sporu w możliwie najkrótszym terminie, a w każdym razie w terminie nieprzekraczającym czterech miesięcy.

3. Rozstrzygając dany spór, krajowy organ regulacyjny wydaje decyzje przy uwzględnieniu celów określonych w art. 3. Jakiekolwiek obowiązki nałożone na przedsiębiorstwo przez krajowy organ regulacyjny w związku z rozstrzyganiem sporu powinny być zgodne z przepisami niniejszej dyrektywy.

4. Decyzję wydaną przez krajowy organ regulacyjny podaje się do wiadomości publicznej, przy zachowaniu wymogów związanych z tajemnicą przedsiębiorstwa. Stronom, których dotyczy dana decyzja, przedstawia się w sposób wyczerpujący jej uzasadnienie.

5. Procedury, o których mowa w ust. 1, 3 oraz 4, nie mogą uniemożliwiać żadnej ze stron wniesienia powództwa do sądu.

Artykuł 27

Rozstrzyganie sporów transgranicznych

1. W przypadku sporu powstałego w związku ze stosowaniem niniejszej dyrektywy pomiędzy przedsiębiorstwami w różnych państwach członkowskich, stosuje się przepisy ust. 2, 3 i 4. Przepisów tych nie stosuje się do sporów dotyczących koordynacji widma radiowego objętych art. 28.

2. Każda ze stron może przekazać spór danemu krajowemu organowi regulacyjnemu lub danym krajowym organom regulacyjnym. Właściwe krajowe organy regulacyjne informują o sporze BEREC w celu doprowadzenia do spójnego rozstrzygnięcia sporu, zgodnie z celami określonymi w art. 3.

3. BEREC wydaje opinię wskazującą krajowemu organowi regulacyjnemu lub krajowym organom regulacyjnym konieczność podjęcia konkretnego działania w celu rozstrzygnięcia sporu lub konieczność zaniechania danego działania, w jak najkrótszym czasie, a w każdym razie w terminie czterech miesięcy, chyba że zachodzą wyjątkowe okoliczności.

4. Dany krajowy organ regulacyjny lub dane krajowe organy regulacyjne wstrzymują się z podjęciem działań mających na celu rozstrzygnięcie sporu do czasu wydania przez BEREC opinii. W wyjątkowych okolicznościach, w których istnieje konieczność podjęcia pilnych działań, aby zagwarantować konkurencję lub ochronić interesy użytkowników końcowych, dowolny z krajowych organów regulacyjnych może – albo na wniosek stron, albo z własnej inicjatywy – zastosować środki tymczasowe.

4a. W przypadku sporów transgranicznych, w których rozstrzyganiu uczestniczy więcej niż jeden krajowy organ regulacyjny i co do których właściwe krajowe organy regulacyjne nie były w stanie osiągnąć porozumienia w terminie 3 miesięcy, licząc od przekazania danej sprawy ostatniemu z tych organów regulacyjnych, BEREC jest uprawniony do przyjęcia wiążących decyzji w celu zapewnienia spójnego rozstrzygnięcia danego sporu.

5. Wszelkie obowiązki nałożone na przedsiębiorstwo przez krajowy organ regulacyjny w ramach rozstrzygania sporu muszą być zgodne z przepisami niniejszej dyrektywy, w jak największym stopniu uwzględniać opinię przyjętą przez BEREC i muszą zostać przyjęte w terminie jednego miesiąca od daty wydania tej opinii.

6. Procedura, o której mowa w ust. 2, nie stanowi przeszkody dla żadnej ze stron we wniesienia powództwa do sądu.

Artykuł 28

Koordynacja widma radiowego między państwami członkowskim

1. Państwa członkowskie i ich właściwe organy zapewniają, aby użytkowanie widma radiowego było zorganizowane na ich terytorium w sposób, który nie utrudnia żadnemu innemu państwu członkowskiemu ▌umożliwiania na swoim terytorium korzystania z ▌widma radiowego, w szczególności ze zharmonizowanego widma radiowego, zgodnie z przepisami prawa Unii, w szczególności ze względu na szkodliwe zakłócenia transgraniczne między państwami członkowskimi.

Stosują one w tym celu wszelkie niezbędne środki, bez uszczerbku dla spoczywających na nich obowiązków wynikających z przepisów prawa międzynarodowego i postanowień odpowiednich umów międzynarodowych takich jak Regulamin Radiokomunikacyjny ITU.

2. Państwa członkowskie współpracują ze sobą, za pośrednictwem Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego ustanowionego zgodnie z ust. 4a, przy transgranicznej koordynacji użytkowania widma radiowego w celu:

a)  zapewnienia zgodności z przepisami ust. 1;

b)  rozwiązywania wszelkich problemów lub sporów związanych z transgraniczną koordynacją lub szkodliwymi zakłóceniami transgranicznymi;

ba)  przyczynienia się do rozwoju rynku wewnętrznego.

2a. Państwa członkowskie współpracują ze sobą, za pośrednictwem Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego, w odniesieniu do wzajemnego dostosowania procedur przydzielania widma radiowego i udzielania zezwoleń na korzystanie z widma radiowego.

3. Każde zainteresowane państwo członkowskie, jak również Komisja, może zwrócić się do Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego o zaoferowanie swoich dobrych usług oraz, w stosownych przypadkach, o zaproponowanie skoordynowanego rozwiązania w formie opinii, aby pomóc państwom członkowskim w stosowaniu przepisów ust. 1 i 2, w tym w przypadku, gdy problem lub spór dotyczy państw trzecich. Państwa członkowskie kierują wszelkie nierozstrzygnięte spory między nimi w pierwszej kolejności do Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego, zanim skorzystają z dostępnych procedur rozstrzygania sporów przewidzianych prawem międzynarodowym.

4. Komisja może – na wniosek państwa członkowskiego lub z własnej inicjatywy oraz uwzględniając w jak największym stopniu opinię Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego – przyjąć środki wykonawcze w celu wyeliminowania szkodliwych zakłóceń transgranicznych między dwoma lub kilkoma państwami członkowskimi, które to zakłócenia uniemożliwiają im użytkowanie zharmonizowanego widma radiowego na ich terytorium. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 110 ust. 4.

4a. Niniejszym ustanawia się grupę doradczą do spraw polityki spektrum radiowego, zwaną Zespołem ds. Polityki Spektrum Radiowego, która składa się z ekspertów rządowych wysokiego szczebla (po jednym z każdego państwa członkowskiego) oraz z wysokiego rangą przedstawiciela Komisji.

Grupa ta pomaga i doradza państwom członkowskim i Komisji w zakresie transgranicznej koordynacji wykorzystania widma radiowego, wzajemnego dostosowania procedur przydzielania widma radiowego i udzielania zezwoleń na korzystanie z widma radiowego, a także w zakresie innych kwestii dotyczących koordynacji i polityki w zakresie spektrum radiowego.

Obsługę sekretariatu zapewnia [Urząd BEREC/BEREC].

Tytuł III: Wdrożenie

Artykuł 29

Sankcje i odszkodowania

1. Państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji, w tym grzywien i sankcji okresowych, w stosownych przypadkach, w celu zapobiegania naruszeniom krajowych przepisów przyjętych na podstawie niniejszej dyrektywy ▌oraz wprowadzają wszelkie środki niezbędne, by zapewnić ich wykonanie. Bez uszczerbku dla przepisów art. 30 przepisy te zapewniają, by krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy posiadały uprawnienia, w stosownych przypadkach nakładając dany obowiązek, nałożenia uprzednio ustalonej kary finansowej uiszczanej odpowiedniemu organowi, użytkownikom końcowym lub innym przedsiębiorstwom za naruszenie danego obowiązku. Przewidziane sankcje muszą być odpowiednie, skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. ▌

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby każdy użytkownik, który poniósł szkody materialne lub niematerialne w wyniku naruszenia niniejszej dyrektywy miał prawo do odszkodowania od naruszyciela za poniesione szkody, chyba że naruszyciel udowodni, że nie jest w żaden sposób odpowiedzialny za zdarzenie, które doprowadziło do szkody. Uprzednio ustalone kary finansowe uiszczane użytkownikowi zgodnie z ust. 1 odejmuje się od odszkodowania, o którym mowa w niniejszym ustępie.

3. Posiadacz praw do korzystania z widma radiowego otrzymuje rekompensatę w odniesieniu do inwestycji poczynionych w następstwie jakiejkolwiek zmiany, ograniczenia lub cofnięcia takiego prawa z naruszeniem art. 18 lub 19.

Artykuł 30

Zgodność z warunkami ogólnego zezwolenia lub praw użytkowania oraz ze szczegółowymi obowiązkami

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby ich krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy monitorowały i nadzorowały przestrzeganie warunków, którymi obwarowano ogólne zezwolenie lub prawa użytkowania, szczególnych obowiązków, o których mowa w art. 13 ust. 2, oraz obowiązku użytkowania widma radiowego w wydajny i skuteczny sposób zgodnie z art. 4, art. 45 i art. 47 ust. 1 i 2.

Krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy uprawnione są do żądania, aby przedsiębiorstwa objęte ogólnym zezwoleniem lub korzystające z prawa użytkowania widma radiowego lub numerów dostarczyły wszystkich informacji niezbędnych do sprawdzenia, czy spełniono warunki, którymi obwarowano ogólne zezwolenie lub prawa użytkowania, lub szczególne obowiązki, o których mowa w art. 13 ust. 2 lub art. 47 ust. 1 i 2, zgodnie z art. 21.

2. W przypadku gdy krajowy właściwy organ stwierdzi, że dane przedsiębiorstwo nie spełnia co najmniej jednego spośród warunków, którymi obwarowano ogólne zezwolenie lub prawa użytkowania, lub szczególnych obowiązków, o których mowa w art. 13 ust. 2, powiadamia o tym przedsiębiorstwo i zapewnia mu możliwość wypowiedzenia się w tej kwestii w rozsądnym terminie.

3. Właściwy organ uprawniony jest do żądania zaprzestania naruszeń, o których mowa w ust. 2, niezwłocznie albo w rozsądnym terminie, a także przyjmuje odpowiednie i proporcjonalne środki służące zapewnieniu przestrzegania przepisów.

W tym celu państwa członkowskie upoważniają właściwe organy do nakładania:

  a) w stosownych przypadkach odstraszających sankcji finansowych, które mogą obejmować sankcje okresowe z mocą wsteczną; oraz

  b) nakazów zaprzestania lub opóźnienia świadczenia usługi lub pakietu usług, których kontynuowanie prowadziłyby do znaczącej szkody dla konkurencji, do czasu osiągnięcia zgodności ze zobowiązaniami dotyczącymi dostępu nałożonymi po przeprowadzeniu analizy rynku zgodnie z art. 65.

  O środkach oraz uzasadnieniu ich zastosowania niezwłocznie zawiadamia się dane przedsiębiorstwo oraz wyznacza się rozsądny termin, w którym przedsiębiorstwo musi się do nich zastosować.

4. Niezależnie od przepisów ust. 2 i 3 państwa członkowskie upoważniają właściwy organ do nakładania w stosownych przypadkach sankcji finansowych na przedsiębiorstwa z tytułu nieprzekazania informacji zgodnie z obowiązkami nałożonymi na podstawie art. 21 ust. 1 lit. a) lub b) i art. 67 w rozsądnym terminie określonym przez krajowy właściwy organ.

5. W przypadkach poważnego naruszenia lub powtarzających się naruszeń warunków ogólnego zezwolenia lub warunków związanych z prawami użytkowania lub szczególnych obowiązków, o których mowa w art. 13 ust. 2 lub art. 47 ust. 1 lub 2, w przypadku gdy środki służące zapewnieniu przestrzegania przepisów, o których mowa w ust. 3 niniejszego artykułu, okażą się nieskuteczne, państwa członkowskie zapewniają, aby krajowe organy regulacyjne lub inne właściwe organy mogły uniemożliwić przedsiębiorstwu dalsze udostępnianie sieci lub usług łączności elektronicznej albo mogły zawiesić lub cofnąć prawa użytkowania. Państwa członkowskie przyznają odpowiedniemu organowi uprawnienia do nakładania sankcji i kar, które są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Te sankcje i kary mogą być stosowane do okresu każdego naruszenia, nawet jeżeli takie naruszenie zostało później naprawione.

6. Niezależnie od przepisów ust. 2, 3 i 5, w przypadku gdy właściwy organ dysponuje dowodem naruszenia warunków związanych z ogólnym zezwoleniem, prawami użytkowania lub obowiązków szczególnych, o których mowa w art. 13 ust. 2 lub art. 47 ust. 1 i 2, a naruszenie to stanowi bezpośrednie i poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego lub zdrowia publicznego, albo spowoduje poważne problemy gospodarcze lub operacyjne dla innych dostawców lub użytkowników korzystających z sieci lub usług łączności elektronicznej lub innych użytkowników widma radiowego, może on niezwłocznie podjąć środki tymczasowe mające na celu naprawienie sytuacji, zanim zostanie wydana ostateczna decyzja w tej sprawie. Należy jednak zapewnić danemu przedsiębiorstwu rozsądną możliwość wypowiedzenia się w danej kwestii i zaproponowania ewentualnych środków naprawczych. W stosownych przypadkach właściwy organ może zatwierdzić środki tymczasowe, które mogą obowiązywać przez maksymalnie 3 miesiące, ale które – w sytuacji gdy nie zostały zakończone procedury egzekwowania – mogą zostać przedłużone na kolejny okres nie dłuższy niż trzy miesiące.

7. Przedsiębiorstwa mają prawo odwołania się od środków wprowadzonych na mocy niniejszego artykułu, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 31 niniejszej dyrektywy.

Artykuł 31

Prawo odwołania się

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby na poziomie krajowym istniały skuteczne mechanizmy umożliwiające użytkownikom lub przedsiębiorstwom udostępniającym sieci lub usługi łączności elektronicznej, których dotyczy dana decyzja wydana przez właściwy organ, korzystanie z prawa odwołania się od takiej decyzji do organu odwoławczego całkowicie niezależnego od zaangażowanych stron oraz od wszelkiej zewnętrznej interwencji lub presji politycznej, która mogłaby przeszkodzić mu w niezależnej ocenie zawisłych przed nim spraw. Organ taki, który może być sądem, dysponuje odpowiednią wiedzą specjalistyczną pozwalającą mu na skuteczne wypełnianie swoich funkcji. Państwa członkowskie zapewniają, aby aspekty merytoryczne każdej sprawy zostały właściwie rozpatrzone, oraz zapewniają skuteczne środki odwoławcze.

Do czasu rozpatrzenia odwołania decyzja właściwego organu pozostaje w mocy, chyba że zgodnie z prawem krajowym zostaną zastosowane środki przejściowe.

2. Jeżeli organ odwoławczy, o którym mowa w ust. 1 powyżej, nie jest organem sądowym, powinien on zawsze sporządzić na piśmie uzasadnienie swojej decyzji. Ponadto w takim przypadku decyzja takiego organu musi podlegać kontroli przez organ sądowy w rozumieniu art. 267 Traktatu.

3. Państwa członkowskie gromadzą informacje na temat ogólnego przedmiotu odwołań, liczby wniosków odwoławczych, czasu trwania postępowań odwoławczych oraz liczby wydanych decyzji o zastosowaniu środków przejściowych. Na uzasadniony wniosek Komisji lub BEREC państwa członkowskie przekazują im takie informacje, jak również decyzje lub orzeczenia.

Tytuł IV: Procedury dotyczące rynku wewnętrznego

Artykuł 32

Konsolidacja rynku wewnętrznego w zakresie łączności elektronicznej

1. Realizując swoje zadania wynikające z przepisów niniejszej dyrektywy, krajowe organy regulacyjne w jak największym stopniu uwzględniają cele określone w art. 3, w zakresie, w jakim dotyczą one funkcjonowania rynku wewnętrznego.

2. Krajowe organy regulacyjne przyczyniają się do rozwoju rynku wewnętrznego poprzez przejrzystą współpracę między sobą, z Komisją i z BEREC, tak aby zapewnić jednolite stosowanie przepisów niniejszej dyrektywy we wszystkich państwach członkowskich. W tym celu krajowe organy regulacyjne w szczególności współpracują z Komisją i BEREC przy określaniu rodzajów instrumentów i środków naprawczych najodpowiedniejszych do zastosowania w określonych sytuacjach rynkowych.

3. O ile zalecenia lub wytyczne przyjęte zgodnie z art. 34 nie stanowią inaczej, z chwilą zakończenia konsultacji, o których mowa w art. 23, w przypadku gdy krajowy organ regulacyjny zamierza podjąć środek, który:

  a) jest objęty zakresem stosowania art. 59, 62, 65 lub 66 niniejszej dyrektywy; oraz

  b) może oddziaływać na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi,

publikuje on planowany środek i udostępnia go Komisji, BEREC i krajowym organom regulacyjnym w innych państwach członkowskich, jednocześnie, wraz z uzasadnieniem tego środka i szczegółową analizą jego podstawy, zgodnie z art. 20 ust. 3, oraz informuje o tym Komisję, BEREC i inne krajowe organy regulacyjne. Krajowe organy regulacyjne, BEREC i Komisja mogą przedstawić swoje uwagi danemu krajowemu organowi regulacyjnemu wyłącznie w terminie jednego miesiąca. Termin jednomiesięczny nie może zostać przedłużony.

4. W przypadku gdy celem proponowanego środka, o którym mowa w ust. 3, jest:

  a) zdefiniowanie rynku właściwego, różnego od tych, które zdefiniowano w zaleceniu zgodnie z art. 62 ust. 1; lub

  b) podjęcie decyzji o wskazaniu lub niewskazaniu przedsiębiorstwa jako posiadającego, samodzielnie albo łącznie z innymi, znaczącą pozycję rynkową, zgodnie z art. 65 ust. 3 lub 4;

oraz środek ten oddziaływałby na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi, a Komisja poinformowała krajowy organ regulacyjny o swojej opinii, zgodnie z którą planowany środek stanowiłby przeszkodę w funkcjonowaniu rynku jednolitego, lub o swoich poważnych wątpliwościach co do zgodności tego środka z przepisami prawa Unii, a w szczególności z celami, o których mowa w art. 3, wówczas planowany środek nie może zostać przyjęty przez kolejne dwa miesiące. Termin ten nie może zostać przedłużony. W takim przypadku Komisja informuje BEREC i krajowe organy regulacyjne o swoich zastrzeżeniach i jednocześnie publikuje je.

4a. W ciągu sześciu tygodni od rozpoczęcia dwumiesięcznego okresu, o którym mowa w ust. 4, BEREC opinię na temat zgłoszenia Komisji, o którym mowa w ust. 4, wskazując, czy uważa, że planowany środek powinien być zmieniony lub wycofany i przedstawia, w stosownych przypadkach, szczegółowe propozycje. Opinię tę uzasadnia się i podaje do publicznej wiadomości.

5. W terminie dwóch miesięcy, o którym mowa w ust. 4, Komisja może:

  a) podjąć decyzję, zgodnie z którą krajowy organ regulacyjny będzie musiał wycofać planowany środek; lub

  b) podjąć decyzję o wycofaniu zastrzeżeń związanych z planowanym środkiem, o którym mowa w ust. 4.

Przed wydaniem decyzji Komisja w jak największym stopniu uwzględnia opinię BEREC. Decyzji towarzyszy szczegółowa i obiektywna analiza, dlaczego Komisja uznaje, że planowany środek nie powinien zostać przyjęty, łącznie ze szczegółowymi propozycjami w sprawie zmiany planowanego środka.

6. W przypadku gdy Komisja przyjęła, zgodnie z ust. 5, decyzję wymagającą od krajowego organu regulacyjnego wycofania planowanego środka, krajowy organ regulacyjny zmienia lub wycofuje planowany środek w terminie sześciu miesięcy od daty decyzji Komisji. Gdy planowany środek zostaje zmieniony, krajowy organ regulacyjny przystępuje do konsultacji publicznych zgodnie z procedurami, o których mowa w art. 23, i ponownie zgłasza zmieniony planowany środek Komisji zgodnie z przepisami ust. 3.

7. Krajowy organ regulacyjny uwzględnia w jak największym stopniu uwagi innych krajowych organów regulacyjnych, BEREC i Komisji i może – z wyjątkiem sytuacji objętych zakresem stosowania ust. 4 i ust. 5 lit. a) – przyjąć odpowiedni planowany środek, a w przypadku przyjęcia tego środka – powiadamia o tym Komisję.

8. Krajowy organ regulacyjny przekazuje Komisji i BEREC wszystkie przyjęte ostateczne środki objęte zakresem ust. 3 lit. a) i b).

9. W wyjątkowych okolicznościach, w przypadku gdy krajowy organ regulacyjny uzna, że zachodzi pilna potrzeba podjęcia działania w celu ochrony konkurencji i interesów użytkowników, w drodze odstępstwa od procedury określonej w ust. 3 i 4 może on niezwłocznie przyjąć proporcjonalne i tymczasowe środki. O przyjęciu tych środków zawiadamia niezwłocznie Komisję, pozostałe krajowe organy regulacyjne i BEREC, przedstawiając odpowiednie uzasadnienie. Decyzja krajowego organu regulacyjnego o nadaniu tym środkom trwałego charakteru lub przedłużeniu terminu ich stosowania podlega przepisom ust. 3 i 4.

9a.  Krajowy organ regulacyjny może w każdej chwili wycofać swój planowany środek.

Artykuł 33

Procedura dotycząca spójnego stosowania środków naprawczych

1. Jeżeli planowany środek, objęty art. 32 ust. 3, ma na celu nałożenie, zmianę lub uchylenie obowiązku nałożonego na operatora na podstawie art. 65 w związku z art. 59 i art. 67–74, Komisja może w terminie miesiąca, o którym mowa w art. 32 ust. 3, poinformować dany krajowy organ regulacyjny i BEREC o powodach uznania, że projektowany środek stanowiłby przeszkodę dla tworzenia jednolitego rynku lub że żywi poważne wątpliwości co do zgodności tego środka z prawem Unii. W takim przypadku planowany środek nie jest przyjmowany w kolejnych trzech miesiącach następujących po zgłoszeniu dokonanym przez Komisję.

W przypadku braku takiego zgłoszenia właściwy krajowy organ regulacyjny może przyjąć planowany środek, uwzględniając w jak największym zakresie wszelkie uwagi Komisji, BEREC lub innego krajowego organu regulacyjnego.

2. W terminie trzech miesięcy, o którym mowa w ust. 1, Komisja, BEREC i właściwy krajowy organ regulacyjny ściśle współpracują w celu określenia najwłaściwszego i najskuteczniejszego środka w świetle celów ustanowionych w art. 3, biorąc jednocześnie pod uwagę opinie uczestników rynku i konieczność zapewnienia rozwoju spójnej praktyki regulacyjnej.

3. W ciągu sześciu tygodni od rozpoczęcia dwumiesięcznego okresu, o którym mowa w ust. 1, BEREC wydaje większością dwóch trzecich głosów ▌członków rady organów regulacyjnych opinię na temat zgłoszenia Komisji, o którym mowa w ust. 1, wskazując, czy uważa, że planowany środek powinien być zmieniony lub wycofany i przedstawia w tym celu w stosownych przypadkach szczegółowe propozycje. Opinię tę uzasadnia się i podaje do publicznej wiadomości.

4. Jeżeli BEREC podziela w swojej opinii wątpliwości Komisji, współpracuje on ściśle z odpowiednim krajowym organem regulacyjnym w celu określenia najwłaściwszego i najskuteczniejszego środka. Przed upływem trzymiesięcznego okresu, o którym mowa w ust. 1, krajowy organ regulacyjny może:

  a) zmienić lub wycofać planowany środek, uwzględniając w jak największym stopniu zgłoszenie Komisji, o którym mowa w ust. 1, oraz opinię i radę BEREC;

  b) utrzymać swój planowany środek.

5. W ciągu jednego miesiąca od upływu trzymiesięcznego okresu, o którym mowa w ust. 1, oraz przy uwzględnieniu w jak największym stopniu opinii BEREC, jeżeli została ona wydana, Komisja może:

  a) wydać zalecenie zobowiązujące właściwy krajowy organ regulacyjny do zmienienia lub wycofania planowanego środka, włącznie z – w stosownych przypadkach – przedstawieniem konkretnych propozycji zmiany planowanego środka i zawierające uzasadnienie wydania tego zalecenia, w szczególności jeżeli BEREC nie podziela poważnych wątpliwości Komisji;

  b) podjąć decyzję o wycofaniu zastrzeżeń zgłoszonych zgodnie z ust. 1.

c) podjąć decyzję zobowiązującą dany krajowy organ regulacyjny do wycofania planowanego środka, jeżeli BEREC zgłosi Komisji poważne wątpliwości. Decyzji towarzyszy szczegółowa i obiektywna analiza, dlaczego Komisja uznaje, że planowany środek nie powinien zostać przyjęty, łącznie ze szczegółowymi propozycjami w sprawie zmiany planowanego środka. W tym przypadku stosuje się odpowiednio procedurę, o której mowa w art. 32 ust. 6.

6. W ciągu jednego miesiąca od wydania przez Komisję zalecenia na mocy ust. 5 lit. a) lub wycofania zastrzeżeń zgodnie z ust. 5 lit. b) właściwy krajowy organ regulacyjny wycofuje planowany środek lub przyjmuje i publikuje ostateczny środek i powiadamia Komisję i BEREC o jego przyjęciu.

Okres ten można wydłużyć, tak aby umożliwić krajowemu organowi regulacyjnemu wszczęcie konsultacji publicznych zgodnie z art. 23.

7. Jeżeli krajowy organ regulacyjny postanawia nie zmieniać lub też nie wycofywać planowanego środka na podstawie zalecenia wydanego zgodnie z ust. 5 lit. a), przedstawia on umotywowane uzasadnienie.

8. Krajowy organ regulacyjny może wycofać proponowany planowany środek na każdym etapie procedury.

Artykuł 34

Przepisy wykonawcze

Po przeprowadzeniu konsultacji publicznych i konsultacji z krajowymi organami regulacyjnymi, a także po uwzględnieniu w jak największym stopniu opinii BEREC, Komisja może przyjąć zalecenia lub wytyczne w odniesieniu do art. 32, w których określa formę, treść i stopień szczegółowości powiadomień wymaganych zgodnie z art. 32 ust. 3, okoliczności, w których powiadomienia nie będą wymagane, oraz sposób obliczania terminów.

ROZDZIAŁ II

Spójny przydział widma

Artykuł 35

Proces wzajemnej oceny

1. W odniesieniu do zarządzania widmem radiowym krajowym organom regulacyjnym powierza się uprawnienia do przyjęcia przynajmniej następujących środków:

a)  w przypadku indywidualnych praw użytkowania widma radiowego – procedura selekcji w odniesieniu do art. 54;

b)  w stosownych przypadkach kryteria dotyczące kwalifikowalności oferenta, w odniesieniu do art. 48 ust. 4;

c)  parametry środków z zakresu wyceny ekonomicznej widma, takie jak cena wywoławcza, w odniesieniu do art. 42;

d)  okres obowiązywania praw użytkowania oraz warunki odnowienia praw zgodnie z art. 49 i 50;

e)  w razie konieczności wszelkie środki służące pobudzeniu konkurencji zgodnie z art. 52;

f)  warunki dotyczące przydzielania i przenoszenia praw użytkowania widma radiowego, w tym obrotu nimi i ich dzierżawy, w odniesieniu do art. 51, współdzielenia widma lub infrastruktury bezprzewodowej, w odniesieniu do art. 59 ust. 3, lub gromadzenia praw użytkowania, w odniesieniu do art. 52 ust. 2 lit. c) i e); oraz

g)  parametry warunków dotyczących zasięgu zgodnie z ogólnymi celami polityki państwa członkowskiego w tym zakresie, w odniesieniu do art. 47.

Przyjmując te środki, krajowy organ regulacyjny uwzględnia potrzebę współpracy z krajowymi organami regulacyjnym innych państw członkowskich, Komisją i BEREC, aby zapewnić spójność w całej Unii, i uwzględnia także odnośne cele polityki krajowej określone przez państwo członkowskie, jak również inne odpowiednie środki krajowe dotyczące zarządzania widmem radiowym zgodnie z przepisami prawa Unii oraz opiera swój środek na dokładnej i obiektywnej ocenie konkurencji, uwarunkowań technicznych i warunków ekonomicznych na rynku.

2. Aby ułatwić transgraniczną koordynację i efektywne wykorzystanie widma, w przypadku gdy krajowy organ regulacyjny zamierza zastosować środek, który wchodzi w zakres ust. 1 lit. a)–g), publikuje on planowany środek i udostępnia go, wraz z jego uzasadnieniem, oraz informuje jednocześnie Komisję, BEREC, Zespół ds. Polityki Spektrum Radiowego i krajowe organy regulacyjne w innych państwach członkowskich.

3. W terminie trzech miesięcy od opublikowania planowanego środka BEREC wydaje uzasadnioną opinię na temat planowanego środka, w której analizuje, czy środek jest najwłaściwszym rozwiązaniem służącym:

a)  wspieraniu rozwoju rynku wewnętrznego, w tym transgranicznego świadczenia usług, konkurencji, jak również maksymalizacji korzyści dla konsumentów, a także, szerzej, realizacji celów ▌określonych w art. 3 i art. 45 ust. 2;

b)  zapewnieniu skutecznego i wydajnego użytkowania widma radiowego; oraz

c)  zapewnieniu stabilnych i przewidywalnych warunków inwestycyjnych dla dotychczasowych i przyszłych użytkowników widma radiowego przy wdrażaniu sieci na potrzeby świadczenia usług łączności elektronicznej, które wykorzystują widmo radiowe.

W uzasadnionej opinii stwierdza się, czy planowany środek należy zmienić czy też wycofać. W stosownych przypadkach BEREC wydaje szczegółowe zalecenia w tym względzie. Krajowe organy regulacyjne oraz Komisja mogą również zgłaszać uwagi do projektu decyzji do danego krajowego organu regulacyjnego.

BEREC przyjmuje i podaje do wiadomości publicznej kryteria, które będzie stosować przy ocenie każdego planowanego środka.

4. BEREC i krajowe organy regulacyjne, wykonując swoje zadania na podstawie niniejszego artykułu, uwzględniają w szczególności:

a)  cele i zasady przewidziane w niniejszej dyrektywie, jak również każdą odnośną decyzję wykonawczą Komisji przyjętą zgodnie z niniejszą dyrektywą oraz decyzjami 676/2002/WE i 243/2012/WE;

b)  wszelkie szczegółowe cele krajowe ustanowione przez państwo członkowskie, zgodne z przepisami prawa Unii;

c)  konieczność unikania zakłócania konkurencji przy przyjmowaniu tych środków;

ca)  zasady neutralności usług i technologii;

d)  wyniki najnowszej analizy geograficznej sieci na podstawie art. 22;

e)  konieczność zapewnienia spójności z niedawno zakończonymi i toczącymi się postępowaniami w sprawie przydziału praw w innych państwach członkowskich oraz ewentualny wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi; oraz

f)  wszelkie odnośne opinie Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego, w szczególności dotyczące wydajnego i skutecznego użytkowania widma radiowego.

5. Przed przyjęciem ostatecznej decyzji krajowy organ regulacyjny uwzględnia w jak największym stopniu opinię BEREC oraz uwagi zgłoszone przez Komisję i inne krajowe organy regulacyjne. O treści przyjętej ostatecznej decyzji powiadamia BEREC i Komisję.

Jeżeli krajowy organ regulacyjny postanawia nie zmieniać lub też nie wycofywać planowanego środka na podstawie uzasadnionej opinii wydanej zgodnie z ust. 2, przedstawia on umotywowane uzasadnienie.

Zainteresowany krajowy organ regulacyjny może wycofać swój planowany środek na każdym etapie procedury.

6. Opracowując swój planowany środek na podstawie niniejszego artykułu, krajowe organy regulacyjne mogą zwracać się o pomoc do BEREC i Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego.

7. BEREC, Zespół ds. Polityki Spektrum Radiowego, Komisja i zainteresowany krajowy organ regulacyjny ściśle współpracują w celu określenia najwłaściwszego i najskuteczniejszego rozwiązania w świetle celów regulacyjnych i zasad ustanowionych w niniejszej dyrektywie, biorąc jednocześnie pod uwagę opinie uczestników rynku i konieczność zapewnienia rozwoju spójnej praktyki regulacyjnej.

8. Ostateczna decyzja przyjęta przez krajowy organ regulacyjny podlega publikacji.

Artykuł 36

Zharmonizowane przydzielanie częstotliwości radiowych

Jeżeli zasady dotyczące użytkowania częstotliwości radiowych zostały zharmonizowane i osiągnięto porozumienie co do warunków i procedur dostępu do nich, a przedsiębiorstwa, którym ma zostać przyznane prawo użytkowania częstotliwości radiowych, zostały wybrane zgodnie z zasadami wynikającymi z umów międzynarodowych i przepisów prawa Unii, państwa członkowskie przyznają zgodnie z tymi zasadami prawo użytkowania takich częstotliwości radiowych. Jeżeli wszystkie krajowe warunki, którymi obwarowano prawo użytkowania danych częstotliwości radiowych, zostały spełnione w przypadku powszechnej procedury selekcyjnej, państwa członkowskie nie nakładają żadnych dalszych warunków, ani nie ustalają dodatkowych kryteriów czy procedur, które ograniczałyby, modyfikowały lub opóźniały właściwą realizację wspólnego przyznawania takich częstotliwości radiowych.

Artykuł 37

Procedura wspólnego udzielania zezwoleń w celu przyznania indywidualnych praw użytkowania widma radiowego

1. W przypadku ryzyka poważnych szkodliwych zakłóceń transgranicznych dwa państwa członkowskie lub większa ich liczba współpracują ze sobą oraz z Komisją, Zespołem ds. Polityki Spektrum Radiowego i BEREC – co mogą czynić w innych wypadkach – w celu wypełniania spoczywających na nich obowiązków wynikających z art. 13, 46 i 54 poprzez kolegialne określenie wspólnych aspektów procedury udzielania zezwoleń, a także wspólne przeprowadzanie procedury selekcji w celu przyznania indywidualnych praw użytkowania widma radiowego, w stosownych przypadkach, według wszelkich wspólnych harmonogramów ustalonych zgodnie z art. 53.

Każdy uczestnik rynku może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie wspólnej procedury selekcji, jeżeli przedstawi wystarczające dowody na to, że brak koordynacji tworzy poważną barierę dla rynku wewnętrznego.

Procedura wspólnego udzielania zezwoleń musi spełniać następujące kryteria:

a)  właściwe organy wszczynają i przeprowadzają indywidualną krajową procedurę udzielania zezwoleń według wspólnie uzgodnionego harmonogramu;

b)  procedura przewiduje, w stosownych przypadkach, wspólne warunki i procedury selekcji i przyznawania indywidualnych praw dla państw członkowskich, których to dotyczy;

c)  procedura przewiduje, w stosownych przypadkach, wspólne i porównywalne warunki, którymi obwarowane mają zostać indywidualne prawa użytkowania w państwach członkowskich, których to dotyczy, m.in. umożliwiające przyznanie użytkownikom podobnych bloków widma radiowego;

d)  procedura jest otwarta w każdym momencie – do czasu zakończenia procedury udzielania zezwoleń – dla innych państw członkowskich.

2. Jeżeli środki wprowadzone do celów ust. 1 wchodzą w zakres art. 35 ust. 1, krajowe organy regulacyjne, których to dotyczy, stosują procedurę przewidzianą w tym artykule jednocześnie.

ROZDZIAŁ III

Procedury harmonizacji

Artykuł 38

Procedury harmonizacji

1. Nie naruszając przepisów art. 37, 45, art. 46 ust. 3, art. 47 ust. 3 i art. 53, w przypadku gdy Komisja stwierdzi, że rozbieżności we wdrażaniu przez krajowe organy regulacyjne lub inne właściwe organy zadań regulacyjnych określonych w niniejszej dyrektywie mogą stwarzać przeszkody w tworzeniu rynku wewnętrznego, może ona wydać zalecenie lub decyzję co do zharmonizowanego stosowania przepisów niniejszej dyrektywy w celu przyspieszenia realizacji celów określonych w art. 3, w jak największym stopniu uwzględniając opinię BEREC.

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby przy wypełnianiu swoich zadań krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy w jak największym stopniu uwzględniały zalecenia wydane na podstawie ust. 1. W przypadku gdy krajowy organ regulacyjny lub inny właściwy organ postanowi nie stosować się do danego zalecenia, informuje o tym Komisję, uzasadniając swoje stanowisko.

3. Decyzje przyjęte zgodnie z ust. 1 mogą zawierać jedynie określenie zharmonizowanego lub skoordynowanego podejścia w celu rozwiązania następujących kwestii:

a)  niespójnego wdrażania przez krajowe organy regulacyjne ogólnych podejść regulacyjnych dotyczących regulacji rynków łączności elektronicznej w zastosowaniu art. 62 i 65, jeżeli tworzy to barierę dla rynku wewnętrznego; decyzje takie nie odnoszą się do szczegółowych powiadomień wydawanych przez krajowe organy regulacyjne zgodnie z art. 33;

  W takim przypadku Komisja przedstawia projekt decyzji jedynie:

–  co najmniej po dwóch latach od przyjęcia swojego zalecenia dotyczącego tej samej kwestii, oraz

–  przy uwzględnieniu w jak największym stopniu opinii BEREC w tej sprawie na temat przyjęcia takiej decyzji, którą to opinię BEREC dostarcza w okresie trzech miesięcy od wystąpienia o nią przez Komisję;

b)  numerowania, w tym zakresów numerów, przenoszenia numerów i identyfikatorów, systemów translacji numerów i adresów oraz dostępu do służb ratunkowych pod numerem 112.

4. Decyzja, o której mowa w ust. 1, jest przyjmowana zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 110 ust. 4.

5. BEREC może doradzić Komisji, czy należy przyjąć środki zgodnie z ust. 1, z własnej inicjatywy, a także w wyniku skargi złożonej przez przedsiębiorstwo udostępniające sieci lub świadczące usługi łączności elektronicznej.

5a. Bez uszczerbku dla uprawnień Komisji na mocy ust. 1, 2 i 3 oraz Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w przypadku gdy BEREC wydaje opinię wskazującą na istnienie rozbieżności we wdrażaniu przez krajowe organy regulacyjne lub inne właściwe organy zadań regulacyjnych określonych w niniejszej dyrektywie, i takie rozbieżności mogą stanowić barierę dla rynku wewnętrznego, Komisja wydaje zalecenie zgodnie z ust. 1 lub – w przypadku, gdy wydała zalecenie na ten sam temat więcej niż dwa lata wcześniej – podejmuje decyzję zgodnie z ust. 3, bez żądania dodatkowej opinii BEREC.

Jeśli Komisja nie wydała zalecenia ani nie podjęła decyzji zgodnie z akapitem pierwszym w terminie jednego roku od daty przyjęcia opinii przez BEREC, Komisja informuje Parlament Europejski i Radę o powodach takiego postępowania i podaje te przyczyny do wiadomości publicznej.

W przypadku gdy Komisja wydała zalecenia, jednak niespójne wdrażanie tworzące przeszkody na rynku wewnętrznym utrzymuje się przez dwa kolejne lata, Komisja w ciągu roku, przyjmuje decyzję zgodnie z ust. 3, lub gdy postanowi nie przyjąć decyzji, informuje Parlament Europejski i Radę o powodach takiego postępowania i podaje te przyczyny do wiadomości publicznej.

