P8_TA(2017)0438Rządy prawa na Malcie Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 15 listopada 2017 r. w sprawie praworządności na Malcie (2017/2935(RSP))Parlament Europejski,

–uwzględniając art. 2, 4, 5, 6, 9 i 10 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE),

–uwzględniając art. 20 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–uwzględniając art. 6, 7, 8, 10, 11, 12 i 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej,

–uwzględniając europejską konwencję praw człowieka (EKPC) oraz powiązane orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka,

–uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 stycznia 2014 r. w sprawie obywatelstwa UE na sprzedaż Dz.U. C 482 z 23.12.2016, s. 117.,

–uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka oraz szereg traktatów ONZ dotyczących praw człowieka, które są wiążące dla wszystkich państw członkowskich,

–uwzględniając komunikat Komisji z dnia 11 marca 2014 r. pt. „Nowe ramy UE na rzecz umocnienia praworządności” (COM(2014)0158),

–uwzględniając debatę plenarną na temat wolności mediów na Malcie, która odbyła się dnia 24 października 2017 r.,

–uwzględniając dokumenty panamskie i ujawnione przez Międzynarodowe Konsorcjum Dziennikarzy Śledczych oraz europejską sieć współpracy śledczej dokumenty dotyczące Malty,

–uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 października 2016 r. zawierającą zalecenia dla Komisji dotyczące ustanowienia unijnego mechanizmu na rzecz demokracji, praworządności i praw podstawowych Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0409.,

–uwzględniając rezolucję z dnia 24 października 2017 r. w sprawie uzasadnionych środków ochrony sygnalistów działających w interesie publicznym podczas ujawniania poufnych informacji posiadanych przez przedsiębiorstwa i organy publiczne Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0402.,

–uwzględniając sprawozdanie i zalecenia Komisji śledczej do zbadania zarzutów naruszenia prawa Unii i niewłaściwego administrowania w jego stosowaniu w odniesieniu do prania pieniędzy, unikania opodatkowania i uchylania się od opodatkowania (komisja śledcza ds. dokumentów panamskich, PANA) oraz załącznik do sprawozdania dotyczący delegacji PANA na Maltę,

–uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,

A.mając na uwadze, że Unia Europejska opiera się na takich wartościach jak poszanowanie godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości i praworządności, jak również poszanowanie praw człowieka, oraz mając na uwadze, że wartości te są uniwersalne i wspólne wszystkim państwom członkowskim;

B.mając na uwadze, że Karta praw podstawowych Unii Europejskiej stanowi część prawa pierwotnego UE; mając na uwadze, że wolność wypowiedzi i wolność oraz pluralizm mediów to prawa zapisane w art. 11 Karty praw podstawowych i w art. 10 EKPC; mając na uwadze, że zgodnie z art. 2, art. 3 ust. 1 i art. 7 TUE Unia ma możliwość podjęcia działań w celu ochrony wspólnych wartości, na których została zbudowana; mając na uwadze, że mechanizm praworządności powinien być stosowany w takim samym stopniu we wszystkich państwach członkowskich;

C.mając na uwadze, że UE to system konstytucyjny, który działa przy założeniu, że istnieje wzajemne zaufanie, czyli że państwa członkowskie postępują zgodnie z zasadami demokracji, praworządności i prawami podstawowymi;

D.mając na uwadze niezawisłość sądownictwa zapisaną w art. 47 Karty praw podstawowych i art. 6 EKPC, która jest niezbędnym wymogiem demokratycznej zasady podziału władzy;

E.mając na uwadze, że badająca korupcję maltańska dziennikarka śledcza i blogerka Daphne Caruana Galizia zginęła wskutek wybuchu samochodu-pułapki w dniu 16 października 2017 r.;

F.mając na uwadze, że jej zabójstwo doprowadziło do ulicznych demonstracji i protestów społecznych na Malcie, podczas których apelowano o sprawiedliwość, odpowiedzialność i poszanowanie praworządności;