Artykuł 39

Normalizacja

1. Komisja sporządza i publikuje w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej listę 1 norm nieobowiązkowych lub specyfikacji, które mogą posłużyć za podstawę do wszczęcia procedury harmonizacji w dziedzinie udostępniania sieci łączności elektronicznej, usług łączności elektronicznej oraz urządzeń i usług towarzyszących. W razie potrzeby Komisja może, po konsultacji z Komitetem ustanowionym na mocy dyrektywy 2015/1535/UE, zażądać od europejskich organizacji normalizacyjnych (Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego — CEN, Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego Elektrotechniki — CENELEC i Europejskiego Instytutu Norm Telekomunikacyjnych — ETSI) ustanowienia norm.

2. Państwa członkowskie zachęcają do stosowania norm lub specyfikacji, o których mowa w ust. 1, przy świadczeniu usług, udostępnianiu technicznych interfejsów lub funkcji sieciowych, w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne dla zapewnienia interoperacyjności i wzajemnych połączeń między usługami, łączności typu koniec-koniec, ułatwienia zmian usługodawcy w celu zwiększenia użytkownikom swobody wyboru.

Dopóki normy lub specyfikacje nie zostaną opublikowane zgodnie z ust. 1, państwa członkowskie zachęcają do wdrożenia norm lub specyfikacji przyjętych przez europejskie organizacje normalizacyjne.

W przypadku braku takich norm lub specyfikacji państwa członkowskie zachęcają do wdrożenia międzynarodowych norm lub zaleceń przyjętych przez Międzynarodową Unię Telekomunikacyjną (ITU), Europejską Organizację Poczty i Telekomunikacji (CEPT), Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO) lub Międzynarodową Komisję Elektrotechniczną (IEC).

W przypadku gdy istnieją już normy międzynarodowe, państwa członkowskie zachęcają europejskie organizacje normalizacyjne do stosowania tych norm lub ich odpowiednich części jako podstawy norm, które opracowują, chyba że takie normy międzynarodowe lub ich odpowiednie części okazałyby się nieskuteczne.

Wszelkie normy, o których mowa w ust. 1 lub w niniejszym ustępie, muszą – o ile jest to wykonalne – ułatwiać dostęp zgodnie z wymogami niniejszej dyrektywy.

3. Jeżeli normy lub specyfikacje, o których mowa w ust. 1, nie zostały odpowiednio wdrożone, przez co interoperacyjność usług w jednym państwie członkowskim lub większej ich liczbie nie może zostać zapewniona, wdrożenie takich norm lub specyfikacji może stać się obowiązkowe, zgodnie z procedurą określoną w ust. 4, w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne dla zapewnienia interoperacyjności usług i zapewnienia użytkownikom większej swobody wyboru.

4. W przypadku gdy Komisja zamierza wprowadzić obowiązek wdrożenia niektórych norm lub specyfikacji, publikuje odpowiednią informację w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej oraz wzywa wszystkie zainteresowane strony do publicznego wypowiedzenia się w tej sprawie. Komisja podejmuje odpowiednie środki wykonawcze oraz wprowadza obowiązek wdrożenia odpowiednich norm, zamieszczając odesłanie do nich jako norm obowiązkowych na liście norm lub specyfikacji opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

5. W przypadku gdy Komisja uzna, że normy lub specyfikacje, o których mowa w ust.1, nie przyczyniają się już do świadczenia zharmonizowanych usług łączności elektronicznej albo że nie odpowiadają już potrzebom konsumentów lub utrudniają postęp technologiczny, usuwa je z listy norm lub specyfikacji, o której mowa w ust.1.

6. Jeżeli Komisja uzna, że normy lub specyfikacje, o których mowa w ust. 4, nie przyczyniają się już do świadczenia zharmonizowanych usług łączności elektronicznej albo że nie odpowiadają już potrzebom konsumenta lub utrudniają postęp technologiczny, 1 podejmuje właściwe środki wykonawcze i usuwa te normy lub specyfikacje z listy norm lub specyfikacji, o której mowa w ust. 1.

7. Środki wykonawcze, o których mowa w ust. 4 i 6, przyjmowane są zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 110 ust. 4.

8. Przepisy niniejszego artykułu nie mają zastosowania w odniesieniu do podstawowych wymogów, specyfikacji interfejsów lub zharmonizowanych norm, do których stosuje się przepisy dyrektywy 2014/53/UE.

Tytuł V: Bezpieczeństwo i integralność

Artykuł 40

Bezpieczeństwo sieci i usług

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby dostawcy publicznych sieci lub publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej podejmowali właściwe i proporcjonalne środki techniczne i organizacyjne w razie wystąpienia zagrożenia dla bezpieczeństwa sieci lub usług. Środki te muszą zapewniać poziom bezpieczeństwa proporcjonalny do istniejącego ryzyka z uwzględnieniem aktualnego stanu wiedzy i technologii. W szczególności wprowadza się środki gwarantujące, że w przypadku, gdy jest to konieczne z uwagi na poufność, treść komunikacji elektronicznej będzie domyślnie podlegać pełnemu szyfrowaniu, aby zapobiec wpływowi i zminimalizować wpływ, jaki na użytkowników, na inne sieci lub usługi mogą mieć przypadki stwarzające zagrożenie bezpieczeństwa.

1a. Państwa członkowskie nie nakładają na dostawców publicznych sieci sieci łączności lub publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej żadnych obowiązków, które prowadziłyby do osłabienia bezpieczeństwa ich sieci lub usług.

Jeżeli państwa członkowskie nakładają dodatkowe wymogi w zakresie bezpieczeństwa na dostawców publicznych sieci łączności lub publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej w więcej niż jednym państwie członkowskim, powinny poinformować o tych środkach Komisję i Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (ENISA). ENISA pomaga państwom członkowskim w koordynacji podejmowanych środków, aby uniknąć powielania działań i powstawania rozbieżnych wymogów, które mogą powodować zagrożenia dla bezpieczeństwa i bariery dla rynku wewnętrznego.

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby dostawcy publicznych sieci łączności stosowali wszelkie właściwe środki w celu zapewnienia integralności swoich sieci, a tym samym zapewniały ciągłość świadczenia usług za pośrednictwem tych sieci.

3. Państwa członkowskie zapewniają, aby dostawcy publicznych sieci lub publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej powiadamiali bez zbędnej zwłoki właściwy organ o każdym incydencie bezpieczeństwa lub utracie integralności, które miały znaczący wpływ na funkcjonowanie sieci lub usług.

Aby określić istotność wpływu danego przypadku stwarzającego zagrożenie bezpieczeństwa, uwzględnia się w szczególności następujące parametry:

a)  liczbę użytkowników, których dotyczy incydent;

b)  czas trwania incydentu;

c)  geograficzny zasięg obszaru dotkniętego incydentem;

d)  zakres wpływu na funkcjonowanie sieci lub usługi ▌;

e)  wpływ na działalność gospodarczą i społeczną.

W stosownych przypadkach dany właściwy organ informuje właściwe organy innych państw członkowskich ▌ENISA. W przypadku gdy właściwy organ uzna, że ujawnienie takiego incydentu leży w interesie publicznym, może podać tę informację do wiadomości publicznej lub nałożyć taki obowiązek na dostawców.

Raz w roku właściwy organ przekazuje Komisji i ENISA sprawozdanie podsumowujące otrzymane zgłoszenia i działania podjęte zgodnie z niniejszym ustępem.

Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku szczególnego ryzyka wystąpienia incydentu bezpieczeństwa w publicznych sieciach łączności lub w ramach dostępnych publicznie usług łączności elektronicznej dostawcy takich sieci lub usług informowali swoich użytkowników o takim ryzyku oraz o wszelkich możliwych środkach ochronnych lub naprawczych, które użytkownicy mogą podjąć.

4. Przepisy niniejszego artykułu nie naruszają przepisów rozporządzenia (UE) 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz dyrektywy 2002/58/WE dotyczącej przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej.

5. Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 109 w celu określenia środków, o których mowa w ust. 1 i 2, w tym środków określających okoliczności, format i procedury stosowane w odniesieniu do wymogów dotyczących zgłoszenia. Te akty delegowane opierają się w jak najszerszym zakresie na normach europejskich i międzynarodowych i nie uniemożliwiają państwom członkowskim przyjmowania dodatkowych wymogów służących osiągnięciu celów określonych w ust. 1 i 2. Pierwsze takie akty delegowane przyjmuje się do dnia [insert date].

5a. Aby przyczynić się do spójnego stosowania środków na rzecz bezpieczeństwa sieci i usług, do dnia ...[data] ENISA, po konsultacji z zainteresowanymi stronami i w ścisłej współpracy z Komisją i BEREC, wyda wytyczne w sprawie minimalnych kryteriów i wspólnych podejść dotyczących bezpieczeństwa sieci i usług oraz zachęcania do stosowania pełnego szyfrowania transmisji.

Artykuł 41

Wdrożenie i egzekwowanie

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby w celu wdrożenia art. 40 właściwe organy były uprawnione do wydawania wiążących instrukcji, w tym instrukcji dotyczących środków wymaganych, aby zapobiec lub zaradzić incydentowi, oraz terminów wdrożenia, dostawcom publicznych sieci lub publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej.

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwe organy były uprawnione do wymagania od dostawców publicznych sieci lub publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej:

  a) dostarczania informacji potrzebnych do oceny bezpieczeństwa i integralności ich usług i sieci, w tym dokumentów dotyczących polityki bezpieczeństwa; oraz

  b) poddania się audytowi bezpieczeństwa przeprowadzanemu przez wykwalifikowany niezależny podmiot lub właściwy organ i udostępnienia właściwemu organowi wyników takiego audytu. Koszty wspomnianego audytu ponosi przedsiębiorstwo.

3. Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwe organy posiadały wszelkie uprawnienia niezbędne do badania przypadków nieprzestrzegania wymogów oraz ich wpływu na bezpieczeństwo sieci i usług.

4. Państwa członkowskie zapewniają, aby – w celu wdrożenia przepisów art. 40 – właściwe organy dysponowały uprawnieniami pozwalającymi im zwracać się o pomoc do Zespołów Reagowania na Incydenty związane z Bezpieczeństwem Komputerowym („CSIRT”) utworzonych na podstawie art. 9 dyrektywy (UE) 2016/1148 w związku z problemami wchodzącymi w zakres zadań CSIRT zgodnie z pkt 2 załącznika I do tej dyrektywy.

5. Właściwe organy, w stosownych przypadkach oraz zgodnie z przepisami prawa krajowego, konsultują się i współpracują z odpowiednimi krajowymi organami ścigania, właściwymi organami, o których mowa w art. 8 ust. 1 dyrektywy (UE) 2016/1148, oraz krajowymi organami ds. ochrony danych.

Część II. SIECI

Tytuł I: Wejście na rynek i wdrażanie sieci

Artykuł 42

Opłaty za prawo użytkowania widma radiowego oraz prawo instalowania urządzeń

Państwa członkowskie mogą zezwolić właściwym organom na nakładanie opłat za prawo użytkowania widma radiowego lub prawo instalowania urządzeń, które są wykorzystywane do świadczenia usług łączności elektronicznej lub udostępniania sieci łączności elektronicznej i urządzeń towarzyszących, na własności publicznej lub prywatnej bądź nad lub pod taką własnością, które to opłaty zapewniają optymalne wykorzystanie powyższych zasobów. Państwa członkowskie zapewnią, by takie opłaty były obiektywnie uzasadnione, jawne, niedyskryminujące i proporcjonalne stosownie do celu, jaki ma być osiągnięty, oraz by uwzględniały cele określone w art. 3, 4 i art. 45 ust. 2 oraz:

a)  były neutralne z punktu widzenia usługi i technologii, podlegając wyłącznie ograniczeniom zgodnie z art. 45 ust. 4 i 5, a jednocześnie by wspierały skuteczne i wydajne użytkowanie widma i przyczyniały się do maksymalizacji społecznej i gospodarczej użyteczności widma;

b)  uwzględniały konieczność wspierania rozwoju innowacyjnych usług; oraz

c)  uwzględniały możliwe alternatywne zastosowania tych zasobów.

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby ceny wywoławcze ustalone jako opłaty minimalne za prawa użytkowania widma radiowego uwzględniały wartość praw w przypadku ewentualnego alternatywnego użytkowania i odzwierciedlały dodatkowe koszty wiążące się z warunkami, którymi obwarowano te prawa z myślą o realizacji celów określonych w art. 3, 4 i art. 45 ust. 2, takimi jak obowiązki w zakresie zasięgu, które wykraczają poza zakres normalnych standardów handlowych ▌.

3. Państwa członkowskie stosują warunki płatności powiązane z faktyczną dostępnością danego widma radiowego, które to warunki nie pociągają za sobą nadmiernych obciążeń dla dodatkowych inwestycji w sieci i urządzenia towarzyszące niezbędne do wydajnego użytkowania widma radiowego i świadczenia związanych z nim usług.

4. Państwa członkowskie zapewniają, aby nakładając opłaty, właściwe organy uwzględniały inne opłaty lub opłaty administracyjne powiązane z ogólnym zezwoleniem lub prawami użytkowania ustalone na podstawie niniejszej dyrektywy, aby nie generować nadmiernych obciążeń finansowych dla dostawców sieci i usług łączności elektronicznej oraz aby tworzyć zachęty do optymalnego wykorzystania przydzielonych zasobów.

5. Nakładanie opłat na podstawie niniejszego artykułu musi spełniać wymogi art. 23 oraz, w stosownych przypadkach, art. 35, art. 48 ust. 6 i art. 54.

ROZDZIAŁ I

DOSTĘP DO GRUNTÓW

Artykuł 43

Prawa drogi

1. Państwa członkowskie zapewnią, aby w przypadku gdy właściwy organ rozpatruje:

–  wniosek o przyznanie prawa instalowania urządzeń w odniesieniu do własności publicznej lub prywatnej, złożony przez przedsiębiorstwo uprawnione do udostępniania publicznych sieci łączności, lub

–  wniosek o przyznanie prawa do instalowania urządzeń w odniesieniu do własności publicznej lub prywatnej, złożony przez przedsiębiorstwo uprawnione do udostępniania sieci łączności elektronicznej, ale nie na rzecz ogółu ludności,

organ ten:

–  działał na podstawie prostych, skutecznych, przejrzystych i ogólnodostępnych procedur, stosowanych bez dyskryminacji i bez zwłoki, przy czym w każdym przypadku – z wyjątkiem przypadków pozbawienia praw – podejmował decyzję w terminie sześciu miesięcy od daty wpłynięcia wniosku, oraz

–  stosował się do zasad przejrzystości i niedyskryminacji, kiedy określa warunki związane z tymi prawami.

Powyższe procedury mogą różnić się między sobą w zależności od tego, czy wnioskodawca udostępnia publiczne sieci łączności czy też nie.

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku gdy władze państwowe lub lokalne zachowują prawo własności lub kontrolę nad przedsiębiorstwami eksploatującymi publiczne sieci łączności elektronicznej lub publicznie dostępne usługi łączności elektronicznej, istniał skuteczny i strukturalny rozdział funkcji polegającej na przyznawaniu praw, o których mowa w ust. 1, od działalności związanych z wykonywaniem prawa własności lub kontroli.

2a. Państwa członkowskie wyznaczają lub ustanawiają skuteczny mechanizm umożliwiający przedsiębiorstwom odwoływanie się od decyzji w przedmiocie przyznania prawa instalowania urządzeń do organu niezależnego od stron zaangażowanych w spór. Organ ten podejmuje decyzję w rozsądnym terminie.

Artykuł 44

Kolokacja oraz współużytkowanie elementów sieci i urządzeń towarzyszących przez dostawców sieci łączności elektronicznej

1. W przypadku gdy operator wykona przewidziane przepisami krajowymi prawo do instalacji urządzeń na własności publicznej lub prywatnej bądź nad lub pod taką własnością lub skorzysta z procedury wywłaszczenia lub użytkowania nieruchomości, właściwe organy krajowe mogą nałożyć obowiązek kolokacji i współużytkowania zainstalowanych elementów sieci lub urządzeń towarzyszących, aby chronić środowisko, zdrowie publiczne, bezpieczeństwo publiczne lub by osiągnąć cele zagospodarowania przestrzennego. Obowiązek kolokacji lub współużytkowania zainstalowanych elementów sieci i urządzeń oraz współużytkowania wspomnianej własności może zostać nałożony wyłącznie po odpowiednio długim okresie konsultacji publicznych, w trakcie którego wszystkim zainteresowanym stronom zapewnia się możliwość wyrażenia swojego stanowiska, oraz wyłącznie na konkretnych obszarach, na których takie współużytkowanie uznano za niezbędne w świetle realizacji celów przewidzianych w niniejszym artykule. Właściwe organy mogą nałożyć obowiązek współużytkowania tych urządzeń lub tej własności, w tym gruntów, budynków, wejść do budynków, okablowania budynków, masztów, anten, wież i innych konstrukcji nośnych, przewodów, kanałów kablowych, studzienek, szafek lub środków ułatwiających koordynację robót publicznych. W razie konieczności krajowe organy regulacyjne ustanawiają przepisy regulujące podział kosztów współużytkowania urządzeń lub własności oraz kosztów koordynacji robót inżynieryjnych.

2. Środki podejmowane przez właściwy organ zgodnie z niniejszym artykułem muszą być obiektywne, przejrzyste, niedyskryminacyjne i proporcjonalne. W razie potrzeby realizację tych środków koordynują krajowe organy regulacyjne.

ROZDZIAŁ II

DOSTĘP DO WIDMA RADIOWEGO

Sekcja 1 Zezwolenia

Artykuł 45

Zarządzanie widmem radiowym

1. W należytym stopniu uwzględniając fakt, że widmo radiowe jest dobrem publicznym, które ma istotną wartość społeczną, kulturalną i ekonomiczną, państwa członkowskie zapewniają efektywne zarządzanie widmem radiowym do celów świadczenia usług łączności elektronicznej i udostępniania sieci łączności elektronicznej na ich terytorium zgodnie z art. 3 i 4. Zapewniają także, aby przydział widma radiowego na użytek usług i sieci łączności elektronicznej i wydawanie ogólnych zezwoleń lub indywidualnych praw do użytkowania takiego widma radiowego przez właściwe organy odbywały się według obiektywnych, przejrzystych, sprzyjających konkurencji, niedyskryminacyjnych i proporcjonalnych kryteriów.

Stosując ten artykuł, państwa członkowskie przestrzegają odpowiednich umów międzynarodowych, w tym Regulaminu Radiokomunikacyjnego ITU i innych porozumień przyjętych w ramach ITU, oraz mogą brać pod uwagę względy polityki publicznej.

2. Państwa członkowskie wspierają proces harmonizacji użytkowania widma radiowego w obrębie Unii, mając na uwadze potrzebę jego efektywnego i wydajnego użytkowania oraz osiągnięcie takiego poziomu konkurencji i innych korzyści dla konsumentów, jak ekonomia skali i interoperacyjność usług i sieci. W procesie tym postępują one zgodnie z art. 4 i decyzją nr 676/2002/WE m.in. poprzez :

a)  zapewnienie objęcia swojego terytorium krajowego i ludności zasięgiem sieci zapewniających wysoką jakość i szybkość przesyłu danych, zarówno wewnątrz budynków, jak i na zewnątrz, a także objęcie zasięgiem głównych krajowych i europejskich tras transportowych, w tym wzdłuż transeuropejskiej sieci transportowej, zgodnie z definicją zawartą w rozporządzeniu 1315/2013;

b)  zapewnienie, aby obszary o podobnej charakterystyce, zwłaszcza pod względem skali wdrożenia sieci lub gęstości zaludnienia, podlegały jednolitym warunkom dotyczącym zasięgu;

c)  ułatwianie szybkiego rozwoju w Unii nowych technologii łączności bezprzewodowej i jej zastosowań, w tym, w stosownych przypadkach, w ramach podejścia międzysektorowego;

ca)   zapewnienie przewidywalności i spójności podczas przyznawania, odnowy, zmiany, ograniczenia i wycofania praw, aby promować długoterminowe inwestycje;

d)  zapewnienie zapobiegania szkodliwym zakłóceniom transgranicznym lub krajowym zgodnie z art. 28 i 46 oraz podejmowanie w tym względzie odpowiednich działań prewencyjnych i naprawczych;

e)  propagowanie współużytkowania widma radiowego do podobnych lub różnych zastosowań widma poprzez ustanowienie odpowiednich przepisów i warunków regulujących współużytkowanie, uwzględniając przy tym konieczność ochrony dotychczasowych praw, zgodnie z przepisami prawa Unii;

f)  stosowanie najwłaściwszego i najmniej uciążliwego systemu udzielania zezwoleń zgodnie z art. 46, tak aby maksymalizować elastyczność i wydajność użytkowania widma radiowego i jego współużytkowanie;

g)  zapewnienie, aby zasady przyznawania, przenoszenia, odnawiania, zmieniania i cofania praw użytkowania widma radiowego były jednoznacznie i przejrzyście określone i stosowane, aby zagwarantować pewność regulacyjną oraz spójność i przewidywalność regulacji;

h)  zapewnienie spójności i przewidywalności w całej Unii, jeśli chodzi o sposób udzielania zezwoleń na użytkowanie widma radiowego w kontekście ochrony zdrowia publicznego przed szkodliwymi polami elektromagnetycznymi.

Przyjmując techniczne środki harmonizujące na podstawie decyzji nr 676/2002/WE, Komisja ▌, uwzględniając w jak największym stopniu opinię Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego, przyjmuje środek wykonawczy określający, czy – zgodnie z art. 46 niniejszej dyrektywy – prawa do zharmonizowanego pasma mają podlegać ogólnemu zezwoleniu czy też wymagają uzyskania indywidualnych praw użytkowania. Te środki wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 110 ust. 4.

W przypadku gdy Komisja rozważa podjęcie działań z myślą o ustanowieniu środków zgodnie z art. 39, zwraca się do Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego o opinię na temat konsekwencji takiej normy lub specyfikacji dla koordynacji, harmonizacji i dostępności widma radiowego. Przy podejmowaniu wszelkich dalszych kroków Komisja w jak największym stopniu uwzględnia opinię Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego.

3. W przypadku braku popytu na rynku krajowym lub regionalnym na wykorzystanie zharmonizowanego pasma, gdy zostało ono udostępnione do użytku i z zastrzeżeniem środka harmonizującego przyjętego na podstawie decyzji nr 676/2002/WE, zezwolić na alternatywne wykorzystanie całości lub części tego pasma, w tym na dotychczasowe wykorzystanie, zgodnie z ust. 4 i 5, pod warunkiem że:

a)  brak popytu na rynku na wykorzystanie zharmonizowanego pasma stwierdzono w wyniku konsultacji publicznych zgodnie z art. 23 oraz perspektywicznej oceny popytu na rynku;

b)  takie alternatywne wykorzystanie nie uniemożliwia ani nie utrudnia wykorzystania tego zharmonizowanego pasma, ani też nie powoduje niedostępności ani nie ogranicza dostępności tego pasma w innych państwach członkowskich; oraz

c)  państwo członkowskie, którego to dotyczy, należycie uwzględnia długoterminową dostępność lub długoterminowe wykorzystanie zharmonizowanego pasma w Unii oraz efekt skali w odniesieniu do urządzeń, będący wynikiem użytkowania zharmonizowanego widma radiowego w Unii.

Alternatywne wykorzystanie pasma dopuszcza się wyłącznie w drodze wyjątku ze względu na brak popytu rynkowego na pasmo w chwili jego pierwszego udostępnienia do użytku. Decyzja dopuszczająca wyjątkowe alternatywne wykorzystanie podlega ▌przeglądowi co trzy lata lub niezwłocznie na wniosek skierowany przez przyszłego użytkownika do organu właściwego do spraw użytkowania pasma zgodnie ze zharmonizowanym środkiem. Państwo członkowskie informuje Komisję i pozostałe państwa członkowskie o podjętej decyzji oraz o wynikach każdego przeglądu, w tym przekazuje swoją argumentację.

4. O ile przepisy akapitu drugiego nie stanowią inaczej, państwa członkowskie zapewniają, aby wszystkie rodzaje technologii wykorzystywane w usługach lub sieciach łączności elektronicznej mogły być stosowane w widmie radiowym, uznanym w krajowym planie przeznaczenia częstotliwości za dostępne dla usług łączności elektronicznej zgodnie z prawem Unii.

Państwa członkowskie mogą jednak ustanowić proporcjonalne i niedyskryminacyjne ograniczenia określonych rodzajów użytkowanych sieci radiowych lub technologii dostępu bezprzewodowego wykorzystywanych w usługach łączności elektronicznej, wyłącznie w przypadku gdy jest to uzasadnione koniecznością:

a) uniknięcia szkodliwych zakłóceń;

  b) ochrony zdrowia publicznego przed oddziaływaniem pól elektromagnetycznych, uwzględniając w jak największym stopniu zalecenie Rady 1999/519/WE[40];

  c) zapewnienia technicznej jakości usługi,

  d) zapewnienia jak najszerszego współużytkowania ▌widma radiowego, zgodnie z prawem Unii;

  e) zagwarantowania efektywnego użytkowania widma radiowego; lub

  f) zapewnienia realizacji celu leżącego w interesie ogólnym zgodnie z ust. 5.

5. O ile przepisy akapitu drugiego nie stanowią inaczej, państwa członkowskie zapewniają, aby wszystkie rodzaje usług łączności elektronicznej mogły być stosowane w widmie radiowym, uznanym w krajowym planie przeznaczenia częstotliwości za dostępne dla usług łączności elektronicznej zgodnie z prawem Unii. Państwa członkowskie mogą jednak ustanowić proporcjonalne i niedyskryminacyjne ograniczenia rodzajów świadczonych usług łączności elektronicznej, w tym w razie konieczności w celu spełnienia wymogu ustanowionego w Regulaminie Radiokomunikacyjnym ITU.

Środki, które wymagają świadczenia usług w określonym paśmie dostępnym dla usług łączności elektronicznej, są uzasadnione koniecznością realizacji celu leżącego w interesie ogólnym określonego przez państwo członkowskie zgodnie z prawem Unii, w szczególności takiego jak:

a) bezpieczeństwo życia;

  b) wspieranie spójności społecznej, regionalnej lub terytorialnej;

  c) unikanie nieefektywnego użytkowania widma radiowego; ▌

  d) promowanie różnorodności kulturowej i językowej oraz pluralizmu mediów, na przykład poprzez świadczenie nadawczych usług radiowych i telewizyjnych.

da) propagowanie łączności bardzo wysokiej jakości wzdłuż głównych szlaków transportowych.

Środek, który zakazuje świadczenia jakiejkolwiek innej usługi łączności elektronicznej w określonym paśmie, można zastosować wyłącznie w przypadku, gdy jest to uzasadnione koniecznością ochrony usług związanych z bezpieczeństwem życia. Państwa członkowskie mogą również w drodze wyjątku rozszerzyć zakres takiego środka, aby zrealizować inne cele leżące w interesie ogólnym określone przez Unię lub państwa członkowskie zgodnie z prawem Unii.

6. Państwa członkowskie dokonują regularnego przeglądu konieczności ograniczeń, o których mowa w ust. 4 i 5, oraz podają do wiadomości publicznej wyniki takich przeglądów.

7. Ograniczenia wprowadzone przed dniem 25 maja 2011 r. muszą spełnić wymogi ust. 4 i 5 do dnia rozpoczęcia stosowania niniejszej dyrektywy.

Artykuł 46

Zezwolenie na użytkowanie widma radiowego

1. Państwa członkowskie decydują o najwłaściwszym systemie udzielania zezwoleń na użytkowanie widma radiowego w celu ułatwiania korzystania z widma radiowego, w tym jego współużytkowanie, na podstawie ogólnych zezwoleń, oraz ograniczają przyznawanie indywidualnych praw lub użytkowanie widma radiowego do sytuacji, w których ▌jest to niezbędne w celu:

a)  ▌

b)  unikania szkodliwych zakłóceń lub ochrony przed nimi;

c)  ▌

d)  zapewnienia jakości technicznej łączności lub usługi;

e)  osiągnięcia innych celów leżących w interesie ogólnym określonych przez państwa członkowskie zgodnie z prawem Unii;

ea)  zagwarantowania efektywnego wykorzystania widma.

W stosownych przypadkach państwa członkowskie rozważają możliwość wydania zezwolenia na użytkowanie widma radiowego w oparciu o kombinację ogólnego zezwolenia i indywidualnych praw użytkowania, biorąc pod uwagę możliwe skutki dla konkurencji, innowacji i wchodzenia na rynek różnych kombinacji i stopniowego przesunięcia z jednej kategorii do drugiej.

–  ▌

–  ▌

–  ▌

–  ▌

Państwa członkowskie minimalizują ograniczenia dotyczące wykorzystania widma radiowego, biorąc w pełni pod uwagę rozwiązania techniczne w zakresie radzenia sobie ze szkodliwymi zakłóceniami tak, aby wprowadzić możliwie najmniej uciążliwy system wydawania zezwoleń.

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby zasady i warunki współużytkowania widma radiowego, tam gdzie ma to zastosowanie, były jednoznacznie określone i sprecyzowane w aktach, w których udzielono zezwolenia. Te zasady i warunki ułatwiają efektywne wykorzystanie, konkurencję i innowacje i obejmują sprawiedliwe i niedyskryminujące warunki dostępu do rynków hurtowych.

3. Komisja ▌, uwzględniając w jak największym stopniu opinię Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego, przyjmuje środki wykonawcze dotyczące sposobu stosowania kryteriów, zasad i warunków, o których mowa w ust. 1 i 2, w odniesieniu do zharmonizowanego widma radiowego. Komisja przyjmuje te środki zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 110 ust. 4. Środki te przyjmuje się do dnia [należy wstawić datę].

Artykuł 47

Warunki obwarowujące ogólne zezwolenia oraz prawa użytkowania widma radiowego

1. Właściwe organy obwarowują warunkami indywidualne prawa i ogólne zezwolenia na użytkowanie widma radiowego zgodnie z art. 13 ust. 1 w taki sposób, aby zapewnić optymalne, efektywne użytkowanie widma radiowego przez beneficjentów ogólnego zezwolenia lub posiadaczy indywidualnych praw lub przez każdą osobę trzecią, na rzecz której zbyto lub której wydzierżawiono indywidualne prawo lub jego część. Właściwe organy wyraźnie określają wszelkie takie warunki, w tym wymagany poziom użytkowania oraz możliwość obrotu prawami i ich dzierżawy w odniesieniu do tego obowiązku, aby zapewnić wykonanie tych warunków zgodnie z art. 30. W przypadku praw indywidualnych wszelkie takie warunki muszą być jasno określone przed przyznaniem, przydzieleniem lub odnowieniem zezwolenia. Warunki mogą być zmieniane przez właściwy organ w ramach przeglądu śródokresowego, jeżeli jest to niezbędne do realizacji celów leżących w interesie ogólnym zgodnie z art. 3. Warunki, którymi obwarowano odnowienie prawa użytkowania widma radiowego, nie mogą zapewniać nienależnej przewagi dotychczasowym posiadaczom tych praw.

Wszelki takie warunki określają wszelkie mające zastosowanie parametry, w tym okres wdrożenia praw, którego niedotrzymanie uprawniałoby właściwy organ do wycofania prawa użytkowania lub wprowadzenia innych środków, takich jak współużytkowanie.

W celu zapewnienia maksymalnie wydajnego użytkowania widma radiowego właściwe organy, określając wielkość i rodzaj widma radiowego, które ma zostać przydzielone, biorą w szczególności pod uwagę:

a) możliwość objęcia uzupełniających się pasm jedną procedurą przydziału widma; oraz

b) znaczenie wielkości bloków widma radiowego lub możliwości połączenia tych bloków w świetle ich możliwego wykorzystania, uwzględniając w szczególności potrzeby nowo pojawiających się systemów łączności.

Właściwe organy odpowiednio wcześnie odbywają konsultacje z zainteresowanymi stronami i informują je o warunkach, którymi mają zostać obwarowane indywidualne prawa użytkowania i ogólne zezwolenia, przed ich nałożeniem. Organy te z wyprzedzeniem określają kryteria oceny spełnienia tych warunków i informują o nich zainteresowane strony w przejrzysty sposób.

2. Obwarowując warunkami indywidualne prawa użytkowania widma radiowego, właściwe organy mogą zezwolić na współużytkowanie infrastruktury pasywnej lub aktywnej lub widma radiowego, a także na komercyjne umowy dostępu do usług roamingu lub wspólne uruchamianie infrastruktury na potrzeby świadczenia usług lub udostępniania sieci, które uzależnione są od wykorzystania widma radiowego, zwłaszcza w celu zapewnienia skutecznego i wydajnego użytkowania widma radiowego lub wspierania większego zasięgu. Warunki, którymi obwarowano prawa użytkowania, nie mogą uniemożliwiać współużytkowania widma radiowego. Wdrożenie przez przedsiębiorstwa warunków nałożonych na podstawie niniejszego ustępu nadal podlega przepisom prawa konkurencji.

3. Komisja ▌przyjmuje środki wykonawcze w celu określenia sposobu stosowania warunków, którymi państwa członkowskie mogą obwarować zezwolenia na użytkowanie zharmonizowanego widma radiowego na podstawie ust. 1 i 2, z wyjątkiem opłat przewidzianych w art. 42.

W odniesieniu do wymogu dotyczącego zasięgu ustanowionego w załączniku I część D każdy środek wykonawczy musi ograniczać się do sformułowania kryteriów stosowanych przez właściwy organ do określenia i oceny spełnienia obowiązków w zakresie zasięgu, z uwzględnieniem podobieństw cech geograficznych danego regionu, gęstości zaludnienia, rozwoju gospodarczego lub rozwoju sieci na potrzeby konkretnych trybów łączności elektronicznej i kształtowania się popytu. Środki wykonawcze nie mogą określać szczegółowych obowiązków w zakresie zasięgu.

Te środki wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 110 ust. 4, uwzględniając w jak największym stopniu opinię Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego. Środki te przyjmuje się do dnia [należy wstawić datę].

Sekcja 2 Prawa użytkowania

Artykuł 48

Przyznawanie indywidualnych praw użytkowania widma radiowego

1. W przypadku gdy konieczne jest przyznanie indywidualnych praw użytkowania widma radiowego, państwa członkowskie przyznają takie prawa – na wniosek – każdemu przedsiębiorstwu do celów udostępniania sieci lub świadczenia usług na podstawie ogólnego zezwolenia, o którym mowa w art. 12, z zastrzeżeniem przepisów art. 13, 54 i art. 21 ust. 1 lit. c) oraz wszelkich innych przepisów zapewniających skuteczne wykorzystanie tych zasobów zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy.

2. Bez uszczerbku dla szczegółowych kryteriów i procedur przyjętych przez państwa członkowskie w celu przyznawania praw użytkowania widma radiowego dostawcom usług radiowych lub telewizyjnych, aby osiągnąć cele leżące w interesie ogólnym zgodnie z prawem Unii, prawa użytkowania widma radiowego są przyznawane w oparciu o otwarte, obiektywne, przejrzyste, niedyskryminacyjne i proporcjonalne procedury, a w przypadku częstotliwości radiowych – zgodnie z przepisami art. 45.

3. Wyjątek od stosowania wymogu otwartych procedur może mieć zastosowanie w przypadkach, gdy przyznanie indywidualnych praw użytkowania widma radiowego podmiotom świadczącym usługi radiowe lub telewizyjne jest konieczne do osiągnięcia celu leżącego w interesie ogólnym określonego przez Unię lub państwa członkowskie zgodnie z prawem Unii.

4. Właściwe organy rozpatrują wnioski o indywidualne prawa użytkowania widma radiowego w ramach procedury selekcji według obiektywnych, przejrzystych, proporcjonalnych i niedyskryminacyjnych kryteriów kwalifikowalności, które określono z wyprzedzeniem i które odzwierciedlają warunki, którymi mają zostać obwarowane te prawa. Organy te mają prawo żądać od wnioskodawców wszelkich informacji niezbędnych, aby ocenić – w świetle tych kryteriów – zdolność wnioskodawców do spełnienia tych warunków. Jeżeli na podstawie wyników oceny organ stwierdzi, że wnioskodawca nie posiada wymaganej zdolności, wydaje należycie uzasadnioną decyzję o tej treści.

5. Przyznając prawa użytkowania, państwa członkowskie określają, czy prawa te mogą być przekazane lub wydzierżawione przez posiadacza prawa, i na jakich warunkach. W przypadku widma radiowego takie określenie musi być zgodne z art. 45 i 51 niniejszej dyrektywy.

6. Decyzje dotyczące przyznawania praw użytkowania są podejmowane, ogłaszane i podawane do wiadomości publicznej przez krajowy organ regulacyjny jak najszybciej po wpłynięciu do niego kompletnej dokumentacji wniosku, w terminie sześciu tygodni – w przypadku widma radiowego, które uznano za dostępne na potrzeby usług łączności elektronicznej w danym krajowym planie przeznaczenia częstotliwości. Ten termin pozostaje bez uszczerbku dla obowiązujących postanowień umów międzynarodowych dotyczących użytkowania widma radiowego lub pozycji orbitalnych.

Artykuł 49

Okres ważności praw

1. W przypadku gdy państwa członkowskie zezwalają na użytkowanie widma radiowego w drodze indywidualnych praw użytkowania na czas określony, zapewniają, aby zezwolenie przyznawano na okres, który jest odpowiedni z punktu widzenia zamierzonych celów, przy odpowiednim uwzględnieniu konieczności zapewnienia konkurencji oraz skutecznego i wydajnego użytkowania widma radiowego i wspierania skutecznych inwestycji, w tym poprzez dopuszczenie odpowiedniego okresu amortyzacji inwestycji i innowacji.

2. W przypadku gdy państwa członkowskie przyznają prawa użytkowania zharmonizowanego widma radiowego na czas określony, te prawa użytkowania zharmonizowanego widma radiowego, z zastrzeżeniem art. 47, są ważne przez okres co najmniej 25 lat, z zastrzeżeniem średniookresowego przeglądu po upływie najwyżej 10 lat od przyznania praw użytkowania, z wyjątkiem praw tymczasowych, czasowego przedłużenia okresu ważności praw na podstawie ust. 3 i praw wtórnego użytkowania zharmonizowanych pasm.

Po dokonaniu oceny śródokresowej państwa członkowskie mogą cofnąć lub dostosować prawa użytkowania, jeżeli te prawa uniemożliwiają:

a)  zapewnienie wydajnego i skutecznego użytkowania widma radiowego w świetle postępu technologicznego i zmian sytuacji rynkowej,

b)  dążenie do celu leżącego w interesie ogólnym, na przykład do osiągnięcia unijnych celów w zakresie łączności lub

c)  zorganizowanie i wykorzystywanie widma radiowego do celów porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub obrony.

Prawa użytkowania można unieważnić dopiero po upływie okresu przejściowego.

3. Państwa członkowskie mogą przedłużyć okres ważności praw o krótki okres, aby zapewnić jednoczesne wygaśnięcie praw w jednym paśmie lub kilku pasmach.

Artykuł 50

Odnowienie praw

1. Nie naruszając klauzul regulujących odnowienie praw mających zastosowanie do istniejących praw, właściwe organy rozpatrują kwestię odnowienia indywidualnych praw użytkowania zharmonizowanego widma radiowego ▌z własnej inicjatywy lub na wniosek posiadacza praw ▌.

2. ▌

3. Rozważając ewentualne odnowienie indywidualnych praw użytkowania zharmonizowanego widma radiowego, właściwe organy:

a) zapewniają wszystkim zainteresowanym stronom, w tym użytkownikom i konsumentom, możliwość wyrażenia opinii w ramach konsultacji publicznych zgodnie z art. 23; oraz

b) biorą pod uwagę następujące kwestie:

(i)  osiągnięcie celów art. 3, art. 45 ust. 2 i art. 48 ust. 2, a także celów polityki publicznej wynikających z przepisów prawa krajowego lub prawa Unii;

(ii)  wdrożenie środka przyjętego na podstawie art. 4 decyzji nr 676/2002/WE;

(iii)  wyniki przeglądu prawidłowego wykonania warunków, którymi obwarowano dane prawo;

(iv)  konieczność wspierania lub unikania zakłócenia konkurencji zgodnie z art. 52;

(v)  zwiększenie wydajności wykorzystania widma radiowego w świetle postępu technologicznego lub zmian sytuacji rynkowej;

(vi)  konieczność unikania poważnych zakłóceń w świadczeniu usług.

(vii)  istnienie popytu rynkowego ze strony przedsiębiorstw innych niż te, które posiadają prawa użytkowania widma w danym paśmie;

(viii)  konieczność ograniczenia liczby praw zgodnie z art. 46.

▌

Co najmniej trzy lata przed wygaśnięciem danych praw właściwy organ na podstawie wyników konsultacji publicznych i przeglądu kwestii wymienionych w podpunktach ust. 3 lit. b) podejmuje decyzję co do tego, czy odnowić istniejące prawa, oraz odpowiednio ją uzasadnia.

Jeżeli właściwy organ postanowi, że prawa użytkowania spektrum nie zostaną odnowione i że liczba praw musi zostać ograniczona, właściwy organ przyznaje prawa na podstawie art. 54.

Artykuł 51

Przekazanie lub dzierżawa indywidualnych praw użytkowania widma radiowego

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby przedsiębiorstwa mogły ▌przekazywać lub wydzierżawiać innym przedsiębiorstwom indywidualne prawa użytkowania widma radiowego ▌.

▌

▌

▌

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby przedsiębiorstwa powiadamiały zgodnie z procedurami krajowymi o zamiarze lub fakcie przekazania praw użytkowania widma radiowego krajowy organ regulacyjny oraz właściwy organ odpowiedzialny za przyznawanie indywidualnych praw użytkowania, jeżeli jest to inny organ, a także by taki zamiar lub fakt przekazania podawano do wiadomości publicznej przez wpisanie do rejestru prowadzonego na podstawie ust 3. W przypadku gdy użytkowanie widma radiowego zostało zharmonizowane poprzez stosowanie decyzji nr 676/2002/WE (decyzja o spektrum radiowym) lub innych środków unijnych, każde takie przekazanie musi być zgodne z takim zharmonizowanym użytkowaniem.

3. Państwa członkowskie dopuszczają przekazanie lub dzierżawę praw użytkowania widma radiowego pod warunkiem utrzymania pierwotnych warunków, którymi obwarowano te prawa użytkowania. Bez uszczerbku dla konieczności zapewnienia niezakłóconej konkurencji, w szczególności zgodnie z art. 52 niniejszej dyrektywy, państwa członkowskie:

a)  obejmują przekazywanie i dzierżawienie procedurą, która jest jak najmniej uciążliwa;

b)  nie mogą sprzeciwić się dzierżawie praw użytkowania widma radiowego, jeżeli wydzierżawiający ▌zobowiąże się do dalszego ponoszenia odpowiedzialności za wypełnienie pierwotnych warunków, którymi obwarowano prawo użytkowania;

c)  nie mogą sprzeciwić się przekazaniu praw użytkowania widma radiowego, chyba że występuje wyraźne ryzyko, iż nowy posiadacz tych praw nie jest w stanie wypełnić warunków, którymi obwarowano prawo użytkowania;

ca)  nie mogą sprzeciwić się przekazaniu lub wydzierżawieniu praw użytkowania widma radiowego dotychczasowemu posiadaczowi praw.

Każda opłata administracyjna nakładana na przedsiębiorstwa w związku z rozpatrywaniem wniosku o przekazanie lub wydzierżawienie praw użytkowania widma radiowego obejmuje w kwocie ogólnej tylko koszty administracyjne, łącznie z niezbędnymi działaniami pomocniczymi, ponoszone w związku z rozpatrywaniem wniosku i jest zgodna z art. 16.

Przepisy lit. a)–ca) pozostają bez uszczerbku dla przysługujących państwom członkowskim kompetencji do egzekwowania w dowolnym czasie wobec zarówno wydzierżawiającego, jak i dzierżawcy spełnienia warunków, którymi obwarowano prawa użytkowania, zgodnie z przepisami prawa krajowego.

Właściwe organy ułatwiają przekazanie lub dzierżawę praw użytkowania widma radiowego poprzez terminowe rozpatrywanie wszelkich wniosków o dostosowanie warunków, którymi obwarowano dane prawo, oraz poprzez zapewnienie możliwości podziału lub dezagregacji, w możliwie szerokim zakresie, praw lub widma radiowego, którego te prawa dotyczą.

Mając na względzie ewentualne przekazanie lub dzierżawę prawa użytkowania widma radiowego, właściwe organy podają do wiadomości publicznej – w momencie utworzenia danego prawa – wszelkie szczegółowe informacje dotyczące zbywalnych praw indywidualnych w standardowym formacie elektronicznym i zapewniają ich aktualność przez cały okres ważności danego prawa.

4. Komisja ▌przyjmuje odpowiednie środki wykonawcze w celu identyfikacji pasm, dla których prawa użytkowania częstotliwości radiowych mogą być przekazywane lub dzierżawione pomiędzy przedsiębiorstwami. Środki te nie obejmują częstotliwości wykorzystywanych do celów nadawczych.

Takie techniczne środki wykonawcze przyjmowane są zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 110 ust. 4. Środki te przyjmuje się do dnia [należy wstawić datę].

Artykuł 52

Konkurencja

1. Przy podejmowaniu decyzji w sprawie przyznania, zmiany lub odnowienia praw użytkowania widma radiowego na potrzeby usług i sieci łączności elektronicznej zgodnie z niniejszą dyrektywą krajowe organy regulacyjne wspierają efektywną konkurencję i unikają zakłóceń konkurencji na rynku wewnętrznym.

2. W przypadku gdy państwa członkowskie przyznają, zmieniają lub odnawiają prawa użytkowania widma radiowego, ich krajowe organy regulacyjne, uwzględniając w najwyższym stopniu wytyczne dotyczące analizy rynku i oceny znaczącej pozycji rynkowej opublikowane przez Komisję zgodnie z art. 62 ust. 2, przeprowadzają obiektywną i perspektywiczną ocenę panujących na rynku warunków konkurencji i podejmują jeden ze środków określonych w lit. a)–e) wyłącznie wtedy, gdy taki środek jest niezbędny do utrzymania lub osiągnięcia efektywnej konkurencji:

a)  ograniczenie ilości widma radiowego, na które przyznaje się prawa użytkowania dowolnemu przedsiębiorstwu, lub, w wyjątkowych okolicznościach, obwarowanie tych praw użytkowania warunkami, takimi jak zapewnienie dostępu hurtowego czy usług roamingu krajowego lub regionalnego, w niektórych pasmach lub w niektórych grupach pasm o podobnej charakterystyce;

b)  zarezerwowanie, w stosownych przypadkach w zależności od wyjątkowej sytuacji na rynku krajowym, określonej części pasma lub grupy pasm częstotliwości z myślą o przydzieleniu ich nowym operatorom;

c)  odmowa przyznania nowych praw użytkowania widma radiowego lub zezwolenia na nowe użytkowanie widma radiowego w określonych pasmach lub obwarowanie przyznania nowych praw użytkowania widma radiowego lub wydania zezwolenia na nowe użytkowanie określonymi warunkami, aby zapobiec zakłóceniom konkurencji wynikłym z przydziału, przekazania lub akumulacji praw użytkowania;

d)  wprowadzenie zakazu przekazywania praw użytkowania widma radiowego niepodlegającego krajowej lub unijnej procedurze dotyczącej kontroli połączeń lub obwarowanie takich transferów warunkami, gdy istnieje prawdopodobieństwo poważnego zakłócenia konkurencji;

e)  zmiana aktualnych praw zgodnie z niniejszą dyrektywą, jeżeli będzie to niezbędne, aby zaradzić zaistniałym zakłóceniom konkurencji, które wynikają z przekazania lub akumulowania praw użytkowania widma radiowego.

▌

3. Stosując przepisy ust. 2, krajowe organy regulacyjne postępują zgodnie z procedurami przewidzianymi w art. 18, 19, 23 i 35 niniejszej dyrektywy.

Sekcja 3 Procedury

Artykuł 53

Skoordynowany termin przyznawania praw

W celu zapewnienia skutecznego i skoordynowanego użytkowania zharmonizowanego widma radiowego w Unii i należycie uwzględniając zróżnicowane sytuacje panujące na rynkach poszczególnych państw członkowskich, Komisja ▌w drodze środka wykonawczego:

a)  określa jeden wspólny maksymalny termin lub, w stosownych przypadkach, kilka wspólnych maksymalnych terminów, przed upływem których należy zezwolić na użytkowanie konkretnych zharmonizowanych pasm widma radiowego;

b)  w razie potrzeby, aby zapewnić skuteczność koordynacji – przyjmuje środek przejściowy dotyczący okresu ważności praw zgodnie z art. 49, taki jak wydłużenie lub skrócenie okresu ich ważności, aby dostosować istniejące prawa lub zezwolenia do tego jednolitego terminu.

Te środki wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 110 ust. 4, uwzględniając w jak największym stopniu opinię Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego. Środki te przyjmuje się do dnia [należy wstawić datę].

Artykuł 54

Procedura ograniczania liczby praw użytkowania, które mają zostać przyznane dla widma radiowego

1. Nie naruszając przepisów jakiegokolwiek aktu wykonawczego przyjętego na podstawie art. 53, państwo członkowskie, które stwierdzi, że prawa użytkowania widma radiowego nie można przyznać na podstawie art. 46 i które rozważa, czy ograniczyć liczbę praw użytkowania, które mają zostać przyznane dla widma radiowego, między innymi:

  a) wyraźnie wskazuje powody ograniczenia praw użytkowania, w szczególności poprzez odpowiednie rozważenie potrzeby zwiększenia korzyści dla użytkowników oraz ułatwiania rozwoju konkurencji, oraz dokonuje stosownego przeglądu tego ograniczenia lub na uzasadniony wniosek zainteresowanego przedsiębiorstwa;

  b) zapewnia wszystkim zainteresowanym stronom, w tym użytkownikom i konsumentom, możliwość wypowiedzenia się w kwestii jakichkolwiek ograniczeń w ramach konsultacji publicznych zgodnie z art. 23. W przypadku zharmonizowanego widma radiowego te konsultacje publiczne inicjuje się w terminie sześciu miesięcy od przyjęcia środka wykonawczego na podstawie decyzji nr 676/2002/WE, chyba że związane z nim względy techniczne wymagają ustalenia dłuższego terminu.

2. Jeżeli państwo członkowskie stwierdzi, że należy ograniczyć liczbę praw użytkowania, wyraźnie określa i uzasadnia cele, jakie przyświecają procedurze selekcji, oraz w miarę możliwości określa je w ujęciu ilościowym, zawracając należytą uwagę na konieczność osiągnięcia celów krajowych oraz celów związanych z rynkiem wewnętrznym. Cele, które państwo członkowskie może sformułować pod kątem konkretnej procedury selekcji, muszą być ograniczone do jednego z następujących aspektów lub większej ich liczby:

a) wspieranie zasięgu;

b) wymagana jakość usług;

c) wspieranie konkurencji;

d) wspieranie innowacji i rozwoju działalności gospodarczej; oraz

e) zapewnienie, aby opłaty przyczyniały się do optymalnego wykorzystania widma radiowego zgodnie z art. 42.

Krajowy organ regulacyjny wyraźnie określa procedurę selekcji, w tym każdy wstępny etap pozwalający uzyskać dostęp do procedury selekcji, i uzasadnia wybór danej procedury. Organ ten wyraźnie informuje również o wynikach każdej odnośnej oceny konkurencji, uwarunkowań technicznych i warunków ekonomicznych na danym rynku i prezentuje powody ewentualnego zastosowania i wyboru środków na podstawie art. 35.

3. Państwa członkowskie publikują każdą decyzję dotyczącą wybranej procedury selekcji i powiązanych elementów, wyraźnie podając jej uzasadnienie oraz wskazując, w jaki sposób uwzględniły środek przyjęty przez krajowy organ regulacyjny zgodnie z art. 35. Publikują również warunki, którymi obwarowane zostaną prawa użytkowania.

4. Po określeniu procedury państwa członkowskie zapraszają do składania wniosków o przyznanie praw użytkowania.

5. Jeżeli państwo członkowskie uzna, że dalsze prawa użytkowania widma radiowego lub kombinacja różnych rodzajów praw mogą być przyznane, uwzględniając zaawansowane metody ochrony przed szkodliwymi zakłóceniami, publikuje te ustalenia i rozpoczyna procedurę przyznania takich praw.

6. W przypadku gdy należy ograniczyć przyznawanie praw użytkowania widma radiowego, państwa członkowskie przyznają takie prawa według kryteriów selekcji oraz procedury określonej przez ich krajowe organy regulacyjne na podstawie art. 35, które muszą być obiektywne, przejrzyste, niedyskryminacyjne oraz proporcjonalne. Każde takie kryterium selekcji musi przyznawać odpowiednią wagę celom i wymaganiom określonym w art. 3, 4, 28 i 45.

7. Komisja ▌przyjmuje środki wykonawcze określające kryteria w celu koordynacji wykonania przez państwa członkowskie obowiązków wynikających z ust. 1–3. Te środki wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 110 ust. 4, uwzględniając w jak największym stopniu opinię Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego. Środki te przyjmuje się do dnia [należy wstawić datę].

8. W razie przeprowadzenia procedury selekcji konkurencyjnej lub porównawczej państwa członkowskie mogą przedłużyć maksymalny termin sześciu tygodni, o którym mowa w artykule 48 ust. 6 o tyle, o ile jest to niezbędne dla zapewnienia, by procedury były sprawiedliwe, otwarte i przejrzyste dla wszystkich zainteresowanych stron, jednakże nie dłużej niż o okres ośmiu miesięcy, z zastrzeżeniem wszelkich szczególnych harmonogramów ustalonych na podstawie art. 53.

Powyższe terminy pozostają bez uszczerbku dla postanowień obowiązujących umów międzynarodowych dotyczących użytkowania widma radiowego i koordynacji satelitarnej.

9. Przepisy niniejszego artykułu pozostają bez uszczerbku dla przekazywania praw użytkowania widma radiowego zgodnie z przepisami 1 art. 51 niniejszej dyrektywy.

ROZDZIAŁ III

WDROŻENIE I STOSOWANIE URZĄDZEŃ SIECI BEZPRZEWODOWEJ

Artykuł 55

Dostęp do lokalnej sieci radiowej

1. Właściwe organy zezwalają na zapewnianie dostępu do publicznej sieci łączności za pośrednictwem lokalnych sieci radiowych, jak również na użytkowanie zharmonizowanego widma radiowego w celu zapewnienia takiego dostępu, wyłącznie na warunkach mającego zastosowanie ogólnego zezwolenia.

W przypadku gdy takie zapewnianie dostępu nie ma charakteru komercyjnego lub ma charakter dodatkowy w stosunku do innej działalności handlowej lub usługi publicznej, która nie jest uzależniona od przekazywania sygnałów w tych sieciach, przedsiębiorstwo, organ publiczny lub użytkownik końcowy, którzy zapewniają taki dostęp, nie podlegają ogólnemu zezwoleniu na udostępnianie sieci i usług łączności elektronicznej na podstawie art. 12, obowiązkom dotyczącym praw użytkowników końcowych na podstawie części III tytuł III niniejszej dyrektywy ani obowiązkowi zapewnienia wzajemnego połączenia ich sieci na podstawie art. 59 ust. 1.

1a. W każdym przypadku stosuje się art. 12 dyrektywy 2000/31/UE.

2. Właściwe organy nie uniemożliwiają dostawcom publicznych sieci łączności lub publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej zapewniania publicznego dostępu do ich sieci za pośrednictwem lokalnych sieci radiowych, które mogą znajdować się w lokalu użytkownika końcowego, o ile spełnione są warunki ogólnego zezwolenia i uzyskano uprzednią świadomą zgodę użytkownika końcowego.

3. Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2120[41] właściwe organy krajowe zapewniają, aby dostawcy publicznych sieci łączności lub publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej nie ograniczali jednostronnie:

a) przysługującego użytkownikom końcowym prawa dostępu do wybranych przez siebie lokalnych sieci radiowych udostępnianych przez osoby trzecie;

b) przysługującego użytkownikom końcowym prawa zezwalania – na zasadzie wzajemności lub w bardziej powszechny sposób – innym użytkownikom końcowym na dostęp do sieci takich podmiotów poprzez lokalne sieci radiowe, w tym w ramach inicjatyw osób trzecich, które grupują i udostępniają publicznie lokalne sieci radiowe różnych użytkowników końcowych.

W tym celu dostawcy publicznych sieci łączności lub publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej udostępniają i aktywnie oferują w jasny i przejrzysty sposób produkty lub szczególne oferty umożliwiające ich użytkownikom końcowym zapewnianie dostępu do osób trzecich za pośrednictwem lokalnej sieci radiowej.

4. Właściwe organy nie ograniczają przysługującego użytkownikom końcowym prawa zezwalania – na zasadzie wzajemności lub w bardziej powszechny sposób – innym użytkownikom końcowym na dostęp do ich lokalnych sieci radiowych, w tym w ramach inicjatyw osób trzecich, które grupują i udostępniają publicznie lokalne sieci radiowe różnych użytkowników końcowych.

5. Właściwe organy nie ograniczają możliwości zapewniania publicznego dostępu do lokalnych sieci radiowych:

a) organom publicznym w lokalu zajmowanym przez te organy publiczne lub w jego bezpośrednim sąsiedztwie, gdy takie zapewnianie dostępu ma charakter dodatkowy w stosunku do usług publicznych świadczonych w tym lokalu;

b) inicjatywom organizacji pozarządowych lub organów publicznych mającym na celu grupowanie i udostępnienie – na zasadzie wzajemności lub w bardziej powszechny sposób – lokalnych sieci radiowych różnych użytkowników końcowych, w tym, w stosownych przypadkach, lokalnych sieci radiowych, do których dostęp publiczny zapewnia się zgodnie z lit. a).

Artykuł 56

Wdrożenie i eksploatacja punktów dostępu bezprzewodowego o bliskim zasięgu

1. Właściwe organy umożliwiają wdrożenie, podłączenie i eksploatację nierzucających się w oczy punktów dostępu bezprzewodowego o bliskim zasięgu w ramach systemu ogólnych zezwoleń i nie ograniczają nadmiernie ich wdrożenia, podłączenia lub eksploatacji poprzez wydawanie indywidualnych pozwoleń w zakresie planowania przestrzennego lub w jakikolwiek inny sposób, jeżeli tylko takie zastosowanie jest zgodne ze środkami wykonawczymi przyjętymi na podstawie ust. 2. Takie punkty dostępu bezprzewodowego o bliskim zasięgu nie podlegają żadnym opłatom przekraczającym wysokość opłaty administracyjnej, która może się wiązać z udzieleniem ogólnego zezwolenia zgodnie z art. 16.

Przepisy niniejszego ustępu pozostają bez uszczerbku dla systemu zezwoleń dotyczących widma radiowego wykorzystywanego na potrzeby eksploatacji punktów dostępu bezprzewodowego o bliskim zasięgu.

2. W celu zapewnienia jednolitego wdrożenia systemu ogólnych zezwoleń w zakresie wdrażania, podłączania i eksploatacji punktów dostępu bezprzewodowego o bliskim zasięgu Komisja może – w drodze aktu wykonawczego – określić właściwości techniczne dotyczące konstrukcji, wdrożenia i eksploatacji punktów dostępu bezprzewodowego o bliskim zasięgu, które muszą przynajmniej być zgodne z wymogami dyrektywy 2013/35/UE[42] i uwzględniać progi określone w zaleceniu Rady 1999/519/WE[43]. Komisja określa te właściwości techniczne poprzez odniesienie do maksymalnych parametrów w zakresie wielkości, mocy i właściwości elektromagnetycznych, jak również oddziaływania na krajobraz wdrożonych punktów dostępu bezprzewodowego o bliskim zasięgu. Spełnienie ustalonych parametrów musi gwarantować, że punkty dostępu bezprzewodowego o bliskim zasięgu nie będą rzucać się w oczy w przypadku ich eksploatacji w różnych warunkach lokalnych.

Właściwości techniczne określone po to, by przy wdrażaniu, podłączaniu i eksploatacji punktu dostępu bezprzewodowego o bliskim zasięgu można było zastosować przepisy ust. 1, pozostają bez uszczerbku dla zasadniczych wymagań określonych w dyrektywie 2014/53/UE[44].

Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 110 ust. 4.

2a. Państwa członkowskie, stosując w stosownych przypadkach procedury przyjęte zgodnie z dyrektywą 2014/61, zapewniają, aby operatorzy mieli prawo dostępu do każdej zarządzanej przez krajowe, regionalne lub lokalne organy publiczne infrastruktury fizycznej, która nadaje się pod względem technicznym do hostingu punktów dostępu bezprzewodowego o bliskim zasięgu lub która jest niezbędna do połączenia takich punktów z siecią szkieletową, w tym wyposażenia ulic, np. latarni, znaków ulicznych, sygnalizacji świetlnej, billboardów, przystanków autobusowych i tramwajowych oraz stacji metra. Organy publiczne spełniają wszystkie racjonalne wnioski o dostęp na rozsądnych i niedyskryminacyjnych zasadach, które są podawane do wiadomości w przejrzysty sposób w centralnym punkcie dostępu. Wszelkie opłaty pieniężne odzwierciedlają jedynie koszty poniesione przez organ publiczny w związku z zapewnieniem dostępu.

Artykuł 56a

Przepisy techniczne dotyczące pól elektromagnetycznych

Procedury ustanowione w dyrektywie 2015/1535 stosuje się w związku z każdym projektem środka państwa członkowskiego, który prowadziłyby do nakładania bardziej surowych wymogów w odniesieniu do pól elektromagnetycznych, niż przewidziano w zaleceniu Rady nr 1999/519/WE.

Tytuł II: Dostęp

ROZDZIAŁ I

PRZEPISY OGÓLNE, ZASADY DOSTĘPU

Artykuł 57

Ogólne ramy dotyczące dostępu i wzajemnych połączeń

1. Państwa członkowskie zapewniają, by nie istniały ograniczenia, które utrudniałyby przedsiębiorstwom w tym samym państwie członkowskim albo w różnych państwach członkowskich prowadzenie pomiędzy sobą negocjacji w sprawie umów o technicznych i handlowych warunkach dotyczących dostępu lub wzajemnych połączeń, zgodnie z prawem Unii. Przedsiębiorstwo ubiegające się o dostęp albo wzajemne połączenia nie musi mieć zezwolenia na prowadzenie działalności w państwie członkowskim, w którym ubiega się o dostęp albo wzajemne połączenia, jeżeli nie świadczy usług i nie obsługuje sieci w tym państwie członkowskim.

2. Nie naruszając przepisów art. 106, państwa członkowskie nie mogą utrzymywać w mocy prawnych czy administracyjnych środków, które zobowiązywałyby operatorów zapewniających dostęp albo wzajemne połączenia do oferowania różnych warunków różnym przedsiębiorstwom w odniesieniu do równoważnych usług lub które nakładałyby obowiązki, które nie są związane z faktycznie świadczonymi usługami związanymi z dostępem i wzajemnymi połączeniami, bez uszczerbku dla wymogów określonych w załączniku I do niniejszej dyrektywy.

Artykuł 58

Prawa i obowiązki przedsiębiorstw

1. Operatorzy publicznych sieci łączności mają prawo, a na wniosek innego uprawnionego przedsiębiorstwa uprawnionego do wystąpienia z takim wnioskiem na podstawie art. 15 niniejszej dyrektywy – obowiązek negocjowania wzajemnych połączeń w celu świadczenia publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej, aby zapewnić świadczenie usług i ich interoperacyjność w obrębie całej Unii. Operatorzy zapewniają dostęp i wzajemne połączenia innym przedsiębiorstwom na warunkach zgodnych z obowiązkami nałożonymi przez krajowy organ regulacyjny zgodnie z art. 59, 60 i 66.

2. Nie naruszając przepisów art. 21 niniejszej dyrektywy, państwa członkowskie wymagają, by przedsiębiorstwa, które otrzymują od innych przedsiębiorstw informacje przed negocjacjami w sprawie zawarcia porozumień o dostępie albo wzajemnych połączeniach, w ich trakcie albo po ich zakończeniu, używały tych informacji wyłącznie w celach, w jakich je otrzymały, oraz by zachowały przekazywane lub zachowywane informacje w poufności. Otrzymane informacje nie mogą być przekazywane innym stronom, a w szczególności innym oddziałom, jednostkom zależnym lub partnerom, którym mogłyby one zapewnić przewagę konkurencyjną.

2a. Państwa członkowskie mogą postanowić, że negocjacje powinny być prowadzone za pośrednictwem neutralnych pośredników, gdy wymagają tego warunki konkurencji.

ROZDZIAŁ II

DOSTĘP I WZAJEMNE POŁĄCZENIA

Artykuł 59

Prawa i zakres odpowiedzialności krajowych organów regulacyjnych w zakresie dostępu i wzajemnych połączeń

1. Dla realizacji celów określonych w art. 3, w tym pluralizmu mediów i różnorodności kulturowej, krajowe organy regulacyjne wspierają, a w stosownych przypadkach zapewniają – zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy – odpowiedni dostęp i wzajemne połączenia oraz interoperacyjność usług, wykonując swoje zadania w taki sposób, aby promować wydajność, zrównoważoną konkurencję, wdrażanie sieci o bardzo dużej przepustowości, efektywne inwestycje i innowacje oraz zapewnić maksymalne korzyści użytkownikom końcowym. Organy te zapewniają wytyczne i podają do publicznej wiadomości odpowiednie procedury pozwalające uzyskać dostęp oraz wzajemne połączenia, aby zapewnić małym i średnim przedsiębiorstwom oraz operatorom o ograniczonym zasięgu geograficznym możliwość czerpania korzyści z nałożonych obowiązków.

W szczególności i bez uszczerbku dla środków, które mogłyby zostać podjęte w stosunku do przedsiębiorstw posiadających znaczącą pozycję rynkową zgodnie z art. 66, krajowe organy regulacyjne mogą nakładać, nie naruszając przy tym standardów bezpieczeństwa:

  a) w granicach tego, co niezbędne dla zapewnienia możliwości połączenia typu koniec-koniec, obowiązki na przedsiębiorstwa, które podlegają ogólnemu zezwoleniu, z wyjątkiem usług łączności interpersonalnej niewykorzystujących numerów, i które kontrolują dostęp do użytkowników końcowych, w tym, w uzasadnionym przypadku, obowiązek wzajemnych połączeń ich sieci w sytuacji, kiedy nie zostało to jeszcze zrealizowane;

  b) w uzasadnionych przypadkach i w niezbędnym zakresie, obowiązek zapewnienia interoperacyjności swoich usług – na przedsiębiorstwa podlegające ogólnemu zezwoleniu, z wyjątkiem usług łączności interpersonalnej niewykorzystujących numerów, i kontrolujące dostęp do użytkowników końcowych;

c) w uzasadnionych przypadkach, gdy zasięg, zakres, jakość usług i upowszechnienie wśród użytkowników odpowiadają usługom wykorzystującym numery oraz gdy jest to bezwzględnie konieczne do zapewnienia łączności typu koniec-koniec między użytkownikami końcowymi, obowiązki na dostawców usług łączności interpersonalnej niewykorzystujących numerów w celu osiągnięcia interoperacyjności ich usług.

d) na operatorów, w granicach tego, co jest niezbędne dla zapewnienia użytkownikom końcowym dostępu do cyfrowych usług radiowych i telewizyjnych oraz powiązanych usług uzupełniających określonych przez państwa członkowskie – obowiązek zapewnienia dostępu do innych urządzeń, o których mowa w załączniku II, część II, na sprawiedliwych, rozsądnych i niedyskryminujących warunkach.

Obowiązki, o których mowa w akapicie drugim lit. c), mogą zostać wyłącznie nałożone:

(i) w zakresie koniecznym do zapewnienia interoperacyjności usług łączności interpersonalnej i mogą obejmować proporcjonalne obowiązki nałożone na dostawcę usług łączności interpersonalnej dotyczące publikowania i zezwalania na wykorzystanie, modyfikowanie i redystrybucję wszelkich istotnych informacji lub obowiązek stosowania lub wdrożenia norm lub specyfikacji wymienionych w art. 39 ust. 1 lub wszelkich innych odnośnych norm europejskich lub międzynarodowych; oraz

(ii) jeżeli Komisja – po zasięgnięciu opinii BEREC i należytym uwzględnieniu jego opinii – stwierdziła istnienie znacznego zagrożenia dla ▌ łączności typu koniec-koniec między użytkownikami końcowymi ▌ na terenie całej Unii Europejskiej oraz przyjęła środki wykonawcze określające charakter i zakres obowiązków, które mogą zostać nałożone, zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 110 ust. 4. Państwa członkowskie nie nakładają obowiązków w odniesieniu do charakteru i zakresu obowiązków wykraczających poza zakres tych środków wykonawczych.

2. Bez uszczerbku dla art. 59 ust. 1 krajowe organy regulacyjne nakładają obowiązki w celu rozpatrzenia uzasadnionych wniosków o udzielenie dostępu do okablowania i przewodów wewnątrz budynków lub na odcinku do pierwszego punktu koncentracji lub dystrybucji, jeżeli znajduje się on poza budynkiem, na właścicieli tego okablowania i tych przewodów lub na przedsiębiorstwa, które posiadają prawa użytkowania tego okablowania i tych przewodów, jeżeli jest to uzasadnione na tej podstawie, że powielenie tych elementów sieci byłoby nieefektywne z ekonomicznego punktu widzenia lub fizycznie niewykonalne i jeżeli dostęp do takich elementów jest konieczny ze względu na wspieranie zrównoważonej konkurencji. Nałożone warunki dostępu są obiektywne, przejrzyste, niedyskryminujące, proporcjonalne i spójne z dyrektywą 2014/61, a także mogą obejmować szczegółowe zasady dotyczące dostępu, przejrzystości i niedyskryminacji oraz zasady podziału kosztów dostępu, przy uwzględnieniu czynników ryzyka.

Krajowe organy regulacyjne mogą rozszerzyć zakres nałożonych na tych właścicieli lub na te przedsiębiorstwa obowiązków zapewnienia dostępu – na uczciwych i rozsądnych warunkach – poza pierwszy punkt koncentracji lub dystrybucji, obejmując nimi punkt koncentracji położony jak najbliżej użytkowników końcowych, w zakresie, w jakim jest to bezwzględnie konieczne, aby przezwyciężyć trudne do pokonania gospodarcze lub fizyczne przeszkody w rozbudowie sieci na obszarach o niższej gęstości zaludnienia.

Krajowe organy regulacyjne nie nakładają obowiązków zgodnie z akapitem drugim, jeżeli:

a) operator sieci zapewnił realny ▌alternatywny sposób dostępu do użytkowników końcowych, umożliwiający dostarczenie sieci o bardzo dużej przepustowości, pod warunkiem że taki dostęp jest oferowany na uczciwych i racjonalnych warunkach; lub

b) w przypadku niedawno wdrożonych elementów sieci, zwłaszcza mniejszych projektów lokalnych, przyznanie dostępu podważyłoby zasadność ich wdrożenia z gospodarczego lub finansowego punktu widzenia.

3. Państwa członkowskie zapewniają, aby krajowym organom regulacyjnym przysługiwały uprawnienia do nakładania na przedsiębiorstwa, które udostępniają lub otrzymały zezwolenie na udostępnianie sieci łączności elektronicznej, obowiązków w zakresie współdzielenia infrastruktury pasywnej lub obowiązków zawarcia lokalnych umów dostępu do usług roamingu w celu dostarczenia sieci o bardzo dużej przepustowości w obu przypadkach bezpośrednio wymaganych do lokalnego świadczenia usług, które uzależnione są od wykorzystania widma, zgodnie z prawem Unii i pod warunkiem że żadnemu przedsiębiorstwu nie zapewniono realnego i podobnego alternatywnego sposobu dostępu do użytkowników końcowych na uczciwych i racjonalnych warunkach. Krajowe organy regulacyjne mogą nałożyć takie obowiązki, pod warunkiem że możliwość taka została wyraźnie przewidziana w momencie przyznawania praw do użytkowania widma radiowego i wyłącznie wtedy, gdy jest to uzasadnione ze względu na to, że w dziedzinie podlegającej takim obowiązkom rozmieszczenie na zasadach rynkowych infrastruktury świadczenia usług lub sieci, które uzależnione są od wykorzystania widma radiowego, zmaga się z gospodarczymi lub fizycznymi przeszkodami nie do pokonania, a zatem dostęp do sieci lub usług przez użytkowników końcowych jest bardzo niewydolny lub kompletnie go brak. W tych okolicznościach, w których dostęp i współdzielenie infrastruktury pasywnej nie wystarcza samo w sobie do uporania się z sytuacją, krajowe organy regulacyjne mogą nakładać obowiązki dotyczące wspólnego korzystania z infrastruktury aktywnej. Krajowe organy regulacyjne uwzględniają:

a) konieczność maksymalizacji zasięgu sieci w całej Unii, wzdłuż głównych szlaków transportowych oraz na poszczególnych obszarach geograficznych, a także możliwość znacznego zwiększenia możliwości wyboru oraz podniesienia jakości usług dla użytkowników końcowych;

b) wydajne wykorzystanie widma radiowego;

c) techniczną wykonalność współużytkowania lub związanych z tym warunków;

d) stan konkurencji opartej na infrastrukturze oraz konkurencji opartej na usługach;

▌

f) innowacje technologiczne;

g) nadrzędną konieczność wspierania skierowanych do operatorów na danym obszarze zachęt do uruchamiania przede wszystkim infrastruktury.

Te obowiązki dotyczące współdzielenia, dostępu lub koordynacji podlegają umowom zawartym w oparciu o uczciwe i racjonalne warunki. W przypadku rozstrzygania sporu krajowe organy regulacyjne mogą m.in. nałożyć na beneficjenta obowiązku dotyczącego współdzielenia lub dostępu obowiązek współdzielenia swojego widma z operatorem infrastruktury na danym obszarze.

4. Obowiązki i warunki nałożone na podstawie ust. 1, 2 i 3 muszą być obiektywne, przejrzyste, proporcjonalne i niedyskryminacyjne i muszą być wdrażane zgodnie z procedurami, o których mowa w art. 23, 32 i 33. Krajowe organy regulacyjne oceniają wyniki obowiązywania tych obowiązków i warunków w terminie pięciu lat od przyjęcia poprzedniego środka przyjętego w stosunku do tych samych operatorów oraz ustalają, czy w świetle zmieniających się warunków należałoby je znieść lub zmienić. Krajowe organy regulacyjne informują o wynikach swojej oceny zgodnie z tymi samymi procedurami.

5. W zakresie dostępu i wzajemnych połączeń, o których mowa w ust. 1, państwa członkowskie zapewniają, aby krajowy organ regulacyjny był uprawniony do interweniowania z własnej inicjatywy, w uzasadnionych przypadkach, w celu zapewnienia przestrzegania celów polityki określonych w art. 3, zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy oraz procedurami, o których mowa w art. 23 i 32, 26 i 27.

6. Do dnia [entry into force plus 18 months] r., aby przyczynić się do spójnego określania przez krajowe organy regulacyjne lokalizacji punktów zakończenia sieci, BEREC, po zasięgnięciu opinii zainteresowanych stron oraz w ścisłej współpracy z Komisją, przyjmie wytyczne w sprawie wspólnych podejść do określania punktu zakończenia sieci w różnych topologiach sieci. Krajowe organy regulacyjne w jak największym stopniu uwzględniają te wytyczne przy określaniu lokalizacji punktów zakończenia sieci.

Artykuł 60

Systemy dostępu warunkowego oraz inne urządzenia

1. Państwa członkowskie zapewniają, by warunki określone w załączniku II część I miały zastosowanie w odniesieniu do dostępu warunkowego telewidzów i radiosłuchaczy w Unii do cyfrowych usług telewizyjnych i radiowych, niezależnie od sposobu transmisji.

2. W związku z rozwojem rynku oraz technologii Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 109 w celu zmiany załącznika II.

3. Niezależnie od przepisów ust. 1 państwa członkowskie mogą upoważnić krajowe organy regulacyjne, możliwie najszybciej po wejściu w życie niniejszej dyrektywy, a następnie regularnie w określonych odstępach czasu, do dokonania przeglądu warunków stosowanych zgodnie z przepisami niniejszego artykułu, poprzez przeprowadzenie analizy rynku zgodnie z art. 65 ust. 1 celem określenia, czy należy utrzymać w mocy, zmienić albo znieść stosowane warunki.

Jeżeli w wyniku dokonanej analizy rynku krajowy organ regulacyjny ustali, że jeden operator lub więcej operatorów nie posiada znaczącej pozycji rynkowej na rynku właściwym, może zmienić albo znieść warunki w odniesieniu do tychże operatorów, zgodnie z procedurami, o których mowa w art. 23 oraz 32, jednakże wyłącznie w zakresie:

  a) w jakim taka zmiana albo zniesienie nie naruszyłyby dostępu użytkowników końcowych do programów, kanałów oraz usług radiowych i telewizyjnych określonych zgodnie z art. 106; i

  b) w jakim taka zmiana lub zniesienie nie naruszyłyby perspektyw efektywnej konkurencji na rynkach dla:

  (i) detalicznych cyfrowych usług radiowych i telewizyjnych; oraz

  (ii) systemów dostępu warunkowego i innych urządzeń towarzyszących.

Strony, których dotyczy zmiana lub zniesienie danych warunków, powiadamia się o tym w odpowiednim terminie.

4. Warunki stosowane zgodnie z niniejszym artykułem pozostają bez uszczerbku dla przysługujących państwom członkowskim uprawnień w zakresie nakładania obowiązków w związku z aspektami prezentacyjnymi elektronicznych przewodników po programach oraz podobnych środków prezentacji i nawigacji.

ROZDZIAŁ III

ANALIZA RYNKU I ZNACZĄCA POZYCJA RYNKOWA

Artykuł 61

Przedsiębiorstwa posiadające znaczącą pozycję rynkową

1. Jeżeli przepisy niniejszej dyrektywy nakładają na krajowe organy regulacyjne obowiązek ustalenia, czy operatorzy posiadają znaczącą pozycję rynkową, zgodnie z procedurą określoną w art. 65, stosuje się przepisy ust. 2 i 3 niniejszego artykułu.