G.mając na uwadze, że w sprawozdaniu monitora pluralizmu mediów z 2016 r. dotyczącym Malty stwierdzono średni (bliski wysokiemu) poziom ryzyka na rynku pod względem pluralizmu i politycznej niezależności oraz stwierdzono występowanie czynników zwiększających ryzyko, takich jak brak danych o rynku mediów, brak ochrony i samoregulacji zawodu dziennikarza oraz niezależności redakcyjnej, występowanie bezpośrednich relacji właścicielskich między mediami i politykami oraz brak strategii rozwijania umiejętności korzystania z mediów Nenadic, Iva, 2016. „Media Pluralism Monitor 2016 – Monitoring Risks for Media Pluralism in the EU and Beyond. Country report: Malta” [Monitor pluralizmu mediów 2016 – Monitorowanie ryzyka zagrażającego pluralizmowi mediów w UE i poza nią. Sprawozdanie krajowe: Malta.] Centrum ds. Pluralizmu i Wolności Mediów. Do pobrania na stronie internetowej:http://cmpf.eui.eu/media-pluralism-monitor/mpm-2016-results/malta/;

H.mając na uwadze, że w światowym rankingu wolności prasy z 2017 r. (publikowanym przez Reporterów bez Granic) stwierdzono, że obowiązujące na Malcie przepisy o zniesławieniu, które podlega karze grzywny lub pozbawienia wolności, i jest powszechnie wykorzystywane, zwłaszcza przez polityków, przeciw dziennikarzom, to kluczowy element ograniczający wolność wypowiedzi na Malcie Zobacz https://rsf.org/en/malta;

I.mając na uwadze, że maltański parlament obraduje obecnie nad projektem rządowym likwidującym odpowiedzialność karną w sprawach o zniesławienie i wprowadza doraźny zakaz stosowania w jakiejkolwiek formie środków zabezpieczających lub nakazów sądowych w postępowaniach o zniesławienie i pomówienie niezależnie od podstawy prawnej Rząd Malty, „A Bill entitled „AN ACT to provide for the updating of the regulation of media and defamation matters and for matters consequential or ancillary thereto” [Projekt ustawy pt. „Akt nowelizujący przepisy dotyczące mediów i kwestii zniesławienia w kwestiach dotyczących zniesławienia i powiązanych”], art. 26 ust. 6. Zobacz http://justiceservices.gov.mt/DownloadDocument.aspx?app=lp&itemid=28292&l=1;

J.mając na uwadze, że Daphne Caruanie Galizii wielokrotnie stawiano zarzuty o zniesławienie wnoszone przedstawicieli wszystkich partii politycznych Malty;

K.mając na uwadze, że rachunki bankowe D. Caruany Galizii zostały w tym roku w drodze nakazu sądowego zamrożone w trakcie postępowania o zniesławienie wniesionego przez ministra rządu Malty jeszcze przed wydaniem wyroku;

L.mając na uwadze, że media na Malcie donoszą o naciskach wywieranych na nie przez Pilatus Bank – który znalazł się w samym centrum zainteresowania w związku z zarzutami o pranie pieniędzy – o wycofanie lub sprostowanie informacji i artykułów dotyczących banku; mając na uwadze, że Pilatus Bank wszczął postępowanie sądowe w Stanach Zjednoczonych przeciw maltańskim mediom, zarzucając im szkalowanie banku; mając na uwadze, że ujawnione sprawozdanie dotyczące zgodności przygotowane przez jednostkę wywiadu i analityki finansowej (FIAU – Financial Intelligence Analysis Unit) potwierdza, że klienci Pilatus Bank to w większości osoby zajmujące eksponowane stanowiska polityczne w Azerbejdżanie oraz że bank nie stosował w ich przypadku należytej staranności wobec klienta, czego wymaga dyrektywa w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy; mając na uwadze, że poseł z partii rządzącej krajem zaapelował o wszczęcie postępowanie wobec autora wycieku dokumentów z FIAU;

M.mając na uwadze, że przed zabójstwem Daphne Caruany Galizii demaskator będący źródłem informacji, które dały podstawę zarzutom o korupcję i pranie pieniędzy z udziałem osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne na Malcie, uciekł z kraju;

N.mając na uwadze, że rząd Malty wprowadził ustawę o ochronie demaskatorów w 2013 r. Zobacz http://www.justiceservices.gov.mt/DownloadDocument.aspx?app=lp&itemid=25151&l=1 i znajduje się w niewielkim gronie państw członkowskich UE, które wprowadziły w prawodawstwie zapisy chroniące demaskatorów;