2. Uznaje się, że przedsiębiorstwo posiada znaczącą pozycję rynkową, jeżeli samodzielnie lub wspólnie z innymi ma pozycję równoważną pozycji dominującej, tj. tak silną pozycję ekonomiczną, że zapewnia mu ona możliwość postępowania według swojego uznania, nie bacząc na innych konkurentów, klientów i, ostatecznie, konsumentów.

Oceniając, czy co najmniej dwa przedsiębiorstwa posiadają dominującą pozycję na rynku, krajowe organy regulacyjne w szczególności postępują zgodnie z przepisami prawa Unii i uwzględniają w jak największym stopniu wytyczne dotyczące analizy rynku i oceny znaczącej pozycji rynkowej, publikowane przez Komisję zgodnie z art. 62.

Dwa przedsiębiorstwa lub większą ich liczbę można uznać za posiadające wspólnie pozycję dominującą, nawet w przypadku braku powiązań strukturalnych lub innych powiązań między nimi, jeżeli struktura rynku daje im możliwość postępowania według swojego uznania, nie bacząc na innych konkurentów, klientów i, ostatecznie, konsumentów. Może tak się stać w przypadku, gdy rynek wykazuje szereg cech charakterystycznych takich jak:

a)  wysoki stopień koncentracji,

b)  wysoki stopień przejrzystości rynku, sprzyjający równoległym lub zbliżonym zachowaniom rynkowym godzącym w konkurencję,

c)  istnienie poważnych barier przy wprowadzaniu na rynek,

d)  przewidywalna reakcja konkurentów i konsumentów nie będzie zagrażać równoległym lub zbliżonym zachowaniom rynkowym godzącym w konkurencję.

Krajowe organy regulacyjne oceniają takie cechy rynku w świetle istotnych zasad prawa konkurencji, przy jednoczesnym uwzględnieniu specyficznego kontekstu regulacji ex ante i celów określonych w art. 3.

3. Jeżeli przedsiębiorstwo posiada znaczącą pozycję na określonym rynku (pierwszy rynek), można także uznać, że posiada ono również znaczącą pozycję na rynku blisko z tym rynkiem związanym (drugi rynek), w przypadku gdy powiązania między obydwoma rynkami pozwalają na przeniesienie pozycji rynkowej z pierwszego rynku na drugi rynek, tym samym zwiększając pozycję rynkową danego przedsiębiorstwa. Dlatego też zgodnie z niniejszą dyrektywą na drugim rynku można zastosować środki naprawcze, które mają na celu uniemożliwienie takiego przeniesienia.

Artykuł 62

Procedura określania i definiowania rynków

1. Po przeprowadzeniu konsultacji publicznych, w tym konsultacji z krajowymi organami regulacyjnymi, a także po uwzględnieniu w jak największym stopniu opinii BEREC, Komisja przyjmuje zalecenie w sprawie odnośnych rynków produktów i usług („zalecenie”). Zalecenie określa te rynki produktów i usług sektora łączności elektronicznej, których cechy mogą uzasadnić nałożenie wymogów regulacyjnych określonych w niniejszej dyrektywie, bez uszczerbku dla rynków, które mogą być zdefiniowane w szczególnych przypadkach na podstawie przepisów prawa konkurencji. Komisja definiuje rynki zgodnie z zasadami prawa konkurencji.

Komisja uwzględnia rynki produktów i usług w zaleceniu, jeżeli – w wyniku obserwacji ogólnych tendencji w Unii – stwierdzi, że każde z kryteriów wymienionych w art. 65 ust. 1 jest spełnione.

Przeglądu zalecenia dokonuje się najpóźniej do dnia [transposition date]. Następnie Komisja regularnie dokonuje przeglądu zalecenia.

2. Po zasięgnięciu opinii BEREC Komisja publikuje, najpóźniej w dniu wejścia w życie niniejszej dyrektywy, wytyczne dotyczące analizy rynku i oceny znaczącej pozycji rynkowej (zwane dalej „wytycznymi w sprawie znaczącej pozycji rynkowej”), które muszą być zgodne z przedmiotowymi przepisami prawa konkurencji.

3. Uwzględniając w jak największym stopniu treść zalecenia oraz wytycznych w sprawie znaczącej pozycji rynkowej, krajowe organy regulacyjne definiują – zgodnie z zasadami prawa konkurencji – rynki właściwe stosownie do okoliczności krajowych, a w szczególności odnośne rynki geograficzne na swoim terytorium, przy uwzględnieniu również stopnia konkurencji w zakresie infrastruktury na tych obszarach. ▌Organy te postępują zgodnie z procedurami, o których mowa w art. 23 i 32, zanim zdefiniują rynki różne od tych, które zdefiniowano w zaleceniu.

Artykuł 63

Procedura określania rynków ponadnarodowych

1. Po zasięgnięciu opinii zainteresowanych stron oraz w ścisłej współpracy z Komisją BEREC może przyjąć – większością dwóch trzecich głosów członków rady organów regulacyjnych – decyzję określającą rynki ponadnarodowe zgodnie z zasadami prawa konkurencji oraz z uwzględnieniem w jak największym stopniu zalecenia i wytycznych w sprawie znaczącej pozycji rynkowej przyjętych zgodnie z art. 62. BEREC przeprowadza analizę potencjału rynku ponadnarodowego, jeżeli Komisja lub przynajmniej dwa krajowe organy regulacyjne wystąpią z uzasadnionym wnioskiem zawierającym stosowne dowody.

2. W przypadku rynków ponadnarodowych określonych zgodnie z ust. 1 dane krajowe organy regulacyjne wspólnie przeprowadzają analizę rynku, mając przede wszystkim na uwadze treść wytycznych w sprawie znaczącej pozycji rynkowej, a następnie, działając wspólnie, podejmują decyzję dotyczącą nałożenia, utrzymania, zmiany lub uchylenia wymogów regulacyjnych, o których mowa w art. 65 ust. 4. Zainteresowane krajowe organy regulacyjne wspólnie zgłaszają Komisji swoje planowane środki dotyczące analizy rynku oraz wszelkich obowiązków regulacyjnych na podstawie art. 32 i 33.

Co najmniej dwa krajowe organy regulacyjne mogą również wspólnie zgłosić swoje planowane środki dotyczące analizy rynku i wszelkich obowiązków regulacyjnych w przypadku niewystępowania rynków ponadnarodowych, jeżeli uznają, że warunki rynkowe w ich jurysdykcjach są wystarczająco jednorodne.

Artykuł 64

Procedura identyfikacji popytu ponadnarodowego

1. BEREC przeprowadza analizę popytu ponadnarodowego ▌na produkty i usługi, ▌jeżeli Komisja lub przynajmniej dwa zainteresowane krajowe organy regulacyjne lub też uczestnicy rynku przekażą mu uzasadniony wniosek zawierający stosowne dowody wskazujące, że istniejące produkty i usługi hurtowe lub detaliczne nie umożliwiają zaspokojenia popytu ponadnarodowego oraz jeżeli BEREC uzna, że istnieje konieczność rozwiązania poważnego problemu związanego z popytem.▌

▌

Na podstawie tej analizy krajowe organy regulacyjne uwzględniają w kolejnych analizach rynkowych przeprowadzonych zgodnie z art. 63 ust. 2 lub art. 65, czy zmienić regulowane produkty hurtowego dostępu w celu zaspokojenia popytu ponadnarodowego.

2. Po zasięgnięciu opinii zainteresowanych stron oraz w ścisłej współpracy z Komisją BEREC może wydać wytyczne dla krajowych organów regulacyjnych w sprawie wspólnych podejść w celu zaspokojenia stwierdzonego popytu ponadnarodowego i wytyczne te będą podstawą konwergencji produktów hurtowego dostępu w całej Unii. Krajowe organy regulacyjne uwzględniają te wytyczne w jak największym stopniu przy wykonywaniu zadań regulacyjnych w swojej jurysdykcji, bez uszczerbku dla ich decyzji w sprawie stosowności produktów hurtowego dostępu, które należy wprowadzić w szczególnych warunkach lokalnych. ▌

Artykuł 65

Procedura analizy rynku

1. Krajowe organy regulacyjne ustalają, czy rynek właściwy określony zgodnie z art. 62 ust. 3 może być tego rodzaju, że uzasadnia nałożenie obowiązków regulacyjnych określonych w niniejszej dyrektywie. Państwa członkowskie zapewniają, aby analizę przeprowadzano w stosownych przypadkach we współpracy z krajowymi organami ds. konkurencji. Krajowe organy regulacyjne uwzględniają w jak największym stopniu wytyczne w sprawie znaczącej pozycji rynkowej oraz, przeprowadzając taką analizę, postępują zgodnie z procedurami, o których mowa w art. 23 i 32.

Rynek może być tego rodzaju, że uzasadnia nałożenie obowiązków regulacyjnych określonych w niniejszej dyrektywie, jeżeli łącznie spełnione są następujące trzy kryteria:

a) występują trudne do przezwyciężenia i niemające przejściowego charakteru bariery strukturalne lub prawno-regulacyjne w dostępie do rynku;

b) struktura rynku nie sprzyja osiągnięciu efektywnej konkurencji w odpowiednim horyzoncie czasowym, przy uwzględnieniu stanu konkurencji opartej na infrastrukturze i innych źródeł konkurencji stanowiących przyczynę istnienia barier w dostępie do rynku;

c) same przepisy prawa konkurencji są niewystarczające, aby odpowiednio zaradzić stwierdzonym nieprawidłowościom w funkcjonowaniu rynku.

W przypadku gdy krajowy organ regulacyjny przeprowadza analizę rynku, który uwzględniono w zaleceniu, kryteria określone w akapicie drugim lit. a), b) i c) uznaje za spełnione, chyba że organ ten stwierdzi, że jedno lub kilka spośród tych kryteriów nie jest spełnionych w konkretnych okolicznościach krajowych.

2. Przeprowadzając analizę wymaganą na podstawie ust. 1, krajowy organ regulacyjny analizuje rozwój sytuacji rynkowej w ujęciu perspektywicznym, przy założeniu braku regulacji wprowadzonej na podstawie niniejszego artykułu na rynku właściwym, z uwzględnieniem:

a) zmian sytuacji rynkowej, które mogą przyczynić się do wzrostu prawdopodobieństwa tego, że sytuacja na rynku właściwym będzie zmierzać w kierunku efektywnej konkurencji▌;

b) wszelkich istotnych źródeł presji konkurencji, w tym na poziomie hurtowym i detalicznym, niezależnie od tego, czy za źródło tej presji uznaje się sieci łączności elektronicznej, usługi łączności elektronicznej czy też inne rodzaje usług lub zastosowań, które są porównywalne z perspektywy użytkownika końcowego, i niezależnie od tego, czy tego rodzaju presja stanowi element rynku właściwego;

c) innych rodzajów regulacji i środków wprowadzonych i wpływających na rynek właściwy lub powiązany rynek detaliczny (powiązane rynki detaliczne) w danym okresie, w tym m.in. obowiązków nałożonych zgodnie z art. 44, 58 i 59; oraz

d) uregulowanie na innych rynkach właściwych dokonane na podstawie niniejszego artykułu.

3. Jeżeli krajowy organ regulacyjny ustali, że rynek właściwy nie jest takiego rodzaju, że uzasadnia nałożenie obowiązków regulacyjnych zgodnie z procedurą przewidzianą w ust. 1 i 2, lub w przypadku niespełnienia warunków określonych w ust. 4, nie nakłada ani nie utrzymuje żadnych szczegółowych obowiązków regulacyjnych zgodnie z art. 66. W przypadku gdy istnieją już sektorowe obowiązki regulacyjne nałożone zgodnie z art. 66, krajowy organ regulacyjny uchyla te obowiązki nałożone na przedsiębiorstwa na tym rynku właściwym.

Krajowe organy regulacyjne zapewniają, aby stronom, na które takie uchylenie obowiązków będzie miało wpływ, zapewniono odpowiedni okres wypowiedzenia, określony na podstawie wyważenia konieczności zapewnienia stabilnego procesu transformacji beneficjentom tych obowiązków i użytkownikom końcowym oraz możliwości wyboru dla użytkowników końcowych, oraz aby regulacja nie trwała dłużej, niż jest to konieczne. Określając taki okres wypowiedzenia, krajowe organy regulacyjne mogą ustalić specjalne warunki i okresy wypowiedzenia w odniesieniu do istniejących umów w sprawie dostępu.

4. W przypadku gdy krajowy organ regulacyjny ustali, że na rynku właściwym uzasadnione jest nałożenie obowiązków regulacyjnych zgodnie z ust. 1 i 2, wskazuje on przedsiębiorstwa, które samodzielnie lub wspólnie z innymi posiadają znaczącą pozycję na tym odnośnym rynku, zgodnie z art. 61. Krajowy organ regulacyjny nakłada na takie przedsiębiorstwa odpowiednie szczególne obowiązki regulacyjne zgodnie z art. 66 lub utrzymuje lub zmienia już istniejące obowiązki, jeżeli uzna, że w przypadku braku tych obowiązków na przynajmniej jednym rynku nie zapanowałaby skuteczna konkurencja.

5. Środki podjęte zgodnie z przepisami ust. 3 i 4 podlegają procedurom, o których mowa w art. 23 i 32. Krajowe organy regulacyjne przeprowadzają analizę rynku właściwego i powiadamiają o odpowiednim planowanym środku zgodnie z art. 32:

  a) w terminie pięciu lat od przyjęcia poprzedniego środka, jeżeli krajowy organ regulacyjny określił rynek właściwy i ustalił, które przedsiębiorstwa mają znaczącą pozycję rynkową. W drodze wyjątku ten pięcioletni termin może być wydłużony maksymalnie o dodatkowy rok, w przypadku gdy krajowy organ regulacyjny powiadomił Komisję o planowanym wydłużeniu tego terminu, wraz z uzasadnieniem, nie później niż na cztery miesiące przed upływem tego pięcioletniego terminu, a Komisja w ciągu jednego miesiąca od otrzymania powiadomienia nie wyraziła sprzeciwu. W przypadku rynków charakteryzujących się gwałtownymi zmianami technologii i struktury popytu analizę rynku przeprowadza się co trzy lata, z zastrzeżeniem takiej samej możliwości wydłużenia tego okresu o jeden rok;

  b) w przypadku rynków niezgłoszonych uprzednio Komisji – w terminie dwóch lat od przyjęcia zmienionego zalecenia w sprawie rynków właściwych; lub

  c) w przypadku państw członkowskich, które niedawno przystąpiły do Unii – w terminie trzech lat od ich przystąpienia.

6. W przypadku gdy krajowy organ regulacyjny w terminie określonym w ust. 6 stwierdzi, że nie może ukończyć lub że nie zakończył analizy rynku właściwego określonego w zaleceniu, BEREC pomaga mu, na wniosek, zakończyć analizę konkretnego rynku i szczególnych obowiązków, które mają zostać nałożone. Po uzyskaniu takiej pomocy krajowy organ regulacyjny, którego to dotyczy, powiadamia Komisję o planowanym środku zgodnie z art. 32 w przeciągu sześciu miesięcy od upływu terminu określonego w ust. 5.

ROZDZIAŁ IV

ŚRODKI NAPRAWCZE DOTYCZĄCE DOSTĘPU I ZNACZĄCA POZYCJA RYNKOWA

Artykuł 66

Nakładanie, zmiana albo uchylenie obowiązków

1. Państwa członkowskie zapewnią, by krajowe organy regulacyjne były upoważnione do nakładania obowiązków, o których mowa w art. 67–78.

2. Jeżeli w wyniku analizy rynku przeprowadzonej zgodnie z art. 65 niniejszej dyrektywy dany operator został wskazany jako posiadający znaczącą pozycję rynkową na danym rynku, w stosownych przypadkach krajowe organy regulacyjne nakładają na niego dowolne spośród obowiązków wymienionych w art. 67–75 i 77 niniejszej dyrektywy. Zgodnie z zasadą proporcjonalności krajowy organ regulacyjny nie nakłada obowiązków wiążących się z wyższym stopniem interwencji, jeżeli mniej uciążliwe obowiązki wystarczają do rozwiązania problemów stwierdzonych w analizie rynku.

3. Nie naruszając:

–  przepisów art. 59 i 60,

–  przepisów art. 44 oraz 17 niniejszej dyrektywy, warunku nr 7 w części D załącznika I, stosowanego na mocy art. 13 ust. 1 niniejszej dyrektywy, oraz art. 91 i 99 niniejszej dyrektywy, a także stosownych przepisów dyrektywy 2002/58/WE[45], które nakładają obowiązki na przedsiębiorstwa inne aniżeli te, które zostały wskazane jako posiadające znaczącą pozycję rynkową, lub

–  zobowiązań wynikających z prawa międzynarodowego,

krajowe organy regulacyjne nie nakładają obowiązków określonych w art. 67–75 i 77 na operatorów, którzy nie zostali wskazani zgodnie z ust. 2.

W wyjątkowych okolicznościach, w przypadku gdy krajowy organ regulacyjny zamierza nałożyć na operatorów posiadających znaczącą pozycję rynkową obowiązki w odniesieniu do dostępu lub wzajemnych połączeń inne niż ustanowione w art. 67–75 i 77, przedstawia on odpowiedni wniosek Komisji. Komisja w jak największym stopniu uwzględnia opinię BEREC. Komisja, działając zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 110 ust. 3, podejmuje decyzję zezwalającą krajowemu organowi regulacyjnemu na podjęcie takich środków lub uniemożliwiającą mu ich podjęcie.

4. Obowiązki nałożone zgodnie z niniejszym artykułem muszą opierać się na charakterze stwierdzonego problemu na rynkach właściwych, aby chronić długoterminową zrównoważoną konkurencję, w stosownych przypadkach uwzględniając identyfikację popytu ponadnarodowego zgodnie z art. 64. Obowiązki te muszą być proporcjonalne, uwzględniać koszty i korzyści i być uzasadnione w świetle celów określonych w art. 3 niniejszej dyrektywy. Obowiązki te mogą być nałożone tylko po przeprowadzeniu konsultacji zgodnie z art. 23 oraz 32.

5. W związku z ust. 3 akapit pierwszy tiret trzecie krajowe organy regulacyjne zawiadamiają Komisję o podjętych przez nie decyzjach w kwestii nakładania, zmiany lub uchylenia obowiązków dotyczących niektórych uczestników rynku, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 32.

6. Krajowe organy regulacyjne uwzględniają wpływ najnowszych zmian sytuacji rynkowej, co do których można zasadnie przypuszczać, że zaburzą dynamikę konkurencji.

Jeżeli te zmiany nie są na tyle istotne, aby można było wymagać przeprowadzenia nowej analizy rynku zgodnie z art. 65, krajowy organ regulacyjny niezwłocznie ocenia, czy należy dokonać przeglądu obowiązków i zmiany wcześniejszej decyzji, w tym przez cofnięcie obowiązków lub nałożenie nowych obowiązków na operatorów uznanych za posiadających znaczącą pozycję rynkową, aby zapewnić, by te obowiązki nadal spełniały wymogi niniejszej dyrektywy, oraz – po zasięgnięciu opinii zgodnie z art. 23 i 32 – czy należy podjąć decyzję o nałożeniu mniej licznych lub mniej uciążliwych obowiązków lub o nienakładaniu żadnych obowiązków.

Artykuł 67

Obowiązek przejrzystości

1. Krajowe organy regulacyjne mogą, zgodnie z art. 66, nałożyć obowiązek przejrzystości w odniesieniu do wzajemnych połączeń lub dostępu, wymagając od operatorów podania do publicznej wiadomości określonych informacji, na przykład informacji księgowych, specyfikacji technicznych, danych o sieci, warunków dostępu i użytkowania, w tym również wszelkich warunków ograniczających dostęp do usług i aplikacji lub korzystanie z nich, jeżeli państwa członkowskie dopuszczają takie warunki zgodnie z prawem Unii, oraz cen.

2. W szczególności, jeżeli dany operator podlega obowiązkom niedyskryminacji, krajowe organy regulacyjne mogą zobowiązać go do opublikowania oferty ramowej, która będzie wystarczająco szczegółowa, aby zapewnić, by przedsiębiorstwa nie były zmuszane do płacenia za urządzenia, które nie są niezbędne dla świadczenia danej usługi; oferta ta musi zawierać opis istotnych ofert podzielonych na różne elementy w zależności od potrzeb rynku oraz warunki, w tym te dotyczące cen. Krajowy organ regulacyjny jest uprawniony między innymi do wprowadzenia zmian do oferty ramowej celem realizacji obowiązków nałożonych na mocy niniejszej dyrektywy.

3. Krajowe organy regulacyjne mogą szczegółowo określić, jakie informacje powinny być dostarczone, w jakim stopniu szczegółowości, oraz określić sposób ich publikacji.

3a. Jeżeli na operatora został nałożony obowiązek dostępu do obiektów inżynierii lądowej i wodnej i /lub obowiązek dostępu do specyficznych urządzeń sieciowych oraz korzystania z nich, krajowe organy regulacyjne określają, jakie kluczowe wskaźniki efektywności oraz odnośne umowy o gwarantowanym poziomie usług, jak i odnośne kary pieniężne, mają być udostępnione w związku z zapewnieniem dostępu operatorowi w przypadku działalności niższego szczebla oraz beneficjentom obowiązku dostępu.

4. Najpóźniej do dnia [1 year after the adoption of this Directive] r., aby przyczynić się do spójnego stosowania przejrzystych obowiązków, BEREC, po zasięgnięciu opinii zainteresowanych stron oraz w ścisłej współpracy z Komisją, wydaje wytyczne w sprawie minimalnych kryteriów dotyczących oferty ramowej i w razie konieczności dokonuje ich przeglądu, aby dostosować je do zmian sytuacji rynkowej i postępu technologicznego. Określając te minimalne kryteria, BEREC realizuje cele określone w art. 3 i uwzględnia potrzeby podmiotów korzystających z obowiązków zapewnienia dostępu oraz użytkowników końcowych aktywnych w więcej niż jednym państwie członkowskim oraz wszelkie wytyczne BEREC stwierdzające istnienie popytu ponadnarodowego zgodnie z art. 64 oraz wszelkie odnośne decyzje Komisji.

Niezależnie od ust. 3, w przypadku gdy operator na mocy art. 70 lub 71 obarczony jest obowiązkami w zakresie hurtowego dostępu do infrastruktury sieciowej, krajowe organy regulacyjne zapewniają opublikowanie oferty ramowej, uwzględniając w jak największym stopniu wytyczne BEREC w sprawie minimalnych kryteriów dotyczących oferty ramowej.

Artykuł 68

Obowiązek niedyskryminacji

1. W odniesieniu do wzajemnych połączeń lub dostępu krajowe organy regulacyjne mogą nałożyć, zgodnie z art. 66, obowiązek niedyskryminacji.

2. Obowiązek niedyskryminacji zapewnia w szczególności, aby operatorzy stosowali podobne wymogi w podobnych okolicznościach w stosunku do innych dostawców podobnych usług oraz świadczyli tym innym dostawcom usługi i udostępniali informacje na takich samych warunkach i o tej samej jakości jak te, które zapewniają na potrzeby własnych usług lub usług świadczonych przez swoje jednostki zależne lub partnerów. ▌ Krajowe organy regulacyjne – aby zapewnić równorzędność dostępu – mogą na tego operatora nałożyć obowiązek dostarczenia produktów i usług dostępu wszystkim przedsiębiorstwom, w tym samemu sobie, według tego samego harmonogramu, na tych samych warunkach, w tym dotyczących ceny i poziomów usług, oraz za pomocą tych samych systemów i procesów.

Artykuł 69

Obowiązki związane z rozdzielnością księgową

1. Krajowe organy regulacyjne mogą, zgodnie z art. 66, nałożyć w odniesieniu do niektórych rodzajów działalności związanej z wzajemnymi połączeniami lub dostępem obowiązek rozdzielności księgowej.

Mogą one w szczególności zobowiązać przedsiębiorstwo zintegrowane wertykalnie do ujawnienia hurtowych cen swoich usług oraz swoich wewnętrznych cen transferowych między innymi po to, aby zapewnić wykonanie obowiązku niedyskryminacji przewidzianego w art. 68 albo, w razie potrzeby, aby zapobiec nieuczciwemu subsydiowaniu skrośnemu. Krajowe organy regulacyjne mogą określić format oraz metodologię księgową, jakie mają być stosowane.

2. Nie naruszając art. 20, krajowe organy regulacyjne mogą, celem ułatwienia weryfikacji wykonywania obowiązku przejrzystości i niedyskryminacji, zobowiązać przedsiębiorstwa do dostarczenia im na ich żądanie dokumentów księgowych, w tym danych dotyczących przychodów uzyskiwanych od osób trzecich. Krajowe organy regulacyjne mogą publikować te informacje w takim zakresie, w jakim przyczynia się to do ustanowienia otwartego i konkurencyjnego rynku, mając na uwadze przestrzeganie przepisów prawa krajowego i prawa Unii w zakresie tajemnicy handlowej.

Artykuł 70

Dostęp do obiektów inżynierii lądowej i wodnej

1. Krajowe organy regulacyjne mogą nałożyć na operatorów, zgodnie z art. 66, obowiązek uwzględnienia uzasadnionych wniosków o dostęp i użytkowanie obiektów inżynierii lądowej i wodnej, w tym m.in. budynków, wejść do budynków, okablowania budynków, anten, wież i innych konstrukcji nośnych, słupów, masztów, kanałów kablowych, przewodów, studzienek rewizyjnych, studzienek włazowych i szafek ulicznych, jeżeli z analizy rynku wynika, że odmowa przyznania dostępu lub ustanowienie nieracjonalnych warunków mających podobny skutek uniemożliwiłyby powstanie trwale konkurencyjnego rynku ▌ i nie leżałyby w interesie użytkowników końcowych.

2. Krajowe organy regulacyjne mogą nałożyć na operatorów obowiązek zapewnienia dostępu zgodnie z niniejszym artykułem, niezależnie od tego, czy według analizy rynku składniki aktywów, których dotyczy ten obowiązek, stanowią element rynku właściwego, jednak pod warunkiem że obowiązek ten jest proporcjonalny i konieczny, aby osiągnąć cele określone w art. 3.

Artykuł 71

Obowiązki związane z dostępem i użytkowaniem specyficznych urządzeń sieciowych

1. ▌Krajowe organy regulacyjne ▌mogą nałożyć na operatorów, zgodnie z art. 66, obowiązek uwzględnienia uzasadnionych wniosków o dostęp do specyficznych elementów sieci i do urządzeń towarzyszących oraz o ich użytkowanie, jeżeli krajowe organy regulacyjne uznają, że odmowa przyznania dostępu lub ustanowienie nieracjonalnych warunków mających podobny skutek uniemożliwiłyby powstanie trwale konkurencyjnego rynku ▌lub nie leżałyby w interesie użytkowników końcowych. Przed nałożeniem takich obowiązków krajowe organy regulacyjne oceniają, czy samo nałożenie obowiązków zgodnie z art. 70 byłoby wystarczające, aby rozwiązać problemy stwierdzone w analizie rynku.

W szczególności na operatorów mogą zostać nałożone obowiązki:

a)  przyznania, w stosownych przypadkach, osobom trzecim odpowiedniego dostępu (w tym dostępu fizycznego, innego niż ten określony w art. 70) do konkretnych całych fizycznych elementów sieciowych i powiązanej infrastruktury, w tym uwolnionego dostępu do metalicznej pętli lokalnej i podpętli oraz uwolnionego dostępu do pętli światłowodowych i segmentów końcowych światłowodów, oraz obowiązek umożliwienia użytkowania ich;

b)  dzielenia się ze stronami trzecimi określonymi elementami sieci, łącznie ze współdzielonym dostępem do metalicznych pętli lokalnych i podpętli oraz współdzielonym dostępem do pętli światłowodowych i segmentów końcowych światłowodów, łącznie ze zwielokrotnianiem poprzez rozdzielanie fal i podobnymi obowiązkami w zakresie współdzielenia;

c)  przyznawania osobom trzecim dostępu do określonych aktywnych lub wirtualnych elementów lub usług sieciowych;

d)  negocjowania w dobrej wierze z przedsiębiorstwami ubiegającymi się o dostęp;

e)  niewycofywania dostępu do urządzeń, jeżeli taki dostęp został już przyznany;

f)  oferowania określonych usług hurtowo celem ich odsprzedaży osobom trzecim;

g)  przyznania otwartego dostępu do technicznych interfejsów, protokołów albo innych kluczowych technologii niezbędnych do zapewnienia interoperacyjności usług albo wirtualnych usług sieciowych;

h)  zapewnienia kolokacji lub innych form współużytkowania urządzeń towarzyszących;

i)  świadczenia określonych usług niezbędnych dla zapewnienia użytkownikom interoperacyjności usług typu koniec-koniec ▌ lub usług roamingu w sieciach ruchomych;

j)  zapewnienia dostępu do systemów wsparcia operacyjnego albo podobnych systemów programowych niezbędnych dla zapewnienia uczciwej konkurencji przy świadczeniu usług;

k)  zapewnienia wzajemnych połączeń pomiędzy sieciami albo urządzeniami sieciowymi;

l)  zapewnienia dostępu do usług towarzyszących takich jak usługi identyfikacji, lokalizacji i sygnalizowania obecności.

Krajowe organy regulacyjne mogą obwarować powyższe obowiązki warunkami dotyczącymi uczciwości, zasadności i terminowości.

2. Rozważając stosowność nałożenia dowolnego z ewentualnych szczegółowych obowiązków, o których mowa w ustępie 1, a zwłaszcza oceniając, zgodnie z zasadą proporcjonalności, czy i w jaki sposób należy nałożyć te obowiązki, krajowe organy regulacyjne analizują, czy inne formy dostępu do produktów hurtowych na tym samym lub powiązanym rynku hurtowym nie wystarczyłyby już, aby zaradzić stwierdzonemu problemowi ▌. Ocena ta obejmuje ▌ handlowe oferty dostępu, dostęp regulowany na podstawie art. 59 lub istniejący dostęp regulowany do innych produktów hurtowych na podstawie niniejszego artykułu. Organy te biorą pod uwagę w szczególności następujące elementy:

  a) techniczną i ekonomiczną wykonalność użytkowania lub instalowania konkurencyjnych urządzeń, mając na uwadze tempo ewolucji rynku oraz charakter i rodzaj danych wzajemnych połączeń lub dostępu, w tym wykonalność innych produktów dostępu do sieci, takich jak dostęp do kanałów kablowych;

b) oczekiwany rozwój technologiczny mający wpływ na projektowanie sieci i zarządzanie nimi;

ba) potrzebę zapewnienia neutralności technologicznej umożliwiającej zainteresowanym podmiotom projektowanie ich własnych sieci i zarządzanie nimi;

  c) możliwość zapewnienia proponowanego dostępu, mając na uwadze dostępną przepustowość;

  d) wstępną inwestycję właściciela urządzenia, przy uwzględnieniu wszelkich poczynionych inwestycji publicznych i ryzyka związanego z inwestycją, ze szczególnym uwzględnieniem inwestycji w sieci o bardzo dużej przepustowości oraz poziomów ryzyka związanego z tymi sieciami;

  e) potrzebę ochrony konkurencji w długookresowej perspektywie, w szczególności konkurencji opartej na infrastrukturze oraz innowacyjnych komercyjnych modeli biznesowych wspierających zrównoważoną konkurencję, np. modeli opartych na wspólnych inwestycjach w sieci;

  f) w zależności od okoliczności, ewentualne odpowiednie prawa własności intelektualnej;

  g) świadczenie usług ogólnoeuropejskich.

3. Nakładając na operatora obowiązek zapewnienia dostępu zgodnie z przepisami niniejszego artykułu, krajowe organy regulacyjne mogą określić wymogi techniczne lub operacyjne, które dostawca usługi dostępu lub podmioty z tej usługi korzystające będą musiały spełnić, w przypadku gdy jest to niezbędne do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania sieci. Obowiązki przestrzegania szczególnych norm lub specyfikacji technicznych muszą być zgodne z normami i specyfikacjami określonymi zgodnie z art. 39.

Artykuł 72

Kontrola cen i obowiązki związane z systemem księgowania kosztów

1. Krajowe organy regulacyjne mogą nałożyć na operatorów, zgodnie z przepisami art. 66, obowiązki związane ze zwrotem kosztów oraz kontrolą cen, w tym obowiązki związane z oparciem cen o koszty oraz obowiązki dotyczące systemów księgowania kosztów, w odniesieniu do udostępniania szczególnych rodzajów wzajemnych połączeń lub dostępu, w sytuacjach gdy analiza rynku wskazuje, że brak skutecznej konkurencji oznacza, że dany operator może utrzymywać ceny na nadmiernie wysokim poziomie lub stosować zaniżanie cen ze szkodą dla użytkowników końcowych.

Przy ustalaniu, czy obowiązki dotyczące kontroli cen byłyby właściwe czy też nie, krajowe organy regulacyjne uwzględniają długofalowe interesy użytkowników końcowych związane z wdrożeniem i rozpowszechnieniem sieci nowej generacji, a zwłaszcza sieci o bardzo dużej przepustowości. W szczególności w celu zachęcenia operatorów do inwestowania, w tym również w sieci nowej generacji, krajowe organy regulacyjne biorą pod uwagę dokonane przez operatora inwestycje. Jeżeli krajowe organy regulacyjne uznają kontrolę cen za właściwe rozwiązanie, umożliwiają operatorowi uzyskanie zwrotu stosownej części zainwestowanego kapitału, uwzględniając wszelkie ryzyko typowe dla konkretnego nowego przedsięwzięcia inwestycyjnego.

Krajowe organy regulacyjne nie nakładają ani nie utrzymują obowiązków na podstawie niniejszego artykułu, jeżeli stwierdzą, że obecna jest wyraźna presja cenowa oraz że obowiązki nałożone zgodnie z art. 67–71, w tym zwłaszcza wyniki testu ekonomicznej odtwarzalności wprowadzonego zgodnie z art. 68, zapewniają skuteczny i niedyskryminujący dostęp.

Jeżeli krajowe organy regulacyjne za właściwe uznają wprowadzenie mechanizmów kontroli cen w odniesieniu do dostępu do istniejących elementów sieci, biorą również pod uwagę korzyści związane z istnieniem przewidywalnych i stabilnych cen hurtowych dla zapewnienia skutecznego wejścia na rynek oraz wystarczających zachęt dla wszystkich operatorów do wdrażania nowych i bardziej zaawansowanych sieci.

2. Krajowe organy regulacyjne zapewniają, by wszelkie mechanizmy uzyskiwania zwrotu kosztów oraz metodologie taryfikacji, jakie mają obowiązywać, służyły promowaniu wdrażania nowych i bardziej zaawansowanych sieci, wydajności oraz zrównoważonej konkurencji i maksymalizacji trwałych korzyści dla konsumenta. W tym względzie krajowe organy regulacyjne mogą także brać pod uwagę ceny obowiązujące na porównywalnych rynkach konkurencyjnych.

3. Jeżeli dany operator ma obowiązek określania cen w zależności od kosztów, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że opłaty są określone w zależności od kosztów, uwzględniając rozsądną stopę zwrotu z inwestycji. W celu obliczenia kosztów skutecznego świadczenia danej usługi krajowe organy regulacyjne mogą zastosować metody księgowania kosztów inne od tych, które stosuje przedsiębiorstwo. Krajowe organy regulacyjne mogą zażądać od danego operatora całościowego uzasadnienia stosowanych cen, a w razie potrzeby – odpowiedniego dostosowania tych cen.

4. Jeżeli wdrożenie danego systemu księgowania kosztów stało się obowiązkowe, aby umożliwić kontrolę cen, krajowe organy regulacyjne zapewnią, by został udostępniony publicznie opis danego systemu księgowania kosztów, zawierający co najmniej wskazanie kategorii, do jakich zostały zaliczone odpowiednie koszty, oraz reguł stosowanych w zakresie rozdziału kosztów. Zgodność z wymogami systemu księgowania kosztów podlega weryfikacji przez wykwalifikowany niezależny podmiot. Oświadczenie o zgodności z obowiązującymi wymogami publikuje się co roku.

Artykuł 73

Stawki za zakończenie połączenia

1. Do dnia [transposition date] r. Komisja, po zasięgnięciu opinii BEREC, przyjmuje akty delegowane zgodnie z art. 109 dotyczące jednolitej maksymalnej stawki za zakończenie połączenia, którą krajowe organy regulacyjne narzucają przedsiębiorstwom uznanym za posiadające znaczącą pozycję rynkową na rynkach usługi kończenia połączeń głosowych, odpowiednio, w sieci stacjonarnej i ruchomej w Unii.

2. Stawki za zakończenie połączenia, o których mowa w ust. 1, określa się jako maksymalne stawki symetryczne za zakończenie połączenia w oparciu o koszty ponoszone przez efektywnego operatora i są one zgodne z kryteriami i parametrami przewidzianymi w załączniku III. Podstawę oceny efektywnych kosztów stanowią wartości kosztów bieżących. Metoda kalkulacji kosztów stosowana do wyliczania efektywnych kosztów opiera się na podejściu w zakresie modelowania od szczegółu do ogółu i wykorzystuje długookresowe koszty krańcowe związane z ruchem sieciowym ponoszone w celu świadczenia na rzecz osób trzecich hurtowej usługi zakańczania połączeń głosowych. Przyjmując takie akty delegowane, Komisja uwzględnia uwarunkowania krajowe, które prowadzą do znacznych różnic między państwami członkowskimi. Maksymalne stawki za zakończenie połączeń ustalone w pierwszych aktach delegowanych nie mogą być wyższe niż najwyższe stawki obowiązujące [six] miesięcy przed przyjęciem aktów delegowanych w którymkolwiek z państw członkowskich po dokonaniu wszelkich niezbędnych korekt z tytułu uwarunkowań krajowych.

▌

▌

▌

▌

7. Komisja dokonuje co pięć lat przeglądu aktów delegowanych przyjętych na podstawie niniejszego artykułu.

Artykuł 74

Traktowanie nowych elementów sieci o bardzo dużej przepustowości w ujęciu regulacyjnym

1. Bez uszczerbku dla dokonywanej przez krajowe organy regulacyjne oceny wspólnych inwestycji w inne rodzaje sieci, krajowy organ regulacyjny może postanowić o nienakładaniu obowiązków w odniesieniu do ▌ sieci o bardzo dużej przepustowości, które w przypadku stacjonarnych obejmują lokale, a w przypadku sieci ruchomych – stację bazową, które stanowią część rynku właściwego, na którym zamierza nałożyć lub utrzymać obowiązki zgodnie z art. 70, 71 i 72, oraz które właściwy operator ▌ wdrożył lub planuje wdrożyć, jeżeli stwierdzi, że spełnione są łącznie następujące warunki:

a) wdrażanie nowych elementów sieci dopuszcza umowę o wspólną inwestycję na każdym etapie okresu życia przez każdego operatora w oparciu o przejrzysty proces oraz na warunkach, które zapewniają trwałą konkurencję w długookresowej perspektywie i obejmują m.in. racjonalne i niedyskryminacyjne warunki oferowane potencjalnym współinwestorom, elastyczność, jeśli chodzi o wartość zaangażowania każdego współinwestora i moment zaangażowania, możliwość zwiększenia kwoty tego zaangażowania w przyszłości; wzajemne prawa przyznane przez współinwestorów po wdrożeniu infrastruktury będącej przedmiotem wspólnej inwestycji;

aa) zawarto co najmniej jedną umowę o wspólną inwestycję w oparciu o ofertę złożoną na podstawie lit. a), a współinwestorzy są lub mają być usługodawcami, albo zapewniają usługi za pośrednictwem takich usługodawców, na właściwym rynku detalicznym i mają uzasadnione szanse na efektywną konkurencję;

▌

c) podmioty ubiegające się o dostęp, które nie uczestniczą we wspólnej inwestycji, mogą oczekiwać sprawiedliwych, racjonalnych i niedyskryminacyjnych warunków dostępu, przy należytym uwzględnieniu ryzyka ponoszonego przez współinwestorów, czy to na podstawie umów handlowych opartych na uczciwych i racjonalnych warunkach, czy też w drodze dostępu regulowanego utrzymywanego lub dostosowanego przez krajowy organ regulacyjny.

Krajowe organy regulacyjne określają, czy spełnione są powyższe warunki, w tym przez zasięgnięcie opinii właściwych uczestników rynku zgodnie z przepisami art. 65 ust. 1 i 2.

Oceniając oferty przewidujące wspólne inwestycje, procesy i umowy, o których mowa w akapicie pierwszym ▌, krajowe organy regulacyjne zapewniają, aby te oferty, procesy i umowy spełniały kryteria określone w załączniku IV.

2. Ustęp 1 pozostaje bez uszczerbku dla uprawnień krajowego organu regulacyjnego do podjęcia decyzji na podstawie art. 26 akapit pierwszy w przypadku sporu powstałego między dwoma przedsiębiorstwami w odniesieniu do umowy o wspólną inwestycję uznaną przez ten organ za spełniającą warunki określone w tym ustępie i kryteria określone w załączniku IV.

Artykuł 75

Podział funkcjonalny

1. W przypadku gdy krajowy organ regulacyjny stwierdzi, że odpowiednie obowiązki nałożone na mocy art. 67–72 nie zapewniły skutecznej konkurencji oraz że istnieją istotne i trwałe problemy w zakresie konkurencji lub niewydolność rynków związane z hurtowym oferowaniem określonych rynków produktów dostępu, może on, w drodze wyjątku – zgodnie z przepisami art. 66 ust. 3 akapit drugi – nałożyć na przedsiębiorstwa zintegrowane pionowo obowiązek powierzenia działalności związanej z hurtowym oferowaniem odnośnych produktów dostępu niezależnie działającej jednostce organizacyjnej.

Taka jednostka organizacyjna dostarcza produkty i usługi dostępu wszystkim przedsiębiorstwom, także innym jednostkom organizacyjnym działającym w ramach spółki dominującej, w takich samych terminach, na tych samych warunkach – dotyczących między innymi poziomów cen i usług – oraz z użyciem tych samych systemów i procesów.

2. Gdy krajowy organ regulacyjny zamierza nałożyć obowiązek podziału funkcjonalnego, przedkłada on Komisji wniosek, który obejmuje:

  a) dowody potwierdzające ustalenia krajowego organu regulacyjnego, o których mowa w ust. 1;

  b) uzasadnioną ocenę, z której wynika, że w rozsądnym terminie nie zaistnieje skuteczna i trwała konkurencja oparta na infrastrukturze lub zaistnieje ona w niewielkim stopniu;

  c) analizę spodziewanego wpływu na organ regulacyjny, na przedsiębiorstwo, w szczególności na pracowników oddzielnego przedsiębiorstwa i na całość sektora łączności elektronicznej, oraz na zachęty do inwestowania w sektor jako całość – w szczególności w związku z potrzebą zapewnienia spójności społecznej i terytorialnej – a także na inne zainteresowane strony, w tym przede wszystkim analizę spodziewanego wpływu na konkurencję i analizę wszelkich potencjalnych skutków dla konsumentów;

  d) analizę przyczyn uzasadniających, że obowiązek ten byłby najskuteczniejszym sposobem wprowadzenia w życie środków naprawczych mających na celu rozwiązanie problemów związanych z konkurencją lub usunięcie zidentyfikowanych nieprawidłowości rynkowych.

3. Planowany środek obejmuje następujące elementy:

  a) dokładny charakter i stopień podziału, ze wskazaniem w szczególności statusu prawnego oddzielnej jednostki organizacyjnej;

  b) wskazanie majątku wydzielonej jednostki organizacyjnej i produktów lub usług dostarczanych przez tę jednostkę;

  c) rozwiązania w zakresie zarządzania zapewniające niezależność personelu zatrudnionego przez oddzielną jednostkę organizacyjną i odpowiednią strukturę zachęt;

  d) zasady zapewniające przestrzeganie obowiązków;

  e) zasady zapewniające przejrzystość procedur operacyjnych, w szczególności w odniesieniu do innych zainteresowanych stron;

  f) program monitorowania zapewniający przestrzeganie wymogów, obejmujący między innymi publikację corocznego sprawozdania.

4. Po podjęciu przez Komisję decyzji w sprawie planowanego środka zgodnie z art. 66 ust. 3 krajowy organ regulacyjny przeprowadza skoordynowaną analizę różnych rynków związanych z siecią dostępu zgodnie z procedurą określoną w art. 65. Na podstawie swojej oceny krajowy organ regulacyjny nakłada, utrzymuje, zmienia lub uchyla obowiązki zgodnie z art. 23 i 32 niniejszej dyrektywy.

5. Przedsiębiorstwo, któremu narzucono podział funkcjonalny, może podlegać każdemu z obowiązków określonych w art. 67–72 w odniesieniu do rynków, na których jego pozycję uznano za znaczącą pozycję rynkową zgodnie z art. 65, lub każdemu innemu obowiązkowi zatwierdzonemu przez Komisję zgodnie z art. 66 ust. 3.

Artykuł 76

Dobrowolny podział przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo

1. Przedsiębiorstwa, które zgodnie z art. 65 niniejszej dyrektywy uznano za posiadające znaczącą pozycję rynkową na jednym lub kilku rynkach właściwych, z wyprzedzeniem i na czas informują krajowy organ regulacyjny, w celu umożliwienia mu oceny skutków planowanych działań, o zamiarze przeniesienia aktywów składających się na lokalną sieć dostępu lub ich znacznej części na odrębną osobę prawną mającą innego właściciela lub o zamiarze ustanowienia oddzielnej jednostki organizacyjnej w celu dostarczania wszystkim dostawcom detalicznym, w tym swoim własnym jednostkom detalicznym, w pełni równoważnych produktów dostępu.

Przedsiębiorstwa informują krajowy organ regulacyjny także o każdej zmianie tego zamiaru oraz o ostatecznym wyniku podziału.

Przedsiębiorstwa mogą również składać zobowiązania dotyczące warunków dostępu, które będą miały zastosowanie do ich sieci w okresie wdrożenia i po wdrożeniu proponowanej formy podziału, z myślą o zapewnieniu osobom trzecim skutecznego i niedyskryminacyjnego dostępu. Złożone zobowiązania muszą zawierać wystarczająco szczegółowe informacje, w tym na temat harmonogramu wdrożenia i okresu ich obowiązywania, aby umożliwić krajowemu organowi regulacyjnemu wykonywanie swoich zadań zgodnie z ust. 2. Te zobowiązania mogą obowiązywać dłużej niż przez maksymalny okres przewidziany na przeprowadzenie analizy rynku określony w art. 65 ust. 5.

2. Krajowy organ regulacyjny ocenia wpływ planowanej transakcji w tym, w stosownych przypadkach, proponowanych zobowiązań na istniejące obowiązki regulacyjne wynikające z niniejszej dyrektywy.

W tym celu krajowy organ regulacyjny przeprowadza analizę różnych rynków związaną z siecią dostępu zgodnie z procedurą określoną w art. 65.

Krajowy organ regulacyjny bierze pod uwagę wszelkie zobowiązania złożone przez przedsiębiorstwo, ze szczególnym uwzględnieniem celów art. 3. W tym celu krajowy organ regulacyjny przeprowadza konsultacje z osobami trzecimi zgodnie z art. 23 oraz zwraca się w szczególności m.in. do tych osób trzecich, których bezpośrednio dotyczy planowana transakcja.

Na podstawie swojej oceny krajowy organ regulacyjny nakłada, utrzymuje, zmienia lub uchyla obowiązki zgodnie z art. 23 i 32, stosując, w stosownych przypadkach, przepisy art. 77. W swojej decyzji krajowy organ regulacyjny może uczynić te zobowiązania wiążącymi w całości lub w części. Na zasadzie wyjątku od art. 65 ust. 5 krajowy organ regulacyjny może uczynić niektóre lub wszystkie zobowiązania wiążącymi przez cały okres, na który je złożono.

3. Nie naruszając przepisów art. 77, prawnie lub operacyjnie wyodrębniona jednostka może podlegać, stosownie do przypadku, każdemu z obowiązków określonych w art. 67–72 w odniesieniu do określonych rynków, na których jej pozycję uznano za znaczącą pozycję rynkową zgodnie z art. 65, lub każdemu innemu obowiązkowi zatwierdzonemu przez Komisję zgodnie z art. 66 ust. 3 oraz w przypadku gdy złożone zobowiązania są niewystarczające, aby osiągnąć cele art. 3.

4. Krajowy organ regulacyjny monitoruje wykonanie zobowiązań złożonych przez przedsiębiorstwa, którym nadał wiążący charakter zgodnie z ust. 2, i rozważa przedłużenie okresu ich obowiązywania w przypadku upływu okresu, na jaki je pierwotnie złożono.

Artykuł 77

Przedsiębiorstwa działające wyłącznie na rynku hurtowym

1. Krajowy organ regulacyjny, który uzna przedsiębiorstwo, które nie jest obecne na żadnym rynku detalicznym usług łączności elektronicznej, za posiadające znaczącą pozycję rynkową na jednym lub kilku rynkach hurtowych zgodnie z art. 65, analizuje, czy przedsiębiorstwo to ma następujące cechy:

a) wszystkie spółki i jednostki biznesowe w ramach przedsiębiorstwa, w tym wszystkie spółki kontrolowane przez tego samego ostatecznego właściciela (tych samych ostatecznych właścicieli), lecz niekoniecznie będące całkowicie ich własnością, prowadzą obecnie lub planują prowadzić w przyszłości działalność jedynie na hurtowych rynkach usług łączności elektronicznej, a zatem nie prowadzą działalności na żadnym detalicznym rynku usług łączności elektronicznej świadczonych na rzecz użytkowników końcowych w Unii;

b) przedsiębiorstwo nie posiada umowy na wyłączność lub umowy, która ma faktycznie charakter umowy na wyłączność, z jednym, odrębnym przedsiębiorstwem działającym na rynku detalicznym, które jest aktywne na jakimkolwiek detalicznym rynku usług łączności elektronicznej świadczonych na rzecz prywatnych lub komercyjnych użytkowników końcowych.

2. Jeżeli krajowy organ regulacyjny stwierdzi, że warunki określone w ust. 1 lit. a) i b) są spełnione, może nałożyć na to przedsiębiorstwo jedynie obowiązki przewidziane w art. 70 lub 71.

3. Krajowy organ regulacyjny dokonuje przeglądu obowiązków nałożonych na przedsiębiorstwo zgodnie z niniejszym artykułem w dowolnym czasie, jeżeli stwierdzi, że warunki określone w ust. 1 lit. a) i b) nie są już spełnione, i stosuje, stosownie do przypadku, przepisy art. 65–72.

4. Krajowy organ regulacyjny dokonuje również przeglądu obowiązków nałożonych na przedsiębiorstwo zgodnie z niniejszym artykułem, jeżeli na podstawie dowodów dotyczących warunków oferowanych przez przedsiębiorstwo swoim klientom na niższych szczeblach rynku detalicznego stwierdzi, że wystąpiły problemy w zakresie konkurencji ze szkodą dla użytkowników końcowych, które to problemy wymagają nałożenia obowiązku lub obowiązków przewidzianych w art. 67, 68, 69 lub 72 lub też zmiany obowiązków nałożonych zgodnie z ust. 2.

5. Nałożenie obowiązków oraz ich przegląd zgodnie z niniejszym artykułem następuje zgodnie z procedurami, o których mowa w art. 23, 32 i 33.

    Artykuł 78

Odejście od dotychczasowej infrastruktury

1. Przedsiębiorstwa, które uznano za posiadające znaczącą pozycję rynkową na jednym lub kilku rynkach właściwych zgodnie z art. 65, powiadamiają krajowy organ regulacyjny z odpowiednio dużym wyprzedzeniem o zamiarze wycofania z eksploatacji elementów sieci, w tym dotychczasowej infrastruktury niezbędnej do eksploatacji sieci miedzianej, które podlegają obowiązkom na podstawie art. 66–77.

2. Krajowy organ regulacyjny zapewnia, aby proces wycofania elementów sieci z eksploatacji obejmował przejrzysty harmonogram oraz warunki, w tym m.in. odpowiedni okres wypowiedzenia i okres przewidziany na migrację, a także aby przewidywał dostępność alternatywnych ▌ produktów o przynajmniej porównywalnej jakości pozwalających uzyskać dostęp do ulepszonej infrastruktury sieci, które zastępują elementy wycofywane z eksploatacji, gdy jest to konieczne, aby zagwarantować konkurencję i prawa użytkowników końcowych.

W odniesieniu do składników aktywów, które planuje się wycofać z eksploatacji, krajowy organ regulacyjny może uchylić obowiązki, gdy ustali, że:

a) dostawca usługi dostępu wyraźnie ustanowił odpowiednie warunki sprzyjające migracji, w tym udostępnił ▌ alternatywny produkt dostępu o przynajmniej porównywalnej jakości, zapewniający taką samą możliwość dotarcia do użytkowników końcowych, jaka istniała przy użyciu dotychczasowej infrastruktury; oraz

b) dostawca usługi dostępu spełnił warunki i przestrzegał procedury, o których powiadomił krajowy organ regulacyjny zgodnie z niniejszym artykułem.

Tego uchylenia obowiązków dokonuje się zgodnie z procedurami, o których mowa w art. 23, 32 i 33. Przepisy te są bez uszczerbku dla dostępności produktów regulowanych narzuconej przez krajowy organ regulacyjny w odniesieniu do zmodernizowanej infrastruktury sieciowej zgodnie z procedurami określonymi w artykułach 65 i 66.

    Artykuł 78a

Agregowanie popytu

Państwa członkowskie nie nakładają bardziej rygorystycznych przepisów niż te nakładane na instytucje finansowe, pod względem czasu trwania, stóp procentowych lub w inny sposób, w odniesieniu do finansowania przez operatora instalacji fizycznego podłączenia sieci o bardzo dużej przepustowości w lokalu użytkownika końcowego, w tym w przypadku gdy takie finansowanie przez operatora odbywa się w drodze umowy ratalnej.

    Artykuł 78b

Wytyczne BEREC dotyczące sieci o bardzo dużej przepustowości

Najpóźniej do dnia [transposition date] BEREC, po zasięgnięciu opinii zainteresowanych stron i w ścisłej współpracy z Komisją, wydaje wytyczne dotyczące kryteriów, które musi spełniać sieć, aby można było uznać ją za sieć o bardzo dużej przepustowości. Krajowe organy regulacyjne w jak największym stopniu uwzględniają te wytyczne. BEREC odpowiednio aktualizuje wytyczne do dnia 31 grudnia 2025 r., a następnie co [three years].

Część III. USŁUGI

Tytuł I: Obowiązki świadczenia usługi powszechnej

Artykuł 79

Przystępna cenowo usługa powszechna

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby wszyscy konsumenci na ich terytorium mieli dostęp po przystępnej cenie, w świetle szczególnych uwarunkowań krajowych, do dostępnych usług szerokopasmowego dostępu do internetu i łączności głosowej na poziomie jakości określonym na ich terytorium, w tym do łącza umożliwiającego skorzystanie z tych usług, przynajmniej w stałej lokalizacji.

Ponadto państwa członkowskie mogą też zapewniać przystępność cenową usług nieświadczonych w stałej lokalizacji, jeżeli uznają to za konieczne do zapewnienia pełnego społecznego i ekonomicznego uczestnictwa konsumentów w życiu społecznym.

2. Zgodnie z wytycznymi BEREC krajowe organy regulacyjne definiują minimalną zdolność usługi dostępu do internetu, o której mowa w ust. 1, w taki sposób, aby ▌odzwierciedlić usługi, z których korzysta większość konsumentów w stałej lokalizacji na ich terytorium lub w stosownych częściach ich terytorium i które są niezbędne do zapewnienia społecznego i gospodarczego uczestnictwa w życiu społecznym. W związku z tym usługa ▌dostępu do internetu musi być w stanie zapewnić szerokość pasma niezbędną do umożliwienia przynajmniej korzystania z minimalnego zbioru usług określonego w załączniku V.

Do dnia ... [18 months after the date of entry into force of this Directive] r., aby przyczynić się do spójnego stosowania niniejszego artykułu, BEREC, po zasięgnięciu opinii zainteresowanych stron i w ścisłej współpracy z Komisją, z uwzględnieniem dostępnych danych Komisji (Eurostatu), przyjmie wytyczne, które umożliwią krajowym organom regulacyjnym określenie wymogów w zakresie minimalnej jakości usług, w tym minimalnej szerokości pasma, w celu wsparcia co najmniej minimalnego zestawu usług określonego w załączniku V i odzwierciedlenia średniej dostępności szerokości pasm dla większości ludności w poszczególnych państwach członkowskich. Wytyczne te są aktualizowane co dwa lata, aby odzwierciedlić postęp technologiczny i zmiany w schematach korzystania przez konsumentów.

3. Na wniosek konsumenta funkcjonalność łącza, o którym mowa w ust. 1 i 1a, może zostać ograniczona tak, aby obsługiwało ono wyłącznie połączenia głosowe.

3a. Państwa członkowskie mogą rozszerzyć przepisy tego artykułu na mikro- i małe przedsiębiorstwa oraz organizacje non-profit jako użytkowników końcowych.

Artykuł 80

Świadczenie przystępnej cenowo usługi powszechnej

1. Krajowe organy regulacyjne monitorują kształtowanie się i wysokość opłat detalicznych za dostępne na rynku usługi wskazane w art. 79 ust. 1, w szczególności w porównaniu z cenami krajowymi i krajowymi dochodami konsumentów.

2. Jeżeli państwa członkowskie stwierdzą, że w świetle uwarunkowań krajowych, ceny detaliczne za usługi wskazane w art. 79 ust. 1 nie są przystępne cenowo, ponieważ uniemożliwiają konsumentom o niskich dochodach lub szczególnych potrzebach społecznych dostęp do tych usług, zobowiązują dostawców tych usług do zaoferowania tym konsumentom wariantów taryfowych lub pakietów, które różnią się od taryf lub pakietów oferowanych na normalnych warunkach handlowych. W tym celu państwa członkowskie zobowiązują te przedsiębiorstwa do stosowania wspólnych taryf, w tym uśredniania geograficznego, na całym terytorium. Państwa członkowskie zapewniają, aby konsumentom uprawnionym do tych wariantów taryfowych lub pakietów przysługiwało prawo zawarcia umowy z przedsiębiorstwem świadczącym usługi wskazane w art. 79 ust. 1. Państwa członkowskie dopilnowują także, aby to przedsiębiorstwo zapewniało tym konsumentom odpowiedni okres dostępności numeru i nie dopuszczało do nieuzasadnionego wyłączania usługi.

3. Państwa członkowskie zapewniają, aby przedsiębiorstwa, które oferują warianty taryfowe lub pakiety konsumentom o niskich dochodach lub szczególnych potrzebach społecznych na podstawie ust. 2, informowały krajowe organy regulacyjne o szczegółowych elementach tych ofert. Bez uszczerbku dla swobody wyboru dowolnego usługodawcy przez konsumentów, krajowe organy regulacyjne zapewniają, aby warunki, na jakich przedsiębiorstwa oferują warianty taryfowe lub pakiety na podstawie ust. 2, były w pełni przejrzyste oraz były publikowane i stosowane zgodnie z art. 92 i z zasadą niedyskryminacji. Krajowe organy regulacyjne mogą zażądać modyfikacji lub wycofania określonych planów taryfowych.

4. Państwa członkowskie mogą, w świetle uwarunkowań krajowych, zapewnić, aby konsumentom o niskich dochodach lub szczególnych potrzebach społecznych świadczono dalsze wsparcie, mając na względzie zapewnienie przystępności cenowej usług funkcjonalnego dostępu do internetu i łączności głosowej przynajmniej w stałej lokalizacji. Ponadto państwa członkowskie mogą także zapewnić wsparcie na rzecz konsumentów o niskich dochodach lub szczególnych potrzebach społecznych w odniesieniu do usług łączności ruchomej, jeśli uznają to za konieczne w celu zapewnienia pełnego społecznego i ekonomicznego udziału konsumentów w życiu społecznym.

5. Państwa członkowskie zapewniają, aby w świetle uwarunkowań krajowych wsparcie to świadczono, w stosownych przypadkach, konsumentom niepełnosprawnym ▌oraz by wprowadzano inne szczególne środki, aby zapewnić dostępność urządzeń końcowych dla osób niepełnosprawnych oraz zadbać o dostępność i przystępność cenową specjalnych urządzeń oraz specjalnych usług usprawniających równorzędny dostęp. Średni koszt usług przekazu dla konsumentów niepełnosprawnych odpowiada kosztowi usług łączności głosowej zgodnie z art. 79.

6. Stosując przepisy niniejszego artykułu, państwa członkowskie dążą do minimalizacji zakłóceń na rynku.

6a. Państwa członkowskie mogą rozszerzyć przepisy tego artykułu na mikro- i małe przedsiębiorstwa oraz organizacje non-profit jako użytkowników końcowych.

Artykuł 81

Dostępność usługi powszechnej

1. Jeżeli państwo członkowskie ustali, uwzględniając wyniki analizy geograficznej przeprowadzonej zgodnie z art. 22 ust. 1, o ile są dostępne, lub jeżeli krajowy organ regulacyjny jest przekonany na podstawie alternatywnych dowodów, że w normalnych warunkach handlowych lub przy użyciu innych ewentualnych narzędzi polityki publicznej na terytorium kraju lub w jego różnych częściach w stałej lokalizacji nie można zapewnić dostępności usługi funkcjonalnego dostępu do internetu określonej zgodnie z art. 79 ust. 2 oraz usługi łączności głosowej, może nałożyć odpowiednie obowiązki świadczenia usługi powszechnej, aby uwzględnić wszystkie rozsądne wnioski o dostęp do tych usług na odpowiednich obszarach jego terytorium.

2. Państwa członkowskie określają najwydajniejsze i najwłaściwsze podejście pozwalające zapewnić dostępność w stałej lokalizacji usługi funkcjonalnego dostępu do internetu określonej zgodnie z art. 79 ust. 2 oraz usługi łączności głosowej, przestrzegając jednocześnie zasady obiektywizmu, przejrzystości, niedyskryminacji i proporcjonalności. Może to obejmować udostępnianie usługi dostępu do internetu i usługi łączności głosowej za pośrednictwem technologii przewodowych lub bezprzewodowych. Dążą one do minimalizacji zakłóceń na rynku, w szczególności świadczenia usług po cenach lub na warunkach odbiegających od normalnych warunków handlowych, zapewniając jednocześnie ochronę interesu publicznego.

3. W szczególności, jeżeli państwa członkowskie postanowią nałożyć obowiązki, aby zapewnić dostępność w stałej lokalizacji usługi ▌dostępu do internetu określonej zgodnie z art. 79 ust. 2 oraz usługi łączności głosowej, mogą wyznaczyć jedno przedsiębiorstwo lub większą ich liczbę jako odpowiedzialne za zagwarantowanie w stałej lokalizacji usługi funkcjonalnego dostępu do internetu określonej zgodnie z art. 79 ust. 2 oraz usługi łączności głosowej, aby objąć zasięgiem całe terytorium krajowe. Państwa członkowskie mogą wyznaczyć różne przedsiębiorstwa lub grupy przedsiębiorstw do celów świadczenia usługi ▌dostępu do internetu oraz usług łączności głosowej w stałej lokalizacji lub objęcia zasięgiem różnych części terytorium kraju.

4. Wyznaczając usługodawców na części lub całości terytorium kraju jako usługodawców odpowiedzialnych za zapewnienie dostępności w stałej lokalizacji usługi ▌dostępu do internetu określonej zgodnie z art. 79 ust. 2 oraz usługi łączności głosowej, państwa członkowskie dokonują tego, stosując wydajny, obiektywny, przejrzysty i niedyskryminacyjny mechanizm wyznaczania, w którym żadnego usługodawcy nie wykluczono z góry z procesu wyznaczania. Takie metody wyznaczania muszą zapewnić, aby usługa ▌dostępu do internetu i usługi łączności głosowej w stałej lokalizacji były świadczone w sposób racjonalny pod względem kosztów, oraz mogą być stosowane jako sposób ustalania kosztu netto obowiązku świadczenia usługi powszechnej zgodnie z art. 84.

5. W przypadku gdy usługodawca wyznaczony zgodnie z ust. 3 zamierza zbyć znaczną część lub całość swoich aktywów składających się na jego lokalną sieć dostępu na rzecz odrębnego podmiotu prawnego należącego do innego właściciela, informuje on odpowiednio wcześnie krajowy organ regulacyjny, aby umożliwić temu organowi ocenę wpływu zamierzonej transakcji na zapewnianie w stałej lokalizacji usługi ▌dostępu do internetu określonej zgodnie z art. 79 ust. 2 oraz usługi łączności głosowej. Krajowy organ regulacyjny może nałożyć, zmienić lub uchylić szczególne obowiązki zgodnie z art. 13 ust 2.

Artykuł 82

Status dotychczasowych usług powszechnych

1. Państwa członkowskie mogą nadal zapewniać dostępność lub przystępność cenową innych usług niż usługa ▌dostępu do internetu określona zgodnie art. 79 ust. 2 i usługa łączności głosowej w stałej lokalizacji, które obowiązywały przed [set date], jeżeli zapotrzebowanie na te usługi zostanie ustalone w świetle okoliczności krajowych. W przypadku wyznaczenia przez państwa członkowskie usługodawców na części lub całości ich krajowego terytorium do celów świadczenia tych usług stosuje się art. 81. Finansowanie tych obowiązków musi przebiegać zgodnie z art. 85.

2. Państwa członkowskie dokonują przeglądu obowiązków nałożonych na podstawie niniejszego artykułu do dnia... [3 years after the entry into force of this Directive] r., a następnie przynajmniej co trzy lata.

Artykuł 83

Kontrola wydatków

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby przy świadczeniu usług dodatkowych i usług wtórnych wobec tych, o których mowa w art. 79, dostawcy usług łączności głosowej i dostępu do internetu zgodnie z art. 79, 81 i 82 ustanawiali warunki w taki sposób, aby użytkownik końcowy nie był zobligowany do płacenia za usługi dodatkowe lub usługi, które nie są konieczne lub wymagane dla zamówionej usługi.

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby dostawcy usług łączności głosowej, o których mowa w art. 79 i które wdrożono zgodnie z art. 80, świadczyli określone usługi dodatkowe i usługi wymienione w załączniku VI część A w celu umożliwienia konsumentom monitorowania i kontrolowania wydatków oraz aby wprowadzili system pozwalający unikać nieuzasadnionego odłączenia usługi łączności głosowej konsumentom, którzy mają do niej prawo, w tym odpowiedni mechanizm umożliwiający weryfikację ciągłego zainteresowania korzystaniem z tej usługi.

3. Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwe organy były w stanie uchylać wymagania określone w ust. 2 na części lub na całości swojego krajowego terytorium, jeśli uznają, że ta usługa dodatkowa jest szeroko dostępna.

Artykuł 84

Określanie kosztów obowiązku świadczenia usługi powszechnej

1. W przypadku gdy krajowe organy regulacyjne uznają, że świadczenie usługi ▌ dostępu do internetu określonej zgodnie art. 79 ust. 2 i usługi łączności głosowej, jak określono w art. 79, 80 i 81, lub dalsze świadczenie dotychczasowych usług powszechnych, jak określono w art. 82, może stanowić niesprawiedliwe obciążenie dla dostawców tych usług i występujących o rekompensatę, obliczają one koszty netto świadczenia tych usług.

W tym celu krajowe organy regulacyjne:

  a) obliczają koszt netto obowiązku świadczenia usługi powszechnej, biorąc pod uwagę każdą korzyść rynkową przypadającą na dostawcę usługi dostępu do internetu określoną zgodnie z art. 79 ust. 2 i usługi łączności głosowej, jak określono w art. 79, 80 i 81, lub dalej świadczącego dotychczasowe usługi powszechne, jak określono w art. 82, zgodnie z załącznikiem VII; lub

  b) wykorzystują koszty netto świadczenia usługi powszechnej określone przez mechanizm wyznaczania zgodnie z art. 81 ust. 3, art. 81 ust. 4 i art. 81 ust. 5.

2. Rachunki lub inne informacje służące za podstawę obliczania kosztu netto obowiązku świadczenia usługi powszechnej na mocy ust. 1 lit. a) są przedmiotem audytów lub weryfikacji przeprowadzanych przez krajowy organ regulacyjny lub organ niezależny od zainteresowanych stron i są zatwierdzane przez ten krajowy organ regulacyjny. Wyniki kalkulacji kosztu oraz wnioski z audytu muszą być publicznie dostępne.

Artykuł 85

Finansowanie obowiązku świadczenia usługi powszechnej

W przypadku gdy, na podstawie kalkulacji kosztu netto, o której mowa w art. 84, krajowe organy regulacyjne stwierdzą, iż na danym przedsiębiorstwie spoczywają niesprawiedliwe obciążenia, państwa członkowskie, na wniosek zainteresowanego przedsiębiorstwa, decydują o wprowadzeniu mechanizmu kompensowania temu przedsiębiorstwu określonego kosztu netto, na przejrzystych warunkach, z funduszy publicznych ▌.

1a.   W drodze wyjątku od ust. 1 państwa członkowskie mogą przyjąć lub utrzymać mechanizm w celu podziału kosztów netto obowiązków świadczenia usługi powszechnej wynikających z obowiązków określonych w art. 81 między dostawcami sieci i usług łączności elektronicznej oraz przedsiębiorstwami, które świadczą usługi społeczeństwa informacyjnego zgodnie z definicją zawartą w dyrektywie 2000/31/WE.

1b.   Państwa członkowskie przyjmujące lub utrzymujące taki mechanizm dokonują przeglądu jego funkcjonowania przynajmniej co trzy lata w celu określenia, które koszty netto powinny nadal podlegać podziałowi w ramach mechanizmu, a które należy przenieść do rekompensaty ze środków publicznych.

1c.   Dopuszcza się finansowanie jedynie kosztu netto, ustalonego zgodnie z art. 84, obowiązków ustanowionych w art. 79, 81 i 82.

1d.   Jeżeli koszt netto jest ponoszony wspólnie na mocy ust. 1a, państwa członkowskie dopilnowują, by wprowadzono mechanizm dzielenia kosztów, zarządzany przez krajowy organ regulacyjny lub organ niezależny od beneficjentów pod nadzorem krajowego organu regulacyjnego.

1e.   Mechanizm dzielenia kosztów respektuje zasadę przejrzystości, jak najmniejszego zakłócania rynku, niedyskryminacji i proporcjonalności, zgodnie z zasadami wymienionymi w załączniku VII, część B. Państwa członkowskie mogą zdecydować o niewymaganiu wkładów od niektórych rodzajów przedsiębiorstw lub przedsiębiorstw, których krajowy obrót jest niższy od wyznaczonego limitu.

1f.   Żadne opłaty związane z dzieleniem kosztu obowiązku świadczenia usługi powszechnej nie będą łączone i są określane oddzielnie dla każdego przedsiębiorstwa. Takich opłat nie nakłada się na przedsiębiorstwa nieświadczące usług na terytorium państwa członkowskiego, które ustanowiło mechanizm dzielenia kosztów, ani nie pobiera się od takich przedsiębiorstw.

Artykuł 86

Przejrzystość

1. W przypadku gdy koszt netto obowiązku świadczenia usługi powszechnej należy obliczać zgodnie z art. 84, krajowe organy regulacyjne zapewniają, aby zasady kalkulacji kosztu netto, w tym szczegóły zastosowanej metody, były publicznie dostępne.

2. Z zastrzeżeniem unijnych i krajowych przepisów dotyczących tajemnicy przedsiębiorstwa, krajowe organy regulacyjne zapewniają publikację rocznego sprawozdania podającego szczegółowe informacje dotyczące wyliczonego kosztu obowiązku świadczenia usługi powszechnej, w tym wszelkich korzyści rynkowych, jakie mogły przypaść przedsiębiorstwu lub przedsiębiorstwom z tytułu obowiązków świadczenia usługi powszechnej określonych w art. 79, 81 i 82.

Tytuł II: Numery

Artykuł 87

Zasoby numeracyjne

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby krajowe organy regulacyjne poddawały kontroli przyznawanie praw do wykorzystania wszystkich krajowych zasobów numeracyjnych oraz zarządzanie krajowym planem numeracyjnym oraz aby udostępniały dla wszystkich publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej odpowiednie numery i zakresy numeracyjne. Krajowe organy regulacyjne ustanawiają obiektywne, przejrzyste i niedyskryminacyjne procedury przyznawania praw do wykorzystania krajowych zasobów numeracyjnych.

2. Krajowe organy regulacyjne mogą przyznać prawa użytkowania numerów z krajowych planów numeracyjnych na potrzeby świadczenia określonych usług przedsiębiorstwom innymi niż dostawcy sieci lub usług łączności elektronicznej, pod warunkiem że te przedsiębiorstwa wykażą zdolność zarządzania tymi numerami oraz że udostępniono zasoby numeracyjne, którą są wystarczające i odpowiednie, aby zaspokoić popyt obecnie i w bliskiej przyszłości. Krajowe organy regulacyjne mogą zawiesić przyznawanie zasobów numeracyjnych tym przedsiębiorstwom, jeżeli zostanie wykazane, że istnieje ryzyko wyczerpania zasobów numeracyjnych. Do dnia [entry into force plus 18 months] r., aby przyczynić się do spójnego stosowania przepisów niniejszego ustępu, BEREC przyjmuje, po przeprowadzeniu konsultacji z zainteresowanymi stronami oraz w ścisłej współpracy z Komisją, wytyczne w sprawie wspólnych kryteriów oceny zdolności zarządzania zasobami numeracyjnymi oraz ryzyka wyczerpania zasobów numeracyjnych.

3. Krajowe organy regulacyjne zapewniają, aby krajowe plany i procedury numeracyjne były stosowane w sposób gwarantujący równe traktowanie wszystkich dostawców publicznie dostępnych usługi łączności elektronicznej oraz innych przedsiębiorstw, jeżeli kwalifikują się one zgodnie z ust. 2. W szczególności państwa członkowskie zapewniają, aby przedsiębiorstwa, którym przyznano prawo do wykorzystania danego zakresu numerów, nie dyskryminowały innych dostawców usług łączności elektronicznej w odniesieniu do ciągów numerów używanych przy zapewnianiu dostępu do ich usług.

4. Każde państwo członkowskie określa zakres swoich niegeograficznych zasobów numeracyjnych, które mogą być wykorzystywane do świadczenia usług łączności elektronicznej innych niż usługi łączności interpersonalnej na terenie całej Unii, nie naruszając przepisów rozporządzenia (UE) nr 531/2012 i aktów wykonawczych przyjętych na jego podstawie oraz przepisów art. 91 ust. 2 niniejszej dyrektywy. W przypadku gdy prawa użytkowania numerów przyznano zgodnie z ust. 2 przedsiębiorstwom innym niż dostawcy sieci lub usług łączności elektronicznej, przepisy niniejszego ustępu stosuje się do konkretnych usług świadczonych przez te przedsiębiorstwa. Krajowe organy regulacyjne zapewniają, aby warunki dotyczące prawa użytkowania numerów wykorzystywanych do świadczenia usług poza państwem członkowskim danego kodu kraju oraz ich egzekwowanie były nie mniej rygorystyczne niż warunki obowiązujące w stosunku do usług świadczonych na terytorium państwa członkowskiego danego kodu kraju i ich egzekwowanie. Krajowe organy regulacyjne zapewniają również, aby usługodawcy wykorzystujący numery, których część stanowi kod ich kraju, w innych państwa członkowskich przestrzegali przepisów dotyczących ochrony konsumentów oraz innych przepisów krajowych dotyczących wykorzystania numerów obowiązujących w tych państwach członkowskich, w których wykorzystywane są wspomniane numery. Obowiązek ten pozostaje bez uszczerbku dla uprawnień w zakresie egzekwowania przepisów przysługujących właściwym organom tych państw członkowskich.

BEREC wspiera krajowe organy regulacyjne w koordynacji ich działalności, aby zapewnić wydajne zarządzanie zasobami numeracyjnymi oraz ekstraterytorialne użytkowanie numerów zgodnie z ramami regulacyjnymi.

▌

5. Państwa członkowskie zapewniają, aby kod „00” był standardowym prefiksem międzynarodowym. Możliwe jest przyjmowanie lub dalsze stosowanie szczególnych rozwiązań umożliwiających dokonywanie wywołań między sąsiadującymi ze sobą lokalizacjami, między którymi przebiega granica państw członkowskich. Użytkownicy końcowi, których to dotyczy, otrzymują pełne informacje o takich rozwiązaniach.

Państwa członkowskie mogą wyrazić zgodę na współużytkowanie wspólnego planu numeracyjnego dla wszystkich lub określonych kategorii numerów.

6. Państwa członkowskie propagują bezprzewodowe przydzielanie zasobów numeracyjnych, w miarę możliwości technicznych, aby ułatwić zmianę dostawców sieci lub usług łączności elektronicznej przez użytkowników końcowych ▌, zwłaszcza dostawców i użytkowników usług łączności maszyna-maszyna.

7. Państwa członkowskie zapewniają, by krajowe plany numeracyjne oraz wszelkie kolejne uzupełnienia czy zmiany tych planów były publikowane przy zastosowaniu jedynie tych ograniczeń, które zostały nałożone ze względu na bezpieczeństwo narodowe.

8. Państwa członkowskie wspierają proces harmonizacji określonych numerów lub zakresów numeracyjnych w obrębie Unii, w przypadku gdy sprzyja to zarówno funkcjonowaniu rynku wewnętrznego, jak i rozwojowi usług ogólnoeuropejskich. Komisja nadal monitoruje rozwój sytuacji rynkowej oraz uczestniczy w organizacjach i forach międzynarodowych, w ramach których podejmuje się decyzje dotyczące numeracji. Komisja, jeśli uzna to za uzasadnione i właściwe, wprowadza odpowiednie techniczne środki wykonawcze leżące w interesie jednolitego rynku, aby sprostać niezaspokojonemu transgranicznemu lub ogólnoeuropejskiemu popytowi na numery, co w innym wypadku stanowiłoby przeszkodę dla obrotu handlowego między państwami członkowskim.

Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 110 ust. 4.