O.mając na uwadze, że zgodnie z konstytucją i prawodawstwem Malty premier mianuje szefa policji, prezydent, po konsultacji z premierem, mianuje Prokuratora Generalnego, a sędziów mianuje się od 2017 r. po uprzedniej weryfikacji nominacji sędziowskich przez specjalną komisję Ustawa nr XLIV z 2016 r., art. 5 (96A) http://www.justiceservices.gov.mt/DownloadDocument.aspx?app=lp&itemid=27835&l=1; mając na uwadze, że niezależność organów ścigania i sądownictwa na Malcie może być zagrożona ze względu na fakt, ze rząd jest uprawniony do mianowania szefa policji, szefa FIAU i Prokuratora Generalnego;

P.mając na uwadze, że wiele doniesień medialnych informowało o dużej liczbie stanowisk, które powstały w podmiotach publicznych na Malcie na kilka tygodni przed wyborami w czerwcu 2017 r., co budzi wątpliwości, czy utworzono je na użytek wyborów;

Q.mając na uwadze, że Malta odmówiła przystąpienia do Prokuratury Europejskiej, niezależnego organu Unii posiadającego uprawnienia do prowadzenia dochodzeń i ścigania nadużyć i innych przestępstw w UE wpływających na interesy finansowe Unii;

R.mając na uwadze, że według informacji ujawnionych w dokumentach panamskich w kwietniu 2016 r. ogółem 714 przedsiębiorstw związanych z Maltą znalazło się w bazie danych Międzynarodowego Konsorcjum Dziennikarzy Śledczych; mając na uwadze, że dokumenty te zawierały informacje dotyczące sprawującego urząd ministra i byłego ministra oraz wysokich rangą urzędników;

S.mając na uwadze, że Parlament Europejski zorganizował wizytę delegacji na Malcie w lutym 2017 r. w ramach dochodzenia prowadzonego w sprawie dokumentów panamskich; mając na uwadze, że delegacja ta stwierdziła w sprawozdaniu, że istnieją powody, by przypuszczać, że policja na Malcie nie jest odpowiednio wyposażona do skutecznego wykonywania zadań, co może stanowić ewentualnie powód do zasugerowania w tym przypadku niewłaściwego administrowania; mając na uwadze, że delegacja stwierdziła, że liczba wyroków skazujących i nakazujących konfiskatę w związku z praniem pieniędzy wydaje się być wyjątkowo niska na Malcie, jeżeli porównać ją z liczbą zgłoszeń, które FIAU wysłała policji; mając na uwadze, że urzędnik państwowy i były minister odrzucili wniosek komisji PANA o spotkanie z jej przedstawicielami;

T.mając na uwadze, że w maju 2017 r. opublikowano na Malcie dwa poufne sprawozdania FIAU z roku 2016 r., z których wynika, że istnieje uzasadnione podejrzenie prania pieniędzy z udziałem urzędników rządowych; mając na uwadze, że trzecie sprawozdanie, opublikowane w tym samym czasie, zawierało szczegółowe informacje o kontroli, jaką FIAU przeprowadziła w Pilatus Bank, i stwierdziła rzekomo, że bank naruszył maltańskie przepisy dotyczące walki z praniem pieniędzy; mając na uwadze, że procedura udzielenia licencji Pilatus Bank była niezwykle szybka w porównaniu z tym, ile czasu przeciętnie wymaga zapewnienie zgodności z normami określonymi w dyrektywie w sprawie wymogów kapitałowych;

U.mając na uwadze, że szef FIAU i szef policji – czyli osoby zajmujące stanowiska obsadzane bezpośrednio przez rząd – złożyli rezygnację krótko po sfinalizowaniu tych sprawozdań; mając na uwadze, że nie rozpoczęto dochodzenia policji w sprawie tych poważnych zarzutów prania pieniędzy przez osoby zajmujące eksponowane stanowiska polityczne, w tym członka rządu; mając na uwadze, że mianowano sędziów do prowadzenia wyżej wspomnianych spraw; mając na uwadze, że dwóch pracowników FIAU zostało zwolnionych po wycieku sprawozdań FIAU do prasy;

V.mając na uwadze, że Komisja Europejska została ostatecznie poinformowana o tych zarzutach w czerwcu 2017 r., z wnioskiem o przeprowadzenie dalszego dochodzenia w sprawie Malty oraz przestrzegania przez nią i prawidłowego wdrożenia trzeciej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz dyrektywy w sprawie wymogów kapitałowych;

W.mając na uwadze, że obywatelstwo UE to jedno z czołowych osiągnięć UE, a także że zgodnie z Traktatami kwestie prawa pobytu i obywatelstwa należą do wyłącznej kompetencji państw członkowskich; mając na uwadze, że UE jest uprawniona do monitorowania praktyk antykorupcyjnych państw członkowskich;