Artykuł 88

Przyznawanie praw użytkowania numerów

1. W przypadku gdy konieczne jest przyznanie indywidualnych praw użytkowania numerów, krajowe organy regulacyjne przyznają takie prawa – na wniosek – każdemu przedsiębiorstwu w związku z udostępnianiem sieci lub usług łączności elektronicznej objętych ogólnym zezwoleniem, o którym mowa w art. 12, z zastrzeżeniem przepisów art. 13 i art. 21 ust. 1 lit. c) oraz wszelkich innych przepisów zapewniających skuteczne wykorzystanie tych zasobów zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy. Krajowe organy regulacyjne mogą również przyznawać prawa użytkowania numerów przedsiębiorstwom innym niż dostawcy sieci i usług łączności elektronicznej zgodnie z art. 87 ust. 2.

2. Prawa użytkowania numerów są przyznawane w oparciu o otwarte, obiektywne, przejrzyste, niedyskryminacyjne i proporcjonalne procedury.

Przyznając prawa użytkowania numerów, krajowe organy regulacyjne określają, czy prawa te mogą być przekazane przez posiadacza prawa, i na jakich warunkach.

W przypadku gdy krajowe organy regulacyjne przyznają prawo użytkowania na czas określony, czas trwania powinien być odpowiedni dla danej usługi z punktu widzenia zamierzonych celów, przy odpowiednim uwzględnieniu konieczności umożliwienia właściwego okresu amortyzacji inwestycji.

3. Decyzje dotyczące przyznawania praw użytkowania numerów są podejmowane, ogłaszane i podawane do wiadomości publicznej jak najszybciej po wpłynięciu kompletnej dokumentacji wniosku do krajowego organu regulacyjnego, w terminie trzech tygodni – w przypadku numerów przyznanych do realizacji szczególnych zadań w ramach krajowego planu numeracji.

4. W przypadku gdy po konsultacji przeprowadzonej z zainteresowanymi stronami zgodnie z art. 23 postanowiono, że prawa użytkowania numerów o szczególnym znaczeniu gospodarczym mają być przyznawane po przeprowadzeniu konkurencyjnej lub porównawczej procedury selekcji, krajowe organy regulacyjne mogą przedłużyć maksymalny termin trzech tygodni o kolejne trzy tygodnie.

5. Krajowe organy regulacyjne nie ograniczają liczby praw użytkowania, które mają zostać przyznane, z wyjątkiem sytuacji, gdy jest to niezbędne do zapewnienia skutecznego wykorzystania zasobów numeracyjnych.

6. Jeżeli prawo użytkowania numerów obejmuje ich ekstraterytorialne użytkowanie na terenie Unii zgodnie z art. 87 ust. 4, krajowy organ regulacyjny obwarowuje to prawo użytkowania szczególnymi warunkami, aby zapewnić zgodność z wszystkimi odnośnymi krajowymi przepisami z zakresu ochrony konsumentów i przepisami prawa krajowego regulującymi użytkowanie numerów, obowiązującymi w państwach członkowskich, w których użytkowane są dane numery. Państwa członkowskie nie mogą później nakładać dodatkowych obowiązków na te prawa użytkowania.

Na wniosek krajowego organu regulacyjnego innego państwa członkowskiego, w którym to wniosku wykazano naruszenie obowiązujących w tym państwie członkowskim odnośnych przepisów z zakresu ochrony konsumentów lub przepisów prawa krajowego regulujących użytkowanie numerów, krajowy organ regulacyjny państwa członkowskiego, w którym przyznano prawa użytkowania danych numerów, egzekwuje warunki, którymi obwarowano te prawa w myśl ust. 1, zgodnie z art. 30, w tym w poważnych przypadkach – cofając prawo ekstraterytorialnego użytkowania numerów przyznane danemu przedsiębiorstwu.

BEREC ułatwia i koordynuje wymianę informacji między krajowymi organami regulacyjnymi różnych zaangażowanych państw członkowskich oraz zapewnia odpowiednią koordynację prowadzonych przez nie prac.

Artykuł 89

Opłaty za prawo użytkowania numerów

Państwa członkowskie mogą zezwolić krajowym organom regulacyjnym na nakładanie opłat za prawo użytkowania numerów, które odzwierciedlają potrzebę zapewnienia optymalnego wykorzystania tych zasobów. Państwa członkowskie zapewniają, by takie opłaty były obiektywnie uzasadnione, przejrzyste, niedyskryminujące i proporcjonalne stosownie do celu, jakiemu mają służyć, oraz by uwzględniały cele określone w art. 3.

Artykuł 90

Infolinia umożliwiająca zgłaszanie przypadków zaginięcia dzieci i telefon zaufania dla dzieci

1. Państwa członkowskie dopilnowują, aby obywatele mieli dostęp do usługi umożliwiającej połączenie z infolinią pozwalającą bezpłatnie zgłaszać przypadki zaginięcia dzieci. Infolinia ta jest dostępna pod numerem „116000”. Państwa członkowskie dopilnowują, aby dzieci miały dostęp do przyjaznej dziecku usługi umożliwiającej połączenie z telefonem zaufania. Telefon zaufania jest dostępny pod numerem „116111”.

2. Państwa członkowskie dopilnowują, aby niepełnosprawni użytkownicy końcowi ▌mieli dostęp do usług świadczonych pod numerami „116000” i „116111” na równi z innymi użytkownikami końcowymi, w tym za pośrednictwem usług pełnej konwersacji. Środki podejmowane w celu ułatwienia niepełnosprawnym użytkownikom końcowym dostępu do tych usług podczas podróżowania w innych państwach członkowskich opierają się na zapewnieniu zgodności z odpowiednimi normami lub specyfikacjami opublikowanymi zgodnie z art. 39.

3. Państwa członkowskie zapewniają wdrożenie odpowiednich środków niezbędnych do osiągnięcia wystarczającego poziomu jakości obsługi numeru 116000, jak również przeznaczenie niezbędnych zasobów finansowych na obsługę infolinii.

4. Państwa członkowskie i Komisja dopilnowują, aby obywatele byli odpowiednio informowani o istnieniu i korzystaniu z usług świadczonych pod numerami „116000” i „116111”.

Artykuł 91

Dostęp do numerów i usług

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby – w przypadku gdy jest to technicznie i ekonomicznie wykonalne oraz z wyjątkiem sytuacji, gdy wywoływany użytkownik końcowy postanowił ze względów handlowych ograniczyć dostęp stron wywołujących z poszczególnych obszarów geograficznych – krajowe organy regulacyjne podejmowały wszelkie niezbędne kroki w celu zapewnienia, aby użytkownicy końcowi mieli możliwość:

  a) dostępu w Unii do usług wykorzystujących numery niegeograficzne oraz możliwość korzystania z takich usług; oraz

  b) dostępu, niezależnie od technologii i urządzeń wykorzystywanych przez operatora, do wszystkich numerów w Unii, również numerów uwzględnionych w krajowych planach numeracji państw członkowskich i należących do powszechnej międzynarodowej sieci bezpłatnych numerów telefonicznych (UIFN).

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby krajowe organy regulacyjne mogły wymagać od dostawców publicznych sieci łączności lub publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej zablokowania w indywidualnych przypadkach dostępu do numerów lub usług, w przypadku gdy jest to uzasadnione ze względu na oszustwo lub nadużycie, oraz wymagać, aby w takich przypadkach dostawcy usług łączności elektronicznej wstrzymali wypłatę dochodów z odpowiednich połączeń wzajemnych lub innych usług.

Tytuł III: Prawa użytkowników końcowych

(Artykuł 91a)

Klauzula wyłączająca

Tytuł III, z wyjątkiem art. 92 i 93, nie ma zastosowania do usług łączności interpersonalnej niewykorzystujących numerów, które są mikroprzedsiębiorstwami w rozumieniu zalecenia Komisji 2003/361/WE.

Artykuł 92

Niedyskryminacja

Dostawcy sieci i usług łączności elektronicznej nie stosują wobec użytkowników końcowych żadnych dyskryminujących wymogów lub warunków dotyczących dostępu w Unii ze względu na obywatelstwo lub miejsce zamieszkania, lub siedzibę użytkownika końcowego, chyba że takie zróżnicowane traktowanie jest obiektywnie uzasadnione.

Artykuł 92a

1. Dostawcy publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery nie stosują taryf względem usług łączności stacjonarnej i ruchomej wewnątrz Unii zakańczanych w innym państwie członkowskim, które są wyższe niż taryfy za usługi zakańczane w tym samym państwie członkowskim, chyba że jest to uzasadnione różnicą stawek za zakańczanie połączeń.

2. Do dnia ... [six months after the entry into force of this Directive] r. BEREC, po konsultacji z zainteresowanymi stronami i w ścisłej współpracy z Komisją, przyjmuje wytyczne dotyczące odzyskiwania takich obiektywnie uzasadnionych różnych kosztów wymienionych w ust. 1. Te wytyczne gwarantują, że wszelkie różnice są ściśle oparte na istniejących kosztach bezpośrednich ponoszonych przez usługodawcę przy świadczeniu usług transgranicznych.

3. Do dnia ... [one year after the entry into force of this Directive and annually thereafter] r. Komisja Europejska przygotowuje sprawozdanie w sprawie stosowania obowiązków określonych w ust. 1, w tym ocenę ewolucji wewnątrzunijnych taryf za połączenia.

Artykuł 93

Gwarancja praw podstawowych

1. Krajowe środki dotyczące dostępu użytkowników końcowych do usług i aplikacji lub korzystania z nich za pośrednictwem sieci łączności elektronicznej nie mogą naruszać praw podstawowych i wolności zagwarantowanych postanowieniami Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i ogólnymi zasadami prawa Unii.

2. Jeżeli jakikolwiek ze środków związanych z dostępem użytkowników końcowych – za pomocą sieci łączności elektronicznej – do usług i aplikacji lub z korzystaniem taką drogą z usług lub aplikacji mógłby ograniczyć wspomniane podstawowe prawa lub wolności, można go nałożyć wyłącznie wtedy, gdy jest przewidziany przepisami prawa i nie narusza istoty tych praw lub wolności, jest odpowiedni, proporcjonalny i konieczny oraz autentycznie realizuje cele leżące w interesie ogólnym uznane przez Unię lub potrzebę ochrony praw i wolności innych osób zgodnie z art. 52 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i z ogólnymi zasadami prawa Unii, w tym z zasadą skutecznej ochrony sądowej i zasadą rzetelnego procesu. Środki takie można więc zastosować wyłącznie z należytym poszanowaniem zasady domniemania niewinności i prawa do prywatności. Gwarantuje się uprzednią rzetelną i bezstronną procedurę, uwzględniającą prawo zainteresowanej osoby lub zainteresowanych osób do bycia wysłuchanymi, z zastrzeżeniem potrzeby ustanowienia dla należycie ustalonych pilnych przypadków odpowiednich warunków oraz zabezpieczeń proceduralnych zgodnych z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej. Gwarantuje się prawo do skutecznej kontroli sądowej w rozsądnym terminie.

2a. Zgodnie z art. 7, 8 i 11 oraz art. 52 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej państwa członkowskie nie nakładają obowiązku uogólnionego i niezróżnicowanego zachowywania wszystkich danych dotyczących ruchu i lokalizacji wszystkich abonentów i zarejestrowanych użytkowników związanych z ich łącznością elektroniczną.

Artykuł 94

Poziom harmonizacji

Państwa członkowskie nie utrzymują w swoim prawie krajowym ani do niego nie wprowadzają przepisów dotyczących ochrony użytkowników końcowych ani warunków ogólnego zezwolenia regulujących kwestie objęte niniejszym tytułem oraz odbiegających od przepisów określonych w niniejszym tytule, w tym bardziej lub mniej rygorystycznych przepisów w celu zapewnienia różnego poziomu ochrony, chyba że przepisy niniejszego tytułu stanowią inaczej.

Artykuł 95

Wymogi informacyjne dotyczące umów

-1.  Wymogi informacyjne określone w niniejszym artykule, w tym podsumowanie warunków umowy, stanowią integralną część umowy i są uzupełnieniem wymogów informacyjnych określonych w dyrektywie 2011/83/UE. Państwa członkowskie dopilnowują, aby informacje, o których mowa w niniejszym artykule, były przekazywane w jasny, zrozumiały i łatwo dostępny sposób. Na wniosek konsumenta lub innych użytkowników końcowych kopia tych informacji jest też przekazana na trwałym nośniku oraz w formatach dostępnych dla niepełnosprawnych użytkowników końcowych.

1. Zanim konsument zostanie związany postanowieniami umowy lub odnośnej oferty, która podlega każdemu rodzajowi wynagrodzenia, dostawcy usług dostępu do internetu, publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej i usług transmisji używanych do nadawania, przekazują konsumentowi w stosownych przypadkach następujące informacje w zakresie, w jakim informacje takie odnoszą się do świadczonej przez nich usługi:

  a) w ramach prezentacji głównych cech każdej świadczonej usługi:

(i) minimalne poziomy jakości usługi, o ile są oferowane, oraz – zgodnie z wytycznymi BEREC przyjętymi zgodnie z art. 97 ust. 2 po zasięgnięciu opinii zainteresowanych stron oraz w ścisłej współpracy z Komisją – informacje dotyczące:

–   w przypadku usług dostępu do internetu: przynajmniej opóźnienia, zmienności opóźnienia, utraty pakietów,

–   w przypadku publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery: przynajmniej czasu inicjacji połączenia, prawdopodobieństwa nieudanego wywołania, opóźnienia sygnału wywołania zgodnie z treścią załącznika IX do niniejszej dyrektywy oraz

–   w przypadku usług innych niż usługi dostępu do internetu w rozumieniu art. 3 ust. 5 rozporządzenia 2015/2120/UE: konkretnych gwarantowanych parametrów jakości;

jeżeli nie są oferowane żadne minimalne poziomy jakości usługi, należy przedstawić oświadczenie o tym fakcie;

(ii) bez uszczerbku dla prawa użytkowników końcowych do korzystania z preferowanych przez siebie urządzeń końcowych zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2015/2120/WE, wszelkie opłaty i ograniczenia nałożone przez dostawcę usług na wykorzystanie dostarczonego urządzenia końcowego i, w stosownych przypadkach, zwięzłe informacje techniczne dotyczące właściwego funkcjonowania urządzeń wybranych przez konsumenta;

  b) wszelkie klauzule o rekompensacie i zwrocie kosztów – w tym w stosownych przypadkach wyraźna wzmianka o ustawowych prawach konsumentów – które stosuje się w przypadku gdy nie został osiągnięty zapisany w umowie poziom jakości lub jeżeli do zgłoszonego usługodawcy przypadku stwarzającego zagrożenie bezpieczeństwa dochodzi z powodu znanych luk bezpieczeństwa w oprogramowaniu lub sprzęcie komputerowym, w związku z czym producent lub programista udostępnił poprawki, a usługodawca nie zastosował ich ani nie podjął żadnych innych odpowiednich środków zaradczych;

  c) w ramach informacji na temat ceny i sposobu wynagrodzenia:

(i) szczegółowe informacje dotyczące konkretnego planu lub konkretnych planów taryfowych przewidzianych umową oraz – dla każdego takiego planu taryfowego – rodzaj oferowanych usług, w tym, w stosownych przypadkach, ilość danych, minut i wiadomości tekstowych uwzględnionych w okresie rozliczeniowym oraz cena dodatkowych jednostek;

(ia) w przypadku planu taryfowego lub planów taryfowych obejmujących wstępnie ustaloną ilość danych, minut i wiadomości tekstowych – przysługująca konsumentom możliwość przeniesienia wszelkiej niewykorzystanej ilości danych minut i wiadomości tekstowych z poprzedniego okresu rozliczeniowego na kolejny okres rozliczeniowy, jeżeli ta opcja jest ujęta w umowie;

(ib) środki w celu zapewnienia przejrzystości rachunku i monitorowania poziomu zużycia;

(ic) bez uszczerbku dla art. 13 rozporządzenia 2016/679, informacje na temat rodzaju danych osobowych wymaganych przed realizacją usługi lub gromadzonych w kontekście świadczenia usługi;

(ii) informacje taryfowe dotyczące numerów lub usług, które podlegają szczególnym warunkom cenowym; w odniesieniu do poszczególnych kategorii usług krajowe organy regulacyjne mogą wymagać, aby informacje te były udostępniane bezpośrednio przed wykonaniem połączenia;

(iii) w przypadku usług wiązanych i ofert wiązanych obejmujących zarówno usługi, jak i urządzenie – cena poszczególnych elementów oferty wiązanej, o ile elementy te są również oferowane oddzielnie;

(iv) szczegółowe informacje dotyczące obsługi posprzedażnej i obsługi klienta oraz opłat eksploatacyjnych; oraz

(v) sposób, w jaki można uzyskać aktualne informacje na temat wszystkich obowiązujących taryf i opłat eksploatacyjnych;

  d) w ramach informacji na temat okresu obowiązywania umowy oraz warunków przedłużenia i rozwiązania umowy:

(i) minimalne wykorzystanie usługi lub okres obowiązywania, wymagane do skorzystania z warunków promocyjnych;

(ii) wszelkie procedury i opłaty związane ze zmianą i przenoszeniem numerów lub innych identyfikatorów, w tym ustalenia dotyczące odszkodowania za opóźnienia lub nadużycia związane ze zmianą operatora;

(iii) wszelkie opłaty należne w momencie przedterminowego rozwiązania umowy, w tym informacje na temat odblokowania urządzeń końcowych oraz zwrot kosztów urządzeń końcowych;

(iv) w przypadku usług wiązanych – w stosownych przypadkach warunki rezygnacji z oferty wiązanej lub jej elementów;

  e) szczegółowe informacje na temat produktów i usług przeznaczonych dla niepełnosprawnych użytkowników końcowych oraz na temat sposobu uzyskania aktualizacji tych informacji;

  f) sposoby inicjowania procedur rozwiązywania sporów, w tym sporów krajowych i transgranicznych, zgodnie z art. 25;

  g) rodzaj działań, które przedsiębiorstwo może podjąć w związku z przypadkami naruszenia bezpieczeństwa lub integralności lub z zagrożeniami i podatnością na takie zagrożenia.

2. Oprócz wymagań określonych w ust. 1 dostawcy publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery przekazują w jasny i zrozumiały sposób następujące informacje:

–  informacje o wszelkich ograniczeniach dostępu do służb ratunkowych lub do informacji o lokalizacji dzwoniącego ze względu na brak możliwości technicznych w zakresie, w jakim usługa umożliwia użytkownikom końcowym nawiązywanie połączeń krajowych z numerem należącym do krajowego planu numeracji telefonicznej,

–  informacje o przysługujących użytkownikowi końcowemu prawach decydowania o umieszczeniu lub nieumieszczeniu jego danych osobowych w spisie oraz rodzaje danych, których to dotyczy, zgodnie z art. 12 dyrektywy 2002/58/WE.

3. Przepisy ust. 1, 2 i 6 stosuje się również do mikroprzedsiębiorstw lub małych przedsiębiorstw oraz organizacji non-profit jako użytkowników końcowych, chyba że te wyraźnie zgodziły się, by odnośne przepisy w całości lub w części nie miały do nich zastosowania.

4. Dostawcy usług dostępu do internetu, oprócz informacji wymaganych na podstawie art. 4 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2015/2120, przekazują informacje wymienione w ust. 1 i 2.

5. Do dnia [entry into force + 12 months] r. Komisja, po zasięgnięciu opinii BEREC, przyjmuje formularz zawierający podsumowanie warunków umowy, w którym wskazuje główne elementy wymogów informacyjnych zgodnie z ust. 1 i 2. Te główne elementy obejmują przynajmniej ▌informacje podsumowujące dotyczące:

a)  nazwy, adresu i danych kontaktowych usługodawcy oraz, jeśli są one inne, danych kontaktowych na potrzeby składania skarg;

b)  głównych cech każdej świadczonej usługi;

c)  odnośnych cen,

d)  okresu obowiązywania umowy oraz warunków jej przedłużenia i rozwiązania;

e)  stopnia, w jakim dane produkty i usługi przeznaczone są dla niepełnosprawnych użytkowników końcowych;

f)  w odniesieniu do usług dostępu do internetu – informacje wymagane na podstawie art. 4 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2015/2120.

Objętość formularza nie może przekraczać jednej strony formatu A4. Formularz musi być czytelny. Jeśli jedna umowa dotyczy kilku usług powiązanych, konieczne może być użycie dodatkowych stron, przy czym łączna objętość dokumentu nie może przekraczać trzech stron.

Komisja może przyjąć akt wykonawczy ustanawiający szczegółowe informacje na temat formularza, o którym mowa w niniejszym ustępie. Ten akt wykonawczy przyjmowany jest zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 110 ust. 4.

Dostawcy usług podlegających obowiązkom przewidzianym w ust. 1–4 należycie podają odpowiednie informacje w formularzu zawierającym podsumowanie warunków umowy i przekazują go konsumentom, mikro- i małym przedsiębiorstwom, a w stosownych przypadkach organizacjom non-profit przed zawarciem umowy lub jeżeli nie jest to możliwe, bez zbędnej zwłoki tuż po tym.

6. Dostawcy usług dostępu do internetu oraz publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery oferują konsumentom narzędzie pozwalające monitorować i kontrolować wykorzystanie każdej z usług, które taryfikowane są w oparciu o czas albo ilość wykorzystanych danych lub jednostek. Narzędzie to obejmuje dostęp do aktualnych informacji dotyczących poziomu wykorzystania usług uwzględnionych w planie taryfowym. Dostawcy usług dostępu do internetu i publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery udzielają konsumentom, na wniosek i najpóźniej 3 miesiące przed zakończeniem okresu obowiązywania umowy, porad dotyczących najlepszych taryf na świadczone przez nich usługi.

6a. Państwa członkowskie mogą utrzymać w swym prawie krajowym lub wprowadzić do niego wymogi dodatkowe mające zastosowanie do usług dostępu do internetu, usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery i usług transmisji używanych do nadawania w celu zapewnienia wyższego poziomu ochrony konsumentów w odniesieniu do wymogów informacyjnych określonych w ust. 1 i 2 niniejszego artykułu. Państwa członkowskie mogą utrzymać w swym prawie krajowym lub wprowadzić do niego przepisy mające na celu tymczasowe zablokowanie dalszego korzystania z odpowiedniej usługi w związku z przekroczeniem limitu finansowego lub limitu ilości danych określonego przez właściwy organ.

Artykuł 96

Przejrzystość, porównanie ofert i publikacja informacji

1. Jeżeli dostarczanie odpowiednich usług jest obwarowane warunkami, krajowe organy regulacyjne dopilnowują, aby informacje, o których mowa w załączniku VIII, były publikowane przez dostawców usług dostępu do internetu, dostawców publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery i usług transmisji używanych do nadawania w jasnej, zrozumiałej, nadającej się do odczytu maszynowego i łatwo dostępnej formie, w tym w szczególności dla niepełnosprawnych użytkowników końcowych. Informacje te są regularnie aktualizowane. Krajowe organy regulacyjne mogą utrzymać w swym prawie krajowym lub wprowadzić do niego wymogi dodatkowe w stosunku do wymogów przejrzystości określonych w niniejszym ustępie.

2. Krajowe organy regulacyjne dopilnowują, aby użytkownicy końcowi mieli bezpłatny dostęp przynajmniej do jednej porównywarki, która umożliwia im porównanie i ocenę cen i taryf oraz w stosownych przypadkach orientacyjnych danych liczbowych dotyczących wyników pod kątem jakości usługi różnych usług dostępu do internetu oraz publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery.

Porównywarka musi:

a)  być funkcjonalnie niezależna, zapewniając dostawcom usług równe traktowanie w wynikach wyszukiwania;

b)  w wyraźny sposób informować o ▌właścicielach porównywarki i obsługujących ją podmiotach;

c)  formułować jasne, obiektywne kryteria, według których dokonuje się porównania;

d)  używać prostego i jednoznacznego języka;

e)  zapewniać dokładne i aktualne informacje oraz podawać datę ostatniej aktualizacji;

f)  uwzględniać szeroki zakres ofert obejmujących znaczną część rynku oraz wyświetlać – w przypadku gdy prezentowane informacje nie stanowią całościowego przeglądu rynku – jednoznaczne oświadczenie o tej treści przed wyświetleniem wyników;

g)  zapewnić skuteczną procedurę zgłaszania nieprawidłowych informacji;

ga)  obejmować informacje o cenach i taryfach oraz jakości świadczenia usług zarówno dla użytkowników końcowych będących przedsiębiorstwami, jak i dla użytkowników końcowych będących konsumentami.

Porównywarki spełniające wymogi określone w lit. a)–g) podlegają certyfikacji, na ▌wniosek dostawcy porównywarki, przez krajowe organy regulacyjne. Do celów udostępniania tych niezależnych porównywarek osoby trzecie mają prawo do bezpłatnego korzystania z informacji publikowanych w otwartych formatach danych przez dostawców usług dostępu do internetu lub publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery.

3. Państwa członkowskie mogą wymagać, aby zarówno organy krajowe, jak i dostawcy usług dostępu do internetu, publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery, bądź obu tych usług, rozpowszechniali bezpłatnie wśród dotychczasowych i nowych użytkowników końcowych informacje użyteczności publicznej, w stosownych przypadkach, za pomocą tych samych środków, których zwykle używają do kontaktów z użytkownikami końcowymi. W takim przypadku te informacje użyteczności publicznej są przekazywane w standaryzowanym formacie przez właściwe organy publiczne i dotyczą między innymi następujących zagadnień:

a)  najpowszechniejszych sposobów wykorzystywania usług dostępu do internetu i publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery do działań niezgodnych z prawem lub do rozpowszechniania szkodliwych treści – zwłaszcza w przypadku gdy może to naruszać prawa i wolności innych osób – w tym przypadków naruszania praw do ochrony danych, praw autorskich i praw pokrewnych, oraz konsekwencji prawnych tych czynów; oraz sposobów ochrony przed zagrożeniami dla bezpieczeństwa osobistego, prywatności i danych osobowych podczas korzystania z usług dostępu do internetu i publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery.

Artykuł 97

Jakość usług

1. Krajowe organy regulacyjne mogą wymagać od dostawców usług dostępu do internetu i publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej ▌ publikowania kompleksowych, porównywalnych, wiarygodnych, przyjaznych dla użytkownika i aktualnych informacji dla użytkowników końcowych na temat jakości ich usług w zakresie, w jakim oferują minimalne poziomy jakości usług, oraz na temat środków podjętych w celu zapewnienia równorzędnego dostępu do tych informacji niepełnosprawnym użytkownikom końcowym. Informacje te dostarczane są krajowemu organowi regulacyjnemu, na jego wniosek, przed ich opublikowaniem. Takie środki mające na celu zapewnienie jakości usług muszą być zgodne z rozporządzeniem (UE) 2015/2120. Dostawcy publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej informują konsumenta, jeżeli jakość świadczonych usług zależy od czynników zewnętrznych, takich jak kontrola transmisji sygnału lub zdolność przyłączeniowa do sieci.

2. Krajowe organy regulacyjne określają, uwzględniając w jak największym stopniu wytyczne BEREC, wskaźniki jakości usług, które mają być mierzone, i odnośne metody ich pomiaru oraz treść, formę i sposób podawania informacji przeznaczonych do opublikowania, w tym ewentualne mechanizmy certyfikacji jakości. W stosownych przypadkach stosuje się wskaźniki, definicje i metody pomiaru określone w załączniku IX.

Do dnia [entry into force plus 18 months] r., aby przyczynić się do spójnego stosowania przepisów niniejszego ustępu oraz załącznika IX, BEREC przyjmuje, po przeprowadzeniu konsultacji z zainteresowanymi stronami oraz w ścisłej współpracy z Komisją, wytyczne wyszczególniające odnośne wskaźniki jakości usług, w tym wskaźniki istotne dla niepełnosprawnych użytkowników końcowych, odnośne metody pomiaru, treść i formę publikacji informacji, a także w sprawie mechanizmów certyfikacji jakości.

Artykuł 98

Okres obowiązywania umowy i rozwiązanie umowy

1. Państwa członkowskie dopilnowują, aby warunki i procedury regulujące rozwiązanie umowy nie zniechęcały do zmiany dostawcy usług oraz aby umowy zawierane między konsumentami a dostawcami publicznie dostępnych usług dostępu do internetu, usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery i usług transmisji używanych do nadawania przewidywały okres zobowiązania nie dłuższy niż 24 miesiące. Państwa członkowskie mogą przyjąć lub utrzymać krótsze maksymalne czasy trwania umownego okresu zobowiązania. Państwa członkowskie mogą także wymagać, aby usługodawcy oferowali konsumentom możliwość podpisania umowy na okres nieprzekraczający 12 miesięcy.

Przepisów niniejszego ustępu nie stosuje się do okresu obowiązywania umowy ratalnej, w sytuacji gdy konsument zgodził się w odrębnej umowie na płatności ratalne za uruchomienie fizycznego łącza do sieci o bardzo dużej przepustowości. Umowa ratalna o uruchomienie fizycznego łącza nie obejmuje urządzeń końcowych ani urządzeń zapewniających dostęp do internetu, takich jak router lub modem, i nie uniemożliwia konsumentom korzystania z praw przysługujących im na mocy niniejszego artykułu.

2. Jeżeli postanowienia umowy lub przepisy prawa krajowego przewidują automatyczne przedłużenie umowy zawartej na czas określony, państwa członkowskie zapewniają, aby po takim automatycznym przedłużeniu konsumenci mieli prawo rozwiązać umowę w dowolnym czasie za maksymalnie jednomiesięcznym wypowiedzeniem, bez ponoszenia jakichkolwiek kosztów, z wyjątkiem kosztu otrzymywania usługi podczas wypowiedzenia. Przed automatycznym przedłużeniem umowy usługodawcy informują konsumenta, na jego wniosek, w wyraźny sposób o zakończeniu pierwotnego okresu obowiązywania umowy oraz o sposobach rozwiązania umowy. Usługodawcy używają tych samych środków, których używają standardowo w komunikacji z konsumentami.

2a. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się również do użytkowników końcowych będących mikro- i małymi przedsiębiorstwami lub organizacjami non-profit, chyba że te wyraźnie zgodziły się, by odnośne przepisy nie miały do nich zastosowania.

3. Użytkownicy końcowi mają prawo rozwiązać swoją umowę bez ponoszenia jakichkolwiek kosztów z chwilą otrzymania zawiadomienia o zmianach warunków umownych proponowanych przez dostawcę usług dostępu do internetu, publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery oraz usług transmisji używanych do nadawania, chyba że proponowane zmiany są wyłącznie na korzyść użytkowników końcowych lub mają czysto techniczny charakter i mają neutralny wpływ na użytkowników końcowych, lub są bezwzględnie konieczne, aby wdrożyć zmiany ustawowe lub regulacyjne. Usługodawcy zawiadamiają użytkowników końcowych z przynajmniej miesięcznym wyprzedzeniem o każdej ▌zmianie warunków umownych oraz jednocześnie informują ich o przysługującym im prawie rozwiązania umowy bez ponoszenia jakichkolwiek kosztów w przypadku niezaakceptowania nowych warunków. Państwa członkowskie dopilnowują, aby zawiadomienia dokonywano w jasny i zrozumiały sposób na trwałym nośniku za pośrednictwem tych samych środków, których usługodawca zwykle używa do komunikacji z konsumentami.

3a. Wszelkie znaczące różnice występujące w sposób ciągły lub regularny między faktyczną wydajnością usługi łączności elektronicznej a wydajnością wskazaną w umowie uznawane są za niezgodność pod względem wydajności do celów uruchomienia środków naprawczych dostępnych dla konsumenta zgodnie z prawem krajowym, łącznie z prawem do rozwiązania umowy bez ponoszenia kosztów.

4. Jeżeli użytkownik końcowy ma prawo do rozwiązania umowy o publicznie dostępne usługi dostępu do internetu, usługi łączności interpersonalnej wykorzystujące numery i usługi transmisji używane do nadawania przed upływem uzgodnionego okresu obowiązywania umowy zgodnie z niniejszą dyrektywą, innymi przepisami prawa Unii lub prawa krajowego, na użytkownika końcowego nie można nakładać żadnych kar ani domagać się od niego żadnej rekompensaty poza rekompensatą związaną z zachowanymi subsydiowanymi urządzeniami końcowymi. Jeżeli użytkownik końcowy decyduje się na zachowanie urządzenia końcowego stanowiącego element oferty ▌w momencie zawarcia umowy, należna rekompensata nie przekracza wartości obliczonej pro rata temporis w momencie zawarcia umowy lub pozostałej części opłaty za usługę do zakończenia umowy w zależności od tego, która z tych kwot jest niższa. Państwa członkowskie mogą zdecydować o zastosowaniu innych metod obliczania stawki rekompensaty, jeżeli taka stawka jest równa rekompensacie obliczonej powyżej lub od niej niższa. Wszelkie ograniczenia użytkowania urządzeń końcowych w innych sieciach są nieodpłatnie znoszone przez usługodawcę najpóźniej w momencie uiszczenia tej rekompensaty. Państwa członkowskie mogą przyjąć lub zachować dodatkowe wymogi w odniesieniu do niniejszego ustępu, aby zapewnić wyższy poziom ochrony konsumentów.

Artykuł 99

Zmiana usługodawcy i przenoszenie numerów

1. W przypadku zmiany dostawcy usług dostępu do internetu usługodawcy, których to dotyczy, przekazują użytkownikowi końcowemu odpowiednie informacje przed rozpoczęciem procesu zmiany usługodawcy oraz w jego trakcie oraz zapewniają ciągłość świadczenia usługi. Przejmujący usługodawca kieruje procesem zmiany w celu zapewnienia aktywacji usługi w dniu i w ramach czasowych wyraźnie uzgodnionych z użytkownikiem końcowym. Dotychczasowy usługodawca dalej świadczy swoje usługi na tych samych warunkach do czasu aktywacji usług przejmującego usługodawcy. Utrata dostępu do usługi w trakcie procesu zmiany usługodawcy nie może trwać dłużej niż jeden dzień roboczy, jeżeli obaj usługodawcy korzystają z takich samych środków technologicznych. Jeżeli usługodawcy korzystają z różnych środków technologicznych, dążą do ograniczenia utraty dostępu do usługi w trakcie procesu zmiany usługodawcy do jednego dnia roboczego, chyba że uzasadniony jest dłuższy okres, który nie przekracza dwóch dni roboczych.

Krajowe organy regulacyjne zapewniają wydajny i prosty przebieg procesu zmiany usługodawcy z perspektywy użytkownika końcowego.

2. Państwa członkowskie dopilnowują, aby wszyscy użytkownicy końcowi posiadający numery należące do krajowego planu numeracji telefonicznej mieli na swój wniosek prawo do zachowania dotychczasowego numeru lub dotychczasowych numerów niezależnie od tego, które przedsiębiorstwo świadczy usługę, zgodnie z przepisami załącznika VI część C.

2a. Jeżeli użytkownik końcowy rozwiązuje umowę z usługodawcą, zachowuje prawo do przeniesienia numeru do innego usługodawcy przez okres sześciu miesięcy od daty rozwiązania, chyba że zrzeknie się tego prawa.

3. Krajowe organy regulacyjne zapewniają, aby ceny, jakie wobec siebie stosują operatorzy lub dostawcy usług, związane z przenoszeniem numerów odzwierciedlały ponoszone koszty oraz aby wobec użytkowników końcowych nie stosowano żadnych bezpośrednich opłat.

4. Krajowe organy regulacyjne nie narzucają taryf detalicznych za przenoszenie numerów w sposób, który zakłócałby konkurencję, na przykład przez ustanawianie szczególnych lub wspólnych taryf detalicznych.

5. Przenoszenie numerów, a następnie ich aktywacja przeprowadzane są w jak najkrótszym czasie. W każdym przypadku konsumentom, którzy zawarli umowę w sprawie przeniesienia numeru do nowego przedsiębiorstwa, aktywuje się numer w ciągu jednego dnia roboczego od uzgodnionej daty. Dotychczasowy usługodawca dalej świadczy swoje usługi na tych samych warunkach do czasu aktywacji usług przejmującego usługodawcy.

Przepisy niniejszego ustępu stosuje się również do mikro- lub małych przedsiębiorstw oraz organizacji non-profit jako użytkowników końcowych, chyba że te wyraźnie zgodziły się, by odnośne przepisy w całości lub w części nie miały do nich zastosowania.

5a. Przejmujący usługodawca kieruje procesem zmiany usługodawcy i przeniesienia numeru, a zarówno przejmujący usługodawca, jak i dotychczasowy usługodawca podejmują współpracę w dobrej wierze. Krajowe organy regulacyjne mogą ustanowić ogólne zasady procesu zmiany usługodawcy i przenoszenia numerów, uwzględniając krajowe przepisy o umowach, możliwości techniczne oraz potrzebę zachowania ciągłości usług świadczonych na rzecz użytkownika końcowego. Obejmuje to w miarę możliwości wymóg ukończenia procesu przeniesienia numeru w ramach przydzielania bezprzewodowego, chyba że użytkownik końcowy wystąpi z innym wnioskiem.

W każdym przypadku utrata dostępu do usługi w trakcie procesu przenoszenia nie może trwać dłużej niż jeden dzień roboczy.

Umowy użytkowników końcowych zawarte z dotychczasowym usługodawcą ulegają automatycznemu rozwiązaniu po ukończeniu procesu zmiany usługodawcy. Dotychczasowi usługodawcy dokonują zwrotu wszelkiego pozostałego salda na rzecz konsumentów korzystających z usług w systemie przedpłat. Zwrot może podlegać opłacie, jedynie jeżeli zostało to określone w umowie. Wszelkie takie opłaty są proporcjonalne i współmierne do rzeczywistych kosztów ponoszonych przez dotychczasowego usługodawcę w związku ze zwrotem. W przypadku nieudanego przebiegu procesu przeniesienia numeru dotychczasowy usługodawca ponownie aktywuje numer lub usługę użytkownika końcowego, na tych samych warunkach, z jakich użytkownik końcowy korzystał przed rozpoczęciem procesu przeniesienia, do czasu pomyślnego ukończenia procesu przeniesienia lub zmiany usługodawcy. Krajowe organy regulacyjne wprowadzają także odpowiednie środki zapewniające ochronę i odpowiednie informowanie użytkowników końcowych w trakcie przenoszenia numeru oraz zapewniają, aby ich numery nie były przenoszone do innego dostawcy usług wbrew ich woli.

6. Państwa członkowskie dopilnowują, aby przewidziane zostało nakładanie na przedsiębiorstwa odpowiednich kar ▌w przypadku opóźnień w przenoszeniu numerów lub nadużyć w tym zakresie, spowodowanych przez te przedsiębiorstwa lub w ich imieniu.

6a. Państwa członkowskie dopilnowują, by użytkownicy końcowi byli uprawnieni do otrzymania rekompensaty od usługodawców w przypadku opóźnienia podczas przeniesienia numeru lub zmiany usługodawcy. Minimalna rekompensata za opóźnienie wynosi:

a)   jeżeli przeniesienie numeru jest opóźnione o więcej niż jeden dzień roboczy lub dwa dni robocze, jak określono odpowiednio w art. 99 ust. 1 i art. 99 ust. 5, kwota za każdy dodatkowy dzień;

b)   jeżeli utrata dostępu do usługi przekracza jeden dzień roboczy, kwota za każdy dodatkowy dzień;

c)   w przypadku opóźnienia w aktywacji usługi kwota dziennie za każdy dzień po uzgodnionym dniu aktywacji; oraz

d)   jeżeli nie dojdzie do wizyty serwisowej lub w przypadku jej odwołania z wyprzedzeniem wynoszącym mniej niż 24 godziny, kwota za wizytę.