X.mając na uwadze, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej obowiązkiem każdego państwa członkowskiego jest określenie – z należytym uwzględnieniem prawa Unii – warunków uzyskania i utraty obywatelstwa tego państwa; mając na uwadze, że od czasu wejścia w życie traktatu z Maastricht, nadanie obywatelstwa państwa członkowskiego oznacza także nadanie obywatelstwa UE, a co za tym idzie uzyskanie istotnych praw dodatkowych, z czego z kolei wynika, że uzyskanie obywatelstwa na mocy decyzji jednego państwa członkowskiego nie pozostaje bez wpływu na inne państwa członkowskie i UE;

Y.mając na uwadze, że w 2014 r. rząd Malty stworzył program indywidualnego inwestora, w ramach którego prowadzi sprzedaż obywatelstwa maltańskiego i unijnego obywatelom państw trzecich za cenę 650 000 EUR; mając na uwadze, że lista osób, które uzyskały to obywatelstwo pozostaje niejasna, ponieważ ich tożsamość nie jest podawana w publikowanym wykazie obywateli objętych naturalizacją; mając na uwadze, że ujawnione sprawozdanie FIAU z 2016 r. wzbudziło obawy co do możliwej korupcji w zarządzaniu tym programem;

Z.mając na uwadze, że rząd powierzył zarządzanie ww. programem indywidualnego inwestora BT Nexia, tj. pośrednikowi wymienionemu w dokumentach panamskich jako inicjator trustów i spółek typu offshore na rzecz osób zajmujących na Malcie eksponowane stanowiska polityczne, w tym członka rządu; mając na uwadze, że dokumenty panamskie sugerują, że BT Nexia działała bez zachowania należytej staranności w odniesieniu do udzielenia wszystkich informacji koniecznych do ustalenia tożsamości rzeczywistych beneficjentów;

AA.mając na uwadze, że Grupa ds. Wywiadu Finansowego Europolu podkreśliła w sprawozdaniu zatytułowanym „From suspicion to action – converting financial intelligence into greater operational impact” [Od podejrzenia do działania – w kierunku większego wpływu operacyjnego wywiadu finansowego], że niektóre strony, w tym organizacje przestępcze, wykorzystywały aspekty branży internetowych na Malcie do prania dochodów pochodzących z działalności przestępczej; mając na uwadze, że nie należy tego rozumieć jako zarzutu wobec przemysłu w ogóle;

1.zdecydowanie potępia zabójstwo Daphne Caruany Galizii i wzywa rząd Malty do zmobilizowania wszystkich zasobów, by postawić jej zabójców przed sądem;

2.wzywa do przeprowadzenia niezależnego międzynarodowego dochodzenia w sprawie zabójstwa Daphne Caruany Galizii; zauważa podejmowane przez maltańskie władze działania zmierzające do zaproszenia do udziału w dochodzeniu międzynarodowych organów ścigania, w tym amerykańskiego Federalnego Biura Śledczego i holenderskich specjalistów od medycyny sądowej w tym zakresie; wzywa do pełnego zaangażowania Europolu w dochodzenie przez czas jego trwania;

3.zauważa, że ochrona dziennikarzy śledczych i ochrona sygnalistów leży w żywotnym interesie społeczeństwa; wzywa władze Malty oraz wszystkie państwa członkowskie UE do zapewnienia bezpieczeństwa osobistego dziennikarzy i sygnalistów oraz do ochrony ich źródeł utrzymania;

4.wzywa Konferencję Przewodniczących do ustanowienia nagrody im. Daphne Caruany Galizii w dziedzinie dziennikarstwa śledczego, która byłaby przyznawana co roku w uznaniu za wybitne dziennikarstwo śledcze w Europie;

5.ubolewa nad tym, że wydarzenia na Malcie w ostatnich latach doprowadziły do poważnych obaw dotyczących praworządności, demokracji i praw podstawowych, w tym wolności mediów oraz niezależności policji i wymiaru sprawiedliwości;

6.wzywa Komisję do nawiązania dialogu z rządem maltańskim odnośnie do funkcjonowania praworządności na Malcie oraz do zagwarantowania poszanowania wartości europejskich; wzywa Komisję do przekazywania Parlamentowi pełnych informacji o jej ocenie sytuacji; przypomina o potrzebie regularnego monitorowania i dialogu obejmującego wszystkie państwa członkowskie, by chronić podstawowe wartości UE, takie jak demokracja, prawa podstawowe i praworządność, z udziałem Rady, Komisji i Parlamentu, w nawiązaniu do rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 25 października 2016 r. w sprawie utworzenia unijnego mechanizmu dotyczącego demokracji, praworządności i praw podstawowych;