Krajowe organy regulacyjne określają kwoty należne na mocy niniejszego ustępu.

6b. Rekompensata, o której mowa w ust. 6a, jest wypłacana w drodze odliczenia od następnej faktury, w gotówce, za pomocą przelewu elektronicznego lub, w porozumieniu z użytkownikiem końcowym, w bonach na usługi.

6c. Ustęp 6a pozostaje bez uszczerbku dla wszelkich praw do dalszej rekompensaty zgodnie z prawem krajowym lub prawem Unii. Państwa członkowskie mogą ustanowić dodatkowe przepisy gwarantujące, że każdy użytkownik końcowy, który poniósł szkody materialne lub niematerialne zgodnie z niniejszym artykułem, będzie mógł wystąpić do przedsiębiorstwa o rekompensatę za poniesione szkody i ją otrzymać. Minimalna rekompensata wypłacona zgodnie z ust. 6a może zostać odliczona od każdej takiej rekompensaty. Wypłata rekompensaty zgodnie z ust. 6a nie uniemożliwia przejmującemu usługodawcy domagania się, w stosownych przypadkach, rekompensaty od dotychczasowego usługodawcy.

Artykuł 100

Oferty wiązane

1. Jeżeli pakiet usług lub pakiet usług i urządzeń końcowych oferowany konsumentowi zawiera przynajmniej usługę dostępu do internetu lub publicznie dostępne usługi łączności interpersonalnej wykorzystujące numery, do wszystkich elementów oferty wiązanej stosuje się odpowiednio przepisy art. 95, art. 96 ust. 1, art. 98 i 99 ▌, chyba że przepisy mające zastosowanie do innego elementu oferty wiązanej są korzystniejsze dla konsumenta.

2. Wykupienie dodatkowych usług lub urządzeń końcowych zapewnianych lub rozprowadzanych przez tego samego dostawcę usług dostępu do internetu lub publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery nie powoduje przedłużenia okresu obowiązywania ▌umowy, chyba że konsument wyraźnie zgadza się na jej przedłużenie, wykupując abonament na dodatkowe usługi lub urządzenia końcowe.

2a. Dostawcy usług łączności elektronicznej innych niż usługi łączności interpersonalnej niewykorzystujące numerów zapewniają konsumentom możliwość anulowania pojedynczych elementów umowy wiązanej lub ich zamiany, jeżeli ta opcja jest ujęta w umowie.

2b. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się również do użytkowników końcowych będących mikro- lub małymi przedsiębiorstwami, lub organizacjami non-profit, chyba że te wyraźnie zgodziły się, by odnośne przepisy w całości lub w części nie miały do nich zastosowania.

2c. Państwa członkowskie mogą rozszerzyć zastosowanie ust. 1 na oferowane konsumentowi pakiety usług lub pakiety usług i urządzeń końcowych, które zawierają co najmniej publicznie dostępną usługę łączności elektronicznej. Państwa członkowskie mogą też stosować ust. 1 w odniesieniu do innych przepisów określonych w niniejszym tytule.

Artykuł 101

Dostępność usług

Państwa członkowskie przyjmują wszelkie niezbędne środki, aby zapewnić jak największą dostępność usług łączności głosowej i usług dostępu do internetu świadczonych za pośrednictwem publicznych sieci łączności w przypadku awarii sieci w wyniku katastrofy lub w przypadku działania siły wyższej. Państwa członkowskie dopilnowują, aby dostawcy usług łączności głosowej i dostępu do internetu podejmowali wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia nieprzerwanego dostępu do służb ratunkowych.

Artykuł 102

Zgłoszenia alarmowe i jednolity europejski numer alarmowy

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby wszyscy użytkownicy końcowi usług, o których mowa w ust. 2, w tym także użytkownicy publicznych automatów telefonicznych i prywatnych sieci łączności elektronicznej, mogli uzyskać dostęp do służb ratunkowych za pomocą zgłoszeń alarmowych bezpłatnie i bez konieczności użycia jakiegokolwiek środka płatniczego, za pośrednictwem jednolitego europejskiego numeru alarmowego „112” oraz za pośrednictwem jakiegokolwiek krajowego numeru alarmowego określonego przez państwa członkowskie.

2. W porozumieniu z krajowymi organami regulacyjnymi i służbami ratunkowymi i dostawcami usług łączności elektronicznej państwa członkowskie dopilnowują, aby dostawcy świadczący użytkownikom końcowym usługi łączności interpersonalnej wykorzystujące numery, o ile takie usługi umożliwiają użytkownikom końcowym nawiązywanie połączeń krajowych z numerem należącym do krajowego lub międzynarodowego planu numeracji telefonicznej, zapewniały dostęp do służb ratunkowych za pomocą zgłoszeń alarmowych kierowanych do najwłaściwszego PSAP przy wykorzystaniu informacji lokalizacyjnych dostępnych dla dostawców usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery oraz w sposób zgodny z infrastrukturą państw członkowskich umożliwiającą połączenia ze służbami ratunkowymi.

Dostawcy usług łączności interpersonalnej niewykorzystujących numerów, którzy nie oferują dostępu do numeru 112, informują użytkowników końcowych, że nie zapewniają dostępu do numeru alarmowego 112.

3. Państwa członkowskie zapewniają właściwe odbieranie i obsługę wszystkich zgłoszeń alarmowych kierowanych pod jednolity europejski numer alarmowy „112” w sposób najlepiej odpowiadający krajowej organizacji systemów alarmowych z uwzględnieniem konieczności obsługiwania wywołań w wielu językach. Takie zgłoszenia alarmowe odbiera się i obsługuje co najmniej z taką samą sprawnością i skutecznością jak zgłoszenia alarmowe kierowane pod krajowe numery alarmowe, jeżeli są one w dalszym ciągu wykorzystywane.

3a. Po konsultacjach z krajowymi organami regulacyjnymi i służbami ratunkowymi Komisja przyjmuje wskaźniki wydajności mające zastosowanie do służb ratunkowych w państwach członkowskich. Co dwa lata Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie w sprawie skuteczności wdrożenia jednolitego europejskiego numeru alarmowego „112” oraz funkcjonowania wskaźników wydajności.

4. Państwa członkowskie dopilnowują, aby dostęp niepełnosprawnych użytkowników końcowych do służb ratunkowych dostępnych za pomocą zgłoszeń alarmowych był równoważny dostępowi, który mają inni użytkownicy końcowi, w tym za pośrednictwem usług pełnej konwersacji lub usług przekazu dla osób z upośledzeniami słuchu lub mowy świadczonych przez osoby trzecie. Komisja oraz krajowe organy regulacyjne i inne właściwe organy podejmują odpowiednie środki w celu dopilnowania, by niepełnosprawni użytkownicy końcowi mieli dostęp do służb ratunkowych na takich samych zasadach, jak pozostali użytkownicy, gdy podróżują do innego państwa członkowskiego, w miarę możliwości bez wcześniejszej rejestracji. Takie środki mają zapewnić interoperacyjność we wszystkich państwach członkowskich i opierają się w jak największym stopniu na europejskich normach lub specyfikacjach opublikowanych zgodnie z przepisami art. 39 oraz nie uniemożliwiają państwom członkowskim przyjmowania dodatkowych wymogów zmierzających do realizacji celów określonych w niniejszym artykule.

5. Państwa członkowskie zapewniają, aby informacje o lokalizacji osoby wykonującej połączenie były udostępniane najodpowiedniejszemu PSAP bezzwłocznie po otrzymaniu zgłoszenia alarmowego. Informacje te obejmują zarówno informacje o lokalizacji oparte na sieci, jak i informacje o lokalizacji osoby wykonującej połączenie pochodzące z urządzenia telefonicznego, jeżeli są one dostępne. Państwa członkowskie zapewniają, aby ustalenie i przekazanie informacji o lokalizacji użytkownika końcowego nie wiązało się z żadnymi kosztami dla użytkownika końcowego i PSAP w odniesieniu do wszystkich zgłoszeń alarmowych kierowanych pod jednolity europejski numer alarmowy „112”. Państwa członkowskie mogą rozszerzyć ten obowiązek na zgłoszenia alarmowe kierowane pod krajowe numery alarmowe. Nie uniemożliwia to właściwym organom określenia, po konsultacjach z BEREC, kryteriów dokładności i niezawodności podanych informacji o lokalizacji osoby wykonującej połączenie.

6. Państwa członkowskie dopilnowują, aby obywatele byli odpowiednio informowani o istnieniu jednolitego europejskiego numeru alarmowego „112” oraz o korzystaniu z niego, a także o funkcjach dostępu do tego numeru, w tym poprzez podejmowanie inicjatyw skierowanych do osób podróżujących między państwami członkowskimi oraz osób niepełnosprawnych. Informacje te są przekazywane w przystępnych formatach dostosowanych do różnych rodzajów niepełnosprawności. Komisja wspiera i uzupełnia działania państw członkowskich.

7. W celu zapewnienia skutecznego dostępu do służb ratunkowych za pomocą zgłoszeń alarmowych kierowanych pod numer „112” w państwach członkowskich Komisja, po zasięgnięciu opinii BEREC, przyjmuje akty delegowane zgodnie z art. 109 w sprawie środków koniecznych, aby zapewnić kompatybilność, interoperacyjność, jakość, niezawodność i ciągłość obsługi zgłoszeń alarmowych w Unii w odniesieniu do rozwiązań służących określaniu lokalizacji osoby wykonującej połączenie, dostępu dla użytkowników końcowych, dostępności dla osób niepełnosprawnych i przekierowywania zgłoszeń do najwłaściwszego PSAP. Pierwsze takie akty delegowane przyjmuje się do dnia [insert date].

Komisja prowadzi bazę danych zawierającą numery europejskich służb ratunkowych zgodnie z zaleceniem E.164 w celu dopilnowania, by służby ratunkowe z różnych państw członkowskich mogły się ze sobą kontaktować.

Te środki przyjmuje się jednak bez uszczerbku dla organizacji służb ratunkowych i nie wywierają one żadnego wpływu na tę organizację, która pozostaje w wyłącznej kompetencji państw członkowskich.

Artykuł 102a

Odwrócony system „112”

1. Za pośrednictwem sieci i usług łączności elektronicznej państwa członkowskie zapewniają ustanowienie skutecznego krajowego „odwróconego systemu komunikacyjnego 112” w celu ostrzegania i alarmowania obywateli w przypadku zbliżającej się lub trwającej poważnej klęski żywiołowej bądź katastrofy wywołanej przez człowieka, z uwzględnieniem istniejących systemów krajowych i regionalnych oraz bez naruszania prywatności i zasad ochrony danych.

Artykuł 103

Równoważny dostęp i wybór dla niepełnosprawnych użytkowników końcowych

1. Państwa członkowskie dopilnowują, aby właściwe organy określiły warunki, które mają spełniać dostawcy publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej, aby zapewnić niepełnosprawnym użytkownikom końcowym:

  a) dostęp do usług łączności elektronicznej, w tym powiązanych informacji umownych przekazanych zgodnie z art. 95, równoważny dostępowi, jaki ma większość użytkowników końcowych; państwa członkowskie dopilnowują także, by dostawcy publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej podejmowali środki konieczne do zagwarantowania większej dostępności ich stron internetowych i aplikacji mobilnych dzięki zapewnieniu ich postrzegalności, funkcjonalności, zrozumiałości i integralności.

  b) korzystanie z możliwości wyboru przedsiębiorstw i usług dostępnych dla większości użytkowników końcowych.

W tym celu państwa członkowskie zapewniają, w stopniu, w jakim nie nakłada to nieproporcjonalnego obciążenia na dostawców urządzeń końcowych i usług łączności elektronicznej, dostępność specjalnego sprzętu oferującego konieczne usługi i funkcje, przeznaczonego specjalnie dla niepełnosprawnych użytkowników końcowych. Ocena tego, co uważa się za nieproporcjonalne obciążenie, jest dokonywana zgodnie z procedurą określoną w art. 12 dyrektywy xxx/YYYY/UE.

2. Wprowadzając środki, o których mowa w ust. 1, państwa członkowskie zachęcają do przestrzegania odnośnych norm lub specyfikacji opublikowanych zgodnie z art. 39.

W przypadku niezgodności przepisów niniejszego artykułu z przepisami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady xxx/YYYY/UE[46], zastosowanie mają przepisy dyrektywy xxx/YYYY/UE.

Artykuł 104

Usługi biura numerów i spisu abonentów

1. Państwa członkowskie dopilnowują, aby wszyscy dostawcy usług łączności głosowej spełniali wszystkie racjonalne wnioski o udostępnienie dla celów świadczenia publicznie dostępnych usług biura numerów i spisów abonentów ważnych informacji w uzgodnionym formacie i na uczciwych, obiektywnych, odzwierciedlających koszty i niedyskryminacyjnych warunkach.

2. Krajowe organy regulacyjne mogą nakładać obowiązki i warunki na przedsiębiorstwa kontrolujące dostęp użytkowników końcowych do usług biura numerów, zgodnie z przepisami art. 59. Takie obowiązki i warunki muszą być obiektywne, sprawiedliwe, niedyskryminacyjne i przejrzyste.

3. Państwa członkowskie nie utrzymują żadnych ograniczeń regulacyjnych, które uniemożliwiałyby użytkownikom końcowym w jednym państwie członkowskim bezpośredni dostęp do biura numerów w innym państwie członkowskim w drodze wywołania głosowego lub wiadomości SMS oraz podejmują środki zapewniające taki dostęp zgodnie z art. 91.

4. Przepisy ust. 1–3 stosuje się z zastrzeżeniem wymogów zawartych w przepisach prawa Unii dotyczących ochrony danych osobowych i prywatności oraz, w szczególności, art. 12 dyrektywy 2002/58/WE.

Artykuł 105

Interoperacyjność konsumenckiego sprzętu radiowego i telewizyjnego

Zgodnie z przepisami załącznika X państwa członkowskie zapewniają interoperacyjność konsumenckiego sprzętu radiowego i telewizyjnego ▌określonego tamże.

Dostawcy usług telewizji cyfrowej zapewniają interoperacyjność urządzeń końcowych, aby nadawały się do ponownego wykorzystania w ramach usług świadczonych przez innych usługodawców, o ile jest to technicznie możliwe; w przeciwnym wypadku konsumenci muszą mieć możliwość bezpłatnego i łatwego zwrotu urządzeń końcowych.

Artykuł 106

Transmisja obowiązkowa

1. Państwa członkowskie mogą nakładać uzasadnione obowiązki dotyczące transmisji obowiązkowej związane z nadawaniem określonych kanałów radiowych i telewizyjnych oraz powiązanych usług uzupełniających, zwłaszcza usług ułatwiających niepełnosprawnym ▌użytkownikom końcowym odpowiedni dostęp do treści i elektronicznych przewodników po programach oraz zapewniających dane wspierające usługi telewizji hybrydowej i elektroniczne przewodniki po programach, na przedsiębiorstwa, które podlegają ich jurysdykcji i udostępniają sieci i usługi łączności elektronicznej wykorzystywane do rozpowszechniania wśród ogółu obywateli kanałów radiowych lub telewizyjnych, w przypadku gdy dla znacznej liczby użytkowników końcowych takie sieci i usługi są głównym sposobem odbierania kanałów radiowych i telewizyjnych. Takie obowiązki nakłada się jedynie wtedy, gdy są one niezbędne do realizacji celów leżących w interesie ogólnym, wyraźnie określonych przez każde państwo członkowskie, przy czym obowiązki te muszą być proporcjonalne i przejrzyste.

Państwa członkowskie wprowadzają transmisję obowiązkową w odniesieniu do analogowych transmisji przekazu telewizyjnego, tylko jeżeli brak takiego zobowiązania skutkowałby znacznymi zakłóceniami dla znaczącej liczby użytkowników końcowych lub jeżeli brak jest innych środków transmisji dla określonych nadawczych kanałów telewizyjnych.

▌Obowiązki dotyczące transmisji obowiązkowej, o których mowa w akapicie pierwszym, nakłada się jedynie wtedy, gdy są one niezbędne do realizacji celów leżących w interesie ogólnym, wyraźnie określonych przez każde państwo członkowskie, przy czym obowiązki te muszą być proporcjonalne i przejrzyste.

1a. Obowiązki, o których mowa w ust. 1, podlegają przeglądowi przeprowadzanemu przez państwa członkowskie najpóźniej w ciągu roku od dnia [date of entry into force of this Directive] r., z wyjątkiem przypadków, w których państwa członkowskie przeprowadziły taki przegląd w ciągu czterech poprzednich lat.

Państwa członkowskie dokonują przeglądu obowiązków dotyczących transmisji obowiązkowej przynajmniej raz na pięć lat.

1b. Państwa członkowskie mogą wprowadzać dodatkowo uzasadnione uprawnienia dotyczące określonych kanałów radiowych i telewizyjnych nadawanych w interesie ogólnym dla przedsiębiorstw podlegających zobowiązaniom do transmisji obowiązkowej w ramach ich jurysdykcji.

2. Ani ust. 1 niniejszego artykułu, ani art. 57 ust. 2 nie naruszają zdolności państw członkowskich do ustalania w ich ustawodawstwie odpowiedniego wynagrodzenia, jeśli takie się określa, odnośnie do środków podejmowanych zgodnie z niniejszym artykułem, jednocześnie zapewniając, aby w podobnych okolicznościach dostawcy sieci i usług łączności elektronicznej byli traktowani w równy sposób. Jeżeli przewidziane ma zostać wynagrodzenie, można to wynagrodzenie i jego wysokość uregulować ustawowo, przy czym należy je stosować w proporcjonalny i przejrzysty sposób.

Artykuł 107

Zapewnienie dodatkowych usług

1. Nie naruszając przepisów art. 83 ust. 2, państwa członkowskie zapewniają, aby w odpowiednich przypadkach krajowe organy regulacyjne mogły wymagać od wszystkich dostawców usług dostępu do internetu lub publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery bezpłatnego, w stosownych przypadkach, udostępniania całości lub części usług dodatkowych wymienionych w załączniku VI część B, z zastrzeżeniem możliwości technicznych ▌, jak również całości lub części usług dodatkowych wymienionych w załączniku VI część A.

2. Państwo członkowskie może podjąć decyzję o odstąpieniu od stosowania ust. 1 na całości lub części swojego terytorium, jeśli uważa, po wzięciu pod uwagę stanowisk zainteresowanych stron, że istnieje wystarczający dostęp do tych dodatkowych usług.

Artykuł 108

Dostosowanie załączników

Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 109 dotyczących dostosowania załączników V, VI, VIII, IX oraz X, aby uwzględnić postęp techniki i rozwój społeczny lub zmiany popytu na rynku.

Cześć IV. Przepisy końcowe

Artykuł 109

Wykonywanie przekazanych uprawnień

1. Powierzenie Komisji uprawnień do przyjęcia aktów delegowanych podlega warunkom określonym w niniejszym artykule.

2. Uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych, o których mowa w art. 40, 60, 73, 102 i 108, powierza się Komisji na czas nieokreślony od dnia [date of entry into force of the basic legislative act or any other date set by the co-legislators] r.

3. Przekazanie uprawnień, o którym mowa w art. 40, 60, 73, 102 i 108, może zostać w dowolnym momencie odwołane przez Parlament Europejski lub przez Radę. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie określonych w niej uprawnień. Decyzja o odwołaniu staje się skuteczna od następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w określonym w tej decyzji późniejszym terminie. Nie wpływa ona na ważność jakichkolwiek już obowiązujących aktów delegowanych.

4. Przed przyjęciem aktu delegowanego Komisja konsultuje się z ekspertami wyznaczonymi przez wszystkie państwa członkowskie zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa z dnia 13 kwietnia 2016 r.

5. Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja przekazuje go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

6. Akt delegowany przyjęty na podstawie art. 40, 60, 73, 102 i 108 wchodzi w życie tylko wówczas, gdy Parlament Europejski albo Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie [two months] od przekazania tego aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, lub gdy, przed upływem tego terminu, zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały Komisję, że nie wniosą sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o [two months] z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady.

Artykuł 110

Komitet

1. Komisję wspomaga komitet („Komitet ds. Łączności”) ustanowiony na mocy dyrektywy 2002/21/WE. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

2. W odniesieniu do środków wykonawczych, o których mowa w art. 45 ust. 2 akapit drugi, komitetem jest Komitet ds. Spektrum Radiowego ustanowiony na podstawie art. 3 ust. 1 decyzji nr 676/2002/WE.

3. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 4 rozporządzenia (UE) nr 182/2011. W przypadku gdy opinia komitetu ma być uzyskana w drodze procedury pisemnej, procedura ta kończy się bez osiągnięcia rezultatu, jeżeli przed upływem terminu na wydanie opinii zdecyduje o tym przewodniczący komitetu lub wniosą o to członkowie komitetu. W takim przypadku przewodniczący w rozsądnym terminie zwołuje posiedzenie komitetu.

4. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011, przy uwzględnieniu przepisów art. 8 tego rozporządzenia.

5. W przypadku gdy opinia komitetu ma być uzyskana w drodze procedury pisemnej, procedura ta kończy się bez osiągnięcia rezultatu, jeżeli przed upływem terminu na wydanie opinii zdecyduje o tym przewodniczący komitetu lub wniosą o to członkowie komitetu. W takim przypadku przewodniczący w rozsądnym terminie zwołuje posiedzenie komitetu.

Artykuł 111

Wymiana informacji

1. Komisja udostępnia Komitetowi ds. Łączności wszelkie odpowiednie informacje uzyskane w wyniku regularnie prowadzonych konsultacji z przedstawicielami operatorów sieciowych, usługodawców, użytkowników, konsumentów, producentów oraz związków zawodowych, jak również krajów trzecich i międzynarodowych organizacji.

2. Mając na uwadze politykę Unii w dziedzinie łączności elektronicznej, Komitet ds. Łączności wspiera wymianę informacji pomiędzy państwami członkowskimi oraz pomiędzy państwami członkowskimi a Komisją, dotyczących sytuacji i rozwoju działalności regulacyjnej w zakresie sieci i usług łączności elektronicznej.

Artykuł 112

Publikacja informacji

1. Państwa członkowskie zapewniają, by bieżąca informacja dotyczącą istotnych kwestii związanych z wdrażaniem niniejszej dyrektywy była publicznie dostępna w sposób zapewniający wszystkim zainteresowanym stronom łatwy dostęp do niej. Państwa członkowskie zamieszczają w krajowym dzienniku urzędowym odpowiednią wzmiankę na temat miejsca i sposobu opublikowania tej informacji. Pierwsza taka wzmianka publikowana jest przed datą rozpoczęcia stosowania określoną w art. 118 ust. 1 akapit drugi, po czym kolejne wzmianki publikuje się każdorazowo w przypadku zmian zawartych w niej informacji.

2. Państwa członkowskie przesyłają Komisji kopie takich wzmianek z chwilą ich publikacji. Komisja przekazuje te informacje w razie potrzeby Komitetowi ds. Łączności.

3. Państwa członkowskie zapewniają, aby wszystkie odpowiednie informacje na temat praw, warunków, procedur, kosztów, opłat i decyzji związanych z ogólnymi zezwoleniami, prawami użytkowania i prawami instalowania urządzeń były publikowane oraz uaktualniane w odpowiedni sposób, tak, aby zapewnić łatwy dostęp do tych informacji wszystkim zainteresowanym stronom.

4. Jeżeli informacja, o której mowa w ustępie 3, pochodzi z różnych szczebli władzy państwowej, a w szczególności jeżeli jest to informacja o procedurach i warunkach przyznawania prawa instalowania urządzeń, krajowy organ regulacyjny, mając na uwadze związane z tym koszty, podejmuje stosowne wysiłki, ażeby zagwarantować łatwo zrozumiały dla użytkowników przegląd takich informacji, zawierający informację na temat poszczególnych szczebli władzy państwowej oraz odpowiedzialnych organów, celem ułatwienia składania wniosków o przyznanie prawa instalowania urządzeń.

5. Państwa członkowskie zapewniają, by szczegółowe obowiązki nałożone na przedsiębiorstwa na mocy przepisów niniejszej dyrektywy podlegały publikacji oraz aby określono odnośne rynki towarów i usług oraz rynki geograficzne. Państwa członkowskie zapewniają, by uaktualniona informacja, niebędąca informacją poufną, a w szczególności niedotyczącą tajemnicy przedsiębiorstwa, była publicznie dostępna w sposób zapewniający wszystkim zainteresowanym stronom łatwy dostęp do tej informacji.

6. Państwa członkowskie przesyłają Komisji kopie wszystkich takich opublikowanych informacji. Komisja udostępnia te informacje w przystępny sposób oraz przekazuje je w razie potrzeby Komitetowi ds. Łączności.

Artykuł 113

Powiadamianie i monitorowanie

1. Krajowe organy regulacyjne powiadamiają Komisję najpóźniej do dnia wniosku określonego w art. 115 ust. 1, akapit drugi, oraz niezwłocznie w przypadku zmian w okresie późniejszym, o nazwach przedsiębiorstw mających obowiązek świadczenia usług powszechnie dostępnych na mocy art. 81.

Komisja udostępnia te informacje w łatwo przystępnej formie i przesyła je do Komitetu ds. Łączności, o którym mowa w art. 111.

2. Krajowe organy regulacyjne przekazują Komisji nazwy operatorów, których dla celów niniejszej dyrektywy uznaje się za posiadających znaczącą pozycję rynkową, oraz obowiązki, jakie zostały na nich nałożone na mocy niniejszej dyrektywy. Jakakolwiek zmiana obowiązków nałożonych na przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstwa objęte przepisami niniejszej dyrektywy musi być niezwłocznie notyfikowana Komisji.

Artykuł 114

Procedura przeglądu

1. Komisja dokonuje okresowego przeglądu stosowania niniejszej dyrektywy oraz składa Parlamentowi Europejskiemu oraz Radzie sprawozdania, po raz pierwszy nie później niż po upływie pięciu lat od daty rozpoczęcia stosowania niniejszej dyrektywy określonej w art. 115 ust. 1 akapit drugi, a następnie co pięć lat.

W ramach tych przeglądów ocenia się w szczególności, czy uprawnienia do podejmowania działań ex ante zgodnie z niniejszą dyrektywą są wystarczające, aby umożliwić krajowym organom regulacyjnym zapewnienie – pomimo istnienia niekonkurencyjnych oligopolistycznych struktur rynkowych, a także przy proporcjonalnym stosowaniu innych zobowiązań wynikających z niniejszej dyrektywy – dalszego rozwoju konkurencji na rynkach łączności elektronicznej z korzyścią dla użytkowników końcowych pod względem jakości, możliwości wyboru oraz cen, a także zapewnienie rozwoju i dobrej kondycji rynków hurtowych zapewniających dostęp do takiej infrastruktury łączności elektronicznej w stopniu koniecznym, aby zapewnić konkurencyjne wyniki dla użytkowników końcowych i łączność o bardzo wysokiej przepustowości.

W tym celu Komisja może zażądać od państw członkowskich informacji, które winny zostać dostarczone bez nieuzasadnionej zwłoki.

▌

▌

Artykuł 115

Transpozycja

1. Państwa członkowskie przyjmują i publikują, najpóźniej do dnia […] r., przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania art. […] i załączników […]. Niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych przepisów.

Państwa członkowskie stosują te przepisy od dnia […] r.

Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Przepisy te zawierają także wskazanie, że w istniejących przepisach ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odniesienia do dyrektyw uchylonych niniejszą dyrektywą należy odczytywać jako odniesienia do niniejszej dyrektywy. Metody dokonywania takiego odniesienia i formułowania takiego wskazania określane są przez państwa członkowskie.

2. Państwa członkowskie przekazują Komisji tekst podstawowych przepisów prawa krajowego, przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.

Artykuł 116

Uchylenie

Dyrektywy 2002/19/WE, 2002/20/WE, 2002/21/WE, 2002/22/WE, wymienione w załączniku [XI] część A, tracą moc od dnia […] r., bez uszczerbku dla zobowiązań państw członkowskich dotyczących terminów przeniesienia do prawa krajowego i stosowania dyrektyw określonych w załączniku XI część B.

Z dniem […] uchyla się art. 5 decyzji 243/2012/UE.

Odesłanie do uchylonych dyrektyw należy odczytywać jako odesłanie do niniejszej dyrektywy, zgodnie z tabelą korelacji w załączniku XII.

Artykuł 117

Wejście w życie

Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Artykuł 118

Adresaci

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

W imieniu Parlamentu Europejskiego  W imieniu Rady

Przewodniczący  Przewodniczący

UZASADNIENIE

Obecna chwila ma decydujące znaczenie dla optymalnego wykorzystania możliwości, jakie dają bardziej zaawansowane technologie cyfrowe. Od czasu przeglądu w 2009 r. rynek zmienił się radykalnie. Pojawiły się nowe podmioty, gdyż konsumenci i przedsiębiorstwa w coraz większym stopniu korzystają z usług transmisji danych.

Dzisiejsze inteligentne samochody, miasta, energetyka, przemysł, zdrowie, bankowość, edukacja, badania, usługi publiczne itp. wymagają lepszej łączności i długości fali, co oznacza sieci stacjonarne i ruchome o bardzo dużej przepustowości. Ramy te są kluczowe dla uczynienia z UE społeczeństwa gigabitowego zbudowanego w oparciu o sieć łączności. Konieczne inwestycje szacuje się na 500 – 600 mld EUR, z czego do 90 % musi być zapewnione przez sektor prywatny. Co najważniejsze, wymaga to ram zapewniających przewidywalność i nagradzanie podejmowania ryzyka i długoterminowych inwestycji. W związku z tym Komisja, proponując dodanie infrastruktury do najważniejszych elementów ram, stosuje właściwe podejście.

Inwestycje, konkurencja i regulacje muszą stanowić samonapędzający się mechanizm na rzecz powszechnej infrastruktury sieci stacjonarnych i ruchomych o bardzo dużej przepustowości i sieci 5G. Wymaga to pełnego rozwoju jednolitego rynku cyfrowego, osiągnięcia efektu dźwigni siły gospodarki o wartości 16,5 bln EUR, co stanowi 23 % światowego PKB, 500 milionów konsumentów, a także solidnego ogólnoświatowego konkurencyjnego sektora przemysłowego. To aktywa i korzyści skali niezbędne do tego, by przetwarzanie w chmurze, duże zbiory danych, nauka oparta na przetwarzaniu danych, sztuczna inteligencja, robotyka i internet rzeczy mogły się w pełni rozwijać.

Z sieciami stacjonarnymi i ruchomymi o bardzo dużej przepustowości UE będzie w pełni gotowa do objęcia roli lidera gospodarki opartej na danych, co stanowi w tym stuleciu główną przewagę konkurencyjną.

Nie jest to pobożnym życzeniem, jest to prawdziwa szansa.

ZAKRES I CELE

a) Sieci o bardzo dużej przepustowości

Rola komunikacji elektronicznej jako katalizatora gospodarki znacznie rośnie. Usługi transmisji danych zastępują tradycyjne usługi jako kluczowe produkty dla wszystkich użytkowników. Oznacza to, że sektor musi zaspokoić większy popyt i potrzeby w zakresie rozwoju społeczno-gospodarczego.

Sprawozdawczyni popiera wdrożenie i rozpowszechnienie sieci o bardzo dużej przepustowości, w tym rozwój sieci telefonii komórkowej z wykorzystaniem ulepszonych interfejsów radiowych i większej gęstości, jako jeden z ogólnych celów ram, na równi z celami dotyczącymi istniejącej konkurencji, rynku wewnętrznego oraz korzyści dla użytkowników końcowych. Popiera ona ten cel.

Sprawozdawczyni proponuje, by zwiększyć precyzyjność i widoczność narzędzi odnoszących się konkretnie do sieci o bardzo dużej przepustowości za pomocą nowego tytułu kodeksu.

Definicję sieci o bardzo dużej przepustowości należy zmienić w celu zwiększenia neutralności technologicznej i uczynienia jej bardziej przyszłościową, przenosząc główny nacisk na dynamiczną zdolność sieci do zaspokojenia popytu na nieograniczone korzystanie w miarę jej rozwoju. Ma to związek z parametrami działania, dzięki którym można osiągnąć cele łączności do 2025 r., oraz wytycznymi BEREC dotyczącymi wymogów po tej dacie.

b) Usługi łączności elektronicznej

Obecnie usługi OTT, takie jak telefonia internetowa, komunikatory itp., zastępują tradycyjną telefonię głosową, SMS-y itp.

Ten nadzwyczajny rozwój ma bardzo pozytywny wpływ na konkurencję, innowacje i wzrost. Wiąże się on również z wyzwaniami: nowe usługi de facto nie są objęte obowiązującymi przepisami lub przepisy te nie są stosowane konsekwentnie w całej UE. W związku z tym definicje należy doprecyzować w oparciu o podejście funkcjonalne z punktu widzenia użytkownika. Proponowana przez Komisję definicja usług łączności elektronicznej (art. 2 ust. 4) stanowi pierwsze wyważone podejście do dyskusji.

c) Ogólne zezwolenie

Ogólne zezwolenie zapewnia swobodę udostępniania sieci łączności elektronicznej i świadczenia usług łączności elektronicznej w całej UE. Żadne usługi łączności elektronicznej nie mogą być pozbawione tej korzyści i być narażone na podleganie 28 różnym systemom.

W związku z tym sprawozdawczyni proponuje, by włączyć wszystkie usługi łączności elektronicznej, przy jednoczesnym uwzględnieniu ich różnorodności i innowacyjnego charakteru wielu z nich. Wymaga to progu, by małe usługi nie były niepotrzebnie obciążone. Zapożyczając z prawa konkurencji pojęcie „wymiaru wspólnotowego”, który mógłby wyłączać usługi łączności elektronicznej z ograniczoną obecnością w UE i obrotem z obowiązków powiadamiania, dając usługodawcom możliwość skorzystania, jeżeli sobie tego życzą, z ogólnego zezwolenia w państwach członkowskich wymagających powiadomienia za symboliczną opłatą.

DOSTĘP

a) Podejście ogólne

Ramy opierają się na trzech głównych celach: konkurencja, rynek wewnętrzny i interes użytkowników końcowych. Są to nadal zasady przewodnie kodeksu. Podejście oparte na konkurencji, związane ze znaczącą pozycją rynkową, okazało się skutecznym narzędziem w procesie liberalizacji od lat 90 i musi pozostać w centrum tego kodeksu. Kompletny zestaw środków zaradczych, od wymogów w zakresie przejrzystości do rozdziału funkcjonalnego, musi pozostać do dyspozycji krajowych organów regulacyjnych.

Niemniej jednak sprawozdawczyni odnosi się przychylnie do wniosku Komisji, by obecne cele były objęte nowym celem z zakresu łączności dotyczącym sieci o bardzo dużej przepustowości. W związku z tym nowy cel sprawia, że kodeks walnie przyczyni się do osiągnięcia bardziej przewidywalnego otoczenia inwestycyjnego, w tym poprzez wdrożenie dalszych środków w celu przezwyciężenia wyzwań w zakresie rozpowszechniania.

Regulacja ex ante nie jest celem samym w sobie – zasada proporcjonalności wymaga nałożenia obowiązków w zakresie dostępu tylko wtedy, gdy rynek detaliczny byłby w przeciwnym razie pozbawiony skutecznej konkurencji, podobnie jak w obecnych ramach.

Sprawozdawczyni popiera rozwiązania rynkowe w drodze umów handlowych, takich jak współinwestowanie lub porozumienia o dostępie, tam gdzie są one korzystne dla konkurencji.

b) Stopniowanie środków zaradczych

Proporcjonalność i wynikająca z Karty ochrona prawa własności i wolności prowadzenia działalności gospodarczej wymagają, by obowiązki były ograniczone do minimum niezbędnego do rozwiązania problemu. Na każdym etapie oceny, zanim krajowy organ regulacyjny nałoży dodatkowe, bardziej uciążliwe środki zaradcze, należy zatem rozważyć konieczność skutecznej konkurencji na rynku detalicznym, przy uwzględnieniu wszystkich istotnych aspektów.

c) Przegląd rynku

We wniosku wprowadza się zmiany do obecnej procedury analizy rynku, między innymi poprzez jej przedłużenie z trzech do pięciu lat. Dodatkowe lata nie przyczynią się do osiągnięcia znacznej stabilności regulacyjnej dla inwestycji z bardzo długimi okresami zwrotu inwestycji i mogłyby prowadzić do utrzymywania się uregulowań po wygaśnięciu ich „terminu przydatności”, z negatywnymi skutkami dla inwestycji.

Dlatego sprawozdawczyni uważa, że pięcioletni cykl przeglądu jest zbyt długi w przypadku wysoce dynamicznych rynków i proponuje zobowiązanie krajowych organów regulacyjnych do prowadzenia pełnego przeglądu w krótszym okresie na tych rynkach.

Ponadto elementowi elastyczności, jakim byłoby prowadzenie analizy rozwoju rynku z urzędu przez krajowe organy regulacyjne, powinno towarzyszyć zobowiązanie krajowych organów regulacyjnych do ponownej oceny na uzasadniony wniosek operatora.

Aby uniknąć niepewności i obowiązków utrzymywanych z powodu opóźnienia w wykonaniu analizy rynku, wszelkie wcześniejsze obowiązki powinny wygasać, jeżeli analiza rynku nie zostanie wykonana w wymaganym terminie. Aby przyspieszyć wejście w życie kodeksu w jednolity sposób w całej UE, wszystkie krajowe organy regulacyjne powinny dokonać przeglądu istniejących obowiązków pod kątem nowych ram prawnych niezwłocznie po dacie transpozycji.

d) Analiza geograficzna

Analiza geograficzna jest cennym instrumentem będącym już do dyspozycji krajowych organów regulacyjnych. Nałożenie na operatorów obowiązku przedstawienia prognoz dotyczących inwestycji, z ewentualnością sankcji, jest nieproporcjonalne i pomija decyzje inwestycyjne oparte na zasadach rynkowych. Sprawozdawczyni proponuje skreślenie tych przepisów.

e) Obowiązki symetryczne

Korzystne i popierane przez sprawozdawczynię jest rozszerzanie obowiązków symetrycznych w pewnych okolicznościach, w celu ułatwienia wdrożenia sieci alternatywnych na słabo zaludnionych obszarach, gdzie konkurencja w dziedzinie infrastruktury jest mało prawdopodobna. Obowiązki symetryczne nie powinny mieć jednak zastosowania, jeśli opłacalność pierwotnego wdrożenia byłaby zagrożona.

f) Stawki za zakończenie połączenia

W celu uniknięcia nieuzasadnionych poziomów opłat i fragmentarycznego podejścia ze skutkiem w postaci różnic kosztów połączeń międzynarodowych wynikających wyłącznie z miejsca ich zakończenia, Komisja powinna ustalić maksymalne stawki za kończenie połączeń w sieciach stacjonarnych i ruchomych w ramach uproszczonego mechanizmu, z uwzględnieniem najwyższej stawki obowiązującej w każdym państwie członkowskim.

g) „Podwójne zabezpieczenie”

Wprowadzenie „podwójnego zabezpieczenia” w zakresie środków zaradczych jest zdecydowanie logicznym rozwiązaniem. Obecnie Komisja dysponuje prawem weta w stosunku do krajowych organów regulacyjnych w odniesieniu do definicji rynku i oceny znaczącej pozycji rynkowej, jak przewidują ramy ogólne, zarówno w oparciu o stosowanie europejskiego prawa konkurencji, jak i o zasady ekonomiczne. Ostatecznym celem jest zniesienie regulacji ex ante, gdy tylko zostanie zapewniona konkurencja, co sprawi, że rynek będzie regulowany wyłącznie przez prawo konkurencji. Komisja będzie również posiadać pełne uprawnienia w zakresie środków zaradczych.

WIDMO RADIOWE

a) Podejście ogólne

Widmo radiowe stanowi zasób o zasadniczym znaczeniu dla świadczenia usług w zakresie łączności elektronicznej przez coraz większą liczbę podmiotów. Przyszły popyt będzie gwałtownie rosnąć. Łączność komórkowa 5. generacji będzie potrzebować dodatkowego widma w paśmie 56 GHz. Wymaga to szybkiego zwolnienia widma i ukierunkowanych ulepszeń w zarządzaniu nim.

Sprawozdawczyni popiera zatem propozycje mające na celu zapewnienie zaawansowanej łączności poprzez terminowe uwolnienie widma, uproszczoną interwencję regulacyjną, większą spójność i przewidywalność w okresie przydzielania częstotliwości, a także reagowanie na wyzwania w zakresie zarządzania widmem.

b) Bezpieczeństwo inwestycji

Minimalny okres 30 lat zaproponowany przez sprawozdawczynię gwarantuje zwrot z inwestycji i zapewnia przewidywalność, aby zachęcać do szybszego wprowadzania zaawansowanych sieci. W celu uniknięcia ryzyka spekulacji wydłużony czas trwania jest obwarowany bardziej rygorystycznymi wymogami i środkami mającymi na celu zapewnienie, że widmo jest wykorzystywane w sposób efektywny i skuteczny, poprzez stosowanie zasady „wykorzystaj albo strać”.

W celu dalszego zagwarantowania optymalnego wykorzystania i bezpieczeństwa inwestycji sprawozdawczyni proponuje poprawki, które mają zagwarantować, że warunki dotyczące praw indywidualnych nie będą zmieniane bez zgody, usunąć zbędne obowiązki współużytkowania, wzmocnić handel widmem i zapewnić, by opłaty i ceny wywoławcze były oparte na prawidłowej ocenie warunków rynkowych. Aby zagwarantować konkurencyjność w odniesieniu do widma i uniknąć niespójnego podejścia, również w tym kontekście, należy odpowiednio uwzględniać wytyczne dotyczące analizy rynku i oceny znaczącej pozycji rynkowej.

c) Dostęp do budynków publicznych

Aby zagwarantować, że w budynkach publicznych, które są czynnikami wzrostu społeczno-gospodarczego opłacanymi z podatków, będą mogły być zakładane sieci o bardzo dużej przepustowości, sprawozdawczyni proponuje dodać obowiązek zapewnienia dostępu w celu rozmieszczenia nadajników o małej mocy, aby uzupełnić dyrektywę o redukcji kosztów.

d) Zespół ds. Polityki Spektrum Radiowego

Sprawozdawczyni wzmacnia rolę Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego w celu zacieśnienia współpracy pomiędzy państwami członkowskimi w zakresie zarządzania widmem radiowym w bardziej ogólnym ujęciu, nie tylko w odniesieniu do rozwiązywania problemu szkodliwych zakłóceń. Ta wzmocniona rola Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego wymaga, aby był on powołany w samym kodeksie, a zarządzanie sekretariatem (obecnie w gestii Komisji) powinno zostać poddane pod dyskusję.

ZAŁĄCZNIKI

do

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady

ustanawiającej Europejski kodeks łączności elektronicznej

ZAŁĄCZNIK I

WYKAZ WARUNKÓW, KTÓRYMI MOGĄ ZOSTAĆ OBWAROWANE OGÓLNE ZEZWOLENIA, PRAWA UŻYTKOWANIA WIDMA RADIOWEGO I PRAWA UŻYTKOWANIA NUMERÓW

Warunki wymienione w niniejszym załączniku składają się na maksymalny wykaz warunków, którymi mogą zostać obwarowane ogólne zezwolenia dla sieci i usług łączności elektronicznej ▌(część A), sieci łączności elektronicznej (część B), usługi łączności głosowej ▌(część C), prawa użytkowania częstotliwości radiowych (część D) oraz prawa użytkowania numerów (część E).

A. Ogólne warunki, którymi mogą zostać obwarowane ogólne zezwolenia

1. Opłaty administracyjne zgodnie z artykułem 16 niniejszej dyrektywy.

2. Ochrona danych osobowych i prywatności specyficzna dla sektora łączności elektronicznej, zgodnie z przepisami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/58/WE (dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej)[47].

3. Informacja, która winna być dostarczona w ramach procedury notyfikacji, zgodnie z art. 12 niniejszej dyrektywy oraz dla innych celów określonych w art. 21 niniejszej dyrektywy.

4. Umożliwienie prowadzenia legalnej kontroli przez właściwe organy krajowe zgodnie z dyrektywą 2002/58/WE oraz dyrektywą 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych[48].

5. Warunki użytkowania w odniesieniu do komunikatów kierowanych przez organy publiczne do ogółu ludności, ostrzegających o bezpośrednich zagrożeniach i mających na celu zmniejszenie konsekwencji poważnych kataklizmów.

6. Warunki użytkowania w przypadku wystąpienia poważnych kataklizmów lub stanów zagrożenia kraju w celu zapewnienia łączności między służbami ratunkowymi a władzami.

7. Obowiązki związane z dostępem do sieci inne niż te określone w art. 13 ust. 2 niniejszej dyrektywy, dotyczące dostawców sieci i usług łączności elektronicznej.

8. Środki przeznaczone do zapewnienia zgodności z normami lub specyfikacjami, o których mowa w art 39.

9. Obowiązki w zakresie przejrzystości nakładane na podmioty udostępniające publiczne sieci łączności elektronicznej, które świadczą publicznie dostępne usługi łączności elektronicznej w celu zapewnienia łączności typu koniec-koniec, zgodnie z celami i zasadami określonymi w art. 3 oraz – w stosownych przypadkach i w miarę potrzeby – dostęp krajowych organów regulacyjnych do takich informacji potrzebny w związku z weryfikacją dokładności ujawnionych informacji.

B. szczegółowe warunki, którymi może zostać obwarowane ogólne zezwolenie na udostępnianie sieci łączności elektronicznej

1. Wzajemne połączenia sieciowe zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy.

2. Transmisja obowiązkowa, zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy.

3. Środki ochrony zdrowia publicznego przed polami elektromagnetycznymi wytworzonymi na skutek działania sieci łączności elektronicznej, wprowadzane zgodnie z przepisami prawa Unii, uwzględniając w jak największym stopniu zalecenie Rady 1999/519/WE.

4. Utrzymanie integralności sieci łączności powszechnej zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy, w tym poprzez zapewnienie warunków mających zapobiegać zakłóceniom elektromagnetycznym pomiędzy sieciami lub usługami łączności elektronicznej, zgodnie z przepisami dyrektywy Rady 89/336/EWG z dnia 3 maja 1989 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich dotyczących kompatybilności elektromagnetycznej[49].

5. Zabezpieczenie sieci publicznej przed dostępem podmiotów nieuprawnionych zgodnie z dyrektywą 2002/58/EC (dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej).

6. Warunki użytkowania widma radiowego, stosownie do art. 7 dyrektywy 2014/53/UE, jeżeli takie użytkowanie nie zostało uzależnione od przyznania indywidualnych praw użytkowania na mocy art. 46 ust. 1 i art. 48 niniejszej dyrektywy.

C. szczegółowe warunki, którymi może zostać obwarowane ogólne zezwolenie na udostępnianie sieci łączności elektronicznej ▌

1. Interoperacyjność usług zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy.

2. Dostępność dla końcowych użytkowników numerów z krajowego planu numeracji, numerów z powszechnej sieci bezpłatnych numerów telefonicznych oraz – w przypadkach, gdy jest to wykonalne technicznie i ekonomicznie – z planów numeracji innych państw członkowskich, a także warunki zgodne z niniejszą dyrektywą.

3. Przepisy dotyczące ochrony konsumenta specyficzne dla sektora łączności elektronicznej.

4. Ograniczenia związane z przekazywaniem zakazanych treści, stosownie do przepisów dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego, w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym)[50], oraz ograniczenia związane z przekazywaniem treści szkodliwych, zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/13/UE[51].

D. Wymogi, którymi mogą zostać obwarowane prawa użytkowania widma radiowego

1. Obowiązek świadczenia usługi lub korzystania z rodzaju technologii w granicach określonych w art. 49 niniejszej dyrektywy w tym, w stosownych przypadkach, wymogi dotyczące zasięgu i jakości usługi.

2. Sprawne i efektywne wykorzystywanie widma zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy.

3. Techniczne i operacyjne warunki niezbędne dla uniknięcia szkodliwych zakłóceń oraz dla ochrony zdrowia publicznego przed działaniem pola elektromagnetycznego, uwzględniając w jak największym stopniu zalecenie Rady 1999/519/WE[52], jeżeli warunki te odbiegają od tych określonych w ogólnym zezwoleniu.

4. Okres ważności i warunki zgodnie z artykułem 49 niniejszej dyrektywy ▌.

5. Przekazanie lub dzierżawa praw na wniosek uprawnionego i warunki takiego przekazania zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy.

6. Opłaty za użytkowanie zgodnie z artykułem 42 niniejszej dyrektywy.

7. Wszelkie zobowiązania, jakie przedsiębiorstwo, któremu przydzielono prawo użytkowania, podjęło w ramach procesu udzielenia lub odnowienia zezwolenia przed jego udzieleniem lub, w stosownych przypadkach, przed zaproszeniem do składania wniosków o przyznanie praw użytkowania.

8. Obowiązki grupowania lub współdzielenia widma radiowego lub umożliwiania innym użytkownikom dostępu do widma radiowego w określonych regionach lub na szczeblu krajowym.

9. Obowiązki wynikające z odpowiednich umów międzynarodowych, dotyczących użytkowania częstotliwości.

10. Obowiązki właściwe dla doświadczalnego użytkowania częstotliwości radiowych.

E. Warunki, którymi mogą zostać obwarowane prawa użytkowania numerów

1. Wskazanie usługi, do której dany numer ma być wykorzystywany, w tym wszelkie wymogi związane ze świadczeniem tej usługi, oraz – aby uniknąć wątpliwości – zasady taryfowe oraz ceny maksymalne, które można stosować w określonym zakresie numeracyjnym do celów zapewnienia ochrony konsumentów zgodnie z art. 3 ust. 2 lit. d) niniejszej dyrektywy.

2. Skuteczne wykorzystanie numerów zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy.

3. Wymogi dotyczące przenoszalności numerów zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy.

4. Obowiązek udostępniania informacji z publicznego spisu użytkowników końcowych dla celów określonych w art.104 niniejszej dyrektywy.

5. Maksymalny okres ważności zgodnie z art. 46 niniejszej dyrektywy, z zastrzeżeniem wszelkich zmian zawartych w krajowym planie numeracji.

6. Przekazanie praw na wniosek uprawnionego i warunki takiego przekazania zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy.

7. Opłaty za użytkowanie zgodnie z artykułem 42 niniejszej dyrektywy.

8. Wszelkie zobowiązania, jakie przedsiębiorstwo, któremu przydzielono prawo użytkowania, podjęło podczas procedury selekcji konkurencyjnej lub porównawczej.

9. Obowiązki wynikające z odpowiednich umów międzynarodowych, dotyczących użytkowania numerów.

10. Obowiązki dotyczące ekstraterytorialnego użytkowania numerów na terenie Unii, aby zapewnić przestrzeganie przepisów z zakresu ochrony konsumentów i innych przepisów regulujących użytkowanie numerów w państwach członkowskich innych niż państwo członkowskie danego kodu kraju.

ZAŁĄCZNIK II

WARUNKI DOSTĘPU TELEWIDZÓW I RADIOSŁUCHACZY Z UNII DO CYFROWYCH USŁUG TELEWIZYJNYCH I RADIOWYCH

Cześć I: Warunki związane z systemami dostępu warunkowego stosowanymi na mocy art. 60 ust. 1

Państwa członkowskie zapewnią, by, zgodnie z art. 60, następujące warunki znalazły zastosowanie w odniesieniu do dostępu telewidzów i słuchaczy radiowych z Unii do cyfrowych usług telewizyjnych i radiowych, niezależnie od środków przekazu:

  a) wszyscy operatorzy systemów warunkowego dostępu, niezależnie od środków przekazu, którzy zapewniają usługi dostępu do cyfrowych usług telewizyjnych i radiowych, i od których są uzależnieni nadawcy w zakresie docierania do wszelkich grup potencjalnych telewidzów i radiosłuchaczy, muszą:

–  zaproponować wszelkim nadawcom na warunkach równych, rozsądnych i niedyskryminujących, zgodnych z regułami unijnego prawa konkurencji, usługi techniczne umożliwiające odbiór świadczonych przez nich cyfrowych usług telewizyjnych i radiowych przez upoważnionych do tego telewidzów albo radiosłuchaczy za pośrednictwem dekoderów dostarczonych przez operatorów usług, oraz dostosowanie się do przepisów unijnego prawa konkurencji,

–  utrzymywać rozdzielność księgową w odniesieniu do ich działalności w zakresie świadczenia usług dostępu warunkowego.

  b) przyznając licencje producentom wyposażenia dla konsumentów, uprawnieni z prawa własności przemysłowej w zakresie produktów i usług systemów warunkowego dostępu muszą czynić to na warunkach sprawiedliwych, rozsądnych i niedyskryminujących. Przyznawanie licencji, dokonywane przy uwzględnieniu czynników technicznych i handlowych, nie może zostać poddane przez uprawnionych z prawa własności przemysłowej warunkom, które zakazują, powstrzymują od lub zniechęcają do wprowadzenia do tego samego produktu:

–  wspólnego interfejsu pozwalającego na połączenie wielu innych systemów dostępu, lub

–  środków charakterystycznych dla innego systemu dostępu, pod warunkiem że licencjobiorca spełnia odpowiednie i uzasadnione wymogi, zapewniając, w zakresie, w jakim go to dotyczy, bezpieczeństwo transakcji operatorów systemów warunkowego dostępu.

Część II: Inne urządzenia, w stosunku do których mogą być zastosowane warunki określone w art. 59 ust. 1 lit. d)

  a) Dostęp do interfejsów programowania aplikacji (API);

  b) Dostęp do elektronicznych przewodników po programach (EPG).  

c) Dostęp do powiązanych usług uzupełniających, tj. usług ułatwiających odpowiedni dostęp niepełnosprawnym użytkownikom końcowym i zapewniających dane wspierające usługi telewizji hybrydowej i elektroniczne przewodniki po programach.

ZAŁĄCZNIK III

KRYTERIA USTALANIA HURTOWYCH STAWEK ZA ZAKOŃCZENIE POŁĄCZENIA

Kryteria i parametry do celów ustalania stawek za hurtową usługę zakańczania połączeń w sieciach stacjonarnych i ruchomych, o których mowa w art. 73 ust. 4:

c)  odnośne koszty przyrostowe hurtowej usługi zakańczania połączeń głosowych ustala się jako różnicę między łącznymi długookresowymi kosztami operatora świadczącego swój pełny wachlarz usług a łącznymi długookresowymi kosztami tego operatora nieświadczącego usługi hurtowego zakańczania połączeń głosowych na rzecz osób trzecich;

d)  do istotnego przyrostu zakańczania połączeń przypisuje się tylko te koszty związane z ruchem sieciowym, których uniknięto by, gdyby hurtowa usługa zakańczania połączeń głosowych nie była świadczona;

e)  koszty związane z dodatkową przepustowością sieci uwzględnia się tylko w zakresie, w jakim wynikają one z konieczności zwiększenia przepustowości w celu obsługi dodatkowego ruchu związanego z hurtowym zakańczaniem połączeń głosowych;

f)  opłaty za użytkowanie widma radiowego wyłącza się z przyrostu z tytułu zakańczania połączeń w sieciach ruchomych;

g)  uwzględnia się wyłącznie te hurtowe koszty handlowe, które są bezpośrednio związane ze świadczeniem hurtowej usługi zakańczania połączeń na rzecz osób trzecich;

h)  przyjmuje się, że wszyscy operatorzy sieci stacjonarnych świadczą usługi zakańczania połączeń głosowych po takich samych kosztach jednostkowych jak efektywny operator, niezależnie od ich wielkości;

i)  w przypadku operatorów sieci ruchomych minimalną skalę efektywności ustala się jako udział w rynku nie mniejszy niż 20%;

j)  właściwą metodą amortyzacji aktywów jest amortyzacja ekonomiczna; oraz

k)  wybór modelowanych sieci pod względem technologii musi być perspektywiczny, w oparciu o sieć szkieletową opartą na protokole IP, z uwzględnieniem różnych technologii, które z dużym prawdopodobieństwem będą wykorzystywane w okresie ważności maksymalnej stawki. W przypadku sieci stacjonarnych przyjmuje się, że połączenia opierają się wyłącznie na komutacji pakietów.

ZAŁĄCZNIK IV

KRYTERIA OCENY OFERT PRZEWIDUJĄCYCH WSPÓLNE INWESTYCJE

Oceniając ▌ wspólne inwestycje na podstawie art. 74 ust. 1, krajowy organ regulacyjny weryfikuje, czy spełniono następujące kryteria:

l)  Wspólna inwestycja ▌ musi być otwarta – na zasadzie niedyskryminacji – dla każdego przedsiębiorstwa przez cały okres eksploatacji sieci budowanej w ramach tej oferty. Operator o znaczącej pozycji rynkowej może określić racjonalne warunki dotyczące zdolności finansowej dowolnego przedsiębiorstwa, zobowiązujące na przykład potencjalnych inwestorów do wykazania zdolności realizowania etapowych płatności, w oparciu o które zaplanowano wdrożenie, do akceptacji planu strategicznego, w oparciu o który opracowano średniookresowe plany wdrożenia itp.

m)  ▌Wspólna inwestycja musi być przejrzysta:

–  warunki muszą być dostępne i łatwe do zidentyfikowania na stronie internetowej operatora o znaczącej pozycji rynkowej;

–  pełne szczegółowe warunki muszą zostać udostępnione bez zbędnej zwłoki każdemu potencjalnemu oferentowi, który wyraził zainteresowanie, w tym informacje na temat formy prawnej umowy o wspólną inwestycję oraz – w stosownych przypadkach – list intencyjny określający zasady zarządzania spółką celową powołaną na potrzeby wspólnej inwestycji; oraz

–  proces, taki jak plan zawiązania i dalszej realizacji przedsięwzięcia w zakresie wspólnej inwestycji, musi być z góry określony, musi być w jasny sposób wyjaśniony na piśmie potencjalnemu współinwestorowi, a wszystkie istotne etapy projektu muszą być jasno komunikowane wszystkim przedsiębiorstwom bez jakiegokolwiek zróżnicowanego traktowania.

n)  ▌Wspólna inwestycja musi zawierać warunki dla potencjalnych współinwestorów, które sprzyjają trwałej konkurencji w długookresowej perspektywie, w szczególności:

–  wszystkim przedsiębiorstwom należy zaoferować sprawiedliwe, racjonalne i niedyskryminacyjne warunki udziału w realizacji umowy o wspólną inwestycję, proporcjonalne w zależności od momentu, w którym do niej przystąpią, w tym pod względem wkładu finansowego wymaganego, aby nabyć określone prawa, pod względem ochrony, jaką prawa te zapewniają współinwestorom w fazie budowy oraz w fazie eksploatacji, na przykład przyznanie nieodwołalnych praw użytkowania na przewidywany okres funkcjonowania sieci będącej przedmiotem wspólnej inwestycji oraz pod względem warunków przystąpienia do umowy o wspólną inwestycję i ewentualnego jej rozwiązania. Niedyskryminujące warunki w tym kontekście nie oznaczają, że wszystkim potencjalnym współinwestorom należy zaoferować dokładnie takie same warunki, w tym warunki finansowe, lecz że wszystkie zmiany oferowanych warunków muszą być uzasadnione w oparciu o te same obiektywne, przejrzyste, niedyskryminujące i przewidywalne kryteria, takie jak liczba linii użytkowników końcowych, które zobowiązano się eksploatować;

–  Musi zapewnić elastyczność, jeśli chodzi o wartość i harmonogram realizacji zobowiązania podjętego przez każdego współinwestora, na przykład w formie uzgodnionego i potencjalnie rosnącego odsetka łącznej liczby linii użytkowników końcowych na danym obszarze, do którego eksploatacji współinwestorzy mogą się stopniowo zobowiązać i który ustalany jest na poziomie jednostki, umożliwiającym mniejszym współinwestorom stopniowe zwiększanie swojego udziału przy zapewnieniu odpowiedniego poziomu zaangażowania początkowego. Ustalenie wkładu finansowego, który ma być wniesiony przez każdego współinwestora, musi odzwierciedlać fakt, że inwestorzy przystępujący do przedsięwzięcia na wczesnym etapie akceptują większe ryzyko i wcześniej angażują kapitał;

–  dodatkowy narzut rosnący wraz z upływem czasu należy uznać za uzasadniony w przypadku zobowiązań podjętych na późniejszym etapie oraz w przypadku nowych współinwestorów przystępujących do wspólnej inwestycji po rozpoczęciu realizacji projektu, aby odzwierciedlić malejące ryzyko oraz neutralizować wszelkie zachęty do nieangażowania kapitału na wcześniejszych etapach;

–  umowa o wspólną inwestycję musi umożliwiać przeniesienie praw nabytych przez współinwestorów na innych współinwestorów lub na osoby trzecie gotowe przystąpić do umowy o wspólną inwestycję, pod warunkiem że przedsiębiorstwo, na które przeniesiono prawa, będzie zobowiązane wypełnić wszystkie pierwotne obowiązki wynikające z umowy o wspólną inwestycję spoczywające na podmiocie przenoszącym prawa;

–  współinwestorzy muszą przyznać sobie nawzajem, na sprawiedliwych i racjonalnych warunkach, prawa dostępu do infrastruktury będącej przedmiotem wspólnej inwestycji do celów świadczenia usług na rynku detalicznym, w tym na rzecz użytkowników końcowych, według przejrzystych warunków, które należy w przejrzysty sposób przewidzieć w ofercie przewidującej wspólną inwestycję oraz późniejszej umowie, w szczególności w przypadku gdy współinwestorzy są samodzielnie i osobno odpowiedzialni za wdrożenie określonych części sieci. Jeżeli utworzono spółkę celową na potrzeby realizacji wspólnej inwestycji, spółka ta musi zapewnić dostęp do sieci wszystkim współinwestorom, bezpośrednio lub pośrednio, na zasadzie równoważności wychodzących produktów oraz na sprawiedliwych i racjonalnych warunkach, w tym warunkach finansowych, które odzwierciedlają różne poziomy ryzyka zaakceptowanego przez poszczególnych współinwestorów.

o)  ▌Wspólna inwestycja musi zapewniać trwałą inwestycję, która z dużym prawdopodobieństwem zaspokoi przyszłe potrzeby, poprzez wdrożenie nowych elementów sieci, które w znacznym stopniu przyczynią się do uruchomienia sieci o bardzo dużej przepustowości.

ZAŁĄCZNIK V

WYKAZ USŁUG, KTÓRE USŁUGA ▌DOSTĘPU DO INTERNETU MUSI BYĆ W STANIE WSPIERAĆ ZGODNIE Z ART. 79 UST. 2

2)   E-mail (E-mail)

3)  wyszukiwarki umożliwiające wyszukiwanie i znajdywanie wszelkiego rodzaju informacji;

4)  podstawowe internetowe narzędzia na potrzeby szkolenia i kształcenia;

5)  gazety/wiadomości internetowe;

6)  zakupy/zamawianie towarów lub usług w internecie;

7)  poszukiwanie pracy i narzędzia służące poszukiwaniu pracy;

8)  sieci kontaktów zawodowych;

9)  bankowość internetowa;

10)  korzystanie z usług administracji elektronicznej;

11)  media społecznościowe i komunikatory internetowe;

12)  połączenia głosowe i wideo (jakość standardowa).

ZAŁĄCZNIK VI

OPIS USŁUG DODATKOWYCH I USŁUG, O KTÓRYCH MOWA W ART. 83 (KONTROLA WYDATKÓW), W ART. 107 ( ZAPEWNIENIE USŁUG DODATKOWYCH) I W ART. 99 ( ZMIANA USŁUGODAWCY I PRZENOSZENIE NUMERÓW )

Część A: Usługi dodatkowe i usługi, o których mowa w art. 83

a) Rachunki szczegółowe

Państwa członkowskie mają zapewnić, aby krajowe organy regulacyjne, z zastrzeżeniem wymogów odpowiednich przepisów prawa o ochronie danych osobowych i prywatności, mogły określić podstawowy poziom szczegółowości rachunków, które przedsiębiorstwa mają bezpłatnie dostarczać użytkownikom końcowym, tak aby mogli oni:

  (i) weryfikować i kontrolować opłaty ponoszone za stacjonarne korzystanie z publicznej sieci łączności lub usługi łączności głosowej lub usługi łączności interpersonalnej wykorzystujące numery w przypadku art. 107 ; oraz

  (ii) odpowiednio monitorować korzystanie z nich i powiązane z tym wydatki, a w ten sposób racjonalnie kontrolować swoje rachunki.

W stosownych przypadkach można zaoferować użytkownikom końcowym dodatkowe poziomy uszczegółowienia według rozsądnych taryf lub bezpłatnie.

Rachunki szczegółowe zawierają wyraźne wskazanie tożsamości dostawcy, rodzaju i czasu trwania usług fakturowanych w związku z korzystaniem przez użytkownika końcowego z numerów o podwyższonej opłacie.

Połączeń, które są bezpłatne dla wykonującego je użytkownika końcowego, w tym połączeń z telefonem zaufania, nie wymienia się w rachunku szczegółowym wykonującego połączenie użytkownika końcowego, ale można je udostępnić za pomocą innych środków, takich jak interfejs internetowy.

Krajowe organy regulacyjne mogą wymagać od operatorów zapewniania bezpłatnej usługi identyfikacji rozmów przychodzących.

b) Bezpłatna blokada wybranych połączeń wychodzących lub wiadomości SMS lub MMS po najwyższych stawkach, lub – w przypadku gdy jest to technicznie wykonalne – podobnych aplikacji innego rodzaju

tj. usługa dodatkowa, za pomocą której użytkownik końcowy może na wniosek skierowany do przedsiębiorstwa świadczącego usługi łączności głosowej lub usługi łączności interpersonalnej wykorzystujące numery w przypadku art. 107 bezpłatnie zablokować określonego typu połączenia wychodzące lub wiadomości SMS lub MMS o podwyższonej opłacie, lub podobne aplikacje innego rodzaju, lub połączenia z numerami określonego typu.

c) Systemy przedpłat

Państwa członkowskie mają zapewnić, aby krajowe organy regulacyjne mogły wymagać od przedsiębiorstw udostępnienia konsumentom możliwości płacenia za dostęp do publicznej sieci łączności i korzystanie z usług łączności głosowej lub usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery w przypadku art. 107 na zasadzie przedpłaty.

d) Rozłożona płatność za przyłączenie

Państwa członkowskie mają zapewnić, aby krajowe organy regulacyjne mogły wymagać od przedsiębiorstw umożliwienia konsumentom rozłożenia w czasie opłaty za przyłączenie do publicznej sieci łączności.

e) Niepłacenie rachunków

Państwa członkowskie mają zatwierdzić szczególne środki, które powinny być proporcjonalne, niedyskryminacyjne i opublikowane, odnoszące się do przypadków niepłacenia rachunków wystawianych przez przedsiębiorstwa. Środki te mają zapewnić ostrzeganie użytkowników końcowych z wyprzedzeniem i w należyty sposób o mającym nastąpić przerwaniu świadczenia usługi lub odłączeniu usługi. Z wyjątkiem przypadków oszustwa, uporczywego spóźniania się z płatnościami lub niepłacenia, środki te mają zapewnić, aby w zakresie, w jakim jest to technicznie wykonalne, wszelkie przerwy w świadczeniu usług ograniczały się do danej usługi. Odłączenie w następstwie niepłacenia rachunków powinno mieć miejsce tylko po należytym ostrzeżeniu użytkownika końcowego. Państwa członkowskie mogą zezwolić na ograniczone świadczenie usługi przez pewien okres przed całkowitym odłączeniem; w okresie tym umożliwia się tylko połączenia, które nie powodują obciążenia użytkownika końcowego opłatą (np. połączenia z numerem „112”).

f) Porady dotyczące taryf

tj. usługa dodatkowa, w ramach której użytkownicy końcowi mogą wymagać od przedsiębiorstwa dostarczenia im informacji dotyczących alternatywnych tańszych taryf, jeśli takie są dostępne.

g) Kontrola kosztów

tj. usługa dodatkowa, w ramach której przedsiębiorstwa – jeśli krajowe organy regulacyjne uznają to za właściwe – oferują inne środki kontroli kosztów usług łączności głosowej lub usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery w przypadku art. 107, łącznie z bezpłatnym ostrzeganiem konsumentów w przypadku nieprawidłowego lub nadmiernego, biorąc pod uwagę schematy użytkowania, korzystania z usług telekomunikacyjnych.

Część B: Usługi dodatkowe, o których mowa w art. 107

Identyfikacja linii wywołującej

Numer strony wywołującej jest pokazywany stronie wywoływanej przed wykonaniem połączenia.

Ta usługa dodatkowa powinna być wykonywana zgodnie z odpowiednimi przepisami dotyczącymi ochrony danych osobowych i prywatności, w szczególności z przepisami dyrektywy 2002/58/WE (dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej).

W miarę możliwości technicznych operatorzy powinni zapewniać przesył danych i sygnałów w celu ułatwienia oferowania identyfikacji linii wywołującej i wybierania tonowego ponad granicami państw członkowskich.

Część C: Wprowadzenie w życie przepisów o przenoszeniu numerów, o którym mowa w art. 99

Wymóg, zgodnie z którym każdy użytkownik końcowy posiadający numer należący do krajowego planu numeracji może na życzenie zachować dotychczasowy numer lub dotychczasowe numery niezależnie od przedsiębiorstwa świadczącego usługę, stosuje się:

  a) w przypadku numerów geograficznych – w określonym miejscu; oraz

  b) w przypadku numerów niegeograficznych – w dowolnym miejscu.

Niniejszej części nie stosuje się do przenoszenia numerów między sieciami świadczącymi usługi stacjonarne, a sieciami ruchomymi.

ZAŁĄCZNIK VII

OBLICZANIE KOSZTU NETTO OBOWIĄZKU ŚWIADCZENIA USŁUGI POWSZECHNEJ, JEŚLI TAKI KOSZT WYSTĘPUJE, ORAZ USTANAWIANIE MECHANIZMÓW ODZYSKIWANIA LUB DZIELENIA KOSZTÓW ZGODNIE Z ART. 84 i 85

CZĘŚĆ A: OBLICZANIE KOSZTU NETTO

Obowiązek świadczenia usługi powszechnej odnosi się do tych obowiązków nałożonych na przedsiębiorstwo przez państwo członkowskie, które dotyczą świadczenia usługi powszechnej, jak określono w art. 79, 81 i 82.

Krajowe organy regulacyjne mają rozważyć wszelkie środki zmierzające do zapewnienia odpowiednich zachęt dla przedsiębiorstw (wyznaczonych lub nie) do świadczenia usługi powszechnej w sposób efektywny pod względem kosztów. Na potrzeby kalkulacji koszt netto świadczenia usługi powszechnej powinien być obliczany jako różnica pomiędzy ponoszonym przez dowolne przedsiębiorstwo kosztem netto prowadzenia działalności z obowiązkiem świadczenia usługi powszechnej a kosztem netto prowadzenia działalności bez obowiązku świadczenia usługi powszechnej. Należytą uwagę trzeba poświęcić poprawnemu obliczeniu kosztów, których każde przedsiębiorstwo nie zdecydowałoby się ponosić, gdyby nie istniał obowiązek świadczenia usługi powszechnej. Kalkulacja kosztów netto powinna oceniać korzyści, włączając korzyści niematerialne, jakie odnosi operator świadczący usługę powszechną.

Kalkulacja ma się opierać na kosztach, które można przypisać do:

  (i) składników określonych usług, które mogą być świadczone jedynie ze stratą lub na warunkach kosztowych, które nie mieszczą się w normalnych standardach handlowych.

  Ta kategoria może zawierać składniki usługi, takie jak dostęp do telefonicznych służb ratunkowych, zapewnienie określonych publicznych automatów telefonicznych, zapewnienie określonych usług lub sprzętu dla osób niepełnosprawnych itd.;

  (ii) określonych użytkowników końcowych lub grup użytkowników końcowych, których – biorąc pod uwagę koszt zapewnienia określonej sieci i usługi, wygenerowane przychody oraz wszelkie geograficzne uśrednianie cen nałożone przez państwa członkowskie – można obsługiwać jedynie ze stratą lub na warunkach kosztowych niemieszczących się w normalnych standardach cenowych.

  Ta kategoria obejmuje tych użytkowników końcowych lub grupy użytkowników końcowych, których nie obsługiwałby komercyjny operator, który nie miałby obowiązku świadczenia usługi powszechnej.

Kalkulacja kosztów netto określonych aspektów obowiązku świadczenia usługi powszechnej ma być dokonywana oddzielnie i tak, aby uniknąć podwójnego liczenia wszelkich bezpośrednich i pośrednich korzyści i kosztów. Całkowity koszt netto obowiązku świadczenia usługi powszechnej ponoszony przez dowolne przedsiębiorstwo należy obliczać jako sumę kosztów netto wynikających z poszczególnych składników obowiązku świadczenia usługi powszechnej, z uwzględnieniem wszelkich korzyści niematerialnych. Odpowiedzialność za weryfikację kosztu netto spoczywa na krajowym organie regulacyjnym.

CZĘŚĆ B: ODZYSKIWANIE KOSZTÓW NETTO OBOWIĄZKU ŚWIADCZENIA USŁUGI POWSZECHNEJ

Odzyskiwanie lub finansowanie kosztów netto obowiązku świadczenia usługi powszechnej wymaga, aby wyznaczone przedsiębiorstwa mające obowiązek świadczenia usługi powszechnej otrzymały rekompensatę za usługi, które świadczą na warunkach niekomercyjnych. Ponieważ rekompensata taka wiąże się z transferami finansowymi, państwa członkowskie mają dopilnować, by były one dokonywane w sposób obiektywny, przejrzysty, niedyskryminacyjny i proporcjonalny. Oznacza to, że transfery te skutkują jak najmniejszymi zakłóceniami konkurencji i popytu wśród użytkowników.

Zgodnie z art. 85 ust. 3 mechanizm współdzielenia kosztów oparty na funduszu powinien wykorzystywać przejrzysty i neutralny sposób pobierania wkładów, który pozwala uniknąć ryzyka podwójnego naliczania wkładów, zarówno od wydatków, jak i wpływów przedsiębiorstw.

Niezależny organ zarządzający funduszem ma być odpowiedzialny za pobieranie wkładów od przedsiębiorstw, które zostaną uznane za zobowiązane do wnoszenia wkładu w koszty netto obowiązku świadczenia usługi powszechnej w państwie członkowskim, oraz nadzorować transfer kwot i/lub płatności administracyjnych należnych przedsiębiorstwom, które są upoważnione do otrzymywania płatności z funduszu.

ZAŁĄCZNIK VIII

INFORMACJE PODLEGAJĄCE PUBLIKACJI ZGODNIE Z ART. 96

(PRZEJRZYSTOŚĆ I PUBLIKOWANIE INFORMACJI)

Krajowy organ regulacyjny odpowiada za zapewnienie, aby informacje określone w niniejszym załączniku były opublikowane zgodnie z art. 96. Do krajowego organu regulacyjnego należy decyzja, które odpowiednie informacje mają być opublikowane przez dostawców usług dostępu do internetu i dostawców publicznie dostępnych usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery, a które przez sam krajowy organ regulacyjny, tak aby zapewnić wszystkim użytkownikom końcowym możliwość dokonania świadomego wyboru. Krajowe organy regulacyjne mogą, jeżeli uznają to za stosowne, propagować środki samo- i współregulacyjne przed nałożeniem jakiegokolwiek obowiązku.

1 Dane kontaktowe przedsiębiorstwa

2. Opis oferowanych usług

2.1.  Zakres oferowanych usług oraz głównych cech każdej świadczonej usługi, w tym oferowane minimalne poziomy jakości usługi oraz wszelkie ograniczenia nałożone przez usługodawcę na korzystanie z dostarczonego urządzenia końcowego, a także dostępne informacje na temat funkcjonowania usługi oraz jej parametrów dostępności i urządzeń.

2.2.  Taryfy dla oferowanych usług, w tym informacje na temat ilości jednostek taryfikacyjnych (jak ograniczenia korzystania z danych, liczba minut na połączenia głosowe, liczba wiadomości tekstowych) zawartych w poszczególnych planach taryfowych oraz obowiązujące taryfy opłat za dodatkowe jednostki taryfikacyjne, numery lub usługi podlegające szczególnym warunkom cenowym, opłaty za dostęp i konserwację, wszelkiego typu opłaty za użytkowanie, systemy taryf dla określonych odbiorców oraz wszelkie dodatkowe opłaty, a także koszty urządzeń końcowych.

2.3. Oferowane usługi posprzedażne i konserwacji oraz dane kontaktowe świadczących je podmiotów

2.4. Standardowe warunki umowy, w tym okres obowiązywania umowy, opłaty należne w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy, prawa przysługujące w przypadku rozwiązania ofert wiązanych lub ich elementów oraz procedury i opłaty bezpośrednie związane z przenoszeniem numerów i innych danych identyfikacyjnych, jeśli ma to zastosowanie.

2.5.  Zapewnienie użytkownikom końcowym informacji na temat dostępu do służb ratunkowych i określania lokalizacji osoby wykonującej połączenie. Jeżeli przedsiębiorstwo jest dostawcą usług łączności interpersonalnej wykorzystującym numery – informacje na temat dostępu do służb ratunkowych oraz informacji o lokalizacji osoby wykonującej połączenie lub na temat wszelkich ograniczeń związanych z ich świadczeniem.

2.6.  Szczegółowe informacje na temat produktów i usług przeznaczonych dla użytkowników niepełnosprawnych, w tym funkcji, praktyk, polityki i procedur oraz zmian w działaniu usługi odpowiadającej na potrzeby osób z ograniczeniami funkcjonalnymi.

(2.6a.)  Dostępne informacje, aby ułatwić komplementarność usług wspomagających.

3. Mechanizmy rozstrzygania sporów, w tym opracowane przez dane przedsiębiorstwo.

ZAŁĄCZNIK IX

PARAMETRY JAKOŚCI USŁUG

Parametry jakości usługi, definicje i metody pomiaru, o których mowa w art. 97

Dla usługodawców zapewniających dostęp do publicznych sieci łączności

Dla usług łączności interpersonalnej wykorzystujących numery