7.wyraża ubolewanie, że szereg poważnych zarzutów korupcji i naruszenia przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz obowiązków w zakresie nadzoru bankowego nie było przedmiotem dochodzenia ze strony policji na Malcie, co stanowi zagrożenie dla praworządności w tym państwie członkowskim; przyznaje, że toczy się obecnie kilka postępowań przygotowawczych w sprawie niektórych z tych zarzutów; szczególnie ubolewa nad faktem, że nie przeprowadzono dotychczas na Malcie śledztwa policyjnego w związku z doniesieniami dotyczącymi dokumentów panamskich i osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne, zawartymi w ujawnionych sprawozdaniach FIAU, oraz zauważa, że niektóre z osób wymienionych w sprawozdaniach FIAU pozostają członkami rządu; wzywa szefa policji maltańskiej do wszczęcia takiego dochodzenia;

8.odnotowuje uwagi prezesa maltańskiego Sądu Najwyższego dotyczące praworządności i popiera jego stwierdzenie, że bez właściwego egzekwowania prawa nie można zapewnić ochrony praworządności na Malcie http://www.independent.com.mt/articles/2017-10-02/local-news/Chief-Justice-boldly-speaks-out-about-rule-of-law-need-for-proper-law-enforcement-6736179695;

9.wyraża zaniepokojenie w związku ze sprawozdaniem komisji PANA sporządzonym po wizycie na Malcie, w którym stwierdziła ona, że instytucje publiczne odpowiedzialne za zapewnienie przestrzegania prawa oraz przeciwdziałanie oszustwom i przestępstwom finansowym są w wysokim stopniu upolitycznione;

10.wzywa Komisję do sprawdzenia, czy Malta przestrzega przepisów trzeciej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz dyrektywy w sprawie wymogów kapitałowych; zauważa, że Malta jest jednym z kilku państw członkowskich, przeciw którym Komisja rozpoczęła wstępne postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w związku z niedopełnieniem obowiązku transpozycji czwartej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy w terminie do dnia 26 czerwca 2017 r.; przyznaje, że transpozycja ta jest w toku;

11.wzywa władze Malty do przystąpienia do Prokuratury Europejskiej, aby wspólnie z innymi uczestniczącymi państwami członkowskimi przeciwdziałać nadużyciom i innym przestępstwom w UE wpływającym na interesy finansowe Unii;

12.zwraca się do maltańskich organów nadzoru i organów sądowych, by zbadały procedurę udzielenia licencji na rzecz Pilatus Bank, w szczególności w odniesieniu do spełniania wymogów dotyczących kompetencji i reputacji przez zarząd instytucji finansowych, jak wskazano w dyrektywie w sprawie wymogów kapitałowych, oraz by przeprowadziły dochodzenie w sprawie przestrzegania przez Nexia BT dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy;

13.zwraca uwagę na często podnoszone przez posłów do Parlamentu obawy związane z systemami istniejącymi w niektórych państwach członkowskich UE, w tym na Malcie i w innych państwach członkowskich UE, które umożliwiają uzyskanie obywatelstwa w drodze inwestycji; wzywa Maltę, by wyjaśniła, kto uzyskał maltański paszport i wszystkie wynikające z niego prawa, oraz jakie środki ochronne gwarantują, że wszyscy ci nowi obywatele rzeczywiście spędzili na Malcie rok zanim uzyskali obywatelstwo; wzywa Komisję do monitorowania tego rodzaju programów uzyskiwania obywatelstwa w państwach członkowskich, ponieważ korzystając ze swych uprawnień w dziedzinie nadawania obywatelstwa, państwa te muszą należycie uwzględniać prawo UE;

14.wzywa Maltę i wszystkie pozostałe państwa członkowskie, by zapewniły priorytetowy charakter przeciwdziałania uchylaniu się od opodatkowania oraz by przeznaczyły na ten cel wszystkie niezbędne środki;

15.wyraża ubolewanie w związku z decyzją Komisji o niepublikowaniu sprawozdania o zwalczaniu korupcji w UE w 2017 r.;

16.zobowiązuje swego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich, Radzie Europy oraz prezydentowi Republiki Malty.